[-]


Polipeptidlar va oqsillarning sintezi haqida tushuncha


Download 420.39 Kb.
bet6/9
Sana07.11.2019
Hajmi420.39 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9
Polipeptidlar va oqsillarning sintezi haqida tushuncha

Oqsillarni sintetik usulda olish muammosi juda katta nazariy, amaliy va falsafiy ahamiyatga ega.

Oqsillarni sintez qilish ularning tuzilishiga o’xshash bo’lgan polipeptidlarni sintez qilishdan boshlanadi. Oqsil molekulasini sintez qilish juda mushkul masala. Masalan, 20 ta aminokislota qoldig’idan tuzilgan polipeptidni sintez qilishda, agar, har bir bosqichda peptid hosil bo’lish unumi dastlabki mahsulotga hisoblanganda 0,910. 100 = 12 % ni tashkil etadi.

Oddiy polipeptidlar kristall moddalar bo’lib, suvda yaxshi eriydi, spirtda esa deyarli erimaydi. Ular uchun Bnuro reaksiyasi xosdir. Polipeptidlar oqsillar kabi inson, hayvon va o’simliklar hayot faoliyatida muhim rol o’ynaydilar. Ular oqsillarning qismli gidrolizlanishi natijasida hosil bo’ladi.

Polipeptidlarning sintezi turli usullar bilan amalga oshirilishi mumkin. Bu usullardan eng oddiylarini E. Fisher va Abdergaldenlar asrimizning boshlarida taklif etganlar. Keyingi yillarda murakkab polipeptidlarni olishga imkon beradigan yangi usullar yaratildi.

Polipeptidlarning sintezi uch bosqida amalga oshiriladi.

1. Amin- yoki karboksil guruhi himoyalangan aminokislotalarni hosil qilish. 2. Peptid bog’lar hosil qilish.

3. Himoyalovchi guruhni ajratib olish.

Birinchi bosqich. Amino- yoki karboksil guruhini vaqtincha himoyalash aminoksilotalarni kerakli tartibda ketma-ket biriktirish imkonini beradi. Ikki asosli aminoksilotalar uchun qo’shimcha ikkinchi karboksil guruhini himoyalash, diaminoksilotalar uchun esa qo’shimcha ikkinchi aminoguruhni himoyalash va sulfgidril (CH-) guruh saqlovchi aminoksilotalar uchun esa bu guruhni himoyalash talab etiladi. Himoyalovchi guruhlar sintez sharoitiga barqaror bo’lishlari, ularni kiritilishi aminoksilotalarda ratsenat hosil qilmasligi kerak. Aminoguruhlarni himoyalash uchun quyidagi guruhlardan foydalaniladi.


Karbobenzoksil guruh C H CH OCO-. Bu guruh karbobenzooksi-xlorid yordamida kiritiladi va katalitik gidrogenlash yoki ammoniy bromidning eritmasi yordamida ajratib olinadi.

C H CH OCOCI suyuq ammiakdagi

n-toluolsulfanil (tozil) nCH3–C6H4 SO2- guruhi. Bu guruh n-toluolsulfoxlorid nCH3 – C6H4 SO2 Cl yordamida kiritiladi va vodorod yodid hamda fosfoniy yodid aralashmasi yordamida ajratiladi.

Trifenilmetil (C6H5)3S- guruhi trifenilxlormetan (C6H5)3SCl yordamida kiritiladi va katalitik gidrogenlash orqali ajratib olinadi.

Karboksiguruhini himoyalash uchun asosan ular metil-uchlamchi butil, etil-, benzil efirlariga, amidlar, gidrazidlarga aylantiriladilar.

Sulfogidril guruhini himoyalashning eng qulay usuli uning vodorodini benzil guruhiga aylantirish hisoblanadi, bu guruh natriy metallining suyuq ammiakdagi eritmasi yordamida juda oson ajratib olinadi.



Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling