Almaniya respublikasinda ali tehsil sistemi


Download 412 Kb.

bet1/5
Sana21.01.2018
Hajmi412 Kb.
  1   2   3   4   5
ALMANIYA RESPUBLIKASINDA <a href="/1-azerbaycan-respublikasnn-m.html">ALI TEHSIL SISTEMI </a>

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT  QT SAD UN VERS TET   

MAG STR HAZIRLIĞI MƏRKƏZ  

 

 

AD U Rektorunun _____________ saylı əmri ilə 2010-cu ilin mart ayında 

konfransda iştirak və Almaniya ali təhsil sistemi ilə tanışlıq məqsədilə Almaniya 

Federativ Respublikasına ezam olunmuş Magistr Hazırlığı Mərkəzinin  

böyük inspektoru  

 

 



 

ELŞƏN RƏSUL OĞLU BAĞIRZADƏN N 

 

 

 

HESABATI 



 

 

 

 

S EGEN, ALMAN YA – 2010 

 



EZAM YYƏT HAQQINDA 



 

DƏVƏT EDƏN QURUM:                        Almaniyadakı Azərbaycanlı Tələbələr 

və Elmi  şçilər Birliyi 



 

EZAM OLUNAN ŞƏXS:                                       Elşən Rəsul oğlu BAĞIRZADƏ 

 

EZAM YYƏT MÜDDƏT :                                                           03-10 Mart 2010 

 

EZAM YYƏT N ƏSAS MƏQSƏD :                  Konfransda iştirak və Alman ali 

təhsil sistemiylə tanışlıq 

 

EZAM OLUNAN ƏSAS ŞƏHƏR:                                 Siegen Şəhəri, Almaniya 

 

Z YARƏT ED LƏƏSAS ŞƏHƏRLƏR:               Hamburg, Nyumünster, Kiel,   

                                                                                       Siegen, Köln, Bremen   

 

EZAM OLUNAN ŞƏXS N KONFRANS ÇIXIŞLARI:  1. “Alman-Azərbaycan 

qtisadi  Əməkdaşlığı:  Mövcud  Durum  və  Perspektivlər”(  Siegen  Şəhəri),  2. 

“Türkiye’nin  Türk  Dünyası’na  Yönelik  Kalkınma  ve  şbirliği  Stratejileri”  (Köln 

Şə

həri)  



 

Z YARƏT  ETD Y   ƏSAS  QURUMLAR:    Almaniyadakı  Azərbaycanlı 

Tələbələr  və  Elmi  şçilər  Birliyi,  Almaniya  Gənc  Türklər  Ocağı,  Siegen 

Unievrsiteti, Kiel Universiteti, Kiel Tətbiqi Elmlər Universiteti, Bremen Atatürkçü 

Düşüncə Dərnəyi, Alman  qtisadiyyat üzrə Mərkəzi Kitabxanası  



 



MÜNDƏR CAT 



I. AFR-da orta təhsil sisteminin əsas xarakterik xüsusiyyətləri .............................................. 5 

1.1 Giriş .................................................................................................................................... 5 

1.2 Alman orta təhsil pillələri .................................................................................................. 7 

1.2.1 Məktəbəqədər təhsil (Kindergarden) ........................................................................ 7 

1.2.2  btidai təhsil (Grundshule) ........................................................................................ 7 

1.2.3 Orta təhsil ................................................................................................................. 7 

1.3 Xüsusi ehtiyacları olan uşaqların təhsili .......................................................................... 10 

      1.4 Xüsusi istedadlı uşaqların təhsili ..................................................................................... 10 

      1.5 Alman orta təhsilində dərs proqramları ........................................................................... 11 

      1.6 Alman orta təhsilinin beynəlxalq qiymətləndirilməsi və islahat zərurəti ........................ 13 



II. AFR-da ali təhsil sisteminin əsas xarakterik xüsusiyyətləri ............................................. 14 

2.1 Giriş ................................................................................................................................. 14 

2.2 Almaniya Təhsil və Tədqiqat Nazirliyi ........................................................................... 15 

2.3 Alman ali təhsil sistemində əsas qurumlar və statusları .................................................. 16 

2.4 Alman ali təhsil sistemində proqramlar və qazanılan dərəcələr ...................................... 17 

2.5 Alman ali təhsil sistemində proqramlar və dərəcələrin akreditasiyası ............................ 17 

2.6 Alman ali təhsil sistemində təhsil pillələri ....................................................................... 19 

2.6.1 Bakalavriatura ......................................................................................................... 19 

2.6.2 Magistratura ............................................................................................................ 19 

2.6.3 Birləşdirilmiş “Uzun” Proqramlar: Diplom dərəcələri, Magistr Artium,   

         Staatsprüfung .......................................................................................................... 20 

2.6.4 Doktorantura ........................................................................................................... 21 

2.7 Qiymətləndirmə sistemi ................................................................................................... 21 

2.8 Tədrisdə davamiyyət ........................................................................................................ 22 

2.9 Ali təhsilə giriş ................................................................................................................. 22 

2.10 Məcburi hərbi xidmət ..................................................................................................... 22 

2.11 Ali təhsildə təsil haqqları və tələbə xərcləri ................................................................... 23 

2.12 Ali təhsildə azadlıq prinsipi ........................................................................................... 24 

2.13 Ali təhsilin milli informasiya sistemləri ........................................................................ 24 

 


 



III.  ş təcrübəsiylə tanış olduğumuz universitetlər ..................................................................... 

3.1 Kiel Universiteti ............................................................................................................... 26 

3.2 Kiel Tətbiqi Elmlər Universiteti ...................................................................................... 37 

3.3 Siegen Universiteti ........................................................................................................... 42 

IV. Çıxış etdiyimiz konfranslar ................................................................................................ 44 

4.1 Siegen şəhərində “Almaniya-Azərbaycan iqtisadi əməkdaşlığı: mövcud durum və  

      perspektivlər” mövzusunda çıxış ..................................................................................... 44 

4.1 Köln şəhərində “Türkiye’nin Türk Dünyası’na Yönelik Kalkınma ve  şbirliği  

      Stratejileri” mövzusunda çıxış ......................................................................................... 49 

V. Bremen Atatürkçü Düşüncə Dərnəyini ziyarət ................................................................. 53 

VI.  qtisadiyyat üzrə Alman Milli Kitabxanasıyla tanışlıq ................................................... 55 

6.1  qtisadiyyat üzrə dünyanın ən böyük kitabxanası haqqında ........................................... 55  

6.2 Kitabxanaya üzv qəbul olunma və Azərbycandan elektron resurslarına çıxış                          

      əldə edilməsi .................................................................................................................... 56 

6.2 Doktorluq dissertasiyamla bağlı kitabxanada apardığım araşdırmalar ............................ 56 

VII.  stifadə olunan mənbələr ................................................................................................... 57  

VIII. ƏLAVƏLƏR ..................................................................................................................... 58 

8.1


 

Siegen şəhərindəki konfrans çıxışının təqdimatı ............................................................ 59 

8.2

 

Köln şəhərindəki konfrans çıxışının təqdimatı .............................................................. .60 



8.3

 

Sertifikatlar ..................................................................................................................... 61 



8.4

 

Almaniya  qtisadiyyat üzrə Milli Kitabxanasına üzvlük sənədi ..................................... 62  



 

 

 

 

 

 

 

 

 



I.  AFR-da  ORTA  TƏHS L  S STEM N N  ƏSAS  XARAKTER K 



XÜSUS YYƏTLƏR  

 

1.1

 

Giriş 

Alman  təhsil  sistemilə  tanış  olduqda,  müşahidə  olunan  ilk  meyil,  bu  sistemdə  Federal 

Hökumətin  çox  kiçik  rolu  olduğu  halda,  Federal  Torpaqların  (Bundeslander)  əsas  məsuliyyət 

daşıyan tərəf olmasıdır.  

Ölkədə məktəbəqədər təhsil və ya baxça təhsili (kindergarden) 3-6 yaş arası bütün uşaqlar 

üçün  nəzərdə  tutulmuş  və  eyni  zamanda  da  könüllü  xarakter  daşıyır.  Məktəbəqədər  təhsildən 

sonra isə əsasən 11-12 illik məcburi təhsil başlayır.  

Məcburi  təhsil  xidməti  Alman  vətəndaşları,  Almaniyada  yaşayan  xarici  vətəndaşlar  və 

vətəndaşlığı olmayan şəxslər üçün nəzərdə tutulmuşdur.  lk doqquz ildə bütün şagirdlər 6-15 və 

ya16 yaş arası məktəbdə təhsil alır. 

Alman  təhsil  sistemi  ölkə  üzrə  müxtəlif  əyalətlərdə  bir-birindən  fərqlənir.  Bu  Federal 

Torpaqların hər birinin özünməxsus təhsil siyasəti həyata keçirməsilə bağlıdır. 

Ə

ksər  şagirdlər  ilk  öncə  6-10  və  ya  12  yaş  arası  Grundschule  deyilən  təhsil  pilləsində 



oxuyurlar.  Ibtidai  təhsil  pilləsi  də  adlandıra  biləcəyimiz  bu  pillə,  Berlin  və  Brandenburg 

bölgələrində  6  il,  digər  bütün  bölgələrdə  isə  əsasən  4  il  davam  edir.  Bu  təhsil  pilləsində  dövlət 

məktəbləri iştirak etmir. 

kinci təhsil pilləsi və ya orta təhsil pilləsi isə (secondary) pedaqoqların tövsiyyəsi əsasında 

yönləndirilən və şagirdlərin bacarıqlarına uyğun olaraq 4 tip məktəbdən ibarətdir: 

 

Gymnasium. Bu, şagirdləri Universitet təhsilinə hazırlamaqla məşğuldur. 12 və ya 13-cü 



sinifdən  sonra  Abitur  deyilən  yekun  imtahanla  tamamlanır.Bu  məktəblər  ən  bacarıqlı 

ş

agirdləri özündə birləşdirir. 



 

Realschule.  Geniş  yayılmış  bir  məktəb  olmaqla,  orta  səviyyəli  şagirdlər  üçün  nəzərdə 

tutulmuş və 10-cu sinifdən sonra Mittlere Reife adlı imtahanla tamamlanır. 

 



Hauptschule.  Şagirdləri  peşə  təhsilinə  hazırlayır  və  9-10-cu  siniflərdən  sonra 

Hauptschulabschluss adlı imtahanla və ya 10-cu sinifdən sonra Realschulabschluss adlı 

imtahanla tamamlanır. 



 



 

Gresamtschule.  Əhatəli  məktəb  də  adlanan  bu  məktəb,  əvvəlki  hər  üç  məktəbin 

yanaşmalarını özündə birləşdirir.  

Bütün  bu  məktəblərlə  yanaşı,  bir  də  fiziki  və  zehni  problemi  olan  şagirdlər  üçün 

Förderschulen adlı məktəblər fəaliyyət göstərir və bu gün hər 21 şagirddən biri bu məktəblərdə 

oxumaqdadır. 



 Alman Orta Məktəb Sistemində Pillələ

 

Alman  orta  təhsil  sistemində  şagirdlərin  bacarıq  səviyyəsi  1-6  bal  arası  bir  sistemlə 



qiymətləndirilir. 1 ən yüksək, 6 isə ən aşağı və ya kəsir balıdır.  

Bir  şagirdin  məktəbə  gəlişinə  maneə  olan  xəstəlik  və  ya  üzürlülük  halları  xaricində 

Almaniyanın heç bir əyalətində evdən təhsil almağa icazə verilmir. Həmçinin Almaniyada qısa 

müddətə  yaşayan  xarici  ailələrin  uşaqlarının  ev  şəraitində  öz  dillərində  təhsil  almaları  şərtilə 

məcburi təhsildən azad olmaları kimi istisna qəraralar da mövcuddur.  

Universitetə qəbul olunmaq üçün alman şagirdləri Abitur adlanan imtahanı uğurla keçmələri 

zəruridir.  Lakin  bununla  yanaşı  peşə  məktəbi  diplomuna  malik  tələbələr  də  universitetə  giriş 

üçün  müraciət  edə  bilərlər.  Almaniyada  “A  special  system  of  apprenticeship  called  Duale 



Ausbildung”  adlandırılan  xüsusi  bir  staj  sistemi  peşə  təhsili  şagirdlərinə  oxuduqları  müddət 

ə

rzində bir şirkətdə çalışmalarına imkan verəkdədir. 



Sinif  Şagirdlərin orta yaşı 

Məktəb pilləsi 

(Berlin/Brandenburg) 

Məktəb pilləsi 

(Almaniyanın qalan hissəsində

6/7 



Birinci 

Birinci 


7/8 


Birinci 

Birinci 


8/9 


Birinci 

Birinci 


9/10 


Birinci 

Birinci 


10/11 


Birinci 

kinci 


11/12 


Birinci 

kinci 


12/13 


kinci 

kinci 


13/14 


kinci 

kinci 


14/15 


kinci 

kinci 


10 

15/16 


kinci 

kinci 


11 

16/17 


kinci 

kinci 


12 

17/18 


kinci 

kinci 


13 

18/19 


kinci 

kinci 


 

Bu  gün  Almaniya,  güclü  bir  təhsil keçmişinə  sahib  olmasına  baxmayaraq,  son  PISA  şagird 



qiymətləndirmələrində    (PISA  student  assessments)  aktual  mövzularla  bağlı  şagirdlərin  zəif 

nəticələr  göstərdiyi  ortaya  çıxmışdır.  2000-ci  ildə  43  ölkəni  əhatə  edən  testdə  Almaniya 

oxumaqda 21-ci sırada yer aldığı halda, riyaziyyat və təbii elmlərin hər ikisində də 20-ci sırada 

yer almışdır. Bütün bu nəticələr Almaniyada orta təhsildə reform məsələsini aktuallaşdırmışdır. 

 

1.2

 

Alman orta təhsil pillələri 

 

1.2.1 Məktəbəqədər təhsil (Kindergarden) 

Almaniyada  məktəbəqədər  təhsil  məcburi  deyil.  Kindergarden  adlanan  və  ya 



Vorschulklassenden (ibtidai məktəbə hazırlıq sinifləri) adlanan qurumlarda həyata keçirilir. 3-6 

yaş arası bütün uşaqları əhatə edir. 

 

1.2.2  btidai təhsil (Grundshule) 

Aşağıdakı sxemdən də göründüyü kimi orta təhsil sisteminin ilk pilləsini Grundschule (1-ci 

pillə)  təşkil  edir.  Grundschule  könüllü  məktəbəqədər  təhsil  (bağça)  və  ya  Vorschulklassen 

(birinci  pillə  təhsil  üçün  ilkin  siniflər)  deyilən  məktəblərdən  sonra  başlaya  bilir  və  əyalətlərdən 

asılı olaraq 4 və ya 6 il çəkə bilir. Bəzi əyalətlərdə isə 13 yaş tamam olduğu halda sona çatır. 

Bu gün Almaniyada ibtidai təhsil üçün aşağıdakı məktəbləri ayrımaq mümkündürI 

 

Ə



yalət  məktəbləri:  Əyalət  məktbləri  pulsuzdur.  Alman  şagirdlərin  böyük  bir  hissəsi 

özlərinə  yaxın  əyalət  məktəblərində  oxuyurlar.  Varlı  mühitlərdəki  məktəblər,  yoxsul 

olanlarla müqayisədə daha yaxşı vəziyyətdədir. Uşaqlar məktəb yaşına çatdıqlarında, bir 

sıra  orta  və  fəhlə  sinifindən  olan  ailələr  yoxsul  bölgələrdən  varlı  bölgələrə  köçməyə 

çalışırlar. 

 



Alternativ  məktəblər:  Waldorf  Məktəb  (206  ədəd),  Montessori  Metod  Məktəbi  (272 

ə

dəd),  Freie  Alternativschule  (Sərbəst  Alternativ  Məktəblər)  (65  ədəd),  Protestant  (63 



ə

dəd) və Katolik (114 ədəd) kilsə məktəbləri. 

 

1.2.3 Orta təhsil 

Grundschuledən  sonra  Berlin  və  Brandenburg  əyalətlərində  12,  digər  əyalətlərdə  isə  10 

yaşdan başlamaqla, 4 tip orta məktəb mövcuddur: 


 



 

Hauptschule.  Ən  aşağı  akademik  səviyyə,  daha  çox  inkişaf  etmiş  Volksschule 

xarakterlidir. 9-cu sinifə qədər davam edir və Hauptschulabschluss adlı buraxılış imtahanı 

mövcuddur. 

 



Realschule.  Geniş  yayılmış  bir  məktəb  olmaqla,  orta  səviyyəli  şagirdlər  üçün  nəzərdə 

tutulmuş  və  10-cu  sinifdən  sonra  Realschulabschluss

  və 

Mittlere  Reife  adlı  imtahanla 

tamamlanır. 

 

Gymnasium  (Gramatika  məktəbi).  12  və  ya  13-cü  sinifə  qədər  davam  edir.  Abitur  adlı 



imtahanla tamamlanır və universitetə qəbul olunmaq üçün zəruridir.  

 



Gesamtschule  (Əhatəli  məktəb).  Realschule  və  Hauptschule  arasında  bir  məktəb 

olmaqla,  digər  üç  məktəbin  xüsusiyyətlərini  özündə  birləşdirir  və  Abitur  imtahanına 

girmə hüququ vermir.  

 

Sxem 1. Alman Orta Məktəb Sistemində Məktəb Tipləri 

 


 

Bütün  bunlardan  başqa,  həmin  məktəbləri  bitirənlər  Berufsschule  adlı  peşə  məktəblərində 



tətbiq  edilən  staj  sisteminə  uyğun  olaraq,  məzuniyyətdən  sonra  profesyonal  iş  həyatına  başlaya 

bilirlər.  Berufsschule,  adətən  2,  3  və  ya  3,5  illik  bir  staj  kimi  həftədə  iki  dəfə  olmaqla,  tətbiq 

edilir.  Digər  günlər  isə  bir  şirkətdə  çalışılaraq  keçirilir.  Bu  sistem  şagirdləri  nəzəri  biliklərini 

praktiki vərdişlərlə birləşdirməsini təmin edir. Şirkət, stajın başlaması üçün stajyer şagirdi qəbul 

etməlidir.  Bundan  sonra  şagird  Industre-und  Handelskammer  IHK  (ticarət  şurası)  listinə  qeyd 

edilir.  Staj  dövrü  böyunca  şagird,  şirkətin  yarımştat  işçisi  statusundadır  və  şirkətdən  maaş  alır. 

Berufsschule  və  buraxılış  imtahanı  olan  IHK-ni  uğurla  keçdikdən  sonra,  şagirdə  bir  sertifikat 

verilir və aşağı idarəetmə səviyyəsinə qədər bir profesional kariyeraya başlamağa hazır vəziyyətə 

gəlir.  Bəzi  regionlarda  şagirdlərə  qanunların  tələb  etdiyi  şəkildə  təhsil  də  verilir  (banklarda 

xüsusi bir mövqe, hüquqçu). 

 

Almaniyada daimi işi olanların bitirdiyi məktəblərin xüsusi çəkisi 

 

1970 



1982 

1991 

2000 

Hauptschulabschluss 

87,7 % 


79,3 % 

66,5 % 


54,9 % 

Realschulabschluss 

10,9 % 


17,7 % 

27 % 


34,1 % 

Abitur 

1,4 % 


3 % 

6,5 % 


11 % 

  

5  və  6-cı  sinifdə  olan  şagirdlərə  valideyin  və  müəllimləri  tərəfindən  göstərilən  təhsil 



pillələrindən  hansını  seçmələrilə  bağlı  bir  orientasiya  mərhələsi  (Orientierunsstufe)  verilir. 

Berlin  və  Brandenburg  xaricində  digər  bütün  əyalətlərdə,  bu  orientasiya  mərhələsi  orta 

məktəblərin  proqramına  qoyulmuşdur.  Berlin  və  Breandenburgda,  orientasiya  ibtidai  təhsil 

mərhələsində həyata keçirilir. Müəllimlər əsas dərslərdən (Riyaziyyat, Almanca, Elm, Xarici dil) 

alınan qiymətlərdən asılı olaraq və əyalətə görə dəyişən qanun tələblərilə təhsil tövsiyyəsi verir. 

Almaniyada  16  əyalətin  hamısının  təhsillə  bağlı  xüsusi  məsuliyyəti  vardir.  Federal 

parlament və hökumət təhsil sisteminə yalnız maliyyə yardımı ilə bağlı təsir göstərə bilir (əyalətə 

görə).  Bu  baxımdan  bir  sıra  fərqli  məktəb  sistemi  mövcuddur.  Ancaq  hər  əyalətdə  başlanğıc 

nöqtəsi  olan  Grundschule  (ibtidai  məktəb)  dörd  illik  bir  təhsil  xidməti  təklif  edir(Berlin  və 

Brandenburgda 6 il).  

Bütün  Alman  əyalətlərində  bacarıqlı  şagirdlər  üçün  Gymnasiumlar  mövcuddur  və  bütün 

ə

yalətlərdə  -  Baden-Württemberg,  Bavariya,  Saksoniya  xaric  –  fərqli  formalarda  da  olsa 



 

10 


Gesamtschule vardır. Şərq əyalətləri Saksoniya, Saksoniya-Anhalt və Turingiya, Hauptschule və 

Realschuleni    bir  yerə  toplayaraq,  Sekundarschule,  Mittelschule  və  Regelschule  məktəblərini 

formalaşdırmışlar. Digər bütün əyalətlər isə bu məktəb tiplərini ayırırlar. 

ngilis dili bütün əyalət orta məktəblərində məcburidir. Bəzi əyalətlərdə isə xarici dil təhsili 

Grundschule,  yəni  ibtidai  təhsil  pilləsində  başlayır.  Məsələn,  North  Rhine-Westphaliada  ngilis 

dili  məktəbin  3-cü  ilində  başlayır;  Brandenburg  həm  ngilis,  həm  də  Polyak  dilinə  və  Baden  – 

Württemberg də  ngilis dilinə ilk iki ildə başlayır. Məcburi xarici dillərlə yanaşı, mövcud ikinci 

xarici dil listəsi əyalətdən əyalətə fərqlənir. Fransızca,  spanca və Latınca ən çox ikinci xarici dil 

kimi seçilən dillərdir. Əksər məktəblər də digər dillərin tədrisi ilə bağlı könüllü fəaliyyət qrupları 

təklif edir. 

Almaniyada  ailələrin  övladlarının  məktəblərindən  irəli  gələrək  bir  əyalətdən  digərinə 

keçmələri çox çətindir. Çünki məktəblərdə dərs proqramları çox fərqlidir. 

Təhsilini  başa  vurmada  problemlə  üzləşmiş  yetkinlər,  sonralar  Abendgymnasium  və  ya 

Abendrealschule (axşam məktəbləri) adlı məktəblərə yazılırlar. 

 



Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling