Avto transport texxizmat


Download 96.33 Kb.
Sana03.03.2020
Hajmi96.33 Kb.


“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihalari moliyaviy-iqtisodiy samaradorligini baholash amaliyoti tahlili
Reja:
1. “AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining moliyaviy-iqtisodiy samaradorligini oddiy (an’anaviy) usullar asosida baholash.
2. “AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining

pul oqimlarini tahlil qilish va baholash.


3. AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining diskontlashga asoslangan usullar asosida baholash.

An’anaviy usullar avvaldan ma’lum bo’lib , ular milliy va chet el amaliyotida to pul tushumlarining dikontlanishiga asoslangan usullarning keng qo\llanilishi qadar asosiy ko’rsatkichlar sifatida amal qilib kelgan. Ushbu usullarning soddaligi va tushunarliligi uning maxsus iqtisodiy bilimga, ko’nikmaga , malakaga va tajribaga ega xodimlar o’rtasida ham keng tarqalishiga sabab bo’ladi. Hozirgi kunda


tijorat banklari va boshqa kredit muassasalari salohiyatli qarz oluvchilarga investitsion resurslarni taqsimlash shartlarini amal qilishda, odatda, ushbu ikkita usuldan, ya’niqoplash muddati va rentabellik darajasi ko’rsatkichlariga foydalanmoqdalar.

Investitsiyalarning qoplash muddatini hisoblash (RR) - usuli pul oqimlarini diskontlashga asoslangan usullardan farqli ravishda investitsiyalarning nominal miqdorda qaytarilishi mumkin bolgan davrni aniqlashga xizmat qiladi.

Investitsiyalarning qoplash muddatini hisoblash usuli pul oqimlarini diskontlashga asoslangan usullardan farqli ravishda investitsiyalarning nominal miqdorda qaytarilishi mumkin bolgan davrni aniqlashga xizmat qiladi. Shunga kora,


bu usul investitsiya loyihasini amalga oshirishdan olinadigan daromadlar hisobiga qilingan investitsiya sarflarini qoplash davrini aniqlashga asoslangan.

Qoplash muddatini hisoblashda ikkita yondashuv mavjud. Birinchi yondashuvda investitsiyalarning boshlang’ich summasi yillik tushumlarning (o’rtacha yillik) miqdoriga bo’linadi. Bu ko’rsatkichlar pul tushumlari yillar bo’yicha teng bo’lgan hollarda qo’llaniladi.

3-misol. Faraz qilaylik, investitsiya loyihasi uchun 600 mln. So’m miqdorida investitsiyalash ko’zda tutilmoqda va so’ng 6 yil davomida har yili 150 mln. So’m miqdorida daromad olis

kutilmoqda. Bunday holatda qoplash muddati 4 yilni (600/150) tashkil etadi, ya’ni boshlang’ich investitsiya summasi 4 yilda to’liq qoplanadi, keyingi 2 yil esa investorga ushbu investitsiyadan sof daromad olish imkonini beradi.

Qoplash muddatini hisoblashning ikkinchi yondashuvi investitsiya loyihasini amalga oshirishdan olinadigan pul tushumlari miqdorining o’sib boruvchi (farqli tushumlarning) yakuni ( yig’indisi) sifatda izohlanadi.

Agar pul tushumlari birmuncha farqli bo’lib , birinchi yilda 100 mln. So’mni, ikkinchi yilda 200 mln. So’mni, uchinchi yilda 300 mln. So’mni, to’rtinchi yilda 450mln. So’mni va beshinchi yilda 600 mln. So’mni, oltinchi yilda 800 mln. So’mni tashkil etadi desak, u holda qoplanish muddatini hisoblash birmuncha murakkablashadi. Bunda uch yillik pul tushumlari yig’indisi boshlang’ich investitsiyalar miqdoridan kichikligi, to’rt yil bo’yicha katta ekanligini inobatga olsak, investitsiyalarning aniq qoplanish muddati loyihaning to’rtinchi yilgi faoliyatiga bog’liqligini ko’ramiz.

Uch yillik olingan daromadlarning(100+200+300=600) boshlang’ich investitsiyalardan (800) farqi 200 mln. So’mni (800 - 600) tashkil etishini inobatga olsak, ushbu qoldiq summaning to’rtinchi yilda olingan daromadlarga nisbati uning qoplanish muddatini ko’rsatadi, Ya’ni 200/450 = 0,44 koeffitsientni, yil hisobida esa, 0,44*366=162 kun, ya’ni 5 oy va 12 kunni, jami investitsiyalarning qoplanish muddati esa 3 yilu 162 kunni (3 yil + 5 oy 12 kun) tashkil etishini hosil qilamiz

Ushbu usulning asosiy afzalliklari qoplash muddatini aniqlashda bajariladigan hisob-kitob ishlarining oddiyligi, qulayligi va tushunarliligidadir. Kamchiligi esa kelgusi davrlardagi pul tushumlarining qiymatini hisobga olishga qodir emasligi,


shuningdek uni investitsiya loyihasining daromadliligini aniqlashda qo\llab bo’lmaslidadir. Bu usul investorning qancha vaqt mobaynida o’z kapitali bilan tavakkalchilikka yo’l qoyishini tasavvur qilishga yordam beradi.
Shunday qilib, investitsiya loyihasining qoplash muddati - bu shanday vaqtki, bunda loyihani amalga oshirishdan olinadigan tushumlar qilingan xarajatlarni qoplaydi.

Investitsiyalarning buxgalteriya rentabelligini aniqlash usuli

Rentabellik darajasini aniqlash usuli - ARR yoki ROI) - bu R rsat i h buxgalteriya hisoboti



Ma’lumotlariga asoslangan holda aniqlanadigan o’rtacha daromadni investitsiyalarning o’rtacha yillik hajmiga bo’lish orqali aniqlanadi. Bunda hisob-kitob ishlari foizlarni va soliqlarni to’lamasdan avvalgi foyda miqdoriga asoslanib amalga oshirilishi mumkin yoki u soliqlarni to’lagandan keyingi, lekin foiz to’lovchiga bo;lgan daromadga asoslanadi. Eng yaxshisi, soliq to’lagandan keyingi sof foyda miqdori tanlab olinganligi afzalroqdir, chunki u korxona ta sis hilari va investorlar oladigan xaqiqiy foydani ifodalaydi. Kamchiliklari esa kelgusi pul tushumlarining qiymatini joriy vaqtga nisbatan hisobga olmasligidadir.

Yuqorida ko’rib o’tgan investitsiya loyihalarining samaradorligini baholash usullariga asoslanib, “AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining moliyaviy-iqtisodiy samaradorligini oddiy (an’anaviy ) usullar asosida baholaymiz.



“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining moliyaviy-iqtisodiy samaradorligini baholashdan avval, bu investitsiya loyihasi to’g’risida umumiy qisqacha ma’lumotlar ko’rib o’tamiz.

Mazkur loyihaning asosiy maqsadi “AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” MChJ tomonidan qurilish, remont, rekonstruktsiya



Ishlarini bajarish uchun bankdan
1,42 mlrd. sR kredit olish hisobiga Yili Star-River Trade & Business Co.Ltd. nomli Xitoy kompaniyasidan qurilishga oid texnika, mashina va mexanizmlarni sotib olish hisoblanadi. “AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” MChJ Toshkent shahar, Bektemir
tumani Hokimiyati xo’jalik subyektlarini ro’yhatdan o’tkazish Inspektsiyasi tomonidan 2008 yil 12 noyabrdagi №000664-02 son bilan ro’yhatdan o’tgan . Jamiyatning Ustav fondi 99 000 000 so’mni tashkil etadi va quyidagicha
taqsimlangan.

“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” MChJ ning Ustav fondining


taqsimlanishi

Ta’sischilar

Ulushi, %

Ulushi, so’m

Raxmanov Sh.Sh.

98,5

97 515 000

Gaipov A.R.

0,5

495 000

Muxammadieva G.X.

0,5

495 000

Majidova D.A.

0,5

495 000

Manba: “AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” MChJ loyihasi TIA sidan olingan.


Loyihaning umumiy summasi 1 897 493 500,00 so’m bo’lib , shundan 75,1% a i 1 424 000 000 so’m bank krediti hisobidan, qolgan 24,9% a i 473 493 500 so’m o’z mablag’ i hisobidan amalga oshiriladi.

Loyihada ko’zda tutilgan 1 424 000 000 so’mlik bank krediti hisobiga Xitoy davlatida ishlab chiqilgan XIAGONG markasidagi XG951 III modelli va XIAGONG markasidagi XG932 II modelli 2 dona yuk ortuvchi texnika (pogruzchik), Jonyang markasidagi JY230E modelli 2 dona ekskavator, XG markasidagi XG31802 modelli 1 dona avtogreyderlar sotib olinadi. Keltiriladigan texnikalar asosida jamiyat qurilish bo’yicha faoliyatini amalga oshiradi. Kredit 36 oyga mo’ljallangan bo’lib (undan 6 oy imtiyozli davr), yillik 19% ostida 36 oy davomida asosiy qarz bir xil summalarda, milliy valyutada -47 466 667 so’mdan qaytarish sharti bilan beriladi.

“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” MChJ ning ushbu loyihasi 3 yil muddatda amalga oshirish mo’ljallangan bo’lib , korxona yiliga 948,8-998,7 mln so’mli qurilish obyeklariga texnik va texnologik xizmat ko’rsatadi. Hozirgi kunda korxona buyurtmachi “ Janubgazmaxsusmontaj” unitar korxonasi bilan 23.10.2012 yilda imzolagan №108 sonli shartnomaga asosan 10 mlrd. sR li qurilish-montaj ishlarini boshlash arafasida. Investitsiya loyihasi T.I.A.siga asosan, mazkur loyihani amalga oshirish uchun Loyiha initisori tomondan 2 ishiga shtat jadvali ochish belgilangan bo’lib, Bulardan yordamchi ishchilar 8 ishchi hamda mamuriy boshqarmada 4 kishi ishlashi

rejalashtirilgan.

“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” MChJ ning tR la quvvat bilan ishlashi

rejasi 3- ilga eli 100% deb belgilangan, yillar bo’yicha quyidagiga teng:


1-yil 2-yil 3-yil

95% 97% 100%

“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasi qiymati


Investitsiya tarkibi

So’mda

Qat’iy

valyutada



Jami

Jamiga

nisbatan


foizda

XIAGONG markasidagi

XG951 III modelli va

XIAGONG markasidagi

XG932 II modelli 2 dona yuk

ortuvchi texnika (pogruzchik)


330 000 000

0

330 000 000

17.39

Jonyang markasidagi JY230E

modelli 2 dona zanjirli

(gusenichniy) ekskavator


736 000 000

0

736 000 000

38.78

XG markasidagi XG31802

modelli 1 dona avtogreyder



358 000 000

0

358 000 000

18.86

Olinayotgan texnikalarga

extiyot qismlar



25 500 000

0

25 500 000

1.34

Xududda xR ali faoliyatini

yuritish uchun ofis



154 600 000

0

154 600 000

8.14

Jami to’plangan aktivlar

1 604 100 000

0

1 604 100 000

84.53

Ishlab chiqarish zapasi

185 517 500

0

185 517 500

9.77

Jami ishchi kapital

185 517 500

0

185 517 500

9.77

Moliyaviy chiqimlar













Loyihani ishlab chiqish uchun

komissiya (0,5%)



7 120 000

0

7 120 000

0.375

Bojxona xujjatlarini

rasmiylashtirish (0,4%)



5 696 000

0

5 696 000

0.3

Ish boshlagungacha R lga

davrda kredit foizi (90 kun)



67 640 000

0

67 640 000

3.56

Garov obyektini sug’urtalash

(0,25%x3 yil)



13 350 000

0

13 350 000

0.703

Garov shartnomasini notarial

tasdiqdan R t a]ish (0,15%)

2 670 000

0

2 670 000

0.14

Mehnatga haq to’lash 3 oyga)

11 400 000

0

11 400 000

0.6

Jami moliyaviy xarajatlar

107 876 000

0

107 876 000

5.68

Jami investitsiya

1 897 493 500

0

1 897 493 500

100

Manba: “AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” MChJ loyihasi TIA sidan olingan.
Jadval ma’lumotlaridan ko’rinib turibdiki, jami loyihaning qiymati 1897493500 So’mni tashkil etib, undan 84.53 foizi R i 1604100 000 so’m mablag’ loyihada asosiy vositalarga, a i zamonaviy texnika-texnologiyalarga sarflanadi. Undan 330000000 so’m yoki 17.39% i 2 dona yuk ortuvchi texnika (pogruzchik)ga, 736000000 so’m yoki 38.78% i 2 dona zanjirli (gusenichniy) ekskavatorga, 358000000 so’m yoki18.86% i 1 dona avtogreyderga sarflanadi. Jami loyiha qiymatining 9.77 foizi ishchi kapital sifatida sarflanib, 5.68 foizi esa moliyaviy xarajatlarni tashkil etadi.


“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining moliyalashtirish manbalario’rsatkichlar

So’mda

Qat’iy

valyuta-


da

Jami

Jamiga

nisbatan


foizda

1.Korxonaning R ]

a lag lari



473 493 500

0

473 493 500

24.96

2.Jalb qilingan a lag lar

0

0

0

0

3.Qarz a lag lari

1 424 000 000

0

1 424 000 000

75.04




1 897 493 500

0

1 897 493 500

100

Manba: “AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” MChJ loyihasi TIA sidan olingan.

Jadval ma’lumotlardan ko’rinib turibdiki, jami


moliyalashtirish manbalari 1 897 493 500 sR i tashkil qilib,
shundan, korxonaning R ]iga tegishli a lag lari 473 493 500 sR i
yoki jamiga nisbatan 24,96 % ni tashkil qilgan. Jalb qilingan

mablag lari mavjud emas. Qarz a lag lari i g ulushi 75,04 % ni


tashkil qilgan yoki 1 424 000 000 sR i bank krediti hisobidan
loyihani moliyalashtirish R ]Ga tutilgan.

“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” MChJ ning investitsiya loyihasi
a l Rtlariga R ra, korxonaning yillar R i ha sof pul oqimi quyidagiga teng:

0-yil 1-yil 2-yil 3-yil

-14240000000 684704415 675670402 810998780

Bunda 0-yilda investitsiya 1424000000 somni tash il eti ,1-yilda

sof pul oqimi i 684704415 sR ga, 2-yilda sof pul oqimi i 675670402 sR ga, 3-yilda

sof pul oqimi 810998780 so’m ga te g. Ushbu ko’rsatkichlardan foydalanib qoplash muddatini aniqlaymiz:

8-jadval


Investitsiya loyihasi qoplash muddati hisob-kitobi (PP)


Yillar

Pul oqimi

Ja g arila pul oqimi

0

-14240000000

-14240000000

1

684704415

-739295585

2

675670402

-63625183

3

810998780

747373597

PP




2.078 yil

Manba: Muallif tomonidan loyiha TIA si asosida hisoblandi.
PP = (63625183 / 810998780)*365 = (0,78*365) = 28 kun

Demak, investitsiya loyihasini qoplash muddati RR= 2.078 yil yoki 2 yil, 28 kunga teng.



“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” MChJ ning investitsiya loyihasi a l RtlariGa foydalanib, loyihaning rentabelligini aniqlaymiz (ROI). ROI = ((684704415+675670402+810998780) / 3) / 14240000000 = 723791199 / 14240000000 = 0.508 yoki 50.8%.

Demak, investitsiya loyihasining rentabellik darajasi 50,8% ni tashkil etadi.

Yuqoridagi hisob-kitoblardan ko’rinib turibdiki, investitsiya loyihasining qoplanish muddati, a i loyihaga qilingan investitsion xarajatlarning loyihadan olingan daromadlar bilan qoplanish muddati 2 yil, 9 oy, 14 kunga teng R li , investitsiyalarni qaytarish muddati (3yil) dan kam, bu esa loyiha samarali ekanligini ifodalaydi. Investitsiya loyihasining rentabellik darajasi, a i loyihadan olingan 3 yillik daromadlarning o’rtacha qiymatining loyihaga qilingan investitsion xarajatlarga nisbati 50,8% ga teng bo’lib , diskont stavkasi (19%) dan ancha katta, bu esa loyihaning samarali ekanligidan dalolat beradi.

2.“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining pul oqimlarini tahlil qilish va baholash

Har qanday loyihaning moliyaviy-iqtisodiy jihatdan baholanishi pul oqimlari


haqidagi malumotlarga asoslanadi. Pul oqimlari haqidagi malumotlariga ega bo’lmasdan turib investitsiya loyihasining samaradorligini baholash mumkin emas.

Investitsiya loyihasini baholash loyihani amalga oshirishdan oldin bajarilishi sababli, pul oqimlari haqidagi ma’lumotlar ham oldindan rejalashtiriladi. Loyiha samaradorligini baholashda pul oqimlarini rejalashtirish va ularni hisobga olish jarayoni asosiy R ri i egallaydi va investitsiya loyihalarining haqiqiy samaradorligini aniqlashga jiddiy ta sir ko’rsatadi.

Diskontlash usulining mazmuni shundan iboratki, pul a lag larining qiymati
muayyan vaqtda bir xil emasligi, a i bugungi bir sR bir yildan keyingi bir
sR ga (istemol qiymati bo’yicha) teng emasligi kontseptsiyasiga asoslanadi.
Diskontlashga asoslangan usullarning barchasi (sof joriy qiymatni aniqlash usuli (Net
Present Value, NPV), foydaning ichki meyorin i hisoblash usuli (Internal Rate of
Return, IRR), investitsiyalarning rentabelligini hisoblash usuli (Profitability Index,
PI), diskontlashning qoplash muddatini hisoblash usuli (Discount Payback Period,
DPP)da investitsiya loyihalarining muayyan davrdagi barcha kirim va chiqimlarning
R rtasiGagi farq - sof pul oqimi (Cash Flow - CF) aniqlanib, diskotlashtirish R li
bilan hisoblanadi. Binobarin, diskontlashga asoslangan usullarning mohiyatini
tushunish uchun avvalo, korxona pul oqimlarining mazmunini va sof pul oqimini
aniqlash formulasini bilib olishimiz kerak R laGi.

Korxona pul oqimlari asosan quyidagilardan tashkil topadi:





Korxona

faoliyati turi



Foyda (kirim )

Harajatlar (chiqim)

Investitsiya

faoliyati



a) asosiy vositalarni sotish.

b)nomoddiy aktivlarni sotish.

v) uzoq va qisqa muddatli

investtsiyalarni sotish.

g) oborot kapitalining kamayishi

hisobiga tushumlar



a) kapital qR il alar.

b)nomoddiy aktivlarni sotib olish.

v) oborot kapitalining R sishi

hisobiga harajatlar.

g) uzoq va qisqa muddatli

investitsiyalarni sotib olish.



Operatsion

faoliyat


a) mahsulot (tovar, ish va xizmat)

larni sotishdan kelib tushgan pul

a lag i.

b)operatsion faoliyat ning boshqa pul

tushumlari.



a) material tovar, ish va xizmatlar

uchun mol etkazib beruvchilarga

tR la ga pul a lag lari.

b) xodimlarga va ular nomidan

tR la ga pul a lag lari.

v)operatsion faoliyat ning boshqa



pul tR lRYlari.

Moliyaviy

faoliyat


a) aktsiyalar chiqar-ishdan yoki

xususiy kapital bilan Rg liq R lga

boshqa instru mentlardan kelgan pul

tushumlari.

b) olingan foizlar va dividentlar.

g)moliyaviy faoliyat ning boshqa pul

tushum lari, shu jumladan qarzlar

R i ha pul tushumlari


a) xususiy aktsiyalar sotib

olingandagi pul tR lRYlari.

b) tR la ga foizlar va dividentlar.

v) uzoq va qisqa muddat li kreditlar

va qarz lar R i ha tR lRYlar.

g) lizing R i ha tR lRY lar.

d) moliyaviy faoliyat ning boshqa



tR lRYlari.
Buni quyidagicha 5-rasm orqali tasvirlash mumkin:
6-rasm. Korxona pul oqimining xarakteristikasi33

Pul tushumlari va chiqimlarini tahlil etish investitsiya loyihalarini baholashda juda muhim sanaladi. Investorlarni boylikni R stir Y hi tushumning qanchaligi, pul a lag lari kirimi va chiqimigina qiziqtirmasdan, balki korxonaning byudjet oldidagi majburiyatlardan holi bo’lganda , ya’ni soliqlarni to’laganda keyingi qoladigan natija (foyda) qiziqtiradi.

Yuqorida ko’zda tutgan investitsiya loyihalarining pul oqimlarini baholashga asoslanib, “AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining pul oqimlarining tarkibini R ri chiqamiz va uni baholaymiz.

“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining kelgusida olinishi rejalashtirilgan daromadlari va xarajatlari quyidagi jadvalda ifodalangan.
9-jadval

“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining kelgusida


olinishi rejalashtirilgan daromadlari va xarajatlari





1 yil

2 yil

3 yil

Jami tushum

948 844 800

968 820 480

998 784 000

Ishlab chiqarish tannarhi

360 650 308.4

361 392 416.0

362 505 577.3

Yalpi daromad

588 194 491.6

607 428 064.0

636 278 422.7

Operatsion xarajat

26 813 732.4

24 294 666.2

24 684 192.0

Operatsion daromad

561 380 759.2

583 133 397.8

611 594 230.7

Kredit foiz stavkalari tR lRYlari

259 286 666.7

166 845 333.3

58 621 333.3

Daromad solig’i to’lagunga qadar

daromad


302 094 092.5

416 288 064.5

552 972 897.4

Yagona soliq tR lRYlari

56 930 688.0

58 129 229.0

59 927 040.0

Sof foyda

245 163 404.5

358 158 835.7

493 045 857.4

Kumulyativ foyda

245 163 404.5

603 322 240.2

1 096 368 097.6

Manba: “AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” MChJ loyihasi

“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining pul oqimlari quyidagi jadvalda ifodalangan.

10-jadval

“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining pul


oqimlari





0 yil

1 yil

2 yil

3 yil

Jami tushumlar

0.0

948 844 800

968 820 480

998 784 000

Ishchi kapitalidagi

R ]garishlar



185 517 500.0

-120 335 811.0

1 693 634.0

1 252 278.0

Ko’rsatilgan xizmatlardan

tushumlar



185 517 500.0

1 069 180 611.0

967 126 846.0

997 531 722.0

Amortizatsiya hisobga

olinmagandagi zavod

xarajatlari


0.0

41 445 108.0

42 187 216.0

43 300 377.0

Yalpi tushum

185 517 500.0

1 027 735 502.0

924 939 630.0

954 231 345.0

Operatsion xarajatlar

0.0

26 813 732.4

24 294 666.2

24 684 192.0

Operatsion tushum (A)

185 517 500.0

1 000 921 770.0

900 644 964.0

929 547 153

O ] kapitali

473 493 500.0










Bank krediti

1 242 000 000.0










Asosiy kapitalga

investitsiyalar



1 604 100 000.0










Kredit foiz tR lRYlari (V)

67 640 000.0

259 286 667.0

166 845 333.0

58 621 333.0

Boshqa moliyaviy xarajatlar

40 236 000.0










Daromad solig’i to’lagunga

qadar tushum



0.0

741 635 103.0

733 799 631.0

870 925 820.0

Kredit R i ha asosiy qarzni

qaytarilishi (D)



0.0

284 800 000.0

569 600 000.0

569 600 000.0

Yagona soliq tR lRYlari (S)

0.0

56 930 688.0

58 129 229.0

59 927 040.0

Sof pul oqimi

0.0

684 704 415.0

675 670 402.0

810 998 780.0

Kumulyativ pul oqimi

0.0

399 904 415.0

505 974 817.0

747 373 597.0

Qarzga xizmat ko’rsatish koeffitsienti

(A-S)/(V+D)




1.74

1.14

1.38

Manba: “AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” MChJ loyihasi TIA sidan olingan.

“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining pul oqimlari tahlili jadvalidan ko’rinib turibdiki, pul oqimlari harakati yillar bo’yicha ijobiy qiymatga ega bolgan , sof pul oqimi yillar bo’yicha quyidagiga teng:
0-yil 1-yil 2-yil 3-yil

-14240000000 684704415 675670402 810998780

Qarz oluvchi tomonidan loyihaning daromad va xarajat parametrlariga rioya
qilingan taqdirda pul oqimlari harakati loyiha R i ha barcha xarajatlarni qoplaydi.
Qarzga xizmat R rsatish koeffitsienti 1.14 dan kam emas. Umuman olganda, loyihaning pul oqimlari R rsat i hlari ijobiy, loyiha esa samarali deb aytish
mumkin.
3. “AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining diskontlashga asoslangan usullar asosida baholash

Investitsiya loyihalarining samaradorligini diskontlash asosida baholash usullari
har qanday investitsiya loyihasining daromadliligini, samaradorliligini, foydaliligini
hamda ularning jalb etuvchanligini aniqlab bera oladi. Lekin ayrim hollarda
investitsiya loyihalarini baholashda barcha usullarni qo’llash zaruriyati bolmasligi
ham mumkin. Bu usullarning qo’llanilishi tahlil qilinayotgan har bir loyihaning oziga
xos jihati va xususiyatlarini inobatga olgan holda amalga oshirilishi lozim.

Diskontlash koptseptsiyasini qR llashga asoslangan usullarni biz yuqorida ko’rib o’tdik va ular quyidagilardan iborat:

sof joriy qiymatni aniqlash usuli;

foydaning ichki e Rri i hisoblash usuli;

investitsiyalarning rentabelligini hisoblash usuli;

diskontlashning qoplash muddatini hisoblash usuli.

Loyihaning jalb etuvchanligini baholash usullari uning barcha

xususiyatlarini ochib bera olmasa ham, loyihaning haqiqiy samaradorligini aniqlashda asosiy xizmat vazifasini o’taydi.

Yuqorida ko’rib o’tgan investitsiya loyihalarining pul oqimlarini baholashning diskontlashga asoslangan usullari asosida “AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasini tahlil qilamiz va uni baholaymiz.


11-jadval

“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining samaradorligini sof joriy qiymat usuli asosida baholash (NPV)





Yillar

Pul oqimi, so’m

Joriy qiymat

koeffitsienti 19%



Joriy qiymat

0

-1 424 000 000

1

-1 424 000 000

1

684 704 415

0,8403

575 357 119,9

2

675 670 402

0,7061

477 090 870,8

3

810 998 780

0,5934

481 246 676

NPV







109 694 666,7

Manba: Muallif tomonidan loyiha TIA si asosida hisoblandi.
Jadval ma’lumotlaridan ko’rinib turibdiki, loyihaga qilingan investitsiyaning
miqdori 1 424 000 000 so’mni tashkil etgan. Pul oqimlari yillar bo’yicha 1-yilda
684 704 415 so’m, 2-yilda 675 670 402 so’m, 3-yilda 810 998 780 so’mni tashkil
etgan. Diskont stavkasi 19 % bo’lganda, 3 yildan so’ng loyihaning sof joriy qiymati 109 694 666,7 so’mga teng bo’ladi. Sof joriy qiymat NPV > 0 bo’lganligi uchun
loyiha samarali.

Investitsiya loyihasining rentabellik indeksini hisob-kitobi (PI)

Yuqoridagi jadval ma’lumotlariga asoslanib, investitsiya loyihasining rentabellik indeksini (PI) hisoblasak,

PI = (575 357 119,9+477 090 870,8+481 246 676) / 1 424 000 000 = 1,077

PI =1,077 ga teng bo’lgani uchun, ya’ni 1 dan katta bo’lgani uchun loyiha samarali.

12-jadval

“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining foyda
ichki me’yorini hisob-kitobi (IRR)


Yil

Investitsiyalar (-),

Sof pul oqimi (+),

so’mda


1-xisob-kitob

2-xisob-kitob

Joriy

qiymat


koef. 19%

Joriy qiymat

Joriy

qiymat


koef. 40%

Joriy qiymat

0

-1 424 000 000

1

-1 424 000 000

1

-1 424 000 000

1

684 704 415

0,8403

575 357 119,9

0,7185

491960122,17

2

675 670 402

0,7061

477 090 870,8

0,5102

344727039,1

3

810 998 780

0,5934

481 246 676

0,3644

295527955,43

NPV







+109 694 666,7




-291784883,3

Manba: Muallif tomonidan loyiha TIA si asosida hisoblandi.

Investitsiya loyihasi foydaning ichki me’yori daromadlilik me’yori bo’lib, bunda pul oqimi kirimining diskontlashtirilgan qiymati pul oqimi chiqimining diskontlashtirilgan qiymatiga tengdir. Ya’ni sof joriy qiymat nolga teng bo’ladi va IRR quyidagicha hisoblanadi:

Bunda foydaning ichki meyori boshqacha ko’rinishda, yani interpolyatsiya usuli orqali hisoblanadi:

Demak, 24,6%da investitsiya loyihasining sof joriy qiymati 0 ga teng bo’ladi. Investitsiya loyihasida diskont stavka 24,6%gacha teng bo’lganda, foyda keltiradi, undan oshsa loyiha samarasiz bo’ladi.



agar IRR>HR, loyiha samarali hisoblanadi;

agar IRR
agar IRR=HR, ixtiyoriy echimni qabul qilish mumkin, a i loyihani amalga oshirishdan zarar ham, foyda ham R ril a Gi.

Bizning korxonamizda 24,6%= IRR>HR=19% shart bajarilgani uchun loyiha samarali hisoblanadi.

13-jadval

“AVTO TRANSPORT TEXXIZMAT” investitsiya loyihasining diskontlashtirilgan qoplash muddatini hisob-kitobi (DPP)





Yillar

Diskontlashtirilgan pul oqimi

(19%)


Jamg’arilgan diskontlashtirilgan

pul oqimi



0

-1 424 000 000

-1 424 000 000

1

575 357 119,9

-848 642 880,1

2

477 090 870,8

-371 552 009,3

3

481 246 676

109 694 666,7

DPP




2,77

Manba: Muallif tomonidan loyiha TIA si asosida hisoblandi.
Diskontlashtirilgan qoplash muddatini hisobkitobida jamg’arilgan

diskontlashtirilgan pul oqimi 3-yilda musbatga o’zgardi. Diskontlashtirilgan qoplash muddatini aniqlash uchun:

DPP= 2+(371 552 009,3 / 481 246 676)*365= 2 yil, 281 kun yoki 2 yil, 9 oy,

11 kun.


Demak, investitsiyaloyihasiga sarflangan investitsion xarajatlar

diskontlashtirilgan daromadlar bilan qoplanish muddati 2 yil, 9 oy,11 kunga teng. Investitsiya loyihasini qoplash muddati - PP= 2 yil, 28 kunga tengligi diskontlashtirilgan qoplanish muddatidan 8oy va 13 kunga qisqaligini bildiradi. Bu investitsiyalarning diskontlashtirilgan qoplash muddatining kelgusi pul tushumlari va investitsiyalarning joriy qiymatini hisobga olishlik bilan izohlanadi. Umuman olganda, investitsiyalarning qoplash muddati R i ha hisoblash usuli qilingan investitsiyalarning joriy (real) qiymati bo’yicha to’liq qoplanish muddatini tavsiflab beradi va shu jihatdan u investitsiyalarning qoplash muddati usulidan farqli ravishda afzalroq hisoblanadi.
Download 96.33 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling