92582.pdf [Aksial-porshenli nasos]


Download 2.36 Mb.

bet1/17
Sana14.05.2019
Hajmi2.36 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17
 

HM
 
HM
H
H
Ə
Ə
C
C
M
M
İ
İ
 
 
H
H
İ
İ
D
D
R
R
A
A
V
V
L
L
İ
İ
K
K
 
 
 
 
M
M
A
A
Ş
Ş
I
I
N
N
L
L
A
A
R
R
 
 
D
D
ə
ə
r
r
s
s
l
l
i
i
k
k
 
 
Ə
Ə
.
.
 
 
H
H
.
.
Ə
Ə
Z
Z
İ
İ
Z
Z
O
O
V
V
,
,
 
 
 
 
 
 
M
M
.
.
A
A
.
.
Q
Q
A
A
R
R
A
A
Y
Y
E
E
V
V
,
,
 
 
H
H
.
.
Ə
Ə
.
.
H
H
E
E
Y
Y
D
D
Ə
Ə
R
R
O
O
V
V
,
,
 
 
 
 
S
S
.
.
Ə
Ə
.
.
A
A
Ğ
Ğ
A
A
M
M
M
M
Ə
Ə
D
D
O
O
V
V
A
A 
H
H
Ə
Ə
C
C
M
M
İ
İ
 
 
H
H
İ
İ
D
D
R
R
A
A
V
V
L
L
İ
İ
K
K
 
 
 
 
M
M
A
A
Ş
Ş
I
I
N
N
L
L
A
A
R

B
B
A
A
K
K
I

-

2
2
0
0
1
1
0


AZƏRBAYCAN  DÖVLƏT  NEFT  AKADEMİYASI 
 
«Hidravlik maşınlar» silsiləsi 
 
 
 
Ə. H. ƏZİZOV,   M.A. QARAYEV, 
H.Ə. HEYDƏROV,  S.Ə. AĞAMMƏDOVA 
 
 
 
HƏCMİ  HİDRAVLİK  MAŞINLAR 
 
(Dərslik) 
 
 
 
 
 
 
Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi  
qərarı ilə təsdiq edilmişdir. (Protokol №    ) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
BAKI-2010 

UHTÇ  621–82(075.8); 621.22.01 
 
 
 
Ə. H. ƏZİZOV,   M,A.QARAYEV,  H.Ə.HEYDƏROV, 
 S. Ə. AĞAMMƏDOVA  
HƏCMİ HİDRAVLİK MAŞINLAR 
(Dərslik)
 
 
 
 
ADNA, Bakı, 2010 il, 601 s.
 
 
«Həcmi hidravlik maşınlar» (nasoslar və hidravlik 
mühərriklər) dərsliyində neft-mexanika və neft-mədən ixtisasları 
üzrə bakalavr və magistr pillələrində  təhsil alan tələbələr üçün 
oxunan mühazirələrin məzmunu verilmişdir. Daxil olan mühazirələr 
hazırda qüvvədə olan tədris proqramlarına uyqun olaraq tərtib 
edilmişdir. 
Dərslikdə  həcmi hidravlik maşınlarının nəzəriyyəsi, işçi 
prosesləri, hesablanması (misallarla), işçi xarakteristikaları, 
konstruksiyaları şərh edilir. 
Dərslik «Hidravlik maşınlar, hidravlik intiqallar və 
hidropnevmoavtomatika» və «Neft mədən qurğularının hidravlik 
sistemləri» ixtisaslı ali məktəb tələbələri və magistrantları, eyni 
zamanda maşınqayırma və mexanika istiqamətli həcmi hidravlik 
maşınların (həcmi nasosların və  həcmi hidravlik mühərriklərin) və 
həcmi hidravlik intiqalların layihələndirilməsi, tədqiqi və istismarı 
ilə məşğul olan mütəxəssislər üçün faydalı ola bilər 
 
Şəkil – 305, cədvəl – 45, ədəbiyyat – 75.
 
 
Redaktor:       t.e.n., dosent Ə.S.Əhmədov  
 
Rəy verənlər: t.e.d., professor A.M.Məmmədzadə, 
                       t.e.d., professor 
V. T.Məmmədov,
 
t.e.n., dosent Ç.İ.Sultanov
 
 
 
 
© Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası 

MÜNDƏRİCAT 
Giriş..................................................................................................10 
1. Hidravlik maşınlar inkişafının qısa tarixi.................................13 
2. Hidravlik maşınlar haqqında  ümumi məlumat.......................24 
2.1. Həcmi hidravlik maşınların təsnifatı.......................................24 
2.1.1. Hidravlik nasosların təsnifatı........................................... 24 
2.1.2. Həcmi hidravlik mühərriklərin təsnifatı...........................26 
2.2. Həcmi hidravlik maşınların əsas hidravlik parametrləri.........28 
2.3. Həcmi hidravlik maşınların məhsuldarlığı.............................30 
2.4. Hidravlik maşınlarda itkilər....................................................31 
2.4.1. Həcmi itkilər.....................................................................32 
2.4.2. Mexaniki itkilər............................................................... 35 
2.4.3. Hidravliki itkilər.............................................................. 38 
2.4.4. Hidravlik maşınlarda ümumi güc balansı  və  güc itkiləri ..40 
2.5. Hidravlik maşınların tam (ümumi) FİƏ..................................43 
3.  Nasoslar haqqında ümumi məlumat.........................................47 
3.1. Nasosların iş prinsipinə görə maye axınının parametrlərinə 
   təsiri................................................................................................47 
3.2.  Nasosların  əsas   hidravlik  parametrləri...............................49 
3.3. Nasos qurğularında  hərəkətin ötürülməsi sxemi....................58 
    3.3.1. Ötürücü vasitəsilə porşenli nasosun əlaqələndirilməsi 
sxemi..........................................................................................58 
    3.3.2. Ötürücüsüz rotorlu və kürəkli nasosların əlaqələndiril- 
məsi sxemi. ................................................................................60 
3.4   Nasos qurğularının enerji balansı...........................................60 
4. İrəli-geri hərəkətli həcmi (porşenli) nasoslar............................62 
4.1. Porşenli (pistonlu) nasosların  təyinatı və təsnifatı................ 62 
4.2. Verim əmsalı və ona təsir  edən amillər................................. 66 
4.3. Porşenli nasosların sxemləri, iş prinsipi və nəzəri verim 
qrafikləri.........................................................................................68 
4.3.1. Birsilindrli birtəsirli porşenli nasosun sxemi,  
iş prinsipi və nəzəri verim qrafiki...............................................68 
4.3.2. Birsilindrli ikitəsirli porşenli nasosun sxemi,  
iş prinsipi və nəzəri verim qrafiki...............................................76 
4.3.3. Üçsilindrli üçtəsirli porşenli nasosun 
sxemi, iş prinsipi və nəzəri verim qrafiki...................................78 

4.3.4. İkisilindrli dördtəsirli porşenli nasosun 
sxemi, iş prinsipi və nəzəri verim qrafiki...................................81 
4.4. Porşenli nasosların qeyri-bərabər verim əmsalı və veriminin 
qeyri-bərabərlik dərəcəsi haqqında................................................84 
4.5. Sorma zamanı porşenin altında  yaranan təzyiq......................86 
4.5.1. Sorma borusunda hava qübbəsinin olmadığı hal..............86  
4.5.2. Sorma borusunda hava qübbəsinin olduğu hal.................92 
4.6. Vurma zamanı porşenin altında yaranan təzyiq..................... 93 
4.6.1. Vurma borusunda hava qübbəsinin olmadığı hal.............93 
4.6.2. Vurma borusunda hava qübbəsinin olmadığı hal ............97 
4.7. Hava qübbələri....................................................................... 97 
4.7.1. Hava qübbələrinin nəzəriyyəsi, quruluşu və 
təsnifatı.......................................................................................97 
4.7.2. Hava qübbəsinin hesablanması..................................... 102 
4.8. Porşenli nasosların klapanları ............................................. 106 
4.8.1. Porşenli nasosun klapanının quruluşu və təsnifatı........ 106 
4.8.2. Yastı nimçəli klapanın hesablanması............................ 109 
4.8.3. Klapanın iş vaxtı zərbəsiz oturdulması şərtləri..............116 
4.9. Porşenli nasosun indikator diaqramı, gücü və FİƏ 
haqqında...... ................................................................................117 
4.10. Porşenli nasosun işinin tənzim edilməsi ............................122 
4.11. Porşenli nasosun verilmiş boru kəmərinə işləməsi.............125 
4.12. Neft-qaz mədənlərinin porşenli nasosları ..........................129 
4.12.1. Qazıma nasosları, onların təyinatı  və onlara əsas  
tələblər .....................................................................................129 
4.12.2. Qazıma nasosların əsas hissələri və düyünləri.............131
 
4.12.3. Qazıma nasoslarının konstruksiyaları .........................141 
4.12.4. Səyyar neft-mədən aqreqatlarının  həcmi nasosları.....149 
4.13. Quyu ştanqlı nasosları.........................................................162 
4.13.1. Quyu ştanqlı nasos qurğusu və onun işləmə prinsipi...162 
4.13.2. Boru tipli (qondarılmayan) ştanqlı nasoslar................ 170 
4.13.3. Qondarma tipli ştanqlı nasoslar................................... 172 
4.14. Düztəsirli buxar porşenli nasoslar...................................... 175 
4.14.1. Düztəsirli buxar porşenli nasosun iş prinsipi...............175 
4.14.2. Düztəsirli buxar porşenli nasosun iş prinsipi...............176 
4.14.3. Düztəsirli buxar porşenli nasosun  hesabının əsasları..180 

4.14.4. Düztəsirli buxar porşenli nasosların konstruksiyaları..182  
4.15. Dozalayıcı  nasoslar............................................................187 
4.15.1.  Dozalayıcı  nasosların vəzifələri və onlara olan 
tələbatlar...................................................................................187 
4.15.2.  Dozalayıcı  nasosların konstruksiyaları.......................188 
4.15.3.  Dozalayıcı  nasosların konstruksiyaları ......................189 
4.16. Düztəsirli hidroporşenli  nasoslar...................................... 196  
4.16.1. Hidroporşenli quyu nasosları qurğusu......................... 196 
4.16.2. Hidroporşenli quyu nasosu aqreqatı.............................201 
4.16.3. Hidroporşenli quyu nasos aqreqatın konstruksiyası.....202 
4.17. Diafraqmalı quyu nasosu qurğusu......................................206 
5. Həcmi hidromotorlar haqqında ümumi məlumat..................212 
5.1. Hidromotorların seçilməsində nəzərə alınmalı parametrlər. 212  
5.2. Həcmi hidromotorlardakı həcmi itkilər............................... 214  
5.3. Həcmi hidromotorlardakı hidromexaniki itkilər..................216 
5.4. Hidromotorlardakı momentlər..............................................217 
5.5. İşçi mayenin özlüyünün hidromotorun işinə təsiri................218 
5.6. Həcmi hidromotorun gücü və FİƏ........................................218 
5.7. Həcmi hidromotorun xarakteristikası...................................221 
6. Rotorlu  porşenli  hidromaşınlar..............................................227 
6.1.  Rotorlu hidromaşınlar haqqında ümumi məlumat...............227 
6.1.1. Rotorlu hidravlik maşınların xüsusiyyətləri ................. 227 
6.1.2. Rotorlu hidravlik maşınlar haqqında V.V.Mişke 
nəzəriyyəsi............................................................................... 232 
6.1.3. Rotorlu hidravlik maşınların sınaq verilənlərinin    
π –teoreminin tətbiqi ilə işlənməsi. ........................................ 234 
6. 1.4. Qaz-maye qarışığının xüsusiyyətləri və onların rotorlu 
hidravlik maşınların işinə təsiri............................................... 239 
6.2. Radial-porşenli hidromaşınlar ..............................................248 
6.2.1. Radial-porşenli hidromaşınların iş prinsipi................... 248 
6.2.2. Rotorlu radial-porşenli hidromaşınların 
 kinematikası ........................................................................... 251 
6.2.3. Rotorlu radial-porşenli hidromaşınların 
məhsuldarlığı........................................................................... 254 
6.2.4. Rotorlu radial-porşenli maşınlarda  təsir edən qüvvələr 
və momentlər........................................................................... 256 

6.2.5. Radial-porşenli hidromaşınların konstruksiyaları .........262 
6.2.6. Yüksək momentli radial porşenli hidromaşınlar........... 273 
6.2.7. Radial-porşenli hidromaşınların əsas parametrlərinin 
hesabı....................................................................................... 279 
6.3. Aksial-porşenli hidravlik maşınlar....................................... 286 
6.3.1. Aksial-porşenli hidromaşınların iş prinsipi....................287 
6.3.2. Rotorlu aksial-porşenli hidromaşınların 
kinematikası............................................................................. 291 
6.3.3. Rotorlu aksial-porşenli hidromaşınların  
məhsuldarlığı........................................................................... 292 
6.3.4. Rotorlu aksial-porşenli hidromaşınlarda təsir edən 
qüvvələr və momentlər............................................................ 293 
6.3.5. Aksial-porşenli hidromaşınların konstruksiyaları......... 299 
6.3.6. Aksial-porşenli hidravlik maşınlar və onların sənayedə 
tətbiqi. ..................................................................................... 317 
6.3.7. Aksial-porşenli hidromaşınların əsas parametrlərinin 
hesabı....................................................................................... 322 
6.4. Rotorlu porşenli hidromaşınların işinin xüsusiyyətləri və 
tənzimlənməsi .............................................................................327 
6.4.1. Rotorlu porşenli hidromaşınların indikator 
diaqramı və enerji göstəriciləri................................................ 327 
6.4.2. Radial və aksial-porşenli hidravlik maşınların konstruk-
siyalarının və istismar xüsusiyyətlərinin müqayisəsi.............. 330 
6.4.3. Rotorlu porşenli hidromaşınların tənzim edilməsi........ 332 
6.4.4. Rotorlu porşenli nasoslarda kavitasiya hadisəsi ............345 
6.5. Lövhəli hidravlik maşınlar................................................... 350 
6.5.1. Lövhəli hidravlik maşınların iş prinsipi.........................350 
6.5.2. Lövhəli hidromaşınların məhsuldarlığı..........................361 
6.5.3. Lövhəli hidromaşınlarda təsir edən qüvvələr və 
momentlər.................................................................................365 
6.5.4. Lövhəli hidromaşınların konstruksiyaları......................368 
6.6. Dişli çarxlı hidromaşınlar.....................................................381 
6.6.1. Dişli çarxlı maşınların sərfi............................................383 
6.6.2. Dişli çarxlı hidravlik maşınların fırladıcı momenti....... 389 
6.6.3. Daxili ilişməli dişli hidravlik maşınlar......................... .393 
6.6.4. Dişli hidravlik maşınların konstruksiyaları....................397 

6.7. Vintli hidravlik maşınlar...................................................... 406 
6.7.1. Vintli nasosların təsnifatı............................................... 407 
6.7.2. Birvintli nasoslar .......................................................... 408 
6.7.3. Vintli elektrik quyu dalma nasosları............................. 413 
6.7.4. İkivintli nasoslar ........................................................... 424 
6.7.5. Üçvintli nasoslar ........................................................... 427 
6.7.6. Quyu vintli hidravlik mühərrikləri.................................440 
7. Düzxətli və dönmə hərəkətli  hidravlik mühərrikləri........... 453 
7.1. Hidravlik güc silindrləri....................................................... 453 
7.1.1. Hidravlik güc silindrlərin təsnifatı və ümumi 
məlumat................................................................................... 453 
7.1.2. Hidravlik güc silindrlərin əsas göstəriciləri və hidravlik 
sistemə qoşulma üsulları......................................................... 458 
7.1.3. Hidravlik güc silindrlərdə  təsir edən qüvvələr .............466 
7.1.4. Hidravlik silindrlərin gücü və FİƏ................................ 468 
7.1.5. Hidravlik güc silindrlərin dempferləri........................... 470 
7.1.6. Hidravlik teleskopik silindrləri...................................... 475 
7.1.7. Hidravlik güc silindrlərin kipləşdiriciləri...................... 478 
7.1.8. Hidravlik güc silindrlərinin hesabının ardıcıllığı.......... 480 
7.1.9. Hidravlik güc silindrlərin konstruksiyaları.................... 482 
7.2. Döndərici hidravlik mühərriklər.......................................... 489 
7.3. Digər tipli döndərici hidravlik mühərriklər.......................... 497 
8. Hidravlik maşınların sınağı..................................................... 502 
8.1. Həcmi nasosların sınağı....................................................... 502 
8.2. Həcmi hidravlik motorların sınağı....................................... 506 
8.3. Hidravlik güc silindrlərin sınağı.......................................... 512 
8.4. Həcmi hidravlik maşınların vəziyyətinin termodinamiki 
üsul ilə təyini............................................................................... 517 
8.4.1. Həcmi hidravlik maşınların  vəziyyətinin əsas tədqiqi 
     üsulları və onların müqayisəsi................................................. 517 
8.4.2. Həcmi nasosun işinin istilik üsulu ilə tədqiqinin  
termodinamiki əsasları ........................................................... 520 
8.4.3. Həcmi hidravlik nasosun vəziyyətinin termodinamiki 
üsul ilə təcrübi tədqiqi............................................................. 524 
İşarələr və indekslər..................................................................... 527 
Ədəbiyyat...................................................................................... 529 

ƏLAVƏLƏR..................................................................................535 
ƏLAVƏ 1. Həcmi hidravlik maşınların və onların  idarə olunma 
üsullarının hidravlik sxemlərdə işarələri................................... 540 
Ə.1.1. Nasosların və hidravlik mühərriklərin hidravlik  
sxemlərdə işarələri. .................................................................... 540 
Ə.1.2. Nasos-motorların və pnevmomotorların hidravlik 
sxemlərdə işarələri ..................................................................... 541 
Ə.1.3. Nasosların növlərinin hidravlik sxemlərdə işarələri........ 542 
Ə.1.4. Hidravlik silindrlərin hidravlik sxemlərdə işarələri..........542 
Ə.1.5. Nasosların və hidravlik motorların idarəetmə üsullarının 
hidravlik sxemlərdə işarələri........................................................543 
Ə.1.6. Hidravlik sistemlərdə tənzimlənən nasosların işarələri.....543 
ƏLAVƏ 2. Həcmi rotorlu nasosları seçmək  üçün meyarlar ...544 
ƏLAVƏ 3. Radial-porşenli nasoslar və hidravlik motorlar .....545 
Ə.3.1. Yüksək momentli radial-porşenli MР 1800 markalı 
hidravlik motor.............................................................................545 
Ə.3.2. Yüksək momentli radial-porşenli MР 10 markalı  
hidravlik motor............................................................................ 548 
ƏLAVƏ 4. Aksial-porşenli nasoslar və hidravlik motorlar ......551 
Ə.4.1 Tənzimlənməyən maili bloklu 310 tipli aksial-porşenli 
hidravlik maşın (nasos və hidravlik motor), onun düyünləri və 
hissələri........................................................................................551 
Ə.4.2. Tənzimlənən maili bloklu aksial-porşenli hidravlik  
maşın (313 tipli nasos və 303 tipli hidravlik motor) və onun 
düyünləri......................................................................................557 
ƏLAVƏ 5. Lövhəli nasoslar və hidravlik motorlar....................564 
Ə.5.1. Tənzimlənməyən ikitəsirli lövhəli Г16 tipli reversiv 
(iki istiqamətli) hidravlik motor və onun hissələri ......................567 
Ə.5.2. Tənzimlənən lövhəli Г12-55АМ markalı nasos ...............569 


Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling