Ii. Asosiy qism. Davlat byudjetining iqtisodiy mohiyati va uning roli


Mahalliy iqtisodiy va madaniy qurilishda byudjetni tartibga solish muhim rol o'ynaydi


Download 86.24 Kb.
bet2/2
Sana19.02.2020
Hajmi86.24 Kb.
1   2

Mahalliy iqtisodiy va madaniy qurilishda byudjetni tartibga solish muhim rol o'ynaydi . Byudjetni tartibga solish yordamida mablag'larni keng miqyosda hududlararo taqsimlash amalga oshiriladi, zarur daromad manbalari hududiy hokimiyatlarning moliyaviy bazasi bo'lgan mintaqaviy va mahalliy byudjetlarga ajratiladi va shu bilan ularning butun mamlakat iqtisodiyoti bilan aloqasini mustahkamlaydi.

Noishlab chiqarish sohasida byudjetning roli katta, bu erda u moliyalashtirishning asosiy manbai hisoblanadi. Ijtimoiy va madaniy tadbirlarni, boshqaruv va mudofaani moliyalashtirish davlat byudjeti hisobidan amalga oshiriladi. Davlat byudjeti mablag'lari jalb qilingan mablag'lar davlat iste'mol jamg'armalarini shakllantirish va taqsimlashda muhim ahamiyatga ega (davlat iste'mol jamg'armalari umumiy miqdorining 86 foizdan ko'prog'i).

Ma'lumki, milliy daromadni iste'mol qilish fondini taqsimlashning asosiy shakli - ish kuchi bo'yicha taqsimlash. Ish haqi fondi bilan bir qatorda jamiyatning nogiron a'zolarining ehtiyojlari va ta'minotini birgalikda qondirish, ya'ni xalq ta'limi,



sog'liqni saqlash, ijtimoiy ta'minot, uy-joy va boshqalar sohalarida iste'mol qilish uchun mo'ljallangan jamoat iste'mol fondlari mavjud.

Nazorat funktsiyasi shundan iboratki,

byudjet ob'ektiv ravishda "davlat mablag'larini shakllantirish va ulardan foydalanish orqali" iqtisodiyotning tarkibiy aloqalarida ro'y berayotgan iqtisodiy jarayonlarni aks ettiradi. Davlat daromadlarini shakllantirishda turli xil soliqlarni to'g'ri yig'ish, boshqa daromad manbalarini safarbar etish, ular o'rtasidagi belgilangan nisbatlarga rioya qilish, soliq solinadigan bazani aniqlash, imtiyozli soliq solish shakllari va daromadlarni hisoblash muddatlari ustidan moliyaviy nazorat amalga oshiriladi. Byudjet mablag'larini sarflashda, ulardan foydalanish samaradorligi, ularning belgilangan maqsadga muvofiqligi nazorat qilinadi.



Xulosa

So'nggi bir necha yil davomida O’zbekiston iqtisodiyotining tahlili O’zbekiston sharoitida xalqaro tajriba asosida aniqlangan muvaffaqiyatli byudjet siyosatining muhim tarkibiy qismlari sharoitida samaradorligini tasdiqlashga imkon beradi. Bu hukumatning xarajatlarni keskin cheklash, byudjet kamligini yoki to'liq etishmasligini ta'minlash, kredit bozorida past foiz stavkalarini saqlashga yordam berish va xususiy sektorni moliyalashtirish hajmini oshirish bo'yicha hukumat majburiyatlarining real darajasiga asoslangan siyosatdir. Bunday siyosat barqaror iqtisodiy o'sishga, ishsizlikni kamaytirishga va shunga mos ravishda aholining farovonligini oshirishga yordam beradi. Davlat byudjeti davlatning asosiy moliyaviy rejasi bo'lib, moliyaviy resurslarni to'plashning asosiy vositasi, siyosiy kuchga hokimiyatni amalga oshirish uchun haqiqiy imkoniyat, davlatga real iqtisodiy va siyosiy kuch beradi. Bir tomondan, byudjet bitta hokimiyat tarmog'i tomonidan ishlab chiqilgan va boshqasi tomonidan tasdiqlangan hujjatlar to'plami bo'lib, ancha foydali funksiyani bajaradi - davlat tomonidan tanlangan davlat boshqaruv uslubini belgilaydi. Hokimiyat yuritayotgan iqtisodiy siyosat bo'yicha byudjet - bu hosilaviy mahsulot, u jamiyat rivojlanishi uchun tanlangan variantga bog'liq bo'lib, mustaqil rol o'ynamaydi. Hokimiyatning bir tarmog'i tomonidan ishlab chiqilgan va boshqasi tomonidan tasdiqlangan hujjatlar to'plamidan iborat bo'lgan holda, u ancha foyda keltiruvchi funktsiyani bajaradi - davlat tanlagan davlat boshqaruv uslubini belgilaydi. Hokimiyat yuritayotgan iqtisodiy siyosat bo'yicha byudjet - bu hosilaviy mahsulot, u jamiyat rivojlanishi uchun tanlangan variantga bog'liq bo'lib, mustaqil rol o'ynamaydi. Hokimiyatning bir tarmog'i tomonidan ishlab chiqilgan va boshqasi tomonidan tasdiqlangan hujjatlar to'plamidan iborat bo'lgan holda, u ancha foyda keltiruvchi funktsiyani bajaradi - davlat tanlagan davlat boshqaruv uslubini belgilaydi. Hokimiyat yuritayotgan iqtisodiy siyosat bo'yicha byudjet - bu hosilaviy mahsulot, u jamiyat rivojlanishi uchun tanlangan variantga bog'liq bo'lib, mustaqil rol o'ynamaydi.



Shunday qilib, asosiy moliyaviy toifalarni (soliqlar, davlat krediti, davlat xarajatlari) birlashtirgan byudjet har qanday davlatning moliya tizimida etakchi bo'g'in hisoblanadi va har qanday zamonaviy jamiyatda muhim iqtisodiy va siyosiy rol o'ynaydi.

Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati

  1. “O'zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo'yicha harakatlar strategiyasi to'g'risida”gi O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947-sonli Farmoni.

  2. B.Toshmurodova, O.Xamdamov. Moliyaviy menejment. O’quv qo’llanma.-T.:”Iqtsod-moliya” 2012.160b

  3. Vahobov A.V., Malikov T.S. Moliya: umum nazariy masalalar. O’quv qo’llanma. – T.: “IQTISOD-MOLIYa”, 2015 yil.

  4. Vaxobov A.V., Srojiddinova Z.X. O’zbekiston Respublikasi Davlat byudjeti: O’quv qo’llanma. - T.: “Moliya-iqtisod”, 2012

  5. Utibaev B.K., Junusova R.M., Satkalieva V.A. Davlat byudjeti: darslik / Olmaota: Iqtisodiyot, 2006.- 412 b.

  6. Melnikov V.D. Moliya asoslari: darslik / nashr. - Olmaota: LEM nashriyot uyi, 2007. - 568 b.

  7. Moliya. pul muomalasi. Kredit: Universitetlar uchun darslik / tahrir. Prof. GB Polyak - Moskva: UNITY-DANA, 5-nashr. 2011 .-- 512 b.





Do'stlaringiz bilan baham:
1   2


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling