International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic


Download 252.86 Kb.

bet4/4
Sana25.04.2018
Hajmi252.86 Kb.
1   2   3   4

6.

 

Çirkin Bir Davranış ile İtham Edilmesi 

Mekârim Şirâzî, “(…

 اَذِإ  ُّيِبَّنلا اَهُّيَأاَي

 َنيِنْزَي  َلاَو  َنْقِرْسَي  َلاَو اًئْيَش ِ َّللَّاِب  َنْكِرْشُي  َلا  ْنَأ ىَلَع َكَنَِْياَبُي  ُتاَنِمْؤُمْلا َكَءاَج

Ey  Peygamber!  Mü’min  kadınlar,  Allah’a hiçbir  şeyi  ortak  koşmamak,  hırsızlık  yapmamak,  zina 



etmemek, çocuklarını öldürmemek, elleriyle ayakları arasında bir iftira uydurup getirmemek, hiçbir 

iyi işte sana karşı gelmemek konusunda sana biat etmek üzere geldikleri zaman, biatlarını kabul et 

ve onlar için Allah’tan bağışlama dile. Şüphesiz Allah, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.” 

(Mumtehine: 60/12) ayetinin tefsirden sonra ele aldığı konulardan biri “Ebû Süfyân’ın Eşi Hind’in 

Biat Kıssası”dır. Bu konuyu açıklarken müfessirlerin Hind’in biatı hususunda şunu yazdıklarını ifade 

etmiştir:  Rivayet  edildiğine  göre  Resûlullah  (s.a.v.)  onlardan  Safa’da  biat  aldı.  Hind  bt.  Utbe 

Resûlullah  (s.a.v.)  kendisini  tanıyabilir  endişesiyle  yüzü  örtülü  olarak  tanınmayacak  bir  şekilde 

gelmişti.  Resûlullah  (s.a.v.)  onlara:  “Allah’a  hiçbir  şeyi  ortak  koşmamanız  üzere  sizden  biat 

alıyorum” dedi. Hind, “Sen bizden, erkeklerden aldığın biatten farklı bir şekilde biat alıyorsun” dedi. 

Resûlullah  (s.a.v.)  o  gün  erkeklerden  sadece  İslam  ve  cihad  üzere  biat  almıştı.  “Hırsızlık 

yapmayacaksınız”  dedi.  Hind  de,  “Ebû  Süfyan  tutumlu  biridir,  ben  onun  malından  bir  şeyler 

almışımdır, bana helal olup olmadığını bilemiyorum” dedi. Bunun üzerine Ebû Süfyân, “Malımdan 

geçmişte aldığın ve alacağın sana helaldir” dedi. Resûlullah (s.a.v.) güldü ve onu tanıdı. “Sen Hind 

bt. Utbe’sin” dedi. O da: “Evet, geçmişi bağışla Allah da seni bağışlasın ey Allah’ın Resulü” dedi. 

“Zina etmeyeceksiniz” dedi. Hind, hür kadın zina eder mi?” dedi. Bunun üzerine Ömer b. Hattâb 

cahiliye döneminde kendisi ile onun arasında geçmiş olan şeyden dolayı tebessüm etti. Resûlullah 

(s.a.v.), “Çocuklarınızı öldürmeyeceksiniz” dedi. Hind de: “Biz onları büyüttük, başkaları da onları 

öldürdü. Artık siz ve onlar bilirsiniz.” dedi. Bedir savaşında Ali b. Ebî Tâlib onun oğlu Hanzala b. 

Ebî Süfyân’ı öldürmüştü. Resûlullah (s.a.v.) “İftira atmayacaksınız” dedi. Hind de “Vallahi iftira 

çirkin bir şeydir. Sen bizden doğruluk ve güzel ahlaktan başka bir şey istemiyorsun” dedi. Resûlullah 

(s.a.v.) “Sana iyilikte isyan etmeyecekler” dediği zaman Hind, “Biz gönlümüzde herhangi bir konuda 

sana isyan etmeyi besleyerek bu meclisimizde oturmadık” dedi. (Şirâzî, 1421: XVIII, 266) 



Değerlendirme 

Mekârim Şirâzî, “Müfessirler Hind’in biat kıssası hakkında şunu yazmıştır” dedikten sonra 

yukarıdaki  rivayeti  arz  etmiştir.  Sonra  da  dipnotunda  Tabersî’nin  Mecmeu’l-Beyân  tefsirini, 

Kurtûbî’nin el-Câmi’ li Ahkâmi’l-Kur’ân’ını, Suyûtî’nin ed-Dürrü’l-Mensûr’unu ve Ebû’l-Futûh’un 



Rûhu’l-Cinân tefsirlerini kaynak göstermiştir.  

Mekârim  Şirâzî’nin  naklettiği  bu  rivayette,  Hz.  Ömer  hakkında  çirkin  bir  itham  yer 

almaktadır. Bu rivayete göre Resûlullah’ın (s.a.v.) “Zina etmeyeceksiniz” demesi üzerine Hind, “Hür 

kadın zina eder mi?” demiş, Hz. Ömer de cahiliye döneminde kendisi ile Hind arasında geçmiş olan 

bir şeyden dolayı onun bu sözü üzerine tebessüm etmiştir.” Bu rivayet bir Şia tefsir kaynağı olan 

Tabersî’nin Mecmeu’l-Beyân’ında da senetsiz olarak “(ىور) rivayet edilmiştir” sigasıyla aynen yer 

almaktadır. (Tabersî, 2005: IX, 350)  

Fakat Hz. Ömer hakkındaki bu itham ne Kurtûbî’nin tefsirinde ne de Suyûtî’nin Dürrü’l-



Mensûr’unda yer almaktadır. (Suyûtî, 2003: XIV, 428-429; Kurtûbî, 1964: XVIII, 71-75) Her ne 

kadar Mekârim Şirâzî bu rivayetin az bir farkla bu tefsirlerde yer aldığını ifade etmişse de, tefsirinin 



192 

 

 



 

 

 



 

 

  



 Abdurrahman ENSARİ 

 

Turkish Studies

 

International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 

Volume 12/27 

Hz. Ömer algısını incelendiğimizden bu fark bizim için son derece önemlidir. Çünkü Hz. Ömer’in - 

cahiliye dönemine ait olsa bile - çirkin bir suçla itham edilmesi söz konusudur. Diğer önemli rivayet 

tefsirlerinde de Hz. Ömer ile ilgili bu itham yer almamaktadır. (İbn Cerîr, bty.: XXII, 596; İbn Kesîr, 

bty.: XIII, 530-531; Bağavî, 1997: VIII, 100-101) 

Sonuç olarak, Tabersi ve Mekârim Şirâzî’nin tefsirlerinde Hind bt. Utbe’nin biatı ile ilgili 

rivayette yer alan, Hz. Ömer’e yönelik bu ithamın senetsiz olması bu rivayetin reddi için yeterlidir. 

Ayrıca muteber rivayet tefsirlerinde de yer alan bu rivayette Hz. Ömer ile ilgili böyle bir ibarenin 

bulunmaması, söz konusu ilavenin asılsız olduğuna delalet etmektedir. 

Sonuç 

Bu çalışmada Mekârim Şirâzî’nin tefsiri çerçevesinde Şia’nın Hz. Ömer algısını oluşturan 

bazı  meseleler  üzerinde  durulmuş,  delilleri  arz  edilip  tahlil  edilmiş  ve  sonunda  şu  neticelere 

ulaşılmıştır:  

Mekârim  Şirâzî’nin  senedi  bulunmayan  ve  güvenilir  hiçbir  kaynakta  yer  almayan  bazı 

rivayetlere dayanarak Hz. Ömer hakkında olumsuz bir algı oluşturduğu anlaşılmıştır. Örnek olarak 

Hz. Ömer’in vali tayininde Resûlullah’a (s.a.v.) muhalefet ettiği iddiasını dayandırdığı sebeb-i nüzûl 

ile ilgili rivayet bu kabildendir.  

Mekârim  Şirâzî’nin  gerçeği  yansıtmayan  bazı  iddiaları  ileri  sürerek  Hz.  Ömer  hakkında 

olumsuz bir algı oluşturduğu anlaşılmıştır. Örnek olarak Hz. Ömer’in altı kişilik şura meclisi ile ilgili 

Ehl-i sünnet âlimleri ve müfessirlerinden bir grubun şura ayetini ısrarla Hz. Ömer’in oluşturduğu altı 

kişilik şura meclisine yorumladıkları iddiası gerçeği yansıtmayan bu tür iddialardandır. 

Mekârim Şirâzî’nin yanlış bazı nakillerde bulunarak Hz. Ömer hakkında olumsuz bir algı 

oluşturmaya çalıştığı anlaşılmıştır. Örnek olarak Huneyn savaşı ile ilgili “İlk üç halife de kaçanlar 

arasında olduğu için bazı müfessirlerin bu kaçışı doğal göstermeye çalıştıkları” iddiasını dayandırdığı 

Menâr tefsirinde Hz. Ebûbekir ve Hz. Ömer’in de savaş meydanında Resûlullah (s.a.v.) ile birlikte 

sabit kalanlar arasında bulunduğunu ifade eden rivayetler zikredilmiştir. 

Ayrıca Şirâzî, dürüst bir bilim adamının asla teşebbüs etmeyeceği bir tedlise imza atarak aynı 

metin içerisinde Hz. Ömer’in aleyhine yorumlanabileceğini düşündüğü kısma yer verirken, lehine 

yorumlanabilecek kısma yer vermemiştir. Bu da onun Hz. Ömer ile ilgili yaptığı değerlendirmede 

adil  davranmadığını  göstermektedir.  Örnek  olarak  Hz.  Ömer’in  teklifinin  vahiy  ile  reddedildiği 

konusunda zikrettiği İkrime rivayeti gösterilebilir.  

Şirâzî’nin zaman zaman, sahih rivayetler arasına asılsız bir cümle yerleştirme şeklinde dahi 

olsa Hz. Ömer’i küçük düşürücü asılsız ifadelere yer verdiği görülmüştür. Mesela “çirkin bir davranış 

ile itham edilmesi” başlıklı konuda Hind’in biatı hadisini zikrederken, cümleler arasına hadisin bir 

parçasıymış gibi Hz. Ömer ile ilgili çirkin bir ithamı ima eden ifadeyi yerleştirmesi bu kabildendir.  

Sonuç olarak Mekârim Şirâzî’nin bu tefsiri çerçevesinde Şia’nın Hz. Ömer hakkında senetsiz 

rivayetlere dayanarak, sahih rivayete olumsuz bir anlam yüklemeye çalışarak, asılsız ithamlarda ve 

yanlış  nakillerde  bulunarak,  aynı  rivayette  yer  alan  cümlelerden  Hz.  Ömer’in  aleyhine 

yorumlanabilecek cümleleri seçip lehine yorumlanması gereken cümleyi görmezden gelerek, sahih 

rivayetlerin arasına fırsat bulduğunda Hz. Ömer ile ilgili olumsuz bir cümle yerleştirerek Hz. Ömer 

hakkında olumsuz bir algı oluşturma çabasında olduğu görülmüştür.  

 

 

 


El-Emsel fî Tefsîri Kitâbillâhi’l-Münezzel Adlı Şîa Tefsirinde Hz. Ömer Algısı 

          193 

 

Turkish Studies 



International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 

Volume 12/27 

KAYNAKÇA 

Âlûsî, Şihâbuddîn Mahmûd, Rûhu’l-Meânî, thk. Ali Abdulbârî Atiyye, 1. Baskı, Dâru’l-Kütübi’l-

İlmiyye, Beyrut, 1415.  

Amirî, Ahmed b. Abdulkerîm el-Ğazzî, el-Ceddu’l-Hasîs fi Beyâni ma Leyse bi Hadîs, thk. Bekr 

Abdullah Ebû Zeyd, 1. Baskı, Dâru’r-Râye, Riyad, 1412. 

Bağavî, Ebû Muhammed Huseyn, Meâlimu’t-Tenzîl fi Tefsîri’l-Kur’ân, thk. Muhammed b. Abdullah 

en-Nemr ve diğerleri, 4. Baskı, Dâru’t-Taybe, byy., bty.  

Buhârî,  Ebû  Abdillâh Muhammed  b.  İsmâîl,  el-Câmiu’s-Sahîhu’l-Müsned  min Hadîsi  Rasûlillâhi 



Sallâllahu Aleyhi Vesellem ve Sünenihi ve Eyyâmih, thk. Muhammed Züheyr b. Nâsır en-

Nâsır, 1. Baskı, Dâru’t-Tavki’n-Necât, byy., bty.  

Bursevî, İsmail Hakkı, Rûhu’l-Beyân, Dâru’l-Fikr, Beyrut, bty.

  

Cessâs, Ebûbekir er-Râzî, el- Ahkâmu’l-Kur’an, thk. Muhammed Sâdık el-Kamhâvî, Dâru İhyâi’t-

Turâsi’l Arabî, byy., 1405. 

Dimeşkiyye,  Muhammed  Said,  Ehâdisu  Yehteccu  Biha’ş-Şîa,  Mevkiu’l-Furkan,  www.frqan.com 

/http://www.saaid.net  

Ebu’s-Suûd b. Muhammed, İrşâdu’l-Akli’s-Selîm ilâ Mezâye’l-Kitâbi’l-Kerîm, Dâru İhyâi’t-Turâsi’l 

Arabî, Beyrut, bty.  

Fayda, Mustafa, “Ömer” DİA, 2007, XXXIV, 44-45. 

İbn Âşûr, Muhammed Tâhir, et-Tahrîru ve’t-Tenvîr, Dâru’t-Tunisiyye, Tunus, 1984. 

İbn  Atiyye,  el-Muharreru’l-Vecîz  fi  Tefsîri’I-Kitâbi’l-Azîz,  thk.  Abdusselâm  Abduşşâfî,  Dâru’l-

Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut, 1422. 

İbn Cerîr, Ebû Ca’fer Muhammed et-Taberî, Camiü’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân, thk. Abdullâh 

b.  Abdilmuhsin  et-Türki  bi’t-Teâvuni  Mea’l-Merkezi’l-Buhûsi  ve’d-Dirâsâti’l-Arabiyye 

ve’l-İslâmiyye, Hecr, Yemâme, bty.  

İbn Ebî Hâtim, Abdurrahmân, Tefsirü’l-Kur’ani’l-Âzîm, thk., Es’ad Muhammed et-Tayyib, 1. Baskı, 

Mektebetu Nezâr Mustafâ el-Bâz, Mekke-Riyâd, bty. 

İbn  Hacer,  Ahmed  b.  Ali  el-Askalânî,  Fethü’l-Bârî  Şerhu  Sahîhi’l-Buhârî,  thk.,  Muhibbudîn  el-

Hatîb, Dâru’l-Ma’rife, Beyrut, 1379. 

İbn Hişâm, Abdulmelik İbn Hişâm, es-Sîretu’n-Nebeviyye, thk. Mustafa Sakkâ ve diğerleri, 2. Baskı, 

Şirketu Mustafa el-Halebî, 1955. 

İbn  Kesîr,  Ebu’l-Fidâ  İsmâîl,  Tefsîrü’l-Kur’âni’l-Azîm,  thk.,  Mustafâ  es-Seyyid  Muhammed  ve 

diğerleri, Müessesetu Kurtuba ve Mektebetu Evlâdi’ş-Şeyh li’t-Turâs, Cîze, bty.  

İbnu’l-Arabî,  Ebûbekir en-Nassu’l-Kamil li  Kitâbi’l-Avâsım Mine’l-Kavâsım,  thk.  Ammâr  Tâlibî, 

Mektebetu Dâri’t-Turâs, Mısır, bty.  

İbnu’l-Cevzî, Cemâluddin Abdurrahmân, Zâdu’l-Mesîr fî İlmi’t-Tefsîr, thk. Abdurrezzâk el-Mehdî, 

1. Baskı, Dâru’l-Kutubi’l-Arabî, byy. 1422.  

Kastalânî, Ahmed b. Muhammed.  İrşâdu’s-Sarî li Şerhi Sahihi’l-Buhârî, 7. Baskı, el-Matbaatu’l-

Kubra’l-Emîrîyye, Mısır, 1323. 



194 

 

 



 

 

 



 

 

  



 Abdurrahman ENSARİ 

 

Turkish Studies

 

International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 

Volume 12/27 

Kurtûbî, Ebû Abdullâh Muhammed b. Ahmed, el-Câmi’ li Ahkâmi’l-Kur’ân, thk. Berdunî, Ahmed 

ve İbrahim Atfayiş, 2. Baskı, Dâru’l-Kutubi’l-Mısriyye, Kahire,1964. 

Mekârim  Şirâzî,  Nasır,  el-Emsel  fi  Tefsîri  Kitabillahi’l-Münezzel,  Medresetu’l-İmâm  Ali  b.  Ebî 

Tâlib, 1. Baskı, Kum, 1421. 

Munâvî, Muhammed b. Zeynulabidîn, Feydu’l-Kadîr Şerhu Cami’s-Sağîr, 1. Baskı, Mektebetu’t-

Ticariyetu’l-Kubrâ, Mısır, 1356. 

Müzeynî, Hâlid b. Süleymân, el-Muharrer fî Esbâbi Nuzûli’l-Kur’ân min Hilâli’l-Kutubi’t-Tis’a, 1. 

Baskı, Dâru İbni’l-Cevzî, Demmâm, 2006. 

Nesefî, Ebu’l-Berekât Abdullâh, Medâriku’t-Tenzil ve Hekâiku’t-Te’vîl, thk. Yusuf Ali Bedyevî, 1. 

Baskı, Dâru İbn Kesîr, Dımeşk-Beyrût, 2005.  

Nevevî, Ebû Yahya b. Şeref, Şerhu Sahihi Müslim, 2. Baskı, Dâru İhyai’t-Turâsi’l-Arabî, Beyrut, 

bty.  

ParlakNizamettin, “Hz. Ömer’in Şûrasındaki Halife Adayları”



 istem , 10 (2012), Sayı: 20, s. 75-79.  

Râzî, Ebû Abdullâh Muhammed Fahruddîn, Mefâtîhu’l-Gayb, 3. Baskı, Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, 

Beyrût, 1420.  

Rızâ,  Muhammed  Reşîd,  Tefsîru’l-Kur’ani’l-Hekîm  (Tefsîru’l-Menâr),  Heyetu’l-Mısrıyyetu’l-

Amme li’l-Kutub, byy. 1990. 

Safedî, Selâhuddîn Halîl b. Abdullah, el-Vâfî bi’l-Vefeyât, thk. Ahmed Arnaût ve Turkî Mustafa, 

Dâru İhyâu’t-Turâsil Arabî, Beyrut, 2000. 

Suyûtî,  Celâluddîn,  ed-Dürrü’l-Mensûr  fi’t-Tefsîri  bi’l-Me’sûr,  thk.,  Abdullâh  Abdulmuhsin  et-

Türkî, 1. Baskı, Merkezü Hecr li’l-Buhûsi ve’d-Dirâsâti’l-Arabiyye ve’l-İslamiyye, Kahire, 

2003.  



-------  Lubâbu’n-Nukû’l  Fi  Esbâbi’n-Nüzûl,  1.  Baskı,  Müessesetü’l-Kütübi’s-Sekâfiyye,  2002, 

Beyrut.  

Tabersî, Fadl b. Hasan, Mecmeu’l-Beyân fi Tefsîri’l-Kur’an, 1. Baskı, Dâru’l-Ulûm, Beyrut, 2005. 

Üzüm, İlyas, “Mezhep”, DİA, 2004, XXIX, 529.  

Vâhidî,  Ebu’l-Hasan  Ali  b.  Ahmed  en-Nisabûrî,  Esbâbu’n-Nuzûl,  thk.  Kemâl  Besyûnî  Zağlûl,  1. 

Baskı, Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut, 1991. 



 

 


Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling