A tabiat va inson hayotida suvning aha- a tabiat va inson hayotida suvning aha


Download 445 b.
Sana01.03.2018
Hajmi445 b.



A) Tabiat va inson hayotida suvning aha-

  • A) Tabiat va inson hayotida suvning aha-

  • miyati.

  • B) O’quvchilarni mantiqiy fikrlashga o’rga-

  • tish.

  • V) Kishilar mehnatini hurmat qilishni tarbi-

  • yalash



A) O’quvchilarda tabiatdagi o’quv va ijti-moiy foydali, amaliy ish uchun zarur bo’l-gan atrof olam bilan tanishtirish bo’yicha darslarda paydo bo’ladigan mehnat mala-kalarini shakllantirish.

  • A) O’quvchilarda tabiatdagi o’quv va ijti-moiy foydali, amaliy ish uchun zarur bo’l-gan atrof olam bilan tanishtirish bo’yicha darslarda paydo bo’ladigan mehnat mala-kalarini shakllantirish.

  • B) Intizom, o’zaro yordam, mehnatga mu-habbat uyg’otish boshlangan ishni oxiriga yetkazishga o’rgatish



A) Amaliyot yordamida o’quvchilar bilimini ongli va mustahkam bo’lishiga erishish.

  • A) Amaliyot yordamida o’quvchilar bilimini ongli va mustahkam bo’lishiga erishish.

  • B) Tabiatni asrash masalasi tabiatshunos-lik fanining bosh vazifalardan biri ekanligi.

  • V) Qomusimizda ko’rsatilgan burchlarni bajarishga o’rgatish.



Sayohat darsi.

  • Sayohat darsi.



Tushuntirish, suhbat,

  • Tushuntirish, suhbat,

  • savol-javob



Maktab yaqinidagi oqar suv havzasi va oqmas suv havzasi .

  • Maktab yaqinidagi oqar suv havzasi va oqmas suv havzasi .





A) Salomlashish (o’qituvchi o’quvchilar bi-lan salomlashgach, ularni o’tirishga taklif etadi).

  • A) Salomlashish (o’qituvchi o’quvchilar bi-lan salomlashgach, ularni o’tirishga taklif etadi).

  • B) Navbatchining axboroti (navbatchi o’z axborotida bugungi sana, oy, yil, asr, sinf-da kimning yo’qligi, hozigi dars va uyga be-rilgan topshiriq bilan o’quvchilarni tanishti-radi)



Uy vazifasini so’rash.

  • Uy vazifasini so’rash.

  • Navbatchining axboroti tinglanganidan keyin o’qituvchi uy vazi-fasini so’rash va yangi mavzu tabiat qo’ynida olib borishini ayt-di. Yo’l harakati qoidalari suhbat asosida so’raladi. Shundan so’ng o’quvchilar bilan maktab hovlisiga chiqishadi. U yerda o’qituvchi uy vazifasiga doir savollarni o’quvchilardan so’raydi.

  • 1. Kechayu kunduz jilg’alaridan daryolarga suv oqib keladi. Daryolar suvi esa dengizlarga quyiladi. Nima uchun dengiz suvga to’lib ketmaydi?

  • 2. Qanday sharoitda muz hosil bo’ladi ?

  • 3. Mana shu bog’dagi nihollar ham suvning tabiatda aylanishida qatnashadimi ?



O’tilgan dars yo’l-yo’lakay savol-javob aso-sida mustahkamlanib boriladi.



O’quvchilarga bugungi yangi dars ’’Suvni ehtiyot qilish’’ mavzusida ekanligi o’qituvchi tomonidan aytib o’tiladi. Yangi mavzu boy’icha o’qituvchi tushuncha beradi.

  • O’quvchilarga bugungi yangi dars ’’Suvni ehtiyot qilish’’ mavzusida ekanligi o’qituvchi tomonidan aytib o’tiladi. Yangi mavzu boy’icha o’qituvchi tushuncha beradi.

  • - Suv odam hayotida juda katta ahamiyatga ega. U fa-qat ichish, ovqat pishirish, idish va kir yuvish uchun za-rur bo’libgina qolmay, balki fabrika va zavodlarda ham ishlatiladi. Suv bo’lmasa tola va terilarni bo’yash, qog’oz tayyorlash, non yopish, sun’iy tola tayyorlash mumkin emas.

  • Suv bo’lmasa uy, maktab va shifoxonalar qurib bo’l-maydi. Hattoki elektr stansiyalar ham suv bilan ishlaydi.



Odam, dalalar, bog’lar va polizlarda har hil o’simliklar o’stira-di.

  • Odam, dalalar, bog’lar va polizlarda har hil o’simliklar o’stira-di.

  • Odam o’z ehtiyoji uchun faqat toza chuchuk suvdan foydala-nadi. Chuchuk suv katta boyligimiz. Uni asrash kerak. Suvning ifloslanishidan barcha tirik mavjudot zararlanadi. Daryo va ko’llardagi o’simliklar bilan birga hayvonlar ham nobud bo’ladi. Ifloslangan suv orqali odam organizmi uchun ham zararlidir.

  • Bu to’g’risida hatto O’zbekiston Respublikasining Konstitut-siyasida ham ko’rsatib o’tilgan. Konstitutsiyaning 50-modda va 55-moddalarini ko’rib chiqamiz.

  • 50-modda. Fuqarolar atrof tabiiy muhitga ehtiyotkorona mu-nosabatda bo’lishga majburdirlar.

  • 55-modda. Yer, yer osti boyliklari, suv, o’simlik va hayvonot dunyosi hamda boshqa tabiiy zahiralar umummilliy boylikdir, ulardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat muhofazasi-dadir.



“Bizning mushtarak burchimiz yer yuzini bolalarimiz va nabi-ralarimizga obod va baxtiyor yashashlari uchun munosib qi-lib qoldirishdir. O’zbekiston eng eng og’ir qiyinchilikga duch keldi. O’rta Osiyo mintaqasining suv resurslari tugash oldida. Orolning ekologik holati jahon miqyosidagi fojea deb tash-vish bilan e’tirof etilmoqda” deydi hayajon va tashvish bilan I.A.Karimov

  • “Bizning mushtarak burchimiz yer yuzini bolalarimiz va nabi-ralarimizga obod va baxtiyor yashashlari uchun munosib qi-lib qoldirishdir. O’zbekiston eng eng og’ir qiyinchilikga duch keldi. O’rta Osiyo mintaqasining suv resurslari tugash oldida. Orolning ekologik holati jahon miqyosidagi fojea deb tash-vish bilan e’tirof etilmoqda” deydi hayajon va tashvish bilan I.A.Karimov

  • Fuqarolarning suvdan unumli foydalanishlari va uni muhofa-za qilishni ta’milash, suvning ifloslanishi xollarining oldini olish va uni bartaraf qilish ishlarini olib borishda bevosita qatnashib, suv munosabatlarining barcha qatnashchilari to-monidan qonunlarga rioya qilish, suv manbalari holatlarini yahshilash qonunda ko’rsatib berilgan.

  • Taniyatni muhofaza qilish bilan bo’g’liq bo’lgan Konstitutsi-yaviy majburiyatini bajarmagan shaxslarni mulkiy, ma’muriy va hattoki jinoiy javobgarlikka tortish ham belgilangan.

  • Atrof tabiiy muhitga ehtiyotkorona bo’lish Ozbekistonning



har bir fuqarosi muqaddas vazifalaridan biri bo’lib qolishni Parvardigor yaratgan boy tabiatni, uning noz-ne’matlarini kelajak avlodlar uchun avaylab-asrab yetkazish va ularni bundan baxramand qilish hozirgi avlodning Konstitutsiyaviy burchlaridan biri bo’lib qolmog’i lozim.

  • har bir fuqarosi muqaddas vazifalaridan biri bo’lib qolishni Parvardigor yaratgan boy tabiatni, uning noz-ne’matlarini kelajak avlodlar uchun avaylab-asrab yetkazish va ularni bundan baxramand qilish hozirgi avlodning Konstitutsiyaviy burchlaridan biri bo’lib qolmog’i lozim.

  • Shundan so’ng o’quvchilar bilan oqar suv havzasidagi holat kuzatiladi. Toza oqib kelayotgan suv ma’lum joyga borgach, dahshatli darajadagi iflos suvga aylanadi. Chunki bir joyda kishilar o’zboshimchalik bilan “Avtomobillarni qo’lda yuvish” shahobchasiga aylantirib olingan edi. Bu oqar “suvda mashi-nalar” bir guruh kishilar tomonidan yuvilyapti. Mashinadan oqayotgan sovun va poroshok oqavalari, benzin, mashina-ning har xil yog’lari oqar suvga oqib ketyapti.



Yuqirida o’quvchilar suvning ahamiyati va o’zining Kon-stitutsiyaviy burchlari bilan tanishtirilgan edi. Oqar suv-dagi holatni ko’rib ular larzaga kelishadi. Mashina yuva-yotgan kishilar oldiga borib, ularning qilayotgan bu ish-lari jinoyat ekanligi, bu ishlari bilan atrof-muhit va kishi-lar sog’lilg’iga zarar keltirayotganligi va bu kishilar O’z-bekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 50-modda va 55-moddasini buzayotganligi tushuntirildi. U kishilarga “mashina yuvish shahobchasi” gacha bo’lgan joydan chelakda olib kelingan va shu joydan olingan chelakda-gi suv taqqoslanib ko’rsatiladi. Bu ikki chelakdahi suv namunalari mikroskop ostiga qo’yib kuzatiladi.

  • Yuqirida o’quvchilar suvning ahamiyati va o’zining Kon-stitutsiyaviy burchlari bilan tanishtirilgan edi. Oqar suv-dagi holatni ko’rib ular larzaga kelishadi. Mashina yuva-yotgan kishilar oldiga borib, ularning qilayotgan bu ish-lari jinoyat ekanligi, bu ishlari bilan atrof-muhit va kishi-lar sog’lilg’iga zarar keltirayotganligi va bu kishilar O’z-bekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 50-modda va 55-moddasini buzayotganligi tushuntirildi. U kishilarga “mashina yuvish shahobchasi” gacha bo’lgan joydan chelakda olib kelingan va shu joydan olingan chelakda-gi suv taqqoslanib ko’rsatiladi. Bu ikki chelakdahi suv namunalari mikroskop ostiga qo’yib kuzatiladi.



Bu kishilar mashinalarni yuvib suvni qanday ifloslantira-yotganliklarini mikroskop orqali o’zlariga ham ko’rsatila-di. Shundan keyin suv havzasi bo’ylab sayohat davom ettiriladi. Endi bu sayohatga oqar suvda mashina yuva-yotgan kishilar ham jalb qilinadi. (Bu kishilar o’zlarining xatolarini oxirigacha tushunib yetishlari uchun ular ham sayohatga jalb qilinadi).

  • Bu kishilar mashinalarni yuvib suvni qanday ifloslantira-yotganliklarini mikroskop orqali o’zlariga ham ko’rsatila-di. Shundan keyin suv havzasi bo’ylab sayohat davom ettiriladi. Endi bu sayohatga oqar suvda mashina yuva-yotgan kishilar ham jalb qilinadi. (Bu kishilar o’zlarining xatolarini oxirigacha tushunib yetishlari uchun ular ham sayohatga jalb qilinadi).

  • Ma’lum vaqtyurilgach sayohatchilar achunarli voqeaning guvohi bo’lishadi. Bir to’da bolalar qiy-chuv va xursand-chilik bilan sovun va poroshok oqavalari, benzin va ma-shina moylari yuvib tushirilgan suvda cho’milayotgan edilar. Suv ularning ko’zlari va quloqlariga ham kirib ke-tar edi. Bolalar hech narsadan xabarsiz bu suvlarni yu-tib yuborar edilar. Bolalar chomilayotgan suvdan namu-na olib mikroskop ostiga qo’yilib o’quvchilar bilan tek-shirib ko’riladi. Kishilar sog’lig’i uchun zararli mikroblar kuzatiladi. Cho’milayotgan bolalarga ham tushuntiriladi.



Oqar suvdagi mashina yuvish shahobchasining faoliyati shu sayohat dars tufayli o’quvchilar yor-damida to’xtatiladi. Suv xavzalaridagi bunday no-xushliklarni oldini olish, suv havzalarini doimiy ku-zatib yurish, ulardagi suv jo’mraklarin ihar doim burab yurish o’quvchilarga vazifa tariqasida top-shiriladi.

  • Oqar suvdagi mashina yuvish shahobchasining faoliyati shu sayohat dars tufayli o’quvchilar yor-damida to’xtatiladi. Suv xavzalaridagi bunday no-xushliklarni oldini olish, suv havzalarini doimiy ku-zatib yurish, ulardagi suv jo’mraklarin ihar doim burab yurish o’quvchilarga vazifa tariqasida top-shiriladi.



Bu darsdagi o’quvchilar bilimi ”besh” balli sistema asosida baholanadi. Dars yakunla-nadi va o’quvchilar bilan sinfga qaytib keli-nadi.

  • Bu darsdagi o’quvchilar bilimi ”besh” balli sistema asosida baholanadi. Dars yakunla-nadi va o’quvchilar bilan sinfga qaytib keli-nadi.







Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling