Agar biz bir ob'ektni boshqasidan bir necha birlik (gradus, santimetr) kattaroq deb ayta olsak, bizda intervalli shkala mavjud


Download 100.25 Kb.
bet1/11
Sana08.11.2023
Hajmi100.25 Kb.
#1756370
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
Bog'liq
ooooooooooooo


O'lchov shkalasi psixologiyaga S.S. tomonidan ham kiritilgan asosiy tushunchadir. 1950 yilda Stivens; uning miqyosdagi talqini bugungi kunda ham ilmiy adabiyotlarda qo'llaniladi. Shunday qilib, ob'ektlarga raqamlarni belgilash masshtabni hosil qiladi. Tarozi (lotincha scala — narvon) tom maʼnoda oʻlchash asbobidir.
Ob'ektga berilgan raqamli qiymat tadqiqotchini qiziqtiradigan ob'ektning xarakteristikasini ifodalashi (ko'rsatishi) kerak. Bu holatda vakillik qilish, tayinlangan qiymatga asoslanib, tadqiqotchi o'rganilayotgan mulk to'g'risida xulosa chiqarish huquqiga ega bo'lishini anglatadi.
To'rtta qoidalar guruhi mavjud, ularga ko'ra ob'ektning xususiyatlari uning raqamli qiymatiga (raqamiga) turli darajada o'tkaziladi. To'rtta qoidalar to'plamining har biri o'ziga xos o'lchov yoki o'lchov turiga mos keladi: nominativ (nominal yoki nomlash shkalasi), tartib, interval va nisbat shkalasi. Biroz soddalashtirilgan holda, o'lchovlar orasidagi farqlar taxminan quyidagicha:

  • agar ob'ekt haqida faqat uning boshqasidan farqli ekanligini aytishimiz mumkin bo'lsa, unda biz nominativ o'lchovga egamiz;

  • agar biz bir ob'ektni boshqasidan kattaroq yoki yaxshiroq yoki qaysidir ma'noda ustunroq deb ayta olsak, bizda tartibli o'lchov bor;

  • agar biz bir ob'ektni boshqasidan bir necha birlik (gradus, santimetr) kattaroq deb ayta olsak, bizda intervalli shkala mavjud;

  • agar biz bir ob'ektni boshqasidan bir necha marta kattaroq deb ayta olsak, bizda nisbatlar shkalasi mavjud.

To'rt turdagi masshtablar ierarxiyani tashkil qiladi, unda har bir keyingi shkala asosiy o'lchovlarning xususiyatlarini o'z ichiga oladi (3-jadval).

Har bir o'lchov ruxsat etilgan matematik va statistik o'zgarishlarning ma'lum diapazoni bilan bog'liq. Ushbu diapazondan tashqariga chiqish, olingan natijalarning ma'nosiz bo'lishiga olib keladi. Ma'lumotlar yig'ish ishini rejalashtirishda buni yodda tutish kerak. Barcha keyingi hisoblash tartib-qoidalari o'lchov turiga bog'liq.



Download 100.25 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling