G ’u L o m o V z. T., Nabiullin r. X. K a m ilo V a g. Z. Jismoniy tarbiya va sport menejmenti


Jismoniy  tarbiya  va  sportni  boshqaruvining  tijorat  va


Download 5.26 Mb.
Pdf просмотр
bet17/24
Sana05.12.2019
Hajmi5.26 Mb.
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   24

Jismoniy  tarbiya  va  sportni  boshqaruvining  tijorat  va 
notijorat  shakllari
J ism o n iy   tarbiya  va  sp ortn i 
b osh q arish n in g  tijorat  y o i i
Jism o n iy   tarbiya  va  sportni 
bosh q arish n in g  notijorat  y o ‘li
J ism o n iy   tarbiya  va  sport  buyum lari 
ishlab  ch iq arish ,  m ashq  va  m usobaqalarni 
rejalash,  xizm at  k o'rsatish ,  person al 
(sh axs)larn i  boshqarish,  hududlarda 
aloq ad orlik n i  ta ’m in lash   va  g ‘oyalarni 
ilgari  surish.
D avlat  va ja m o a t, 
jism o n iy   tarbiya  va  sport 
tash k ilotlarid a,  hududlarda, 
bepul  x iz m a t  tash k il  qilish.
Jism o n iy   tarbiya  va  sport  buyum larinig 
hajm ini  an iq lash ,  x izm a tn i  tashkil 
q ilish ,  darom adlarni  b elgilash   va  ularni 
taqsim lash.
A h o li  h iso b id a n   m o liyaviy 
xarajat  b elg ila n m a g a n  
(a h o lin in g   sa lo m la t-lig in i 
tik laish   va  h o k a zo )
171

T alab gorlik   m ab lag'i  (jism o n iy   tarbiya  va 
sport  inventarlari,  buyum lari  xarid  q ilish , 
a b o n em en ta r,  m usobaqalarda  ch ip ta  va 
va  h o k a zo la r  tarqatish)
D otatsiyalar  (davlat,  h om iylar 
va  h o k a zo )  h isob id an  
jism o n iy   tarbiya  va  sport 
m ash g'u lotlari,  m usobaqalari 
o'tkazish
A h o li  e h tiy o ji  asosid a jism o n iy   tarbiya 
va  sport  m a sh g 'u lo tla ri,  m usobaqalari 
o ‘tk azish   h isob iga  d arom adlar  olish
Iqtisodiy jihatdan  foyd a  k o ‘z- 
lanm agan jism o n iy   tarbiya  va 
sport  m ash g‘u lotlari,  m u s o ­
baqalari  o 'tk a zish   (yoshlar, 
n ogiron lar  va  h o k a zo )
Sp ort  ish q ib ozlarin i  turli  m a sh g ‘u lo t  va 
m u sob aq alarga jalb  etish.
J ism o n iy   tarbiya  va  sport 
ishqibozlari  va  hom iylari 
h isob id an   m ashg'ulotlar, 
m usobaqalar  o'tkazish.
Jism oniy tarbiya va sport m enejm entining soha boshqaruvidagi 
mavjud  tizim lariga  nazar  tashlaydigan  bo‘lsak,  ular  a n ’anaviy 
ravishda  shakllanib  va  rivojlanib  kelayotgan  ishlab  chiqarish 
korxonalarining  shakliga  o ‘xshab  ketadi.  Ya’ni  jism oniy  tarbiya 
va  sport  tashkilotlarining  tizim lari  mavjud  sanoat  va  boshqa 
korxonalar  tarkibiga  alternativ  holatda  yuzaga  kelgan  deyish 
m um kin,  masalan:
Jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarining  alternativ 
shakllaridan  namunalar
M avjud  sa n o a t  va  va  boshqa 
korxonalar  tizim lari
J ism o n iy   tarbiya  va  sport 
tash k ilotlari  tizim lari
0 ‘z b e k isto n   R espublikasidagi 
m avjud  sa n o a t  va  boshqa  tarm oq  
k orxon alari  vazirliklari.  M avjud 
sa n o a t  va  b o sh q a   korxonalar. 
H issa d o rlik  jam iyatlari.
D a v la t  tasarrufidagi  o liy   o ‘quv 
yurtlari.
D a v la t  tasarrufidagi  kollejlar.
0 ‘zb ek isto n   R espublikasi 
M ad an iyat  va  sport  ishlari  vazirligi. 
Sport  tovarlari  va  boshqa  shunga 
o'xsh ash   korxonalar.
Turli  sport  jam oalari.
0 ‘zb ek isto n   D avlat  J ism o n iy   tarbiya 
instituti.
Jism o n iy   tarbiya  va  sport  kollejlari.
Jism oniy  tarbiya  va  sport  m enejm entida  soha  boshqaruvidagi 
ko‘pgina  tarm oqlarda  yangicha  tizim  (struktura)lar  shakllanib,
172

rivojlanib  bormoqda.  Bu  xalqaro  sport  taraqqiyotida,  ayniqsa, 
q it’alar,  mamlakatlarning yirik musobaqalarida ko‘proq uchraydi. 
Ya’ni,  sport  uyushmalari  assosatsiyalari  o ‘rtasida  jamoalarni 
yetuk sportchilar bilan ta ’minlash,  ularning talab va ehtiiyojlarini 
qondirish,  sportchilar  bilan  shartnom a  (kontrakt)  tuzish  kabi 
faoliyatlarjarayonida xilma-xil usullar, m uloqotlar, munosabatlar, 
kelishuvchilik  kabi  faoliyatlar  rivojlanib  bormoqda.
Jismoniy tarbiya va sport m enejm entining soha boshqaruvidagi 
o 'rn i  sport  assotsiatsiyalari  misolida  ham   yaqqol  ko‘rinadi:
Sport  assotsiatsiyasi 
fa o liy a ti  turlari
J ism o n iy   tarbiya  va  sportda 
o ‘zaro  aloq ad orlik   turlari
Jism o n iy   tarbiya  va 
sport  xaridorlarining 
turlari
M usob oq alash u v
sporti
M a sh g 'u lo t,  inventar,  asbob- 
uskunalar,  m o liy a v iy   ta ’m i- 
n ot.  N atijalar,  m ashhurlik.
Y uqori  m alakali 
sportchilar
K o ‘n gilxu sh lik  
u ch u n   jism o n iy  
tarbiya  va  sport
Jalb  etish ,  jo y la sh ,  q iziq - 
tirish,  o'rgatish   (m a b la g 1 
top ish )
K o'n gillilar,
sportchilar
Sport  assotsiatsiya- 
siga  a ’zo lik
M ash g'u lot  va  m usobaqalarni 
ta ’m in lash
A ssotsiatsiya  a ’zolari
P erson al  (x o d im )la r 
ta ’m in o ti
Ish  h aq i,  h uquq,  jism o n iy  
tarbiya  va  sport  m a sh g 'u lo t- 
lariga  sharoit  yaratish.
Rahbar,  m urabbiylar, 
X od im lar  boshqar- 
m asi  yok i  b o ‘lim  
b o sh lig ‘i.
K elish u v  asosidagi 
erkin  h old agi  ishlar
Ja m o a tch ilik   m a s’u liyati, 
ijtim oiy  huquq.  M urabbiylar 
xizm ati
Rahbarlar
A jratish  dotatsiya
J a m o a tch ilik ,  fa o liy a t 
m oliyalash tirish
M uassasa  tashkilotlar
Sport  tom osh alari
M usobaqalar,  to m o sh a la r, 
kirish  chiptalari
M atbuot,
tom osh ab in lar
Jadvaldanko'rinibturibdiki, sport tashkilotlari o'zfaoliyatlarini 
yuritishda  menejmentga  xos  xususiyatlarga  ega  bo‘lgan  turli  xil 
ish  shakllari,  xizmatlar,  darom ad  qilish  yo‘llaridan  foydalanishga 
harakat  qiladilar.  U lar  o ‘z  faoliyatlarini  tashkil  qilishlarida, 
albatta,  m enejm ent funksiyalari  orqali  borshqaruvning  eng  to ‘g‘ri 
yo‘lini  tanlagan  bo‘ladilar.
173

Jismoniy  tarbiya  va  sportda  strategik  reja  — bu jam oalar  oldi- 
dagi  uzoq  m uddatga  m o ‘ljallangan  vazifalar  majmuyi  bo‘lib,  u 
jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlari  ko‘lamidagi  boshqa  joriy, 
yillik  rejalar  uchun  boshlang‘ich  nuqta  xizmatini  o ‘taydi.  Jis­
m oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  strategik  rejaning  asosiy 
shakllari  besh,  o ‘n  yil  va  undan  ko‘proq  m uddatga  m o‘ljallangan 
rejalardir.
Jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  strategik  rejaning 
o ‘ta  m uhim   va  zarurligi  quyidagilar  bilan  izohlanadi:
— jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarining  aniq  maqsadini 
belgilashga  va  shakllantirishga  imkon  beradi;
—  jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarini  tashqi  muhitga 
moslashtirishga  yordam   beradi;
— jism oniy tarbiya va sport tashkilotlarida samarali  boshqarish 
tarkibi  va  tizim ini  yaratishga  imkon  beradi  va  hokazo.
Jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  strategik  reja  odatda 
rahbariyat  tom onidan  ishlab  chiqilishi  lozim.  Uni  hayotga 
tatbiq  qilishda jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarining  barcha 
xodim lari  ishtirok  etishadi.
Jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  strategik  rejalash­
tirish  jarayoni 
quyidagi  bosqichlarni  o ‘z  ichiga  oladi:  maqsad 
va  vazifalar,  tashqi  m uhitni  tahlil  qilish,  kuchli  va  kuchsiz  to- 
m onlarni  tahlil  qilish,  strategiyani  baholash,  strategiyani  am al­
ga  oshirishni  boshqarish,  muqobil  variantni  tahlil  qilish  va  stra­
tegiyani  tanlash.
Jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  strategik  rejalashti­
rish  sifati  ham   ana  shu  bosh  maqsadning  qanchalik  to ‘g‘ri  tan- 
langanligi  va  qabul  qilinganligiga  bog‘liq.  Jism oniy  tarbiya  va 
sport  m enejm enti  sohadagi  tadqiqotlar  maqsadning  quyidagi  me- 
zonlarga  mos  kelishi  lozimligini  taqozo  etadi:
— jism oniy  tarbiya  va  sportni  boshqarish  aniq  o ‘lchovga  ega 
bo‘lishi;
— jism oniy  tarbiya  va  sportni  boshqarish  davrining  aniq  b o ‘- 
lishi;
—  jism oniy  tarbiya  va  sportda  boshqarishni  amalga  oshirish 
mum kinligi;
12.2.  Jismoniy  tarbiya  va  sportda  strategik  rejalashtirish
174

— jism oniy  tarbiya  va  sportda  boshqarishni  muvofiqlashtiri- 
lishini  ta ’m inlash  mumkinligi;
— jismoniy  tarbiya  va  sportni  boshqarishda  ustuvorlikka  ega 
bo‘lish.
Birinchi  mezon 
m aqsadning  aniq  m e’yoriy  o'lchovga  ega 
boMishini  talab  qiladi.  Jism oniy tarbiya  va  sportni  boshqarishdagi 
bunday  maqsadlarni  aniq  qo‘yish  bilan  rahbar  tashkilotlardagi 
barcha bo‘g‘inlarning  istiqboldagi rivojlanishi bo'yicha  aniq m iq- 
doriy  m o ‘ljallarni  belgilaydi.
Strategik rejalashtirishdagi ikkinchi mezon  — bu istiqbol (prog- 
noz)  qilinayotgan  vaqtni  aniq belgilash  lozimligidir.  Bu  mezonga 
binoan  jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlaridagi  strategik  reja­
lashtirish uzoq m uddatli, o ‘rta m uddatli va qisqa m uddatli b o ‘lishi 
mumkin.
Jismoniy  tarbiya  va  sportni  boshqarishda  maqsadga  erishish- 
ning  uchinchi  mezoni,  ya’ni  istiqbol  rejalarning  amalga  oshirish 
mumkinligi  ikki jihat  nuqtayi  nazaridan  muhimdir:
—  jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  m o‘ljallangan 
m aqsadning  amalga  oshmasligi  sportning  rivojlanishiga  katta 
zarar  yetkazishi,  hattoki  tashkilotni  bankrotlikka  olib  kelishi 
m umkin;
—  jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  amalga  oshirish 
m um kin  bo‘lmagan  m aqsadning  jam oa  oldiga  q o ‘yilishi  band 
bo‘lgan personal (xodim )larning muvaffaqiyatga intilishini b o ‘g‘ib 
qo‘yadi,  shaxsiy m anfaat-dorligini  so‘ndiradi va  mashg‘ulot bilan 
shug‘ullanish,  ishlab  chiqarish  sam ara-dorligining  pasayishiga 
olib  keladi.
Jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  strategik  rejalash­
tirishdagi  m aqsadning  to ‘rtinchi  mezoni  —  bu  maqsadning  m u- 
vofiqlashtirilishini  hisobiga  yuksak  natijalarga  erishdir.  Bu  yerda 
gap  jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  qo ‘yilgan  bir  m aq­
sadning boshqa m aqsadlarning amalga oshishiga xalaqit bermasligi 
to ‘g‘risida  ketyapti.  M asalan,  0 ‘zbekiston  Davlat  Jism oniy 
tarbiya  institutida  futbolni  rivojlantirishni  bosh  maqsad  qilib 
q o ‘yib,  qolgan  boshqa  sport  turlarini  ikkinchi  darajali  masalalar 
qatoriga  surib  q o ‘yilsa,  pirovardida  yurtimizdagi  barkam ol  avlod 
tarbiyasiga,  qolaversa futbolning o ‘zini  rivojiga ham  putur yetadi.
175

Bosh  maqsad  va  qo‘shim cha  m aqsadlarning  bir-biriga  m uvo-fiq 
kelmasligi  turli  b o ‘g‘inlar  ishida  turli  qiyinchiliklar  tug‘dirishi 
m um kin.
Jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  maqsadga  erishish- 
ning  beshinchi  mezoni  —  bu  strategik  rejalashtirilayotgan  obyekt 
bilan  bog‘liq  bo‘lib,  uning  ustuvorligiga  e ’tibor  beriladi.
Jism oniy  tarbiya  va  sport  taraqqiyotining  bosh  yo‘nalishi  va 
uning  maqsadini  to ‘g‘ri  tanlash  quyidagi  ikki  omilga  bog‘liq:
— jism oniy  tarbiya  va  sportning  tashqi  muhit omili;
— jism oniy  tarbiya  va  sportning  ichki  muhit omili.
Jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  strategik  rejalashti-
rishni  amalga  oshirishda  bu  om illarni  inobatga  olish  juda  ham 
zarurdir.  Chunki,  aynan  ularni  hisobga  olish  tashkilotlarga  xavf 
soluvchi  yoki  paydo  b o ‘lishi  m um kin  bo'lgan  xavfning  oldini  o l­
ish  im konini  beradi.
Jism oniy  tarbiya  va  sportdagi  tashqi  m uhit  omillari  quyida- 
gilardan  iborat:
—  xorij  mam lakatlaridagi  iqtisodiy  holat  yoki  moliyaviy-iqti- 
sodiy  inqiroz;
— xorij  m am lakatlaridagi  siyosiy  holat  yoki  inqiroz;
— xorij  mam lakatlaridagi  bozor  injiqliklari;
— xorij  m am lakatlaridagi texnologik yuksalish yoki  ilmiy-tex- 
nik  taraqqiyot-ning  pasayishi;
—  xorij  m am lakatlaridagi  sport,  iqtisodiyot  va  boshqa  soha- 
lardagi  raqobat;
— xorij  m am lakatlaridagi  ijtimoiy  holat  yoki  inqiroz;
—  xorij  m am lakatlari  bilan  erishilgan  xalqaro  iqtisodiy,  siyo­
siy  va  sport  sohasidagi  aloqalar.
Jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  strategik  boshqaruv- 
ni  rejalashtirishda  h ar  bir  om illar  guruhini  tahlil  qilish  m aqsad­
ga  muvofiqdir.  M asalan,  bozor  injiqliklari  omillarini  tahlil  qil- 
ganim izda  dem ografik  o ‘zgarishlar,  aholi  darom adi  darajasi  va 
uning taqsim lanishi, jism oniy tarbiya va sport tarm og‘idagi  raqo­
bat  darajasi  va  boshqalar  tahlil  qilinadi.
Jism oniy tarbiya va sport tashkilotlarida strategik boshqaruvni 
rejalash-tirishda  tashqi  m uhit  om illarini  hisobga  olish:
—  jism oniy  tarbiya  va  sportning  strategik  boshqaruvini  reja-
176

lashtirishda  chet eldagi  raqobatdoshlarga  qarshi  hukum at  him oy- 
asini  aniqlash;
— jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  strategik  boshqa- 
ruvni  rejalashtirishda  ichki  bozorni  mustahkamlash;
—  jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  strategik 
boshqaruvni  rejalashtirish  xalqaro  m unosabatlarni  faollashtirish 
va  kengaytirish  im konini  beradi.
Shunday  qilib,  jism oniy  tarbiya  va  sport  menejerlari  tashqi 
m uhit  ta ’sirini  doim o  diqqat  m arkazida  saqlashlari,  o ‘z  korxo- 
nalari faoliyatiga oid har qanday qarorni, katta hajmdagi axborotni 
o ‘rganish,  tahlil  qilish  asosida  qabul  qilishlari  kerak.
Jism oniy tarbiya va sport tashkilotlarida strategik rejalashtirish 
jarayonida  jam oa  faoliyatini  tahlil  qilishdan  maqsad  quyidagi 
ikkita  savolga javob  topishdir:
— jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkiloti  tashqi  imkoniyatlardan 
foydalanish  uchun  o'zining kuchli  tomonlariga  egami?

  jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotining  tashqi  omillar, 
o ‘zgarishlar  va  xavfga  bardosh  bera  olmaydigan  qanday  kuchsiz 
tomonlari  bor?
H ar ikkala savolga javob topish uchun jism oniy tarbiya va sport 
tashkilotlarining  quyidagi jihatlarini  kuzatish  tavsiya  etiladi:
—  jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarining  moliyaviy 
ahvoli;
— jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  marketing  m oni- 
toringi;
—  jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  ish  faoliyatining 
tashkil  etilganlik  darajasi;
— jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  personal  (m ehnat 
zaxiralari);
—  jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  m adaniyat  va 
in a ’rifat  ishlarining  holati,  nufuzi  va  personalning  tashkiliy  xulq 
darajasi.
Jismoniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarini  tahlil  qilish  va  kom - 
pleks  baholash  u  yoki  bu  b o ‘g‘indagi  zaif tom onlarni  aniqlashga 
va  shunga  mos  ravishda  chora-tadbirlarni  ishlab  chiqish  im ko- 
niyatini  yaratadi.
177

Jismoniy tarbiya va sport  tashkilotlarida  strategiyani  tanlash  — 
bu  strategik rejalashtirishning  markaziy  masalasi  hisoblanib,  u bir 
necha  bosqichlardan  iborat  bo‘ladi:
— jism oniy tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  muqobil strategiya- 
larni  aniqlash;
— jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  aniqlangan  muqo­
bil strategiyani  qiyomiga yetkazish;
—jism oniy tarbiya va sport tashkilotlarida qiyomiga yetkazilgan 
strategiyaga  baho  berish.
Jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  strategik  rejalashti­
rishning  turli  bosqichlarda  turli  usullar  qo‘llaniladi.
Birinchi  bosqichda 
jism oniy tarbiya va sport tashkilotlari oldi­
ga  q o ‘yilgan  m aqsadni  amalga  oshirishni  ta ’m inlovchi  strategiya 
belgilab  olinadi.  Bunda  eng  m uhim i  shu  maqsadga  erishishning 
turli variantlari  ishlab  chiqiladi.  Eng yaxshi variantni  tanlash  im - 
koniyati  yaratiladi.
Ikkinchi  bosqich 
— tanlangan  strategiyalar  qayta  ishlanadi  va 
jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarining  rivojlanish  maqsadiga 
m onand  keluvchi  ko‘p  qirrali  um um iy  strategiya  shakllantiriladi.
Uchinchi bosqichda 
— jism oniy tarbiya va sport tashkilotlarida 
tanlab  olingan  um um iy  strategiya  doirasidagi  muqobil  variantlar 
tahlil  qilinadi  va  uning bosh  maqsadni  yechishdagi  yaroqlilik  da­
rajasi  baholanadi.  Aynan  shu  bosqichda jism oniy tarbiya va sport 
tashkilotlarida  um um iy  strategiya  aniq  va  yangi  m azm un  bilan 
to ‘ldiriladi.
A niqlangan  tashqi  xavf  va  im koniyat  jism oniy  tarbiya  va 
sport  tashkilotlarining  ichki  imkoniyati  va  kuchsiz  tom onlari 
bilan  taqqoslanadi.  So‘ngra  jismoniy  tarbiya  va  sport  tashkiloti 
rahbariyati  “ Strategik  variantlardan  qaysi  birini  tanlash  kerak?” 
degan  savolga javob  izlashga  kirishadi.  Jism oniy  tarbiya  va  sport 
m enejm entida  m uqobil  rejaning  quyidagi  turlari  e ’tirof  etiladi:
— jism oniy  tarbiya va sport tashkilotlarida  cheklangan  o ‘sishni 
ta ’miniash;

  jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  har  tom onlam a 
o ‘sishni  ta ’minlash;
12.3.  Jismoniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  strategiyani
tanlash  va  uni  amalga  oshirish
178

— jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlari  tizim idagi  ba’zi  bo‘- 
limlar  yoki  ularning  bir  qismini  ixchamlashtirish;
— jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  har  uchala  strate­
gik  m uqobillikni  o ‘zida  aks  ettiruvchi  variant.
Cheklangan  o ‘sish. 
Bu  strategiyani  barqaror  texnologiyaga 
ega  bo‘lgan  jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlar  rahbarlari 
tanlashadi.  Bunda  rivojlanishdagi  m aqsad  jism oniy  tarbiya  va 
sport  tashkilotlarida  m onitoring  aosida  aniqlangan  erishilgan 
daraja  holatiga  asoslanib  o ‘rnatiladi.  Agar  rahbariyat  jism oniy 
tarbiya  va  sport  tashkilotlaridagi  mavjud  holatdan  qoniqadigan 
b o ‘lsa,  u  holda  istiqbolda  ham   shunday  strategiyani  tanlagan 
b o ‘ladi.  Bu  eng  oddiy va  inqiroz  ehtim oli  kam  yo‘ldir.
Jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  h ar  tom onlam a 
o ‘sishni ta ’m in-lash.  Bu strategik tanlov nazariyasi va am aliyotida 
eng  k o ‘p  uchraydigan  variantdir.  Jism oniy  tarbiya  va  sport 
tashkilotlarida ushbu variantni odatda erishilgan daraja k o ia m id an  
qoniqm agan,  to ‘xtab qolishni istamagan,  balki undan ham  yuqori 
darajaga  erishishni  m o‘ljallaydigan  rahbarlar  tanlaydilar.
Jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlari  tizim idagi  b a’zi  b o ‘- 
limlar  yoki  ularning  bir  qismini  ixchamlashtirish.  Bu  juda  kam 
tanlanadigan  muqobildir.  Bunda  asosan  tashkilotda  yillar  d a­
vomida  a n ’anaviy  ravishda  shakllanib  kelgan  va  hozirgi  kunda 
o ‘z  m ohiyatini,  zaruriyatlik  darajasini  yo‘qotgan  tizim larni  ix­
cham lashtirish,  qisqartirish  yoki  korxonani  kichraytirish,  uning 
ishlab  chiqarish  hajm ini  kamaytirish  nazarda  tutiladi.  Jismoniy 
tarbiya  va  sport  tashkilotlari,  odatda,  faqat  nochor  holatdagina 
bu  yo‘lni  tanlashga  majbur  bo‘ladilar,  ushbu  holatning  belgilari 
quyidagilardan  iborat:
— jahondagi  yoki  yurtimizdagi  iqtisodiy  tanazzul  davrida;
—  jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkiloti  juda  og‘ir  sharoitga 
tushib,  uning  ahvoli  yomonlashib  borayotgan  sharoitda;
—  jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  faoliyat  turlarini 
kamaytirish  hisobiga.
T o‘rtinchi muqobil variant 
jismoniy tarbiya va sport tashkilot­
larida  yuqoridagi  har  uchala  strategik  m uqobilni  o ‘zida  aks  et- 
liruvchi  variant.  Bunday  strategiya  odatda  yirik jism oniy  tarbiya 
va  sport  tashkilotlarida  amalga  oshiriladi.
179

Jismoniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarining  umum iy  strate- 
giyasini  ishlab  chiqish,  tegishli  muqobilni  rejalashtirish  va  uni 
baholashda  bir  qator  uslubiy  yondashuvlar  q o ‘llaniladi.
Ishlab  chiqilgan  strategiyani  amalga  oshirish  uchun jism oniy 
tarbiya  va  sport  tashkilotlari  rahbarlari  unga  rejalar,  dasturlar, 
loyihalarni  ishlab chiqishlari,  uni asoslashlari,  budjet  masalalarini 
hal  qilishlari,  xullas,  strategiyaning  ijrosini  boshqarishlari  lozim 
bo‘ladi.  Bozor  iqtisodiyoti  sharoitida  strategiyani  amalga oshirish 
uchun  jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarida  quyidagi  rejalar 
tizimi  ishlab  chiqiladi:
Zam onaviy  korxonalarda  to 'rtta  yo‘nalishdan  iborat  bir-biri 
bilan  bog‘langan  rejalar  ishlab  chiqilishi  lozim:
1.  Jismoniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlari  faoliyatning  aso­
siy  yo'nalishlari  bo'yicha  bosh  reja.  U  istiqbolli  strategiya  hisob­
lanadi.
2.  Jismoniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarining  bir  yildan  besh 
yilgacha  bo‘lgan  m uddatdagi  rivojlanish  rejasi.
3.  Jism oniy  tarbiya  va  sport  tashkilotlarining  taktik  rejalari 
jam oa  faoliyatidagi  joriy  tadbirlarni  m a’lum  tartibga  va  qonun- 
qoidalariga  solib  turadi.
4.  Jism oniy tarbiya va sport tashkilotlaridagi  dasturlar va  reja- 
loyihalar maqsadli xarakterga ega bo'lib,  ular yangi  sport turlarini 
rivojlantirish,  yangi  sport  mahsulot  loyihasini  va  texnologiyasini 
ishlab  chiqish,  sarflarni  kamaytirish  kabilarni  amalga  oshirishni 
ta ’minlaydi.
180
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   24


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling