4-mavzu. Mikroorganizmlar yordamida spirtli va sut kislotali bijg‘ish jarayonlari. Moy kislotali, pektinli va sellyulozali bijg‘ish jarayonlari


Download 423.88 Kb.
Pdf просмотр
Sana10.01.2019
Hajmi423.88 Kb.

4-mavzu. 

Mikroorganizmlar yordamida spirtli va sut kislotali bijg‘ish 

jarayonlari. Moy kislotali, pektinli va sellyulozali bijg‘ish 

jarayonlari 

 

1.

 

Mikroorganizmlar yordamida spirtli va sut kislotali bijg‘ish jarayonlari 

ma’ruzasining о‘qitish texnologiyasi 

Vaqti – 2 soat 

Talabalar soni: 60 nafar 

О‘quv mashg‘ulotining shakli  Ma’ruza,  B.B.B. jadvali. 

Ma’ruza 

mashg‘ulotining 

rejasi 

1.

 



Spirtli bijg‘ish. 

2.

 



Spirtli bijg‘ish mexanizmi. 

3.

 



Sut kislotali bijg‘ish. 

4.

 



Silos tayyorlash. 

5.

 



Moy kislotali bijg‘ish. 

6.

 



Pektinli bijg‘ish. 

7.

 



Sellyulozali bijg‘ish. 

О‘quv  mashg‘ulotining  maqsadi:  Mikroorganizmlar  yordamida  boradigan  spirtli  

va sut kislotali bijg‘ish jarayonlari, moy kislotali, pektinli va sellyulozali bijg‘ish 

jarayonlari tо‘g‘risida talabalarda aniq tasavvur hosil qilish. 

Pedagogik vazifalar: 

-  Spirtli  bijg‘ish  jarayonini 

tushintirish. 

-  Spirtli  bijg‘ish  mexanizmini 

tushintirish 

-  Sut  kislotali  bijg‘ish  jarayoni 

xaqida ma’lumot berish. 

- Silos tayyorlashni о‘rgatish. 

Moy 

kislotali 



bijg‘ishning 

mexanizmini tushintirish. 

Pektinli 



bijg‘ishning 

mexanizmini tushintirish 

      - Sellyulozali  bijg‘ishning        

      mexanizmini tushintirish. 

 

О‘quv faoliyatining natijalari: 



Talaba: 

-

 



Spirtli  bijg‘ish  jarayonini  gapirib 

beradi. 


-

 

Spirtli  bijg‘ish  jarayoni  mexanizmini 



tushintiradi. 

-

 



Sut  kislotali  bijg‘ish  jarayoni  xaqida 

gapiradi. 

-

 

Silos 



tayyorlash 

mexanizmini 

tushintiradi. 

Moy  kislotali  bijg‘ishning  mexanizmini 

gapirib beradi. 

-  Pektinli  bijg‘ishning  mexanizmini 

tushintiradi 

      - Sellyulozali  bijg‘ishning  mexanizmi     

xaqida ma’lumot beradi 

О‘qitish uslubi va texnikasi 

Blits-sо‘rov, B.B.B. jadvali 

О‘qitish vositalari 

Ma’ruza matni, proyektor, doska, bо‘r. 

О‘qitish shakli 

Frontal, jamoa, guruhiy. 

О‘qitish sharoitlari 

Mikrobiologiya kabineti. 3-02 xona. 

 

 

 

 

 

 


 

 

Ma’ruza mashg‘ulotining texnologik xaritasi 

 

Bosqichlar, vaqti 

Faoliyat mazmuni 

о‘qituvchi 

talaba 

1-bosqich. 

Kirish 

(10 min) 

1.1. О‘quv mashg‘ulotining mavzu va 

rejasini  ma’lum  qiladi.  Erishadigan 

natijalar  bilan  tanishtiradi.  Mazkur 

mashg‘ulot 

muammoli 

tarzda 

о‘tishini e’lon qiladi. 



1.1.  Eshitadilar  va 

yozib oladilar. 



2-bosqich. 

Asosiy 

(60 min) 

2.1.  Talabalar  e’tiborini  rejadagi 

savollar  va  ulardagi  tushunchalarga 

qaratadilar.  Blits-sо‘rov  о‘tkazadi  (1-

ilova). 

2.2.  Bilimlarni  yanada  aniqlashtirish 

maqsadida  B.B.B.  jadvalini  daftarga 

chizishni 

taklif 

etadi 


(2-ilova). 

Doskaga chiqaradi. 

2.3.  Muammoli  savollarni  о‘rtaga 

tashlaydi va ulani birgalikda о‘qishga 

chorlaydi: 

1.Bijg‘ish nima? 

2.Bijg‘ish  bilan  nafas  olish  orasidagi 

farq nimada? 

Bu  savollarga  javob  berish  uchun 

avval  mikroorganizmlarning  bijg‘ish 

jarayonlaridagi  roli  haqida  tо‘liq 

ma’lumot beriladi. 

2.4.  Muammoni  hal  qilish  uchun 

quyidagi savollarga aniqlik kiritadi: 

1.Spirtli 

bijg‘ishda 

qaysi 

mikroorganizm ijtirok etadi? 



2. Spirtli bijg‘ish uchun muhit qanday 

bо‘lishi shart? 

3. Zimaza fermentining faoliyati? 

4. Spirtli bijg‘ish nechta bosqichdan 

iborat? 

5. Sut kislotali bijg‘ichni kim 

о‘rgangan? 

6. Sut kislotali bijg‘ichning 

mexanizmi qanday? 

7.  Moy  kislotali  bijg‘ishni  kim 

о‘rgangan? 

8.  Moy  kislotali  bijg‘ish  uchun 

2.1.  Talabalar  javob 

beradilar, 

daftarlariga 

chizadilar, 

jadvalnnig  1  va  2 

ustunlarini 

tо‘ldiradilar. 

2.2. 


Muammoga 

e’tiborni  qaratadilar 

va yozib oladilar. 

2.3.  Yozib  oladilar 

va о‘z bilimlari bilan 

solishtiradilar. 

2.4. 

Muammo 


yuzasidan 

о‘z 


yechimlarini 

taklif 


qiladilar.  Munozara 

qiladilar. 

Javob 

beradilar. 



2.5. 

Optimal 


yechimlar  yuzasidan 

takliflar 

beradilar. 

B.B.B. jadvalinnig 5-

ustunini tо‘ldiradilar. 


qanday sharoit zarur? 

9.  Pektinli  bijg‘ishdan  sanoatda 

foydalaniladimi? 

10. Pektinli bijg‘ishni kimlar 

о‘rgangan? 

11. Pektinli bijg‘ishning 

qо‘zg‘atuvchisi? 

12. Tola olishda qaysi mexanizmdan 

foydalaniladi? 

 

3-bosqich 

Yakuniy 

(10 min) 

3.1. Mavzuga xulosa qiladi. 

3.2.  Rejadagi  natijaga  erishishda  faol 

ishtirokchilarni rag‘batlantiradi. 

3.3. Mustaqil ish uchun vazifa beradi: 

«Bijg‘ish  mexanizmi»  mavzusida 

esse yozishni topshiradi. 

3.1. Eshitadilar, 

о‘zlarini 

tо‘g‘rilaydilar. Yozib 

oladilar. 

 

 

 

 

1-ilova 

Blits-sо‘rov savollari 

 

Spirtli bijg‘ish mexanizmi qanday boradi? 



Spirtli bijg‘ishda qо‘shimcha maxsulotlar hosil bо‘ladimi? 

Sut kislotali bijg‘ishda ohirgi mahsulot nima ? 

Sut kislotali bijg‘ishda qaysi bakterialar ishtirok etadi. 

Silos qanday tayyorlanadi? 

Lui Paster ishi? 

Moy kislotali bijg‘ish bakteriyalari qayerda tarqalgan? 

Pektinli bijg‘ishning ohirgi mahsuloti ? 

Sellyulozaning aerob bijg‘ishini kim о‘rgangan?. 

Sellyulozaning aerob yо‘l bilan parchalanishi qanday boradi? 

 

 



 

 

 

 

2-ilova 

B.B.B. texnikasi  

№ 

Mavzu savoli 

Bilaman 

Bilishni 

xohlayman 

Bildim 









Spirtli 



bijg‘ishda  nimalar 

hosil bо‘ladi? 



 

 

 

Bijg‘ish 



jarayonining   

 

 

ximizmi? 

Sut 



kislotali 

bijg‘ishdan 

sanoatda 

qanday 


foydalaniladi? 

 

 

 

Gomofermentativ 



bijg‘ish 

nima? 


 

 

 

Geterofermentativ  bijg‘ishni 



tushintiring? 

 

 

 

Ichak 



tayoqchasi 

qaysi 


bijg‘ishda ijtirok etadi?  

 

 

 

Spirtli  bijg‘ish  uchun  qaysi 



mahsulotlardan 

foydalaniladi? 



 

 

 

Sintetik  yо‘l  bilan  spirt  olish 



mumkinmi? 

 

 

 

10 


Moy 

kislotali 

bijg‘ishda 

qanday 


mikroorganizmlar 

ijtirok etadi? 



 

 

 

11 


Bijg‘ish 

jarayonining 

ximizmi? 

 

 

 

12 


Shudring usuli nima? 

 

 

 

13 


Tolali  о‘simliklardan  qaysi 

bijg‘ish uchun foydalaniladi? 



 

 

 

14 


Omelyaniskiyning ishlari? 

 

 

 

15 


Sellyulozaning  aerob  yо‘l 

bilan  parchalanishi  qanday 

boradi?  

 

 

 

16 


Sellyulozaning 

bijg‘ishida 

Vinogradskiy ishlari? 

 

 

 

17 


Moy  kislotali  bijg‘ish  qaysi 

sanoat uchun zararli? 



 

 

 

 

 

Esse 

Esse – taklif etilgan mavzuga 1000 dan 5000 gacha sо‘z hajmidagi insho. 

 

 

Vizual materiallar 

 

3-ilova 

 


 

 

 

 

 

 



 

 

Siloslash uchun ishlatiladigan о‘simliklar va ular tarkibidagi shakar miqdori 

(A. A. Zubrilin, YE. N. Mishustin, V. A. Xarchenkolar ma’lumoti) 



 

 

О‘simliklarning 



gruppalarga bо‘linishi 

О‘simliklar 

Shakar 

minimumi quruq 



moddaga 

nisbatan, (%) 

Haqiqiy shakar 

miqdori (quruq 

moddaga 

nisbatan, %) 

Yaxshi siloslanadigan 

о‘simliklar 

Makkajо‘xori  

Jо‘xori  

Topinambur  

Kungaboqar  

3,4—5,4 

5,0 


4,0—9,4 

10,3—12,2 

12,0—13,8 

15,6—17,8 

19,1—23,5 

14,3—14,8 

Qiyin siloslanadigan 

о‘simliklar 

Nо‘xat 

Qashqarbeda  



Vika 

Sebarga  

8,1 

5,8—6,16 



4,3-— 5,2 

4,5 


9,6 

6,4—6,7 


5,7—6,6 

5,7 


Siloslanmaydigan 

о‘simliklar 

Beda  

Soya  


Kartoshka  

palagi  


5,5 

4,7—6,0 


3,6 

3,9 


3,3—4,4 

2,5 


  

Glossariy 

 

1.

 



Zimaza- fermentlar kompleksi. 

2.

 



Gomofermentativ – tipik bijg‘ish . 

3.

 



Geterofermentativ – tipik bо‘lmagan bijg‘ish. 

4.

 



Bifidobakteriyalar– ular yordamida glyukozadan sirka va sut kislotasi hosil 

bо‘ladi. 

5.

 

Laktolin – antibiotik 



6.

 

Brevin– antibiotik. 

7.

 

Nizin – antibiotik. 



8.

 

Diplokoksin- antibiotik. 

9.

 

Spirohaeta cytofaga- uchlari biroz qayrilgan sellyuloza unga zarur ozuqa 



10.

 

Cellvibrio– uchi biroz qayrilgan uzun tayoqchasimon bakteriY. 

11.

 

Cellfacicula – uchi qayrilgan kalta tayoqchasimon mikrob. 



12.

 

Clost. felsineum– pektinli bijg‘ishda ishtirok etadi. 

13.

 

Granulobacter pectinovorum – pektinli bijg‘ishda ishtirok etadi 



14.

 

Bac.Cellulosae hydrogenicus– sellyulozali bijg‘ishda ishtirok etadi. 



 

 

 



 



Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling