Genetikadan masalalar yechish usullari samarqand


Download 221.08 Kb.
bet10/10
Sana04.03.2020
Hajmi221.08 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


GLOSSARIY




TUSHUNCHALAR

MAZMUNI

1

Genetika

organizmlarning irsiyat,irsiylanish va o’zgaruvcnaligini o’rganuvcni fan


2

Allel genlar

gomologik xromosomalarning bir xil qismida joylashgan bo’lib bitta belgi (masalan gul rangi) ning keskin farq qiluvcni—alternativ (oq-qizil) holatda rivojlanishini ta’min etuvchi dominant va ressesiv shaklda bo’ladigan genlar.

3

Allel bo’lmagan (noallel) genlar


gomologik bo’lmagan xromosomalarda joylashgan bo’lib bir nechta belgining mustaqil rivojlanishi va alternative namoyon bo’lishini ta’min etuvcni genlar

4

Gametalar



gaploid sondagi xromosomaga ega bo’lgan ota va ona jinsiy hujayralari


5

Autosomalar

jinsga aloqador bo’magan xromosomalar

6

Jinsiy xromosoma

jinsning qaror topishi va irsiylanishini ta’min etuvchi xromosoma


7

Gaploid (n)

har qaysi xromosomaning bittasiga ega bo’lgan hujayra.Ulardagi xromosomalar soni tana hujayradagi (2 n ) ga nisbatan ikki hissa kam bo’ladi.


8

Diploid(2n)

tana hujayrasida ikki nafar gaploid (n) sondagi xromosomalarning

yig’indisi




9

Gomologik xromosomalar

ko’lami,shakli,ularda joylashgan asosiy genlar guruhi va konyugasiyalanib bivflent hosil qilish qobiliyatiga ega o’xshash xromosomalar.Ular diploid organizmlarda 2 tadan (1-juft) bo’ladi.


10

Bivalent

meyoz jarayonida o’zaro konyugasiyalanuvchi ikkita gomologik xromosoma.


11

Gomozigot organizm

tana hujayralarida bir xil allellari (AA yoki aa) ga ega bo’lgan organizmlar.



12

Geterozigot organizm

tana hujayralarida genlarning har xil allellari (AA yoki aa) ega bo’lgan organizmlar.


13

Genotip

organizm belgi va xususiyatlarining irsiylanishi va rivojlanishini ta’min etuvchi barcha genlar yig’indisi


14

Fenotip

organizm ontogenezida rivojlangan barcha belgi va xususiyatlarning yig’idisi


15

Dominant gen (А)



geterozigotali (Aa)holatda retsessiv allel (a) ga nisbatan to’liq ustunlik qiladigan gen alleli (A)

16

Retsessiv gen (a)

geterozigota holati (Aа) da fenotipik namoyon bo’lmaydigan gen


17

Komplementar genlar

ota –ona organizlar genotipida joylashgan noallel genlarning duragay avlodlari-genotipida jamlanish natijasida o’zaro ta’sir qilib yangi belgining rivojlanishini ta’min etuvchi genlar.

18

Polimer genlar (poligenlar)

organizm miqdoriy belgilarining irsiylanishi va rivojlanish darajasini btlgilovchi ,bir xil funksiya kuchiga ega bo’lgan noallel genlar.

19

Epistaz

allel bo’lmagan genlarning orasidagi dominantlk hodisasi,bunda bir genning alleli ikkinchi gen allellari (A >B) ustidan to’liq dominantlik qioladi.

20

Pleyotropiya



genning bir nechta belgilarning irsiylanishini ta’min etuvchi xususiyati.




FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YXATI
1.A.T.G`ofurov, S.S.Fayzullayev, X.X.Xolmatov Genetikadan masala va mashqlar to`plami. Toshkent -O`qituvchi,1991-y

2.A.T.G`ofurov, S.S. Fayzullayev, J.J.Saidov. Umumiy genetika.Toshkent, 2007-y

3.A.T.G`ofurov, S.S.Fayzullayev, U.E.Raxmatov Genetikadan masala va mashqlar to`plami. Toshkent. 2014-y

4.A.O. Daminov Genatikadan masalalr to`plami.Toshkent.2010-y

5.A. Zikiryayev , A. To‘xtayev , I. Azimov, N. Sonin Biologiya (Sitologiya va genetika asoslari). 9- sinfi uchun darslik. T.: “Yangiyo‘l poligraph service”,2010-y

6.A. G‘аfurоv, A. Abdukаrimоv, J. Тоlipоvа, О. Ishаnkulоv, М. Umаrаliyevа, I. Abdurахmonоvа Biologiya. 10-sinfi uchun darslik.T.: «Sharq», 2017. – 240 b.

7. Internet saytlari:www.ziyonet.uz, www.kitob. uz



MUNDARIJA

So`z boshi ………………………………………………………………………… 3

I BOB. Genetika fani haqida tushuncha………………………..…………………. 4

II BOB. Genetikadan masala va mashqlar yechish……………………………….. 9

III BOB. Chala dominantlik yoki oraliq irsiylanishga oid masalalar…………. 18

IV BOB. Tahliliy va takroriy chatishtirish………………………………….…… 23

V BOB. Genlarning o’zaro ta’siriga oid masalalar…………………………… .37

VI BOB. Jinsga birikkan holda irsiylanishga oid masalalar yechish……………..49

VII BOB. Krossingover va jins genetikasiga oid masalalar yechish.....................56

VII BOB. Monoduragay va diduragay chatishtirishga oid mustaqil yechish

uchun masalalar..................................................................................................... 62

Glossariy ................................................................................................................ 66



Foydalanilgan adabiyotlar...................................................................................... 68


Download 221.08 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling