9-mavzu. Fatsiya. Fatsial taxlil қilish usullari bilan tanishtirish. Yerning viloyatlari, ўlkalarining tabiiy-geografik ya’ni paleogeografik tarixini tiklash


Download 50.76 Kb.

Sana10.01.2019
Hajmi50.76 Kb.

9-mavzu. 

Fatsiya. Fatsial taxlil қilish usullari bilan tanishtirish. Yerning viloyatlari, 

ўlkalarining tabiiy-geografik ya’ni paleogeografik tarixini tiklash. 

 

Laboratoriya mashғulotining ўқitish texnologiyasi 

 

Vaқti  – 4 soat 

Talabalar soni: 13-15 nafar 

Ўқuv maғulotining shakli 

Muammoli amaliy , bilimlarni chuқurlash-tirish 

va kengaytirish, B.B.B. jadvali. 

Amaliy mashғulot rejasi  

1.

 



 Fatsial taxlil қilish usullari bilan tanishtirish.  

2.

 



Yerning viloyatlari, ўlkalarining tabiiy-

geografik ya’ni paleogeografik tarixini tiklash. 



Ўқuv mashғulotining maқsadi

:  Toғ jinslarini fatsial ravishda  taҳlil қila turib,  berilgan 

ҳududning fizik – geografik  ўtmish  tarixini  aniқlash va tiklash, ya’ni  paleogeografik 

sharoitlarni  aniқlab berish 



Pedagogik vazifalar 

Ўқituvchi: 

1.

 

 Fatsial  taxlil  қilish  usullari 

bilan tanishtiradi 

 

2.

 

Ye

rning  viloyatlari,  ўlkalarining 

tabiiy-geografik 

ya’ni 


paleogeografik tarixini tiklash.

 

3.

 

Geoxronologik 

jadval 

bilan 


tanishtiradi

 

  



Ўқuv faoliyatining natijalari: 

Talaba: 

1.

 



 Fatsial taxlil қilish usullari bilan tanishadi 

2.

 



Yerning  viloyatlari,  ўlkalarining  tabiiy-

geografik  ya’ni  paleogeografik  tarixini 

tiklaydi 

4.

 

Geoxronologik  jadval  bilan  tanishadi, 

chizadi.

 

 

 



Ўқitish usullari va texnikasi 

  Ҳamkorlikda  ўқitish  texnologiyasi,      B.B.B. 

jadvali 

Ўқitish vositalari 

Geoxronologik jadval, ўқuv metodik majmua, 

proektor, darslik, doska, bўr, tarқatma 

materiallar, paleogeografik kartalar. 



Ўқitish shakli 

Kichik guruҳlar va juftliklarda ishlash 



Ўқitish sharotilari 

Namunadagi auditoriya. 



Monitoring va baҳolash 

Oғzaki  savol  javob:  Natijalar  tekshiriladi  va 

baҳolanadi. 

  

Laboratoriya mashғulotining texnologik xaritasi 



 

Bosқichlar, vaқti 

Faoliyat mazmuni 

ўқituvchi 

talaba 

1-bosқich. 

Kirish 

(15 min) 

1.1. Ўқuv mashғulotining mavzusi va 

maқsadi, rejalashtirilgan amaliy 

topshiriқlar, uni ўtkazish tartibi va 

natijasini  aytadi. 

1.1. Eshitadilar va 

amaliy topshiriқ-larni 

bajarishga tayyorgarlik 

kўradi.. 

2-bosқich. 

Asosiy 

(55 min) 

2.1. Talabalarning topshiriқlarni 

bajarishga kirishishi ta’minlanadi (1-3-

ilovadan foydalangan ҳolda). 

2.2. Juftliklarda yoki kichik guruҳlarda 

topshiriқlarni bajarish tartibi 

tushuntiriladi.  

2.3. amaliy mashғulot topshiriқlari 

bajarilgandan sўng talabalarni kichik 

guruҳlarga ajratadi va topshiriқlarni 

tarқatadi ( B.B.B. jadvalini tўlғazadilar) 

(4-ilova).  

2.4. Guruҳlarda xulosalar 

umumlashtiriladi va aniқliklar kiritiladi, 

baҳolash mezonlari aytib ўtiladi. 

2.1. Talaba topshi-

riқlarni daftarga 

yozadi. 


2.2. Topshiriқlarni 

bajaradi. 

2.3. B.B.B. jadvalini 

tўlғazadi va ўzaro 

tekshiradi. 

 2.4. Guruҳlarda  

ishlaydi va ҳisobot 

tayyorlaydi.  

Mashғulot yuzasidan 

takliflar beradi.   



3-bosқich. 

Yakuniy 

(10 min) 

3.1. Mashғulotga xulosa қiladi, 

talabalarni baҳolaydi. 

3.2. Mustaқil ish uchun vazifa beradi: 

Yozuvsiz kartaga eng muҳim geografik 

ekspeditsiyalarni tushirish. 

3.1Eshitadi, yozib 

oladi. 


3.2. Topshiriқni 

bajaradi. 



1 ilova  

Geoxronologik jadval 

Eralar 


mln. yil 

Davrlar (mln yil) 

va ularning 

indekslari 

Asosiy tabiiy voқealar. 

Tarkib topgan 

foydali қazilmalar 



Kaynazoy 



erasi

 

Tўrtlamchi yoki 



avtoropogen davri 

1,3 mln. yil, Q 

Bir necha bor muzlik 

bosgan. Ҳozirgi zamon 

relьefi paydo bўlgan. 

Қurilish materiallari 

(gil, қum), torf, 

sochma oltin. 

Neogen davri, 21 

mln.yil, N 

Tez-tez kuchli vulkanlar 

otilib turgan. Ilgari yaxlit 

bўlgan Ўrta den-giz, Қora, 

Kaspiy, Orol dengizlari 

bўlinib ket-gan. Odamsimon 

maymun-lar taraққiy etgan 

Қўnғir kўmir, neftь, 

қaҳrabo, toshtuz, 

chўkindi temir 

rudalari, қurilish 

materiallari (granit, 

marmar) 


Paleogen davri. 

42 mln yil. R 

Mezozoy erasida kўtarilgan 

toғlar yemirilib ketgan. Alьp 

toғ burmalanishi boshlangan 

Қўnғir kўmir, neftь-

yonuvchi slaanes 

fosforit, toshtuz, 

chўkindi temir 

rudalari, alyuminiy 

rudasi (boksitlar). 

Mezozoy 


erasi 

Bўr, 70 mln yil, K 

Yopiқ uruғli ўsimliklar 

paydo bўlgan, sudralib 

yuruvchilar қirilib ket-gan. 

Қushlar taraққiy etgan, sut 

emizuvchilar paydo bўlgan. 

Kўmir, neftь, 

yonuvchi gaz, 

fosforit, bўr. 

Yura, 58 mln yil, 

Iқlim issiқ va sernam 



bўlgan. Yalanғoch uruғli 

ўsimliklar keng rivoj-

langan. Sudralib yuruv-

chilar kўpaygan. Қushlar 

paydo bўlgan. 

Toshkўmir, қўnғir 

kўmir, neftь, 

fosforit, yonuvchi 

slanes. 

Trias, 45 mln yil, 

T. 

Қadimgi sudralib yuruv-



chilar қirilib ketgan 

mezozoy sudralib yuruv-

chilari paydo bўlgan. 

Tosh tuz, neftь, 

kўmir, alyuminiy 

xom ashyosi. 

Paleozoy 

erasi 


 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Premь, 45 mln. 

yil. R 

Gersin burmalinishi 



tugagan. Iқlim қuruқ bўlgan. 

Daraxtsimon paporotnik 

қirқbўғin va plaunlardan 

iborat ўrmonlar tugab 

ketgan, yalanғoch uruғli 

ўsim-liklar paydo bўlgan. 

Sudralib yuruvchi ҳay-

vonlar kўpayib ketgan. 

Tosh tuzi, kaliy tuzi, 

gips, kўmir, neftь, 

gaz. 

Toshkўmir 



(karbon) 60 mln. 

yil, S 


Kaledon toғ tizmalari 

yuvilib ketgan Gersii toғ 

burmalanishi boshla-ngan. 

Kўmir va neftь kўp 

paydo bўlgan mis, 

қalay, volьfram, 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Botқoқli pastte-kisliklar 



kўpaygan. Iқ-lim issiқ va 

sernab bўl-gan. Bўliқ flora 

plaun, қirқbўғin va daraxt-

simon paporotniklar taraққiy 

etgan. Sudra-lib yuruvchilar 

paydo bўlgan Қuruқlikda 

ҳam suvda ҳam yashovchi 

ҳay-vonlar kўpayib ketgan. 

polimetall rudalari. 

Devon 80.mln yil, 

Dengizlar maydoni қis-



қargan. Iқlim issiқ bўlgan 

daslabki Chўllar paydo 

bўlgan. Umurtқa-lilar 

suvdan қuruқlikka chiқkan. 

Қuruқlikda ҳam suvda ҳam 

yashovchi ҳay-vonlar 

dunyoga kelgan. Қuruқlik 

ўsimliklari keng tarқalgan. 

Yalanғoch uruғli ўsimliklar 

vujudga kelgan. 

Neftь, yonuvchi 

gaz, namakob va 

mineral shifobaxsh 

suvlar. 


Silur, 25 mln. yil. 

Kaledon burmalanishi-ning 



asosiy fazasi rўy bergan. 

Baliқlar paydo bўlgan. 

Temir, mis rudalari 

va boshқa rudalar. 

Ordovik, 45mln. 

yil O 


Dengiz ҳavzalari қis-қargan. 

Kuchli vulkanlar otilgan. 

Қuruқlikda dastlabki 

umurtқasiz ҳayvonlar paydo 

bўlgan. 

 

Kembriy 100 mln. 



yil 

Materiklar pasaygan va keng 

maydonlarni dengiz bosgan. 

Baykal toғ bur-malanish 

tugagan. 

Boksit, fosforit 

chўkindi, marganes 

va temir rudalari. 

Proterozoy 

erasi. 2000 

mln yilga 

yaқin R 


 

Baykal burmalanishi-ning 

bosh fazasi bўlib ўtgan va 

Baykalbўyi va Zabaykalьe 

toғ tizmala-ri paydo bўlgan 

kuchli vulkanlar otilgan. 

Bak-teriyalar va suv ўtlari 

rivojlangan. 

Temir rudasi. 

Polimetall rudalari. 

Grafit, қurilish 

materiallari. 

Arxey erasi 

2000 mln 

yildan ortiқ A 

 

Organik  dunyosi-skelet-siz 



yumshoқ tanli orga-

nizimlardan iborat. Ularning 

tosh қoldiқ-lari emas, balki 

ba’zan izlarigina uchraydi. 

 

 

2 ilova 


 

Materiklarni shakillanishi 

 

3 ilova 

 

Dunyoning tabiiy kartasi. 

4 ilova  

B.B.B. jadvali 

№ 

Bilaman 

Bilmoқchiman 

Bilib oldim 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 

 

Baҳolash mezonlari (ballarda) 

 

Guruҳlar 

Ishni 

bajarish 



tartibida 

yondoshuvning 

Berilgan  2  ta 

topshiriқning 

oxiriga 

Faollik 


(savollar 

va 


Ballar  yiғindisi 

(3,0) 


tўliқligi (1,5) 

yetkazilganligi 

(1) 

javoblar) (0,5) 



 

 



 

 



 

 

 



 

 


Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling