AZƏrbaycan respubl kasi təhs L nazirl y azərbaycan döVLƏt qt sad univers tet bank


Download 175.72 Kb.
Pdf просмотр
Sana10.01.2019
Hajmi175.72 Kb.

AZƏRBAYCAN RESPUBL KASI TƏHS L NAZIRL Y  

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT  QT SAD UNIVERS TET  

BANK  Ş  

fənni  üzrə 

PROQRAM 

 

 

AL  MƏKTƏBLƏR N  «MAL YYƏ – KRED T»    XT SASI ÜZRƏ 

(X Q MƏRKƏZ  VƏ BANK  Ş  KAFEDRASI) 

Elmi redaktor: kafedra müdiri -  i.e.d., professor Məmmədov Z.F. 

Tərtib edən :   i.e.n., ARAZ ƏL YEV 

dos.  brahimov Z. H. 

 

 



 

Azərbaycan Dövlət  qtisad Universitetinin«Bank  işi» kafedrasının 

13. 09. 2013-ci il tarixli  1 saylı iclas protokolu ilə təsdiq olunmuşdur. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bakı- 2013 

 

 

 

Modullar  

 

Modul 1. BANK FƏAL YYƏT N N HÜQUQ  BAZASI 

1.

  AMB haqqında qanun  



2.

  Banklar haqqında qanun  

3.

  Mülki məcəllə  



4.

  Əmanətlərin sığortalanması haqqında qanun  

5.

 

poteka  haqqında qanun  



6.

  Çirkli pulların yuyulmasına qarşı mübarizə üzrə qanunvericilik  

7.

  Valyuta tənzimi haqqında qanun 



8.

  AMB-nin kapital və likvidliyin idarə edilməsi üzrə normativ sənədləri  

9.

  AMB-nin kreditləşmə üzrə normativ sənədləri  



10.

  AMB-nin Korporativ idarəetmə standartları  

11.

  AMB-nin risklərin idarə edilməsi normativ sənədləri  



12.

  AMB-nin mühasibat uçotu və hesabatı üzrə normativ sənədləri  

13.

  AMB-nin nağd pul dövriyyəsi və nağdsız ödəmələr üzrə normativ sənədləri  



 

Modul 2. BANK S STEM  

1.

 



Azərbaycan respublikasinin bank sisteminin hüquqi əsaslari 

2.

 



Bank infrastrukturu 

3.

 



Bank sferasinda diaqnostik sistem 

4.

 



Bank sektorunda (ümumi bank səviyyəsində) bazar riski kateqoriyalari 

5.

 



Maliyyə sabitliyinin qiymətləndirilməsində istifadə edilən indekslər 

6.

 



Maliyyə sabitliyinə təsir edən risk mənbələri 

7.

 



Azərbaycanda maliyyə sabitliyinin təminatinda mərkəzi bankin rolu  

8.

 



Bank sistemində stress test sistemi 

9.

 



Bank sistemində  böhran 

10.


 

Bank sistemində antiböhran tədbirlər  proqrami 

 

Modul 

3. 

BANK S STEM NDƏ NƏZARƏT MODELLƏR  

1.  Pul və maliyyə sabitliyinin təmintı 

2. Bank sisteminin səmərəliliyinin təmintı 


3. 

Model  1.  Bank  fəaliyyətinin  tənzimlənməsi  və  ona  nəzarət  sferasında  müstəsna 

səlahiyyətlərin  qanunvericiliklə  Mərkəzi  Banklara  həvalə  olunmasına  əsaslanır.  Bank  işi 

sahəsində  nəzarət  təcrübəsinin  yarandığı  vaxtdan  etibarən  məhz  bu  model,  yeganə  olmasa  da, 

tarixən  hakim  model  olub.  Bu  gün  bu  model  özünün  hakim  mövqelərini  itirsə  də,  ona  əvvəlki 

kimi həyati tələbat var.  

Model  2.  “Qarışıq”.  Nəzarət  və  yoxlama  funksiyaları  ixtisaslaşdırılmış  orqanlar 

tərəfindən Mərkəzi Bankın və maliyyə nazirliyinin bilavasitə iştirakı ilə yerinə yetirilir. Klassik 

misal  kimi  ABŞ-ı  göstərmək  olar.  Amerikanın  kommersiya  bankları  və  maliyyə  institutları 

üzərində nəzarəti Federal Ehtiyatlar Sistemindən başqa, banklarda və digər kredit institutlarında 

ə

manətlərin sığortalanması ilə məşğul olan Əmanətlərin Sığortalanması Federal Korporasiyası və 



Pul  Dövriyyəsinə  Nəzarət  darəsi  (Maliyyə  Nazirliyinin  bürosu)  tərəfindən  də  həyata  keçirilir. 

Hər  üç  orqan  ikiqat  işin  istisna  olunması  haqqında  razılığa  gəliblər.  “Qarışıq”  modelə  Fransa, 

taliya və Niderland aiddirlər. 

Model  3.  Bank  fəaliyyətinə  nəzarət  Maliyyə  Nazirliyi  ilə  sıx  əməkdaşlıq  şəraitində, 

Mərkəzi  Bankın  iştirakı  ilə  müstəqil  ixtisaslaşdırılmış  orqanlar  tərəfindən  həyata  keçirilir.  Bu 

model Kanadanın və qismən Avstriya və Almaniyanın bank sisteminə xasdır.  

Model 4. Bu model maliyyə xidmətləri bazarında meqatənzimləyicinin yaradılması haqqında 

qanunverici qərarlar qəbul etmiş ölkələri birləşdirir. Bu ölkələrin demək olar ki, hamısında nəzarət 

funksiyaları Mərkəzi Banklardan ayrılıb. Burada yalnız meqatənzimləyici səlahiyyətlərinin Mərkəzi 

Banka aid olduğu Sinqapur və müəyyən dərəcədə  rlandiya (burada meqatənzimləyici yerli Mərkəzi 

Bankın muxtar bölməsinin bazasında yaradılıb) istisna təşkil edir. Vahid maliyyə nəzarəti orqanları 

ilk dəfə 1986-cı ildə Norveç, 1988-ci ildə isə  slandiya və Danimarkada tətbiq olunub. Bu gün onlar 

Estoniyada, Latviyada, Macarıstanda, Maltada, Çində, Yaponiyada, Qazaxıstanda, Cənubi Koreyada 

və bir sıra digər ölkələrdə fəaliyyət göstərir. 

Model  5.  Beynəlxalq  və  ya  millidən  yüksəkdə  nəzarət  modeli.  Bu  modeli  mənzil-

qərargahı  sveçrədə yerləşən Beynəlxalq hesablaşmalar Bankı (BHB) və üzv dövlətlərin maliyyə 

bazarlarına əhəmiyyətli təsir göstərən direktivlər qəbul edən Avropa  ttifaqı (A ) həyata keçirir.  

nətçilərin maraqlarının müdafiəsi 



 

 

 

Modul 4. MƏRKƏZ  BANKÇILQ 

1.

 



Azərbaycan  Respublikasinin  Mərkəzi  Bankın  fəaliyyətinin    ümumi  əsaslari  və 

ə

məliyyatlari 



2.

 

AR mərkəzi bankin təşkilati strukturu  



Və idarə olunmasi 

3.

 



Azərbaycan mərkəzi bankinin  məqsəd və  funksiyalari 

4.

 



Mərkəzi bankin pul siyasəti 

5.

 



Qlobal  böhranlarin  şiddətlənməsi  mühitində  azərbaycan  mərkəz  bankinin      pul 

siyasətinin istiqamətləri 



 

 

Modul 5. ÖDƏŞ S STEM  

 

1.

 



Ödəniş sistemi haqqinda ümumi məlumat  

2.

 



Iri məbləğli ödənişlərin köçürülməsisistemləri – azips 

3.

 



Xirda ödənişlər üzrə hesablaşma klirinq sistemi 

4.

 



Kütləvi ödənişlər üzrə mərkəzləşdirilmiş informasiya sisteminin (kömis) 

5.

 



Bank hesablarinin növləri 

6.

 



Standart bank hesab nömrəsinin (iban) tətbiqi və istifadəsi 

7.

 



Kredit kartlari və kart prosessinq təşkilatlari 

8.

 



Korporativ kartlar 

9.

 



Beynəlxalq kart təşkilatlari  

10.


 

Swift beynəlxalq maliyyə ödənişlərlərini həyata keçirən təşkilat kimi 



 

Modul 6.  BANK FƏAL YYƏT N N  TƏŞK L ,   DARƏ ED LMƏS , TƏŞK LATI 

STRUKTURU VƏ REQLAMENT  

1.

 



Bank fəaliyyətinin həyata keçirilməsinə dair ümumi qaydalar 

2.

 



Bank  fəaliyyətinin özəllikləri 

3.

 



Bankçiliğin əsas prinsipi və funksiyalari 

4.

 



Bank fəaliyyətinin həyata keçirilməsi üçün lisenziya  

5.

 



Banklarin təşkili və idarə edilməsi 

6.

 



Bank  fəaliyyətində  (ayri-ayri  fərdi  əməliyyat  səviyyəsində)  risklərin  növləri  və 

risklərin idarə edilməsi sistemi 

7.

 

Bankın fəaliyyətinin yoxlanılması 



 

Modul 7.  BANKLARIN KASSA ƏMƏL YYATLARI VƏ NAĞDSIZ  

HESABLAŞMALAR 

1.

 



Pul dövriyyəsi 

2.

 



Nağdsiz hesablaşmalar və pul köçürmələri 

3.

 



Ödəniş tapşırıqları ilə hesablaşmalar 

4.

 



nkasso  sərəncamları  ilə  hesablaşmalar 

5.

 



Vergi  orqanlarının sərəncamları  ilə hesablaşmalar 

6.

 



nkasso  üzrə  hesablaşmalar 

7.

 



Akkreditiv  üzrə  hesablaşmalar 

8.

 



Azərbaycan  respublikasının  kredit  təşkilatlarında  kassa  əməliyyatlarının 

aparılması və qiymətlilərin inkassasıyasının təşkılı

 

 

Modul 8.  MAL YYƏ FƏAL YYƏT N N NƏT CƏLƏR  



1.

 

Maliyyə hesabatlarının məqsədi və  tərtib olunma prinsipləri 



2.

 

Maliyyə hesabati elementlərininqiymətləndirilməsi



 

3.

 



Maliyyə hesabatlarinin istifadəçilərə  təqdim edilməsi 

4.

 



Pul vəsaitlərinin hərəkəti 

5.

 



Banklarda mühasibat uçotunun əsas vəzifələri 

 

Modul 9. Risklərin  darə olunması  

1. Banklarda risklərin  idarə edilməsi üzrə beynəlxalq normalar   

•  Riskin mahiyyəti və zəruriliyi 

•  Bazel 1, Bazel 2 və Bazel 3 

•  Risklərin idarə edilməsi üzrə Bazel Komitəsinin prinsipləri 

•  Kredit riskləri üzrə 

•  Likvidlik riskləri üzrə 

•  Əməliyyat riskləri üzrə  

•  Stress testlər üzrə 



2. Risklərin növləri  və onların idarə edilməsi  

•  Risklərin növləri  

•  Kredit riskləri  

•  Likvidlik riskləri  

•  Bazar riskləri  

•  Əməliyyat riskləri  

•  Strateji və digər xüsusi risklər  


3. Risklərin idarə edilməsi sistemləri   

•  Risklərin idarə edilməsi prinsipləri 

•  Risklərin idarə edilməsi sistemləri 

•  Risklərin idarə edilməsi mərhələləri 

•  Strateji idarəetmə 

•  Əməliyyat (gündəlik) idarəetməsi 

 

MODUL 10. BANKLARDA XƏZ NADARIQ DEPARTAMENT N N FƏAL YYƏT  

 

•  Banklarda xəzinadarlıq strukturunun yaradilması 



•  Foreks əməliyyatlarının aparılması 

•  Xarici valyutalar uzrə məzənnələrin təyini 

•  Xarici valyuta bazarında nagdsız valyuta əməliyyatları 

•  Xarici valyutanın alınması və satılması, valyuta mövqeyi 

•  Banklar arası kreditləşmə 

•  Əmanət və depozit əməliyyatları 

•  Bankların rezident və qeyri-rezident banklarda vasaitlərinin və depozitlərinin  

 

yerləşdirilməsi 



•  Qiymətli kağızlar üzrə broker və diler əməliyyatları 

•  Müşahidə şurası. darə Heyyəti vəAP K çərçivəsində fəaliyyətin qiymətləndirilməsi 

 

MODUL 11. Filial Şəbəkəsinin və Müştəri Xidmətləri üzrə fəaliyyətin auditi 



 

1) Filial Şəbəkəsinin auditi üzrə 

 

•  Filial şəbəkəsinin idarə olunması üzrə struktur vahidinin normativ bazası 



•  Filial şəbəkəsnin işinin koordinasiyası və qiymətləndirilməsi 

•  Mövcud xidmətlər üzrə satışın (kredit resurslarının satışı, plastik kartların satışı, 

depozitlərin qəbulu, pul köçürmələri üzrə əməliyyatlar və s.) təşkili 

•  Filial şəbəkəsinin qeyri-satış fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi  

•  Personalın qiymətləndirilməsi 

•  CRM tipli müştəri bazasının (database) qiymətləndirilməsi  

•  “Call Center”-in işinin qiymətləndirilməsi 

•  Müştəri məmnunluğu 

•  Satış üzrə hesabatlıq sisteminin formalaşması və hesabatların təqdimolunma 

sxemi 


•  Filialların saxlanması və fəaliyyəti üzrə büdcə    

•  Filiallarda aparılan əməliyyatların standartlaşmasına nəzarət 

 


2) Müştəri Xidmətləri üzrə 

 

•  Satış strukturu və normativ bazasının qiymətləndirilməsi 



•  Satışın təşkili və müştəri bazasının qiymətləndirilməsi 

•  Yeni müştərilərin cəlb edilməsi mexanizmi 

•  Şöbənin personalının bilik və bacarığının qiymətləndirilməsi 

• 

llik satış planı və satışın yerinə yetirilməsi 



•  Hesabat Sisteminin qiymətləndirilməsi 

 

 



 

Ə

SAS ANLAYIŞLAR 

 

Azərbaycan  Respublikasının  bank  sistemi  Azərbaycan  Respublikasının  Mərkəzi 



Bankından  və kredit təşkilatlarından ibarətdir.  

Bank - fiziki və hüquqi şəxslərdən depozitlərin və ya digər qaytarılan vəsaitlərin cəlb 

edilməsi, öz adından vəöz hesabına kreditlərin verilməsini, habelə müştərilərin tapşırığı ilə 

köçürmə və hesablaşma-kassa əməliyyatlarını məcmu halda həyata keçirən hüquqi şəxsdir.  

Bank  olmayan  kredit  təşkilatı  -öz  vəsaiti  və/və  ya  cəlb  edilmiş  vəsait  hesabına 

(depozitlər  istisna  olmaqla)  yalnız  pul  formasında  kreditlər  verməklə  məşğul  olan  hüquqi 

şəxsdir.  

Bank  lisenziyası  -  Qanunla  müəyyən  edilmiş  qaydada  verilən,  fiziki  və  hüquqi 

şəxslərdən depozitlər və ya digər qaytar

ılan vəsaitlər cəlb etmək, öz adından vəöz hesabına 

kreditlər vermək ilə bağlı fəaliyyəti, habelə müştərilərin tapşırığı ilə köçürmə və hesablaşma-

kassa  əməliyyatlarını  məcmu  halda  həyata  keçirməyə  müstəsna  hüquq  verən  xüsusi 

razılıqdır.  

Bank krediti - bağlanmış müqaviləyə uyğun olaraq qaytarılmaq, müəyyən müddətə 

(müddətin  uzadılması  hüququ  ilə)  və  faizlər  (komisyon  haqqlar)  ödənilmək  şərti  ilə, 

təminatla  və  ya  təminatsız  müəyyən  məbləğdə  borc  verilən  pul  vəsaitidir.  Həmin  şərtlərlə 

pul  vəsaitinin  verilməsi  haqqında  götürülmüş  hər  hansıöhdəlik,  qarantiya,  zəmanət,  borc 

qiymətli kağızlarının diskontla və ya faizlər alınmaqla satın alınması və müqaviləyəəsasən 

hər hansı formada verilmiş vəsaitin qaytarılmasını tələb etməklə bağlı digər hüquq da kredit 

anlayışına aiddir.  

Bankomat-    kredit  və  debet  plastik  kartlar  vasitəsilə  nagd  pul  vəsaitinin  alınması  və 

digər bank xidmətlərindən istifadə edilməsi ücün nəzərdə tutulmuş proqram-texniki kompleksdir. 



Depozit - müvafiq müqaviləşərtləri ilə faizlər və ya komisyon haqqlar ödənilməklə və 

ya  ödənilmədən  müştərilərin  (əmanətçilərin)  tələbi  ilə  qaytarılmasını  və  ya  başqa  hesaba 

köçürülməsini nəzərdə tutan bankın balansında aparılan cari, əmanət (depozit) və ya digər 

hesaba qoyulmuş və ya köçürülmüş pul vəsaitidir.  

Mühüm iştirak payı - səhmdar kapitalının və ya səsvermə hüququnun 10 və ya daha 

çox faizini təşkil edən, yaxud müqaviləəsasında iştirakçısı olduğu hüquqi şəxsin qərarlarının 

qəbul  edilməsinə  mühüm  təsir  göstərməyə  imkan  verən  paya  birbaşa  və  ya  dolayı  yolla 

sahiblikdir.  

nzibatçı- bankın MüşahidəŞurasının, Audit Komitəsinin və Idarə Heyətinin üzvləri, 

habelə  bankın  baş  mühasibi  (mühasibat  xidmətinin  rəhbəri),  daxili  audit  bölməsinin 

əməkdaşlar

ı, bank filialının, şöbəsinin və nümayəndəliyinin rəhbərləri və baş mühasibləri.  

Banka aidiyyatı olan şəxslər - bankın inzibatçıları, struktur bölmələrinin rəhbərləri, 

qərarların  qəbul  edilməsində  iştirak  edən  digər  əməkdaşları  və  onlarla  yaxın  qohumluq 

münasibətlərində olan şəxslər (əri/arvadı, valideyni, o cümlədən ərinin/ arvadının valideyni, 

babası, nənəsi, övladı, o cümlədən övladlığa götürülən, qardaşı və bacısı); bankda mühüm 

iştirak payı olan hər hansışəxs və ya bankın mühüm iştirak payı olan hüquqi şəxs və həmin 

hüquqi şəxsdə mühüm iştirak payı olan hər hansışəxs, habelə bu cür mühüm iştirak payına 

malik olan hüquqi şəxslərin icra orqanlarının rəhbərləri.  

Banka  aidiyyatı  olan  şəxs  adından  hərəkət  edən  şəxslər  -  aralarında  bağladıqları 

müqaviləəsasında  banka  aidiyyatı  olan  şəxs  adından  hərəkət  etməyə  hüququ  olan  şəxs; 

banka aidiyyatı olan şəxsin mühüm təsir göstərə bildiyi hüquqi şəxs; banka aidiyyatı olan 

şəxsin n

ümayəndəsi.  

Klirinq - hesablaşmalar sisteminin bir və ya bir neçə iştirakçısının həmin sistemin bir 

və  ya  bir  neçə  digər  iştirakçısına  verdiyi  və  ya  onlardan  aldığıödəniş  məbləğləri  üzrə 

yaranan  tələblərin  vəöhdəliklərin,  onların  fərqi  olan  bir  xalis  tələb  və  ya  bir  xalis 

öhdəliyəçevrilməsi prosesidir.  

Kassa- hüquqi və fiziki şəxslərə nəgd pul və qiymətlilərin mədaxili məxarici üzrə xidmət 

gostərilən sahə. 

"Yerli"  sözü  banka,  filiala  və  ya  nümayəndəliyə  aid  edildikdəəsas  fəaliyyət  yeri 

Azərbaycan Respublikasında olan bank, filial və ya nümayəndəlik başa düşülür.  

"Xarici"  sözü  banka,  filiala  və  ya  nümayəndəliyə  aid  edildikdəəsas  fəaliyyət  yeri 

Azərbaycan Respublikasından kənarda olan bank, filial və ya nümayəndəlik başa düşülür.  

"Kredit  təşkilatı"  -  bank,  xarici  bankın  yerli  filialı  və  ya  bank  olmayan  kredit 

təşkilatdır.  



"Məqbul və lazımi keyfiyyətlərə malik şəxs" - vətəndaş qüsursuzluğuna malik olan, 

habelə,  ictimai  mövqeyinə  görə  vicdanlı  və  etimada  layiq  sayılan  və  peşəkar  keyfiyyətləri, 

təcrübəsi,  işgüzar  mənafeləri  ona  bankın  mühüm  iştirak  payının  sahibi,  inzibatçısı, 

müvəqqəti inzibatçısı və ləğvedicisi olmaq imkanı verən fiziki şəxsdir;  

"Vətəndaş  qüsursuzluğu"  dedikdə,  mühüm  iştirak  payının  sahibləri,  o  hüquqi  şəxs 

olduqda  onun  icra  orqanının  rəhbərləri,  habelə  bankın  törəmə  strukturlarının  rəhbərləri 

üçün  qəsdən  törədilmiş  cinayətə  görə  məhkumluğun  olmaması;  inzibatçı,  müvəqqəti 

inzibatçı  və  ləğvedici  üçün  məhkumluğunun  olmaması,  keçmişdə  mülkiyyət  əleyhinə  və 

iqtisadi fəaliyyət sahəsində ağır və xüsusilə ağır cinayətlərə görə cinayət məsuliyyətinə cəlb 

edilməsi  faktının  olmaması,  müvafiq  vəzifəni  tutması  və  ya  peşə  fəaliyyəti  ilə  məşğul 

olmasıüzərində  məhkəməqərarı  ilə  qoyulmuş  qadağanın  olmaması,  məhkəmə  qaydasında 

müflis elan edilməsi faktının olmaması başa düşülür.  

"Prudensial"-  bankın  təhlükəsiz  fəaliyyətinin  təmin  edilməsinə  istiqamətlənmiş 

normativlərə, qaydalara, tələblərə və göstərişlərəəsaslanmış düşünülmüş davranış, idarəetmə 

və nəzarət üsuludur.  

Bankın məcmu kapitalı (öz vəsaiti) - prudensial hesabatlıq məqsədləri üçün istifadə 

olunan  kapital  olmaqla,  Milli  Bankın  normativ  xarakterli  aktları  ilə  müəyyən  etdiyi  I 

dərəcəli (əsas) və II dərəcəli (əlavə) kapitala daxil olan komponentlərin (elementlərin) cəmi 

və onlardan tutulmaların fərqidir. 

Azərbaycan  Respublikasının  bank  sistemi  Azərbaycan  Respublikasının  Mərkəzi 

Bankından  və kredit təşkilatlarından ibarətdir.  

Korporativ  idarəetmə–  bankın  strateji  baxışı  əsasında  оnun  strateji  vəzifələrinin 

müəyyən  edilməsini,  bütün  idarəetmə  səviyyəlarində  dəqiq  vəzifə  bolgüsünün  аparılmasını, 

idarəetmə orqanları üzvüləruinin tutdugu vəzifələrə uygunlugu risklərin səmərəli idarə edilməsi 

məqsədi  ilə  müfasal  nəzarət  sistemlərinin  tətbiqini,habelə  idarəetmənin  şəfaflıgına  nail  olmaq 

ücün daxili və xarici auditin istifadasini təmin edən prudensial idarə etmə üsuludur. 

Фидусиарвязифяляр – банкынмалиййяэюстяриъиляринянязарят вя онларынгиймятляндирилмяси, 

ганунлара,  диэярнормативщцгугиактларариайятетмясининтяминедилмяси,  щабеля  Мцшащидя 

Шурасывя Идаря Щейяти тяряфиндян банкын ъари вя эяляъяк марагларынын тоггушмасы щалларынын 

гаршысыны ала билян вязифялярдир. 

Рискляринидаряедилмяси  –  банкын  фяалиййятин  яsас  олан  рисклярин  мцяййян  едилмяси, 

гиймятляндирилмяси,  онлар  барядя  щесабатларын  щазырланмасы,  мягбул  риск  лимитляринин 

мцяййянедилмяси васитяси иля онлара нязарят едилмяси вя рисклярин азалдылмасыдыр. 



Faiz dəhlizi – Mərkəzi  Bank, 2007-ci il üçün pul siyasətinin əsas istiqamətlərinə uyğun 

olaraq  pul  siyasəti  alətlərinin  strukturunun  təkmilləşdirilməsi  istiqamətində  tədbirlər 



planlaşdırmışdır və 2 aprel 2007-ci il tarixindən başlayaraq “faiz dərəcəsi dəhlizi” yanaşmasını 

tətbiq  edir.  Belə  ki,  həmin  tarixdən  başlayaraq  Milli  Bankın  pul  bazarında  əməliyyatları  iki 

istiqamətdə - çərçivə alətləri və açıq bazarda əməliyyatlar vasıtəsilə - aparılır.  

Çərçivə alətləri.Çərçivə alətləri vəsaitlərin qısamüddətli cəlb olunması və yerləşdirilməsi 

alətlərindən ibarət olaraq bankların qısamüddətli likvidliyinin idarə olunması məqsədilə istifadə 

olunacaq. Milli Bankın çərçivə alətləri kimi bir günlük repo (vəsaitlərin cəlb olunması aləti) və 

bir  günlük  əks-reponun  (vəsaitlərin  yerləşdirmə  aləti)  istifadəsi  nəzərdə  tutulur.  Çərçilə  alətləri 

üzrə  Milli  Bankla  əməliyyatlar  istənilən  vaxt  əməliyyat  günü  ərzində  müəyyən  olunmuş  faiz 

dərəcələri ilə bankların təşəbbüsü ilə aparıla bilər. Beləliklə, çərçivə alətləri üzrə faiz dərəcələri 

“faiz  dərəcəsi  dəhlizi”ni  təşkil  edəcəkdir:  dəhlizin  minimal  həddi  bir  günlük  vəsaitlərin 

cəlbolunma (repo) faiz dərəcəsi ilə, maksimal həddi isə - bir günlük vəsaitlərin yerləşdirmə (əks-

repo)  faiz  dərəcəsilə  müəyyən  olunacaq.  Milli  Bankın  uçot  dərəcəsi  isə  “faiz  dərəcəsi  dəhlizi” 

çərçivəsində “dəhlizin” bir parametri kimi müəyyən olunacaqdır.  



Açıq bazar əməliyyatları.Açıq bazar əməliyyatları pul siyasətinin əməliyyat hədəflərinin 

reallaşdırılması  məqsədilə  dövriyyədə  olan  pul  kütləsinin  tənzimlənməsi  və  banklararası  pul 

bazarında  faiz  dərəcələrinə  təsir  vasitəsi  kimi  istifadə  olunacaq.  Milli  Bankın  açıq  bazar 

ə

məliyyatları müəyyən olunmuş “faiz dərəcəsi dəhlizi” çərçivəsində notların buraxılışı və qısa-



müddətli  repo  əməliyyatları  vasitəsilə  Milli  Bankın  təşəbbüsü  ilə  birbaşa  (qiymətin  elan 

olunması ilə) və ya dolayı (kəmiyyətin elan olunması ilə) hərraclar vasitəsi ilə aparılacaq. Açıq 

bazar əməliyyatları kimi aşağıdakılar istifadə oluna bilər:  

• 

sterilizasiya xarakterli: 



• 

Milli Bankın qısamüddətli notlarının emissiyası;  

• 

qısamüddətli repo əməliyyatları; 



• 

emissiya xarakterli: 

• 

qısamüddətli əks-repo əməliyyatları. 



Bu qaydada Milli Bankın  darə Heyətinin qərarı ilə 25.05.2009  il tarixindən  “faiz 

dərəcəsi dəhlizi”nin aşağıdakı parametləri müəyyən edilmişdir:  

• 

Dəhlizin minimal həddi – 1% 



• 

Dəhlizin maksimal həddi – 7% 

• 

Milli Bankın uçot dərəcəsi –  2% 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ə

SAS ƏDƏB YYAT 

1.ZAHID MAMEDOV. BANK FƏALIYYƏTININ ƏSASLARI. BAKI:AZDIU,2013.  

YARDIMÇI ƏDƏB YYATLAR  

1.

 Banklar  haqqında  normativ-  hüquqi  aktlar  toplusu//  Elmi  redaktor:  Z.F.  Məmmədov. 



Bakı, Qanun, 2009. 1092 s. 

2.

 Dövlət  maliyyəsi  normativ-  hüquqi  aktlar  toplusu//  Elmi  rəhbər:  V.Z.Zeynalov.    Bakı, 



Qanun, 2010. 1180 s. 

3.

 Abbasov Ə.M.,  Z.F. Məmmədov. Bank işi və e-bankçılıq. Bakı, 2003. 



4.

  Məmmədov Z.F Finans iqtisadiyyatı. –Bakı: Qanun, 2003. - 375 c.  

5.

  Məmmədov Z.F. Pul , kredit və banklar. Dərslik . Bakı, 2010.  



6.

  Əliyev  A. .      Sahibkarlıgın  və  regionların  iqtisadi  inkişafında  bankların  korporativ 

idarəedilməsinin təkimləşdirilməsi. Bakı 2012 

7.

  Məmmədov Z.F Beynəlxaq valyuta–kredit munasibətləri. Dərslik. - Bakı, 2001, 2002, 



2005,2008. IV  nəşr. 

8.

  Məmmədov Z.F. Pul, kredit və banklar. – Bакı, 2010. - 530 c.   



9.

  Məmmədov Z.F. Pul, kredit və banklar, qiymətli kağizlar və valyuta. Suallara cavab. 

Bakı:  Nasir, 2005. 200 c. 

10.


 Məmmədov Z.F. Maliyyə və kredit. Dərslik. – Бакı, 2008. 

11.


 Məmmədov Z.F. Azərbaycan Milli Ödəniş Sisteminin inkişaf tendensiyası: huquqi və 

iqtisadi aspektlərin təhlili // Qanun. – 2009. - № 10 

12.

 Zeynalov V. Z.  Maliyyə.Azərnəşr. Bakı, 2009. 



13.

 Əliyev  A. .  Banklarda  beynəlxalq    təcrübədən  etməklə  korporativ  idarəetmınin 

təkimləşdirilməsi.Dovlət  darəciliyi.2006/3/15 

14.


 Əliyev A. . Korporativ idarəetmədı daxili prosedurlarin tətbiqi və əhəmiyyəti.2006/11/ 

15.


 Əliyev  A. .  novasiya  iqtisadiyyatı  şəraitində  Banklarda  korporativ  idarəetmənin 

təkimləşdirilməsi.Qafqaz Universiteti .06-07may2010. 

16.

 Aлиев  А.И.Анализ  некоторых  аспектов  корпоративного  управления  банковской 



системы

. Экономика.Соцология и право.Москва 2008/11/ 

17.

 Алиев 


А

.И. 


 

Задачи


 

эффективной

 

организации



 

коперативного

 

управления



.Инвестици:Практика та досвид.Украина 2012/22/ 

18.


 Банковское дело.  под ред. Коробовой Г.Г. - Учебник 2006 -766с. 

19.


 Банковское  дело:  современная  система  кредитования.  под  ред.  ЛаврушинМ.- 

2007. 


20.

 Банковское дело. МФПА, 2005  

21.

 Банковское дело.  под ред. Лаврушина О.И.  М.- 2007. 



22.

 Банковское дело.  под ред. Коробовой Г.Г. М.- 2006. 

23.

 Банковские риски. Издательство: КноРус, 2008 . 



24.

 Банковский менеджмент. Издательство: КноРус, 2010 . 

25.

 Банковский маркетинг. Издательство:МФПА 2004. 



26.

  Гаджиев  Ш.Г.  Финансово-банковская  система  Азербайджана  в  условиях 

глобального

  кризиса:  изменение  акцентов  международных  сравнительных  оценок  // 

Центральная

 Азия и Кавказ, Глобализация. 4-5, - 2009.  с. 84- 103. 

27.

 Гаджиев  Дж.Ф.  Международный  банк  Азербайджана:  устойчивое  развитие  в 



условиях

  мировой  финансовой  нестабильности  //Академия  государственного  управления 

при

  президенте  Азербайджана,  научно-практическая  конференция  "Глобальный 



финансовый

  кризис  и  антикризисная  политика  в  системе  государственного  управления: 

мировой

 опыт и азербайджанская модель". 4 июня , 2010, Бakу. 



28.

  Гаджиев  Дж.Ф.  Денежно-банковская  система  и  МБА.М.:    «Финансы  и 

статистика

», 2008. 

29.

  Герасимова Е. Б., Мельник М. В.. Основы банковского аудита2008.- 224 с.  



30.

  Д.  Синки.  Финансовый  менеджмент  в  коммерческом  банке  и  в  индустрии 

финансовых

 услуг.Изд.: Альпина Бизнес Букс. 2007. 1024 с . 

31.

  Ермаков 



С

.Л., 


Юденков

 

Ю



.Н.Основы 

организации

 

деятельности



 

коммерческогобанка

.  Учебник Издательство: КноРус. Год: 2011 

32.


  Жарковская Е.П.  Банковское дело. Учебник 2006 

33.


  Зейналов В. З. Проблемы развития банковского сектора Азербайджана в условиях 

глобального

 кризиса// Экономика и управление.-2011.- № 7.  

34.


  Ибрагимов  З.Г.  Генезис    денежно-  кредитной  системы  Азербайджана.  Баку, 

1997.  


35.

  Кочергин Д. А.Электронные деньги. Изд: Маркет,  2011 c. 424 

36.

  Керимов А. Рынок банковских услуг. Баку. 2010.202 с. 



37.

  Лаврушин О.И. Банковское дело. Изд: КноРус.- 2008 г. 768 с.  

38.

  Лаврушин  О.  И.  Банковская  система  в  современной  экономике.  М:  КноРус. 



Монография

.  2011.  360 с. 

39.

  Maмeдов З. Ф. Деньги, кредит, Банки. Учебник. Бакı, 2008. 400 с. 



40.

  Maмeдов  З.  Ф.  Деятельность  российских      банков  в  странах  СНГ  и 

Азербайджано

-российского сотрудничества в банковской сфере // Известия национальной 

АН

 Азербайджана. Серия экономических наук № 1- 2008. Баку, Елм- 2008. 30-40 с. 



41.

  Maмeдов  З.  Ф.  Проблемы  и  перспективы  развития  э  -  банковских 

услуг

//Финансы,  кредит  и  международные  экономические  отношения  в  ХХI  веке. 



Материалы

 2-й международной научной конференции. 29- 30 марта  2007 года: Сборник 

докладов

. Т II/Под. ред. В.Е. Леонтьева. - СПб: Изд-во СПбГУЭФ, 2007. .  

42.

  Maмeдов  З.  Ф.  Основные  тенденции  развития  денежно  –  кредитной  системы 



Азербайджана

 // Центральная Евразия: национальные валюты. Стокгольм: Изд. Дом «СА 

Press», 2008. – 79- 103. 

43.


  Maмeдов  З.Ф.Эффективность  финансовой    стратегии  правительства 

Азербайджанав

  условиях  мирового  кризиса  //  //  Финансовый  рынок  и  кредитно  – 

банковская

  система  России.  Сборник  научных  трудов  /  Под  ред.  д.э.н., 

проф


.А.С.Селищева. Выпуск №  8:– СПб.: Инфо - да, 2007. с.187 -190.  

44.


  Maмeдов  З.  Ф.  Кризис  на  фондовом  рынке  –  отражение  общей  динамики 

экономики

 // Экономика и управление .- 2005. - № 3.  

45.


  Maмeдов  З.  Ф.  Участие  иностранного  капитала  в  странах  формирующихся 

рынков


 после кризиса //Финансы и кредит.- 2006.- 9(213).  

46.


  Maмeдов  З.  Ф.  Банковская  система  Азербайджана//Мировая  экономика  и 

международные

 отношения.- 2008. № 7. 

47.


  Maмeдов  З.  Ф.  Банковская  система    в  условияхглобального  финансового 

кризиса


//Финансы и кредит.- 2010.- № 48.c. 8-15. 

48.


  Mameдов  З.  Ф.  Банковский  кризис    и  реформирование  банковского  сектора  в 

контексте

 глобализации. Баку: Азернешр, 2007.  

49.


  Maмeдов  З.  Ф.  Основные  тенденции  развития  денежно  –  кредитной  системы 

Азербайджана

 // Центральная Евразия: национальные валюты. Стокгольм: Изд. Дом «СА 

Press», 2008. – 79- 103. 

50.

  Рустамов.Э.С.    Глобальный  кризис  и  антикризисная  политика  Центрального 



банка

 Азербайджана // Деньги и кредит.-  1/2010.  

51.

  Рустамов.Э.С.    Проблемы  реформирования  макроэкономических  институтов  в 



послекризисный

 период// Деньги и кредит.- 9/2010. 

52.

  Фрост Стивен.  Настольная книга банковского аналитика . Издательство: Баланс 



Бизнес

 БуксГод: 2006. 672 С. 

53.

  Щербакова  Г.  Н.  Анализ  и  оценка  банковской  деятельности  (на  основе 



отчетности

,  составленной  по  российским  и  международным  стандартам)).  Издательство: 

Вершина

. - 2007. С. 464 



54.

  Zahid Farrux Mamedov. Azerbaycan bankaciligi //Finans dunyasi.-1998. - Aqustos. – 

Turkey. - C. 95-102.  

55.


  Zahid Farrux Mamedov. Inflasyon, faiz ve doviz kuru arasindaki iliskileri. - Istanbul, 

1998. – 400 c.   



56.

  Zahid  Farrux  Mamedov.  Zeynalov  V.  Z.  Küresel  mali  krizin    Azerbaycan 

ekonomisine  etkileri  ve  Azerbaycan  Merkez  Bankasinin    monetar    politikasinin  analizi  //  T.C. 

Marmara  Üniversitesi    Financial  Arasdirmalar  ve  calismalar  dergisi.  Uluslararası  hakemli 



dergi.Yayın № 773. -2010   c. 73-95 



Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling