##book id=668//book name= Bərk cismlər fizikası


Download 5.04 Kb.

bet6/13
Sana02.05.2017
Hajmi5.04 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

ə

yüksüzləşdirmək lazımdır 
ki, 
mexaniki histerezis müşahidə
 
olunmasın
?  
A) Axıcılığın başlanğıcına uyğun gərginlikdən; 
;
a



 
B) Möhkəmlik hüdudundan kiçik gərginliklərdən: 
;
D



  
C) Elastiklik hüdudu və ondan kiçik gərginliklərdən; 
;
e



 
D) Elastiklik hüdudu ilə axıcılığın başlanğıcına müvafiq intervaldakı gərginliklərdən: 
;
a
e





  
E) Bütün praktiki hallarda mexaniki histerezis yaranır.  
9. Bir mol miqdarda sad
ə
 kristalda yarana bil
ə
c
ə
k normal r
ə
qsl
ərin tam sayı necə
 
t
ə
yin olunur?  
A) 
;
3
)
(
0



A
BE
N
d
f


 
B) 
;
3
)
(
0



A
N
d
g


  
C) 
;
3
)
(
max
0





A
N
d
g
 
D) 
;
)
3
(
)
(
max
0
3





A
MB
N
d
f
  

44 
 
E) 


min
0
.
)
(



A
N
d
g
  
10. N
ə
 
üçün 


k

max

 
şə
rtind
ə
n t
ə
yin olunan 

 k
ə
miyy
əti çox vaxt xarakteri
stik 
temperatur da adlanır
?  
A) Kristalın quruluşunu xarakterizə etdiyindən; 
B) Göturulən kristalın sıxlığı 
)
(

 və molekulyar cəkisindən 
)
(

 asılı olduğundan: 
;
6
3
1
2











A
N
k

 
C) Baxılan krustal üçün xarakterik olan 

 və 

 kəmiyyətlərindən 
3
1
2










N
k

 kimi asılı 
olduğundan;  
D) Kristalda atomların periodikliyini səciyyələndirdiyindən;  
E) Kristalın xarakteristik parametrlərindən 
2
1
2
1
2
A
N
k













 kimi asılı olduğundan.  
11. 
Şottki defekti nə
dir v
ə
 onun yaranma mexanizmi (mexanizml
ə
ri) n
ə
d
ə
n ibar
ə
tdir?  
A) Bu, təklənmiş vakansiyadır və əsasən iki mexanizmlə yaranır: kristalın səthindən atomların 
sublimasiyası nəticəsində meydana çıxan “boş yerin” sonradan həcmə diffuziyası və düyünlərarası 
atomun digər növ defektə keçməsi yolu ilə;  
B) Bu, təklənmiş vakansiya olub, metallar müstəsna olmaqla, bütün hallarda sublimasiya edən 
atomunboş yerinin həcmə diffuziya etməsi yolu ilə yaranır;  
C) Təklənmiş vakansiyadır və ion kristallarında düyünlərarası Frenkel atomun digər defektlərə 
“çökməsi”, digər kristallarda isə Frenkel cütünün parçalnması yolu ilə yaranır;  
D) Molekulyar və kvant kristallarından başqa, bütün kristallarda Frenkel cütünün parçalanmasından 
yaranan təklənmiş vakansiyadır;  
E) Bütün kristallarda sublimasiya edən səth atomunun boş yerinin (səthi vakansiyanın) həcmə nifuz 
etməsi yolu ilə yaranan təklənmiş vakansiyadır;  
12. 
Hansı növ kristallarda Frenkel
 - , 
hansılarda isə
 
Şottki defektinin yaranması daha 
çox ehtimallıdır
?  
A) Metallik kristallarda Frenkel - , digərlərində isə Şottki defekti yarana bilər; 
B) Şottki defektləri, adətən, sıx qablaşma quruluşlu - , Frenkel defektləri isə qablaşma əmsalı kiçik 
olan kristallarda daha böyük ehtimalla yaranır; 

45 
 
C) Bu defektlərin yaranma ehtimalı bütün növ kristallarda eynidir;  
D) Kristalın növündən asılı olmaqaraq, bütün kristallarda yüksək temperaturda Frenkel, aşağı 
temperaturlarda isə Şottki defektinin yaranması daha çox ehtimallıdır;  
E) Molekulyar kristallarda, əsasən Şottki, digərlərində isə hər iki növ defektin yaranması 
mümkündür.  
13. Kristallarda hiss
ə
cikl
ə
rin (atom, molekula) 
sıfırıncı rə
qsl
əri hansı 
temperaturlarda mövcuddur
?  
A) Yalnız mütləq sıfır temperaturda; 
B) Yalnız Debay temperaturundan yüksək temperaturlarda;  
C) Mütləq sıfırın bilavasitə yaxın ətrafında;  
D) Ərimə temperaturundan aşağı bütün temperaturlarda; 
E) Debayın kublar qanunu ödənilən temperaturlarda.  
14. Deformasiya 
ə
yrisi dedikd
ə
 n
ə
 
başa
 
düşülür
?  
A) Mütləq deformasiyanın mexaniki gərginlikdən asılılıq əyrisi; 
B) Mexaniki gərginlikdə nisbi deformasiya arasındakı asılılığı göstərən əyri; 
C) Deformasiya etdirici qüvvə ilə nisbi deformasiya arasındakı asılılıq əyrisi;  
D) Qalıq deformasiyanın mexaniki gərginlikdən asılılıq əyrisi;  
E) Elastiki qüvvənin mütləq deformasiyadan asılılıq əyrisi;  
15. 
Kövrə

kristalların
 
möhkə
mlik 
hüdudu
 elastiklik 
hüdudundan
 
neçə
 d
ə
f
ə
 
böyükdür
?  
A) Bərabərdir;  
B) Aşağı temperaturlarda bərabərdir, yüksək temperaturlarda isə iki dəfə böyükdür;  
C) Bütün temperaturlarda üç dəfə böyükdür;  
D) Yalnız 
D
T
T

 temperaturlarda biri - birinə bərabərdir;  
E) Yalnız ion rabitəli kristallarda onlar biri - birinə bərabərdir.  
16. Maksvell v
ə
 
Fermi qazlarında
 hallar 
sayı
 biri - birind
ə
n n
ə
 q
ə
d
ə
r f
ə
rqlidir?  
A) Hər iki qazda hallar sayı bərabərdir; 
B) Spini nəzərə almaq lazım gəldiyindən Fermi qazında iki dəfə çoxdur; 

46 
 
C) Maksvell qazında iki dəfə çoxdur;  
D) Fermi tenmperaturundan aşağı temperaturlarda Maksvell qazında hallar sayı  2
3
 dəfə Fermi 
qazındakından kiçikdir;  
E) Onları müqayisə etmək olmaz;  
17. Bircins b
ə
rk cisimd
ə
 hiss
ə
ciyin de - 
Broyl dalğasının uzunluğu hansı 
k
ə
miyy
ə
td
ə
n (k
ə
miyy
ə
tl
ə
rd
ə
n) 
asılıdır və
 nec
ə
?  
A) Yalnız temperaturdan və 
1
~


T
B
d

 - dir;  
B) Yalnız hissəciyin sürətindən və 

v
dB
~

dir;  
C) Bərk cismin temperaturundan və 


T
B
d
~

dir;  
D) Hissəciyin impulsundan və 


1
p
dB

dir;  
E) Hissəciyin kütləsi və impulsdan: 
m
dB
~

 və 
1
~

p
dB

dir.  
18. Maksvell - 
Bolsman statistikasında götürülən enerji halının zə
rr
ə
cikl
ə
r t
ə
r
ə
find
ə

tutulma ehtimalı bu hala uyğun enerjinin qiymə
tind
ən asılıdırmı və
 nec
ə
?  
A) Asılı deyil; 
B) Asılıdır: hala uyğun enerji artdıqca ehtimal kəskin olaraq azalır; 
C) Fermionlar üçün asılıdır: halın enerjisi artdıqca onun tutulma ehtimalı da artır;  
D) Tam spinə malik zərrəciklər sistemində yalnız müəyyən temperatur intervalında asılıdır: 
cırlaşma temperaturundan aşağıda yüksək enerjili hallar daha böyük ehtimalla tutulur;  
E) İstənilən statistik sistemdə halın tutulma ehtimalı yalnız cırlaşma temperaturundan yüksək 
temperaturlarda enerjinin artması ilə kəskin azalır.  
19. 
Şottki defektinin konsentrasiyası (n
Ş

hansı kə
miyy
ə
tl
ə
rd
əm asılıdır və
 nec
ə
?  
A) Düyünlərarası yerlərin konsentrasiyasından: 
;
~
2
1
2
n
n
Ş
 aktivləşmə enerjisindən: 
)
exp(
~
Ş
Ş
E
n


 
və temperaturdan: 
);
1
exp(
~
T
n
Ş

 
B) Düyünlərin (requlyar atom yerlərinin) konsentrasiyasından: n
Ş
~N; aktivləşmə enerjisindən: 
)
exp(
~
Ş
Ş
E
n


 və temperaturdan: 
);
1
exp(
~
T
n
Ş

 

47 
 
C) Kristal atomlarının ümumi sayından: 
;
~
2
1
N
n
Ş
 temperaturdan: 
T
n
Ş
~
 və aktivləşmə 
enerjisindən: 
);
1
exp(
~
T
n
Ş

  
D) Temperaturdan: 
);
1
exp(
~
T
n
Ş
 düyünlərarası yerlərin sayından: 
);
exp(
~
N
n
Ş
 aktivləşmə 
enerjisindən: 
)
exp(
~
Ş
Ş
E
n


;  
E) Aktivləşmə enerjisindən: 
)
exp(
~
Ş
Ş
E
n


 və temperatudan: 
).
1
exp(
~
T
n
Ş

  
20. 
Mütləq sıfra yaxın temperaturlarda metalların elektrikkeçiricil
iyi temperaturdan 
nec
ə
 
asılıdır və
 n
ə
 s
ə
b
ə
b
ə
?  
A) Temperaturun azalması ilə artır; Səbəb: elektronların yürüklüyünün artmasıdır; 
B) Temperaturdan asılı deyil və praktiki olaraq sabit kəmiyyətdir; Səbəb: bu temperaturlarda 
elektronların səpilməsində həlledici rolu aşqarların oynaması, onların konsentrasiyasının isə 
temperaturdan asılı olmamasıdır; 
C) Temperatur artdıqca azalır; Səbəb: konsentrasiyanın azalmasıdır;  
D) Elektronlar uzundalğalı fononlardan səpildiyindən elektrikkeçiriciliyi temperaturla monoton 
azalır;  
E) Qələvi metallar müstəsna olmaqla, digər metallarda sabit qalır; Səbəb: qələvi metalların nisbətən 
asanlıqla ionlaşa bilməsidir.  
21. 
London qarşılıqlı tə
siri dedikd
ə
 n
ə
 
başa düşülür və
 o, 
ə
sas
ən hansı növ 
kristalların yaranmasında hə
lledici ro
l oynayır
?  
A) Atomlararası qarşılıqlı təsir enerjisi 
6
~
)
(

R
R
U
 qanununa müvafiq dəyişən qarşılıqlı təsirdir və 
təsirsiz qaz kristallarının, eləcə də üzvü maddələrin əksər molekulyar kristallarının yaranmasında 
həlledici rol oynayır;  
B) Bu, atomlararası qarşılıqlı təsir qüvvəsinin 
6
~
)
(

R
R
F
 qanunu ilə dəyişməsinə uyğun qarşılıqlı 
təsirdir və əsasən üzvü maddə kristallarının yaranmasını təmin edir;  
C) Bu qarşılıqlı təsir, 
6
~
)
(
R
R
U
qanunu ilə dəyişən potensial enerjiyə malik qarşılıqlı təsirdir və 
qeyri - üzvü birləşmələrin yaranmasını təmin edir;  
D) London qarşılıqlı təsiri nüvələrarası itələmə qüvvəsinin üstünlük təşkil etdiyi hala uyğun 
qarşılıqlı təsir olub, kovalent kristalların yaranmasına cavabdehdir;  
E) Bu, təbiətən dipol - dipol qarşılıqlı təsiri olub, ion və təsirsiz qaz kristallarında tarazlığı təmin 
edir.  

48 
 
22. 
Eyni bir kristalda hansı növ nöqtə
vi defektin aktivl
əşmə
 
enerjisi böyükdür və
 n
ə
 
s
ə
b
ə
b
ə
?  
A) Şottki defektinin, cünki o sıxqablaşmış kristallarda daha çox ehtimallıdır; 
B) Bütün növ kristallarda Frenkel defektinin: düyünlərarası atomun yaranma enerjisi qədər; Bu 
halda iki defektin - vakansiya və düyünlərarası atomun yaranması tələb olunur; 
C) Aşağı temperaturlarda Frenkel, yüksək temperaturlarda isə Şottki, belə ki, yüksək 
temperaturlarda Frenkel defekti daha ehtimallıdır;  
D) Kovalent və metallik kristallarda Şottki, digərlərində isə Frenkel defektinin, çünki metal və 
kovalent kristallarda sərbəst elektronlar defektyaranmanı çətinləşdirir;  
E) Bütün hallarda Şottki defektinin, çünki o, kristallik səthində yaranmalı, sonradan isə həcmə 
diffuziya etməlidir;  
23. 
Aliminium kristalında 600K
 - d
ə
 
Şottki defektinin nisbi miqdarı 
,
10
7
,
4
~
6


 Frenkel 
defektinin nisbi miqdarı isə
 
13
10
5
,
2
~


 - 
dür

Bu temperaturda hansı defektin 
yaranması daha çox ehtimallıdır və
 n
ə
 q
ə
d
ə
r?  
A) Şottki defektinin, 
6
10
1
~

 dəfə; 
B) Şottki defektinin, 
7
10
9
,
1
~

 dəfə; 
C) Frenkel defektinin, 
19
10
3
,
0
~

 dəfə;  
D) Şottki defektinin, 
5
10
7
,
17
~

 dəfə;  
E) Frenkel defektinin, 
6
10
7
,
1
~

 dəfə.  
24. 
Frenkel defektinin konsentrasiyasını dəyişmək olarmı və
 
hansı üsullarla
?  
A) Olar, elastiklik hüdudundan kiçik mexaniki gərginlik tətbiq etməklə; 
B) Olar, yalnız temperaturu dəyişməklə;  
C) Olar, plastiki deformasiyaya məruz qoymaqla;  
D) Olar: temperaturu dəyişməklə və kristala müxtəlif xarici amillərlə - məs. deformasiya etməklə, 
radiasiyaya məruz qoymaqla və s. 
E) heç biri  
25. 
Atomlar tarazlıq və
ziyy
ə
ti 
ətrafında kiçik rə
qsl
ə
r etdikd
ə
 
hansı kristallarda istidə

genişlə
nm
ə
 
mümkündür və
 n
ə
 s
ə
b
ə
bd
ə
n?  
A) Bütün kristallarda, belə ki, istidən geenişlənmə əmsalı rəqs amplitudundan asılı deyil. 

49 
 
B) İon kristallarında, belə ki, bu kristallarda atomun orta yerdəyişməsi sıfırdan fərqlidir;  
C) Metalik və kovalent rabitəli kristallarda; səbəb - bu kristallarda sərbəst elektronlar orta kvadratik 
yerdəyişməni həmişə təmin edir;  
D) Molekulyar kristallarda, çünki onların hissəcikləri dipol momentinə malikdirlər;  
E) Heç bir kristalda, çünki kiçik rəqslər zamanı hər bir atomun orta kvadratik yerdəyişməsi sıfırdır; 
26. Kristallarda bilavasit
ə
 
qonşu atomlar arasında qarşılıqlı tə
sir enerjisi - potensial 
enerji, 
çox vaxt 
m
n
r
r
r
U





)
(
 ifad
ə
si il
ə
 verilir. 
m
 v
ə
 
n
 k
ə
miyy
ə
tl
əri arasında nə
 
kimi münasibət vardır
?  
A) Molekulyar kristallarda 
,
71
.
0
n
m

digərlərində isə 


n
m
3
,
2
dir; 
B) İon kristallarda 
n
m

, digərlərində isə 
m
n

 - dir;  
C) Metallik və kovalent kristallarda 
n
m

, digərlərində isə 
n
m

 - dir;  
D) Bütün növ kristallarda 
n
m

 - dir; 
E) Bütün kristallarda aşağı temperaturlarda 
n
m

, Debay temperaturundan yüksəkdə isə 
n
m

 - 
dir.  
27. 
Hansı növ kristallarda elektron qazının sıxlığı hissə
cikl
ə
r (atomlar, molekullar) 
arası fəzada daha böyükdür
?  
1 - 
İon
 rabit
ə
li kristallarda;  
2 - Molekulyar kristallarda;  
3 - Kovalent rabit
ə
li kristallarda  
4 - Kvant 
kristallarında
;  
5 - 
Bütün
 kristallarda;  
6 - Metallik rabit
ə
li kristallarda  
A) 5; 
B) 3;  
C) 2, 6;  
D) 4, 6;  
E) 3, 6; 
28. Dyulonq - Pti qanununun 
əsas çatışmaz cə
h
ə
ti (c
ə
h
ə
tl
ə
ri) 
hansılardır
?  

50 
 
1 - B
ə
sit metallara t
ə
tbiq oluna bilm
ə
m
ə
si;  
2 - 
Geniş temperatur intervalında istilik tutumunu düzgün tə
svir ed
ə
 bilm
ə
m
ə
si  
3 - 
Debay temperaturundan yüksə
k, lakin 
ə
rim
ə
 
temperaturundan xeyli aşağı 
temperaturlarda yazarsızlığı
;  
4 - 
Klassik baxımdan ossilyatorun kinetik və
 potensial enerjil
ə
rinin b
ə
rab
ə

olmalarını mümkünsüz etmə
si;  
5 - 
Mürə
kk
ə
b t
ə
rkibli b
ə
rk madd
ə
l
ə
r
ə
 t
ə
tbiq oluna bilm
ə
m
ə
si;  
6 - 



T
K
40
 
temperaturlarda bütün kristalların molyar istilik tutumlarının 3R 
olduğunu iddia etmə
si.  
A) 2, 6; 
B) 1, 5;  
C) 3, 5;  
D) 2, 5; 
E) 2, 3;  
##num= 9// level= 1// sumtest=27 // name= İtələmə qüvvələri; Rabitələrin müqayisəli 
təhlili // 
 
1. Frenkel defekti dedikd
ə
 n
ə
 
başa düşülür
?  
A) Bu, düyünlərarası atom – boş düyün vakansiya cütüdür; Əsas yaranma mexanizmi fluktuasiya 
nəticəsində atomun düyünü tərk edərək düyünlərarası fəzaya keçməsi ilə bağlıdır;  
B) Həmişə kristalda mövcud olan düyündə yerləşən atom - düyünlərarası boşluq “cütü”dür;  
C) İki, bilavasitə qonşu requlyar atom yerləri cütüdür və kristallik quruluş yaranırkən əzəldən 
mövcud olur;  
D) Potensial cəpərlə biri - birindən ayrılan və cüt yaradan iki düyünlərarası atomdan ibarət 
defektdir. Yaranması fluktuasiya (ehtimal) xarakteri daşıyır;  
E) Anion - kation cütü olub, əsasən kristalın plastik deformasiyası nəticəsində yaranır.  

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling