E. n ig m a n o V iqtisodiy geografiya


Download 8.68 Mb.
Pdf просмотр
bet5/22
Sana15.12.2019
Hajmi8.68 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22

Yirik
shaharlar!
Nyu-York,  Los-Anjeles,  Chikago,  Xyuston, 
Filadclfiya,  Finiks,  San-Antonio, 
San-D iycgo,  Dallas va  boshqalar.
Boshqaruv
shakli
Prezidentlik Respublikasi
Davlat  tuzurai
Fcderativ  davlat
Farlamenti
Ikki  palatali:  Kongress.Yuqori  palata  —  Senat 
(100  ta  o ‘rin),  Quyi  palata  —  Vakillikpalatasi 
(435 ta  o'rin)
Prezidenti
Barak  Xuseyn  Obama  II  (44-prezident)
V itse-P rezi-
dent
D jozef Robinett  Bayden
Aholi  soni, 
kishi
3 2 1 , 3 mln
Aholisining 
o ‘rtacha 
zichligs,  1  km2 
ga/kishi
32
51

Aholisining
tarkibi,  %
A Q S H   aholisining  82,8  %  ni  asli  kelib  chiqishi 
yevropaliklar,  12,6  %  ni  afrikaliklar,  3,6  %ini 
osiyoliklar,  1  %ini  hindular,  eskimoslar,  aleuitlar 
tashkil  etadi.
Dini
Dunyoviy daviat,  S h u ju m la d a n ,  dinga  e'tiqodi: 
katoliklar  —  25  %,  protestantlar  —  61  %,  yahu- 
diylar  —  2  %,  qolganlar  —  5%  va  ateistlar  -   7  %.
Dunyo
xaritasida
M aydoni, 
ming kv.  km
9  519,4
Suvli  may­
don,  %  da
6,76
Chegara- 
ning umu­
miy uzun­
ligi,  km
—  32  141  km.  S h undan  Kanada  —  A Q S H   chega- 
rasi  —  8893 km,  M eksika—  A Q S H   chegarasi  — 
3326  km,  sohil  bo'yi  uzunligi  —  19  924  km.
Chegara­
dosh
davlatlar
3  ta davlat.  S him olda  Kanada,  Janu b d a  Meksika, 
shim oli-g'arbda  dengiz  b o ‘vlab  Rossiya 
Federasiyasi  bilan  chegaradosh.
M a’muriy
hududiy
bo’linishi
tarkibi
50  ta  shtat,  1  okrug va  4  ta qaram  ma’muriy 
birliklar.
" Г Г -
52

M a’muriy
hududiy
bo‘Jinish
tuzilishi
Shtatlar:  Aydaxo,  Ayova,  A labam a,  Alyaska,  A ri­
zona,  Arkanzas,  Vayoming,  Vashington,  Vermont, 
Virjiniya,  Viskonsin,  Gavayi,  Delaver,  Jordjiya, 
G ‘arbiy Virjiniya,  lilinovs,  Indiana,  Kaliforniya, 
Kanzas,  Kentukki,  Kolorado,  Konnektikut,  Lui- 
ziana,  Massac husets,  M innesota,  Missisipi,  M is- 
suri,  Michigan,  M ontana,  M en,  M erilend,  N e b ­
raska,  N evada,  Nyu-Djersi,  Nyu-York,  N y u -M e k - 
siko,  N y u-G em p sh ir,  Ogayo,  O klaxom a,  Oregon, 
Pensilvaniya,  Rod-Aylend,  Shim oliy  D akota,  Shi­
moliy  Karolina,  Tennessi,  Texas,  Florida,  Janubiy 
D akota,  Janubiy  Karolina,  Yuta.  Kolumbiya  Fede­
ral okrugi  m am lakat  poytaxti  hisoblanadi.  S h u ­
ningdek,  Puerto-R iko,  Guam,  Sharqiy  Sam oa та 
Virgin  oroliarining  m a ’muriy birliklari ja m  qilingan.
Geografik
joylashuvi
A Q S H n i n g  
asosiy  hududi  Shim oliy  Amerika  q it’asida 
joylashgan  b o l i b ,   sharqda Atlantika okeanidan 
tortib,  g'arbda  Tinch  okeaniga  q ad ar  c h o ‘zilgandir. 
U n d an  tashqari  A Q SH   tarkibiga yana  2  shtat  q o ‘shi- 
ladi.  Q it’aning  ch ek k a shim oli-g'arbida,  bir 
vaqtning  o^zida  Kanada bilan  chegaradosh  b o ‘lgan 
Alyaska  shtati joylashgandir.  Tinch  okeanida 
Gavayya shtati joylashgan.  M am lakat  hududining 
3/1  qismi  to g l i  hud ud lard an  iborat b o ‘lib,  yassi 
tekisliklar  va  K ordiler  platosi  kiradi.  M am lakatning 
eng yuqori  nuqtasi  b o l i b   Alvaskadagi  M ak-K inli 
(6 1 9 3 m )  c h o ‘qqisi  hisoblanadi.  0 ‘гтоп1аг 
mam lakatning  taxminan  30  %  hududini  qoplagan. 
M am lakatning  eng  yirik  k o lla r i  —  BuyukkoMlar 
(um um iy  maydonni  -   245,*2  ming  kv.  km):  Yuqori, 
Michigan,  G u ro n ,  Eri  va  Ontario b o l i b ,   dunyo 
chuchuk  suvlarining  eng  yirik  yig‘ilmasidir. 
A Q S H n in g   iqlim i  su b a rk tik d a n   tro p ik k a c h a   boradi
53

Yirik  daryolari:  Missisipi  (uzunligi  3950  km bo'lib, 
uning  hovuz  maydoni  butun  m am lakatning taxm inan 
40%ini  egallaydi),  Micsuriy,  Kolorado.  Yukon  va 
boshqalar.
Tabiiy
boyliklari
A Q S H   turli  mineral  resurslarga  boy davlat.  Sharqiy 
tekisliklarda yoqilg'i  foydali  qazilm alardan  tosh- 
k o 'm ir   Appalachi  tog'oldi  hududida  va  M arkaziy 
tekisliklar  (Ilinnoys)da  k o 'p   uchraydi.  Q o 'n g 'ir 
k o 'm ir  Shimoliy tekiliklarda,  neft  va  tabiiy gaz 
Missisipi  va Janubiy tekislikiarda,  oltingugurt 
M eksika  qo'ltig 'id a,  fosfarit  Florida  y arim o ro lid a 
mavjud.  Buyuk  k o 'llar  rayonida  katta  hajmda  tem ir 
(M esabi)  va  mis  (Kivino)  rudalari,  mamlakat 
markaziy  qismida  qo'rg 'o sh in -qalav   (Sent-Djozef) 
rudalari  mavjud.  G 'a rb iy  to g‘  hududlarida  rangli 
metall:  mis  (Byut,  Bingem -K anon,  Ili,  Morensi), 
q o 'rg'oshin  (K cr-de-A len),  alyuminiy  (Split-Rok), 
m olibden  (Kalaym aks  va  Kuesta),  volfram,  surma, 
litiy  (Bishop),  kumush,  oltin  (Xaymstek, 
K ripl-K rikva  Komston)  va uran  (Granst)  mavjud. 
T og'lararo  hududlarda  katta  hajmdagi  ko'm ir, 
neft  va  tabiiy gaz  zaxiralari  shakllangan.  Alyaska 
shtatida  to sh k o'm ir,  neft  (A Q S H ning  eng  yirik  neft 
koni  Pradxo-Bey)  va  tabiiy gaz,  oltin  va  platina 
mavjud.
Shunday  qilib,  m am lakat  fosforit  va  oltingugurt 
bo'y ich a dunyoda  birinchi,  k o 'm ir,  mis  rudalari  va 
k aliytu zlari  bo'y ich a  ikkinchi,  yarim  metall 
rudalar  bo'yicha  uchinchi,  tem ir  rudalari  -   to 'r- 
tinchi,  tabiiy  gaz  —  oltinchi,  neft  bo'yicha  o'ninchi 
o 'rinni  egallaydi.
Pul birligi
AQSII  dollari  ($)  —  1861 -yildan  boshlab  barcha 
banknotlar  joriy  etilgan.  1971 -yil  15-avgustdan 
boshlab  A Q SII  dollarining  oltin  rezerv  bilan 
ta'm inlanganligi  b eko r  qilingan.
54

V M M ,  mlrd 
AQSH  dollari
2013-yilda:  161889  [39]
Aholi jon
boshiga, 
AQ SH   dollari
2013-yilda:  45336
YMMdagi 
ulushi,  %  da
2013-yilda:  sanoat  19,7  %,  qishloq  xo'jaligi  — 
0,9%,  xizmat  k o ‘rsatish  —  79,4  %ni  tashkil  etdi.
Sanoat
tarm og‘i
A Q S H   xo‘jaligi  tizimi  yuqori  darajada  ishlab 
chiqarishga  qaratilgan.  Dcyarli  iqtisodiyotning 
b arch a tarm oqlarida  b ir  nechta yirik  kom p a- 
niyalar  faoliyat  yuritadi.  Uiarning  barchasi 
yuqori  darajadagi  vertikal  va gorizontal 
integratsiyaga  ega,  y a’ni  korporativ  ishlab 
chiqarish  zanjiri jahonning  katta  hududlari  b o ‘yi- 
cha  mujassamlangan.  Jahonning  500  yirik 
transmilliy  korporatsiyasidan  174 tasi  (shu 
jum lad an  76  tasi  sanoat)  A Q SH nikidir. 
Mashinasozlik  tarm oqlari  tarkibida  elektronika, 
avia-raketasozlik  va  avtomobil  sanoati  mavjud. 
A QSH   clcktronikasi  superkom pyuter  va 
m urakkab  komplektatsiya  (jamlash)  detallarini 
ishlab  chiqarishga  ixtisoslashgan.
Elektronika  ishlab  chiqarish  b o ‘yicna texno- 
parklar  Kaliforniya  shtatida  «Silekon  vodiysi»  va 
«Janubiy  Kaliforniya»,  Arizona  shtatida  — 
«Silikon  sahrosi»,  Kolorado  shtatida  —  «Silikon 
togMari»,  Texasda  —  «Silikon  tekisliklari»  kabi 
yuqori  texnologik  zo nalar  tashkil  etilgan.
Ushbu  hududlarda  «Intel»,  «Eypl»,  «Xyulett- 
Pekard»  va  «Epson»  kabi  kompaniyalarning  bosh 
markazlari joylashgan.
Avia-kosm ik  sanoat  A Q S H n in g   G ‘arbiy  va 
Janubiy  shtatlari  (Kaliforniya,  Vashington,
55

Texas,  Djorjiya  va  F1orida)da  rivojlangan. 
«NASA»  milliy  kosmikagentligi  shtab-kvartirasi 
va  Konoveral  —  kosmodromi 
O rlando  shtatida,  «Boing»  aviaishlab  chiqarish 
kompaniyasi  shtab-kvartirasi  C hikagoda 
joylashgan.  Avtomobil  sanoatida  h ar  yettinchi 
am erik alik b an d   hisoblanadi.  M am lak atd a  uchta 
yirikavtom obii  ishlab  chiqaruvchi  kompaniya 
«Djeneral  Motors»,  «Ford  Motors»  shuningdek 
G erm an iy a-A m erik a  q o 'sh m a  «D aym ler- 
Kraysler»  kompaniyalari  mavjud.
Avtomobillarning  4 /5   qismi  M ichigan  shtatida 
ishlab  chiqariladi.
A Q SH   qora  metall  ishlab  chiqarish  bo'yicha 
vetakchi  o 'rin d a  turadi.
Y oqilg'i-energetika  kom pleksda  m am lakatning 
m uhim  tarm og'i  hisoblanadi.
A Q S H nin g   neftni  qazib  olishdagi  ulushi 
9,3  %ni  tashkil  etishiga,  tabiiy gazning  —  22,7  %, 
k o'm irning  —  22,2  %ini  ishlab  chiqarishiga 
qaram asdan,  A m erik a b u   borada yirik  importchi 
b o'lib   ham   hisoblanadi.
Elektr  energiyasi  ishlab  chiqarish  bo'y ich a 
A Q S H   boshqa  davlatlardan  sezilarli  darajada 
oldinda(3800  mlrd  k V ts .,   yoki jahondagi  ulushi 
26,6  %ni  tashkil  qiladi).  Bu  universal  energiyaga 
katta ta lab  borligini  bildiradi.  Elektr  energiya- 
ning  70  %  1ES,  21  %  ga  yaqini  AES  va  9,6  % 
G E S lard a  ishlab  chiqariladi.  Metallurgiya,  neftni 
qayta  ishlash,  kim yo,  atom  sanoati, 
telekom m unikatsiya,  elektronika,  axborot 
texnologiyalari,  yengil  va  to 'qim ach ilik,  oziq- 
ovqat  va  tamaki  ishlab  chiqarish  tarmoqlari 
yaxshi  rivojlangan. 
— 
?
56

Qishloq
x o ‘jaligi
Qishloq  xo‘jaligi  mahsuloti a rining  hajmiga  k o ‘ra 
A Q S H  jah o n d a faqat  Xitoydan  keyingi  o'rinda 
turadi.  Lekin  ularni  qayta  ishlash  b o ‘yicha  unga 
teng  keladigan  m am lakat  hozircha  yo'q.
A Q S H   m akkajo‘xori,  soya,  paxta,  mol  go'shti  va 
parranda  g o ‘shtini  yetishtirish  bo'yicha jahonda 
birinchi  o ‘rinni,  bug'doy,  yeryong'oq,  tam aki, 
sabzavot  va  mevalar  etishtirish  b o 'y ich a 
ikkinchi-uchinchi  o'rinlarni  egallaydi.  A Q S H  
qishloq  xo'jaligida  1,9  mln  fermer  xo'jaliklari 
hisobga  olingan.  Agrosanoat  kompleksi 
m am lakatda  katta  ahamiyatga  ega b o 'lib ,  qishloq 
xo'jaligi  mahsulotlari  eksportidagi  ulushi  k o ‘r- 
satkichlari  tobora o'sib  borm oqda.  H ar  yili 
dunyo b o 'yich a  bug'doy  eksportining taxm inan 
yarmi  A Q S H   hisobiga  to'g'ri  keladi.
Transporti
A QSH   —  yuksak  darajada  rivojlangan  transport 
mamlakatidir.  Barcha  turdagi  transport 
rivojlanishiga  qaram asdan,  asosiy transport 
avtomobil  bo 'lib ,  uning  yuk  tashishdagi  ulushi 
30%,  yo'lovchi  tashishda  esa  80%  ni  tashkil  etadi. 
Avtomobil  tarm og'ining  um um iy  uzunligi  7,3 mln 
km b o 'lib ,  shundan  6,3  mln  km   ga  yaqini  qattiq 
qoplam aga  ega.  Avtomobil  parki  m am lakatda 
207,5 mln  dona  avtomobildan  iborat  bo'lib, 
shundan  138  mln  tasi  yengii  avtomobillarga 
to'g'ri  keladi.
T em iry o 'llar  transport  tizim ida  m uhim  vazifani 
bajaradi.  M azk u r  transportning  yuk tashishdagi 
hissasi  40  %  ga  yaqin.  XIX  asrda tem iry o ‘1 
shiddat  bilan  rivojlandi,  lekin  avtom obilda 
tashish  raqobatda  ustun  kelgani  uchun tem iry o ‘1 
transporti  XX  asrda  bir  m uncha  qisqardi.  Neft va 
gaz  quvurlarining  uzunligi  b o ‘yicha  m am lakat 
jahonda  birinchi  o ‘rinni  egallaydi.
57

Dengiz  transporti  tashqi  aloqalarni  t a ’minlashga, 
aviatsiya  esa tashqi  va  ichki  y o ‘lovchilarni  tashishga 
xizmat  qiiadi.  A Q S H   nafaqat  eng  yaxshi  samolyot- 
iarga,  balki  yirik  samolyot  parkiga  ham ega.  M a m ­
lakat  hududida jahonning  eng  yirik  aeroportlari 
mavjud 
— 
Atlanta,  Chikago va  Los-Anjeies.
Xalqaro
iqtisodiy
aioqalar
A Q S H  
— 
yuqori  rivojlangan  m am lakat va jahon 
iqtisodiyotining  bosh  «markazi»  hisoblanadi. 
Ikkinchi jihati  hozirgi  zam o n  A Q S H   iqtisodiyo­
tining jah o n   xo ‘jaligiga c h u q u r  integrasiyalash- 
ganligidadir.  Eksportda  sanoat  uskunalari, 
samolyotlar,  avtomobillar,  elektron  uskunalar, 
harbiy texnika,  kimyoviy vositalar,  jo'xori,  soya 
loviyasi  yetkazib  beriladi.  Asosiy savdo  hamkorlari: 
Kanada,  M eksika,  Yaponiya,  Xitoy,  G ermaniya.
Xalqaro
tashkiiotlar- 
ga  a’zoligi
B M T  Xavfsizlikkengashining  doimiy  a ’zosi, 
N A T O ,  N A F T A ,  BST,  BBT,  XVF,  J B ,O T B v a  
boshqalarga  ham  a ’zo.
Internet
dementi
.us,  .mil,  .gov
Telefon
kodi
+  1
Soat  millari
1

1 i
О
NazoraS  sa v o lla ri
/.  AQ SH   geografik  о ‘m ining  qulayligi  nimadan  iborat?
2.  AQ SH   qanday  tabiiy  resurslarga  hoy?
3.  AQ SH  da  davlat  tuzumi  qanday?
4.  AQ SH   aholisi  o'sishi  va  joylashishining  o'zjga  xos  xususiyatlari  nim ada?
5.  AQ SH   sanoatining  yetakchi  tarmoqlari  nimalardan  iborat?
6.  AQSHning  asosiy  qishloq  xo'jatig  tarmoqlari  geografiyasi-chi?
7.  AQSHning  transport  tarmoqlari  rivojlanish  va joylashishiga  ko'ra  qanday 
xususiyatlarga  ega ?
8.  A Q SH   tashqi  iqtisodiy  aloqalari  rivojlanishi  bo'yicha  qaysi  xususiyatlari 
bilan  ajralib  turadi?
t
58

6.2.  Germaniyaning  iqtisodiy-geografik  tavsifi
Rasmiy
rmm'anishi
GERMANIYA  FEDERATIV  R E SPU B L IK A SI
(nem ischa—  Deutschland)
Mustaqil-
lik  sanasi
1949-yil  23-m ay ( G F R  va  G D R   1990-yil
3-oktyabrda  birlashgan)
Davlat
bayrog‘i
1949-yil  23-m ayda  tasdiqlangan
 
S' 
".
pi 
r  
■-  •  |


• 7  \  

,  ‘ 
>  » ■' *  »> 
1  Л  :  * >
' v ? ' 4\  
v; 
^
*  11 
S   •  /•*  < 
■; 
. . .   •* 


■ V 
, V  »,  il  i> 
» 
V
1
____
Davlat
Gerbi
950-yil  20-yanvard.a
Davlat  tils 
Poytaxti
N em is tili 
Berlin
tasdiqlangan
59

Yirik
shahariari
Berlin,  G am burg,  Myunxen,  Kyoln, 
F ran k furt-n a-M ayn e,  Shtutgar
Boshqaruv
shakli
Parlam ent  Respublikasi
Davlat
tuzumi
Fcderativ  davlat
Parlamenti
Ikki  palataJi:  Yuqori  palata—  Bundesrat  (federal 
yerlar  vakillikorgani),  Quyi  palata  -   Bundestag 
(parlament)
Prezidenti
Yoaxim  Gauk
Federal
Kansler 
(B osh  vazir)
Angela  D oroteya  M erkel
Aholi  soni, 
kishi
80.8  mln
Aholisining
« ‘rtacha 
zichligi,  1  km2 
ga A ish i
229
Aholisining 
tarkibi,  %
N em islar  —  93  %,  qolgan  foizni  avstriyaliklar, 
chexlar,  polyaklar,  turklar  va  ruslar  tashkil 
etadi.
Dini
Dunyoviy davlat.  S h u ju m la d a n ,  diniy e ’tiqodiga 
k o ‘ra:  katoliklar  —  2.5  %,  protestantlar  —  61  %, 
yahudiylar  —  2  %,  qolganlar  -   5%  va  ateistlar  — 
7  %ni  tashkil  etadi.
Dunyo
xaritasida
•if
60

Maydoni,  ming 
kin2
357,  0
Suvii  maydon,
%  da
2,42
Chegaraniug 
umumiy 
uzunligi,  km
3758
Chegaradosh
davlatlar
9 ta:  Shim olda—  Daniya,  sharqda—  Polshava 
Chexiya,  ja n u b d a—  Avstriya  va  Shvetsariya, 
g ‘arbda  —  Fransiya,  Lyuksemburg,  Bclgiyai, 
N iderlandiya.
M a’muriy 
hududiy  bo‘lini- 
shi  tarkibi
16 ta mustaqil federal yer,  1  okrug.
M a’muriy
hududiy
bo‘linish
tuzilishi
5  ta yangi:  Brandenburg.  M eklenburg- 
Pomeraniya,  Saksoniya,  Saksoniya-Angalt, 
Tyuringiya  — va  11  ta  eski:  Bavariya,  Baden- 
Vyurtemberg,  Berlin,  Bremen,  G am burg, 
Gessen Janubiy  Saksoniya,  Shimoliy  Reyn  — 
Vestfaliya.  Reiniand-Pfals,  Saar.  Shlezvig- 
Golshteyn.
Geografik
joylashuvi
G F R   —  M arkaziy Yevropada  joylashgan. 
S him olda  Shimoliy va  Boltiq  dengizlari  bilan 
chegaralanadi.  M am lak at ja n u b i-g ‘arbining 
katta  qismining  Yura  va  Shvarsvald  tog'lari, 
g ‘arbda  — u n cha  katta  bo'lm ag an   —  Eyfel  va 
Gensryuk,  m am lakat  m arkazida—  Taunus  va 
Shpessart,  sharqda  esa  —  Fixtelgerberg  tog‘- 
lari  egallagan.  Yirikdaryolari:  Reyn,  Dunay, 
Elba,  Vezer  va  O der  hisoblanadi.  M am lak at 
iqlimi  dengizlidan  kontinentalga  o'tadigan 
mo'tadildir.
Tabiiy boyliklari G erm aniyaning  katta  qismida tabiiy  sharoit 
qishloq  xo'jaligi  uchun  qulay.
61

M am lakat  hududiriing  33foiziga  yaqini 
Shimoliy  G erm an iya  pastligida,  deyarli  yarmi 
yer  yuzasi  tekis  bo'lgan  o 'rta  G erm an iya quyi 
to g la rid a d ir.  Tuproqlari,  asosan,  o'rtacha 
unumdor.  A m m o   ishlanadigan  yerlarining 
tuproqlari  doim  o 'g'itianganidan  tabiiy  tup- 
roqlariga qaraganda ancha  unumli.  S an o a ­
tining  rivojlanishiga  imkon  beruvchi  tabiiy 
sharoit  va  resurslar  k o 'p   jihatdan  mam lakatda 
mavjud  foydali  qazilm alar  tufaylidir.  Boltiq 
b o ‘yi  bilan  bog'liq  rudali  foydali  qazilmalar, 
gersin  burmalanishi  bilan  bog'liq  yoqilg‘ili 
foydali  q azilm alar  shular  jum iasidandir.  G e r ­
maniya  to sh k o ‘rnir  qazib  chiqarishda Yevro- 
pada  oldingi  o'rinlarda,  k o 'm ir  zaxiralari  b o '­
yicha ja h o n d a  5 inchi,  k o 'm ir   ishlab  chiqarish 
va  undan foydalanish  bo'yicha esa 4 - o ‘rinda 
turadi.
Pul  birligi
Yevro  (2002-yilgacha nemis  markasi  amal  qilgan)
Y IM ,  A Q SH  
dollari da
2013-yilda:  3 ,6 3 4 ,8 2 2 ,5 7 9 ,3 1 9   [39]
Ahoii jon
boshiga,  AQ SH  
doHarida
2013-yilda:  3 8 2 9 1 ,6 2   dollar
YIMdagi 
ulushi,  %  da
2013-yilda:  qishloq  xo'jaligi  — 0,8  %,  qazib 
olish  va  qaytaishlash  sanoati  —  28,1  %,  xizmat 
ko'rsatish  — 71,1  %.
Sanoat  tarroogi G erm an iy a sanoati  yuqori  darajada  rivojlan­
gan  davlat  hisoblanadi.  Uning jaho n   sanoat 
ishlab  chiqarishidagi  ulushi  5  %  ni  tashkil 
etadi  Mashinasozlik —  G erm anivaning  xalqaro 
ixtisoslashuvida  bosh  tarm oq  rolini 
o'ynaydi. Jami  sanoat tarkibidagi  hissasi  40  % ga, 
eksportdagi  hissasi  esa  yarmidan  ko  prog*iga 
to'g'ri  keladi. 

62

Mashinasozlik  tarm og'ida  20  mingdan  ortiq 
mahsulot  turlari  ishlab  chiqariladi.
K o ‘ptarmoqli  mashinasozlik  kompleksiga  quyidagi 
ta rm o q lar  kiradi:  Elektrotexnika,  energetik 
mashinasozlik,  ishlab  chiqarish  boshqaruvining 
avtomatlash  tirilgan  tizimi,  shuniugdek,  elektronika 
(«Simens»,  «Bosh»,  «Mile»  va  boshqalar); 
Avtomobilsozlik  bo'y ich a  m am lak at Yevropada 
birinchi,  ja h o n d a uchinchi  o'rinni  egallaydi.  U nda 
«Folksvagen»,  «D aym ler  Kraysler»,  «M eresedes- 
bens»,  «BMV».  «Opel»  va  boshqa  kom paniyalar 
mavjud.  Ushbu  kompaniyalarning  flliallari jah o n - 
ning  o 'n lab   mam lakatlarida  qurilgan. 
Optika-iriexariika sanoati.  Tarm oq  korxonalari 
yuqori  sifatli  fototexnika,  linzalar,  binokllar  va 
teleskoplar  («Karl  Seys»  kompaniyasi)  ishlab 
chiqaradi;
Kemasozlik  mamlakatning  shimoliy  qismida 
rivojlangan.
Kimyo  sanoati  vuksak  darajaga  erishgan.  Deyarli 
barcha  federal  yerlarda tarmoqni  rivojlantirishga 
katta  e ’tibor  berilgan.  G erm aniyaning  yirikkirnyo 
konsernlariga  «Bayer»,  «BASF»,  «Xenkel»  va 
boshqalar  kiradi.
Qsshioq 
Tabiiy  sharoit  G erm aniyada  qishloq  xo'jaiigi  bilan
xo'jaiigi 
shug'ulianish  uchun  borishga  qulay hisoblanadi.
M am lakatning yarmini  qishloq  xo'jaiigi  hududlari 
Tashkil  qiladi.  Yer  xususiy mulk  k o ‘ririishida, 
asosan,  fermer  xo'jaliklari  sifatida  ishlanadi. 
M ulkchilikshakli  asta-sekin  o'zgarib.  qishloq 
xo'jaiigi  birlashmalari  (kooperativlar)  va 
aksionyerlik  jamiyatlariga  aylantirilmoqda.  Qishloq 
xo'jaiigi  tarkibida  yilqichilik  ulushining  ko'pligi 
yaqqo!  kuzatiladi.  Q oram ol,  cho'chqachilik 
deyarli  barcha  hududlarda  uchraydi.  Boshoqli 
ekinlarda  bug'doy  47  %  ni  tashkil  etmoqda.
63

Tran-
sporti
G erm aniyada zich  aloqa  yo'llari  mavjud.  G erm aniya 
tem ir  yo'llarda yuk  tashish  hajmi  jihatidan 
Fransiyadan keyin,  biroq  Buyuk  Britaniyadan  uch 
barobar,  Italiyadan  to ‘rt  barobar  oldinda turadi. 
Avtomobil  transporti  hozir  yuk  va yo'lovchilam i 
tem ir  yo‘lga  qaraganda  k o ‘proq  tashimoqda.  Daryo 
transporti  xorijiy Yevropada  G ollandiyadan  boshqa 
birorta  m am lakatda  G erm aniyadek  katta  aham iyat 
kasb  etmaydi.  M am lak at  ichkarisidagi  yukning  20 
foizi  daryo  va  kanallar  tizimi  orqali  tashiladi. 
Quruqlikdagi  yo‘llar  kesishgan  joylarda  eng  m uhim  
transport  uzel  (tugun)lari  G am burg,  M yunxen, 
Leypsig  va  boshqa  shaharlarda  qad  ko'targan.


Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling