Mühazirə 10: Heterozəncirli polimerlər Plan Sadə poliefirlər Epoksid qa


Download 113.54 Kb.
Sana08.07.2018
Hajmi113.54 Kb.
TuriMühazirə

Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 





Fənn: Yüksək molekullu birləşmələr kimyası

 

Müəllim: Yavər Cəfər qızı Qasımova

 

Fakültə:

  Kimya 

İxtisas: Kimya müəllimliyi

 

Kafedra: 

Üzvi kimya və kimya texnologiyası

 

Təhsil pilləsi: 

Bakalavr 

Mühazirə

 10: 

Heterozəncirli polimerlər

 

Plan 

1. 


Sadə poliefirlər

 

2.  Epoksid qa



tranları

 

3. 



Mürəkkəb poliefirlər

 

4. 



Poliamidlər, 

poliuretanlar, aminoplastlar 

5.  Element-

üzvi polimerlər

 

10.1. 

Sadə poliefirlər

 

Heterozəncirli polimerlərə kimyəvi tərkibinə və quruluşuna görə fərqlənən elə müxtəlif polimerlər 

daxildir ki, onların makromolekul zəncirini karbon atomları ilə başqa element atomları əmələ gətirirlər. 

Bu tip polimerlər bir qayda olaraq polikondensləşmə reaksiyası və müxləlif heterotsiklik biləşmələrin 

polimerləşməsi yolu ilə alınırlar. Buraya əsasən, sadə və mürəkkəb poliefirlər, poliamidlər, 

poliuretanlar, bir çox bioloji polimerlər və s. daxildir.

 

Sadə poliefirlərə makromolekul zəncirində sadə efir qrupu C



-O-C-

olan polimerlər aid edilir. Bu 

tip polimerlərin sənaye miqyasında istehsal olunan ən mühüm nümayəndələri polietilenoksid, 

polipropilenoksid və polifenilenoksidlərdir.

 

Polietilenoksid [-CH



2

CH

2



O-]

n

, etilen oksidinin anion, kation və ion



-

koordinasion mexanizm üzrə 

polimerləşməsi yolu ilə alınır. Onu, həmçinin aktivator kimi suyun iştirakilə etilen oksidi tsiklinin 

açılması üsulu ilə də almaq mümkündür. Alınma üsulundan asılı olaraq müxtəlif molekul kütləli 

polietilenoksid alınır. Daha yüksək molekul kütləli (bir neçə milyon) polimer ion

-koordinasion 

polimerləşmə üsulunda alınır. Anion polimerləşmədə molekul kütləsi 10.000 tərtibində, kation 

polimerləşmədə isə nıolekul kütləsi xeyli aşağı olur. Polietilenoksid, sıxlığı 1160

-1300 kq/m

3

, suda və 



karbohidrogenlərdə həll olan muma

 

oxşar yaxud bərk nıaddədir. Yüksək nıolekul kütləli (0,5



-10 

milyon) polietilenoksid 66-

78°C

-

də əriyir, 300°C



-

dən yuxarı termiki destruksiyaya uğrayır. 

Polietilenoksid toxuculuq sənayesində, latekslərə özülülük əlavələri, yuyucu vasitələrin komponenti 

kimi, kosmetik kompozisiyaların hazırlanmasında

 

və başqa məqsədlər üçün istifadə edilir.



 

Polipropilenoksid (PPO) propilen oksidinin polimerləşməsindən alınır; bu  zaman quruluşuna 



Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 



görə fərqlənən iki tip zvenoların əmələ gəlməsi mümkündür:

 

 

Anion polimerləşmədə əsasən β



-

qırılma ilə əlaqədar zvenolar əmələ gəlir. Metal

-

üzvi 


katalizatorlar iştirakilə izotaktik PPO alınır. O, yüksək dərəcədə kristallaşma qabiliyyətinə malikdir. 

Kristal PPO-

in sıxlığı 1157 kq/m

3

-



dir. Onun molekul kütləsi bir neçə milyona çatır. PPO heksanda, 

asetonda və izooktanda həll olur. Aşağı molekul kütləli (5

-10 min) PPO uc zvenolarda hidroksil qrupu 

saxlayır və poliuretanların sintezi üçün istifadə olunur.

 

Polifenilenoksidər

Bu tip polioksibirləşmələrin ən mühüm nümayəndələri polifenilenoksid 

 

(PFO) və poli



-2,6 dimetilfenilenoksiddir (PDFO) 

 PFO 


halogenfenolyatların benzofenonda yod iştirakilə, yaxud halogenfenolların nitrobenzolda susuz potaş 

və mislə qızdırılmasından alınır. Radikal mexanizm üzrə gedən bu reaksiyalar, nəticəsində molekul 

kütləsi 1300

-

9000 olan oliqomerlər əmələ



 

gəlir. Onun kimyəvi və termiki davamlığı yüksəkdir. PDFO 

sənaye miqyasında 2,6

-dimetilfenolun yaxud p-halogen-2,6-dimetilfenolun 

dehidropolikondensləşməsi yolu ilə alınır:

 

 



Birinci halda katalizator kimi mis-2-

formiatın piridinlə kompleksindən, ikinci halda isə kalium

-

ferrosianiddən istifadə olunur. PDFO ağ rəngli bərk maddə olub, molekul kütləsi 30.000



-700.000 

həddində dəyişir. Şüşələşmə temperaturu 230

-

250°C, ərimə temperaturu 260°C



-dir. Termiki 

davamlığı yüksək olduğundan onun emalı təzyiq altında tökmə üsulu ilə 320

-

340°C


-

də aparılır. PFO 

və PDFO termiki davamlı yağlar, izolyasiya materialları, nasos və turbin hissələri və s. hazırlanması 

üçün istifadə edilirlər.

 

10.2. 

Epoksid qatranları

 

Epoksid qətranları (EPQ) molekulunda epoksid 

qrupu 

 saxlayan pol



imer və ya 

oliqomerlərdir. Onlar epixlorhidrin və molekulunda mütəhərrik hidrogen atomu olan birləşmələr 

(spirtlər, fenollar, aminlər) əsasında alınırlar. EPQ

-

nin geniş istifadə olunan sintez üsulu fenolların



 

Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 



(əsasən, difenilolpropan) epixlorhidrinlə reaksiyasıdır: 

 

 

 



İlkin kondensləşmə məhsulunun difenilolpropanla sonrakı qarşılıqlı təsiri HCl ayrılmadan gedir:

 

 



Alınan EPQ

-

nin molekul kütləsi başlanğıc komponentlərin nisbətindən asılı olaraq 350



-3500 

həddində dəyişir. Difenilolpropan əsasında alınan 

EPQ-

na bəzən dian epoksid qətranları da deyilir. 



EPQ açıq

-

sarı yaxud qəhvəyi rəngli özülü maye və ya bərk maddələrdir; toluolda, ksilolda, asetonda 



həll olurlar. EPQ əsasən epoksid və hidroksil qruplarının miqdarı ilə xarakterizə olunurlar. Molekul 

kütləsi


 

artdıqca epoksid qruplarının miqdarı azalır, hidroksil qruplarının miqdarı

 

isə artır. Molekul 



kütləsinin 350

-

3500 qiymətində epoksid qruplarının miqdarı 24,8



-

2,0%, hidroksil qruplarının miqdarı 

isə 0,1

-

6,8% həddində dəyişir. Kimya sənayesi bu göstəricilərinə görə fərqlənən epoksid qətranlarının 



ED-20, ED-16, ED-8, ED-37, ED-40, ED-

41 və s. markalarını buraxır, EPQ

-

nın molekulunda epoksid 



və hidroksil qruplarının olması bu birləşmələrə praktiki əhəmiyyətli çox mühüm xassələr verir. Beləki, 

bu funksional qru

plarla qarşılıqlı təsirdə ola bilən bir çox maddələrin iştirakilə EPQ asanlıqla üçölçülü 

(fəza quruluşlu) formaya keçərək bərkiyirlər. Bu isə EPQ əsasında lak

-

boyaq materialları, 



yapışqanlar, yüksək möhkəmliyə malik plastiklər, müxtəlif doldurucu və hopdur

ucu kompaundlar, 

hermetiklər və s. almağa imkan verir. EPQ bərkidiciləri kimi poliaminlərdən (20

-

30°C



-

də), dikarbon 

turşularının anhidridlərindən (120

-

180°C



-

də) geniş istifadə olunur.

 

10.3. Mürəkkəb poliefirlər 

 

Makromolekul zəncirində mürəkkəb efir qrupu saxlayan heterozəncirli polimerlər olub, ikiəsaslı 

karbon turşuları (yaxud onların efirləri) ilə iki atomlu spirtlərin (və ya fenolların) 


Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 



heteropolikondensləşməsi yaxud oksiturşuların homopolikondensləşməsi reaksiyaları vasitəsilə 

alınırlar. Başlanğıc maddələrin quruluşundan asılı olaraq mürəkkəb polieflər iki qrupa bolünürlər: 

alifatik və aromatik poliefirlər. Alifatik poliefirlər nisbətən aşağı temperaturda (50

-

100°C) əriyirlər, 



kimyəvi cəhətdən az davamlıdırlar və buna görə də məhdud dərəcədə istifadə ol

unurlar. Aromatik 

həlqələrin zəncirə daxil olması həm ərimə temperatunu (250

-

350°C), həm də kimyəvi davamlığı 



artırır. Aromatik mürəkkəb poliefirlərdən ən əhəmiyyətlisi və sənaye miqyasmda istehsal olunanı 

polietilenqlikoltereftalatdır. Ondan istehsal olunan lif "lavsan", "dakron", "terilen" və s. adlar altında 

buraxılır. Polietilenqlikoltereftalat istehsalı üçün tereftal turşusundan və etilenqlikoldan istifadə olunur 

Tereftal turşusunun təmizlənməsi çətinlik törətdiyindən adətən, əvvəlcə onun dimetil efirini alıb, sonra 

onu etilenqlikolla yenidən efirləşməsini aparırlar:

 

 



Reaksiya natrium və maqnezium alkoqolyatlar, qurğuşun

-4-


oksid və s. katalizatorlar iştirakilə 

sürətlənir. Ərinmiş halda çox özülü maye olan polietilenqlikoltereftalat soyuduqda şəffaf, bə

rk, amorf 

kütləyə çevrilir. Şüşələşmə temperaturu 70

-

80°C


-

dir. 80°C

-

dən yuxarı qızdırıldıqda şəffaflığını itirərək 



kristallaşır. Fiziki halından asılı olaraq sıxlığı 1330

-1450 kq/m

həddindədir. Orta molekul kütləsi 



20.000-

40.000 olan polimerin ərimə tempe

raturu 255-

265°C


-

dir. Polietilenqlikoltereftalat üzvi 

turşuların, fosfat turşusunun, qələvilərin duru məhlullarının, spirtlərin, ketonların, karbohidrogenlərin, 

həmçinin bakteriyaların təsirinə qarşı çox davamlıdır. Trifluorsirkə turşusunda, krezolda və başqa 

fenollarda həll olur. Termiki davamlığı yüksəkdir, yalnız 300°C

-

dən yuxarı temperaturda destruksiya 



prosesləri başlanır

Polietilenqlikoltereftalat əsasən lif istehsalı üçün istifadə edilir. Ondan hazırlanan 



lif yüksək elastiklik modulu, zərbə özülülüyü və sürtünməyə davamlığı ilə fərqlənir.

 

10.4. Poliamidlər, poliuretanlar, aminoplastlar



 

Makromolekul zəncirində amid qrupu 

 

saxlayan heterozəncirli polimerlər ümumi halda 



poliamidlər adlanır. Onlar diaminlərlə dikarbon turşuları və onların efırləri və xloranhidridlərinin, 

aminturşuların polikondensləşməsi və eləcə də laktamların polimerləşməsi yolu ilə alınırlar:

 


Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 



 

Qeyd etmək lazımdır ki, zülallar və polipeptidlər də poliamidlərə aid edilə bilər, lakin onlar 



quruluşuna, fıziki və kimyəvi, eləcə də bioloji xassələrinə görə müstəqil qrup halında birləşdirilirlər. Bir 

çox poliamidlər mühüm sənaye məhsullarıdır və onların tətbiq sahəsi olduqca genişdir. Bu tip 

poliamidlərə misal olaraq poliheksametilenadipinamid (naylon

-

6,6) və poli



-

ε

-kaproamid (naylon-6 



yaxud kapron) göstərilə bilər. Poliheksametilenadipinamid (PHA) heksametilendiaminlə adipin 

turşusunun polikondensləşməsindən alınır. Adipin turşusu ilə heksametilendiaminin qarşılıqlı 

təsirindən əvvəlcə onların duzu 

AH duzu əmələ gəlir:



 

 

AH duzu ərimə temperaturu 190



-

191°C olan ağ rəngli narın kristaldır. AH duzunu 275

-

280°C


-

də 


vakuumda qızdırdıqda su ayrılır və yüksəkmolekullu polikondensləşmə məhsulu alınır:

 

 



Alınmış PHA

-

nın molekul kütləsi 15.000



-

25.000, ərimə temperaturu 255°C, sıxlığı isə 1140 

kq/m

3

-



dir. 350°C

-

dən yuxarı temperaturda parçalanır. Fenolda, krezolda, qarışqa turşusunda, qatı 



sulfat və xlorid turşularında həll olur. PHA əsasən naylon

-

6,6 yaxud anid lifinin istehsalı və müxtəlif 



texniki məmulatların hazırlanması üçün istifadə edilir. İstehsal həcminə görə PHA başqa poliamidlər 

arasında birinci yeri tutur. Digər geniş yayılmış poliamid poli

-

ε

-kaproamid (PK), kaprol



aktamın su, 

spirt, turşu, əsas və s. aktivatorlar iştirakilə polimerləşməsi ilə alınır:

 

 


Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 



Sənaye miqyasında alınan PK

-

in orta molekul kütləsi 10.000



-

35.000, ərimə temperaturu 215

-

225°C, sıxlığı 1130



-1140 kq/m

3

-



dir. Əksər həlledicilərə qarşı davamlıdır. Qüvvətli polyar 

həlledicilərdə, məsələn, krezolda, qatı sulfat, xlorid və qarışqa turşularında, spirtlərdə həll olur. PK, 

kapron lifı istehsalı və müxtəlif maşın hissələrinin hazırlanması üçün istifadə edilir. Kapron lifi bir çox 

xarici firmalar tərəfindən na

ylon-

6, kaprolan, perlon, silon, amilan və s. adlar altında buraxılır.



 

Poliuretanlar. 

Poliuretanlar əsas zəncirində uretan qrupu 

 olan sintetik 

polimerlərdir. Bu qrupla yanaşı poliuretanların makromolekullarında amid, sadə və mürəkkəb efir 

qrupları da ola

 

bilər. Poliuretanlar di



və poliizosianatlar və molekulunda iki və daha artıq hidroksil 

qrupu olan birləşmələr (qlikollar, sadə və mürəkkəb oliqoefirlər) əsasında alınırlar. Diizosianatlar və 

qlikollar

ın

 

qarşılıqlı təsirindən xətti poliuretanlar əmələ gəlır:



 

 

Aydındır ki, monomerlərdən hər hansı birinin funksionallığı ikidən çox olsa onda şaxəli və 



torşəkilli poliuretanlar alınar. Poliuretanların alınma texnologiyası bir və ikimərhələli proses olmaqla iki 

tip olur. Birmərhələli prosesdə bütün başlanğıc maddələr eyni zamanda qarışdırılır və 

polımerləşmənin getməsi üçün lazımi şərait yaradılır. İkimərhələli prosesdə isə əvvəlcə diizosianatın 

artıq mol miqdarı götürülməklə uclarında izosianat qrupu saxlayan aşağı molekul kütləsi forpolimer 

sintez olunur, sonr

a isə forpolimerin qlikol yaxud diamınlə qarşılıqlı təsirindən yüksək molekul kütləli 

(20.000-

30.000) poliuretan alınır. Poliuretanlar müxtəlif məqsədlər üçün, o cümlədən, penoplastlar, 

penopoliuretanlar, kauçuklar, elastomer liflər, süni dəri və s. hazırlanması üçün istifadə edilir. 

Heksametilendiizosianat ;və butandiol

-

l,4 əsasında alınan



 

və molekul kütləsi 13.000

-30.000 olan 

poliuretan lif alınması üçün istifadə edilir. Alifatik oliqoefirlər və aromatik diizosianatlar əsasında 

alınan elastomer liflər (məsələn, spandeks lifi) böyük möhkəmliyə və 500

-700% nisbi uzanmaya malik 

olurlar. Onlar elastikdir, yüngüldür, sürtünməyə davamlıdır və yaxşı boyaq götürürlər. Yüksək fıziki

-

mexaniki xassələri ilə fərqlənən poliuretan kauçukları atmosfer təsirinə, UB



və γ


-

şüalanmaya 

davamlıdırlar. Onlardan ağır şinlər, maşın hissələri, örtüklər, konveyer lentləri və s. hazırlanır.

 

Aminoplastlar. 

Bu tip heterozəncirli polimerlərə karbamid, tiokarbamid, melamin və başqa 

azotlu birləşmələrin formaldehidlə polikondensləşmə məhsulları aid edilir. Karbamid və melamin 

əsasında alınan aminoplastlar texniki cəhətdən daha çox əhəmiyyət kəsb edirlər. Karbamidlə 

formaldehidin polikondensləşməsinin ilkin məhsulları metilol törəmələridir:

 


Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 



 

Karbamid molekulunda olan mütəhərrik hidrogen atomlarının hesabına tri



və tetrametilol 

karbamidlərin də əmələ gəlməsi mümkündür. Alınmış metilol törəmələri biri

-

birilə yaxud karbamidlə 



kondensləşərək həll olan xətti polimer makromolekulları əmələ gətirirlər:

 

 



Xətti quruluşlu zəncirlərin  sonrakı qarşılıqlı təsiri nəticəsində fəza quruluş

l

u polimer alınır:



 

 

Xətti və ya fəza quruluşlu polimerin alınması komponentlərin mol nisbətindən asılıdır. Fəza 



quruluşlu polimerin alınması üçün formaldehidin miqdarı artıq götürülməlidir.

 

Melaminlə formaldehidin polikondensləşməsi də metilol törəmələrin almması ilə əlaqədardır:



 

Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 



 

Amin qrupunda olan hidrogen atomları hesabına tetra



-, penta- 

və heksametilomelaminlərin 

əmələ gəlməsi mümkündür. Metilolmelaminlərin polikondensləşməsi nəticəsində fəza quruluşlu 

polimerlər alınır:

 

 

Karbamid- 



və melamin

-

formaldehid qətranları gündəlik məişət məmulatları (boşqablar, 



stəkanlar), telefon aparatları, elektrotexniki məmulatlar və s. hazırlanması üçün istifadə edilir.

 

10.5. Element-



üzvi polimerlər

 

Makromolekul zəncirində üzvi birləşmələr əmələ gətirə bilən silisium, alüminium, titan, bor, 

g

ermanium, fosfor və s. kimi element atomları saxlayan polimerlər element



-

üzvi polimerlər adlanırlar. 

Bu element atomları polimer makromolekulunun həm əsas zəncirində. həm də əvəzedici qruplarında

 

ola bilərlər, Element atomlarının əsas zəncirdə olduğu element üzvi polimerlər daha yüksək fiziki



-

Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 



mexaniki xassələrin olması ilə fərqlənirlər. Element

-

üzvi polimerlərin ən geniş yayılmış nümayəndələri 



silisium-

üzvi polimerlərdir. Bu polimerlərdən kauçuklar, lak və emallar kimi istifadə olunur. Sənaye 

miqyasında SKT, SKTV, SKTF, SKTFT və s. markalı silısium üzvi (silikon) kauçukları istehsal olunur. 

Bu kauçukların ümumi formulu:

 

 

şəklindədir. SKT markalı kauçuk üçün R və R



1

 CH


3

 qrupu (polidimetil-siloksan), SKTFV 

kauçukun zəncirində 99% dimetilsiloksan. 1% melilvinil

-siloksan (R,-CH

3

, R' isə 



-CH-CH

2

 



qruplarıdır) 

zvenoları. SKTF kauçuku zəncirində 90

-95% dimetilsiloksan, 5-10% metilfenilsiloksan (R, -CH

3

, R



1

 

isə 



-C

6

H



5

 

qrupu) zvenoları olur. SKTFT kauçukunun makromolekullarında isə R, 



-CH

3

 qrupu, R



1

 

isə 



CF

3

- CH



2

- CH


2

qrupudur. Bu kauçukların sənaye miqyasında istehsalı tsiklosiloksanların katalitik 



polimerləşməsinə əsaslanır:

 

 



Katalizator kimi qələvilərdən yaxud qatı sulfat turşusundan istifadə edilir. Silikon kauçuklarının 

molekul kütləsi 300.000

-800.000-

dir və onlar karbohidrogenlərdə, sadə və mürəkkəb efırlərdə yaxşı 

həll olurlar. Silikon kauçukları yüksək termiki davamlılığı ilə fərqlənirlər. Karbonzəncirli polimerlərdən 

fərqli olaraq siloksanlar 150°C

-

dən aşağı temperaturda termooksidləşdirici destruksiyaya uğramırlar, 



onlardan alınmış vulkanizatlar 150°C

-

də 30 il, 200°C



-

də 5 il, 315°C

-

də 2 ay müddətində öz 



xassələrini praktiki olaraq saxlayırlar. Silikon kauçukları əsası

n

da alınan rezin məmulatlarının şa



xtaya 

davamlığı bütün kauçuklardan yüksəkdir, Bu kauçuklardan aviasiya və raket texnikasında qoruyucu 

örtüklər kimi, tibbdə ürək klapanlarını, qan damarlarını əvəz edən süni orqanlar düzəltmək üçün, 

kabellər və digər izolyasiya materialları hazırlamaq üçün

 

istifadə edilir.



 

Digər element

-

üzvi polimerlərdən yüksək temperatura davamlı örtüklər,



 

laklar alınması üçün 

istifadə edilən polialümoksanlar  

 


Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 



10 

RO

Al(OR)O



H

n

 



yüksək

 

termiki davamlı bor



-

üzvi po


li

merlər 


B

NHR


B

NHR


n

 

y



üksək dərəcədə odadavamlı və adgeziya xassələri ilə fərqlənən fosfor

-

üzvi



 

P

O



CH

2

OH



P

O

O



OH

R

O



n

n

,



 

polimerlər praktiki əhəmiyyət kəsb edirlər.

 

Praktikum / 

Sərbəst araşdırma

 

 



Epoksid qətranları haqqında ətraflı məlumat

 

Testlər



 

1. 

Hansı üsullarla

 

daha yüksək molekullu sadə poliefirlər alınır?



 

A) İon


-koor

dinasyon polimerləşmə üsulu ilə

 

B) Anion polim



erləşmə ilə

 

C) Kation polimerləşmə ilə



 

D) A


nion və kation polimerləşmə ilə

 

E) Kation və io



n-

koordinasyon polimerləşmə ilə

 

2. 

Aşağıdakı fiziki xassələrdən hansı polietilenoksidə aid deyil?

 

A) Polietilenoksid suda və karbohidrogenlərdə həll olmayan muma oxşar maddədir



 

B) Mumaoxşar yaxud bərk maddədir

 

C) Polietilenoksid 66-



78°C –də əriyir

 

D) Polietilenoksid suda həll olur



 

E) 300°C


-

dən yuxarı termiki destruksiyaya uğrayır

 

3. 

Propilen oksidinin polimerləşməsindən neçə tip

 

zveno əmələ gəlir?



 

A) 


İ

ki tip 


 

α vəβ



 

B) Bir tip 

 

yalnız α



 

C) 


Üç tip –

 

α, β və γ



 

Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 



11 

D) Bir tip - 

yalnız β

 

E) 



Dörd tip 

α, β, γ və ω



 

4. 

Sadə poliefirlərdə anion polimerləşmədə

  

əsasən hansı qırılma ilə əlaqəli zvenolar əmələ 



gəlir?

 

A) 



β

qırılma ilə əlaqədar zvenolar



 

B) 


α

qırılma ilə əlaqədar zvenolar



 

C) 


γ

-

qırılma ilə əlaqədar zvenolar



 

D) 


α və γ

-

qırılma ilə əlaqədar znevolar



 

E) 


α və ω

-

qırılma ilə



 

5. 

Polietilenoksid və polifenilenoksid üçün

 

ümumi olan nədir?



 

A) 


Hər ikisi sadə poliefirlərə aiddir

 

B) 



Suda həll olmurlar

 

C) 



Karbohidrogenlərdə həll olmurlar

 

D) 



Suyun iştirakı ilə etilenoksid tsiklinin açılması üsulu ilə alınırlar

 

E) 



Karbozəncirli polimerlərə aid olmaları

 

6. 

Epoksid qatranlarında hansı qrup olur?

 

A) 



CH



CH

 



O  

B) 


CH

2



O



CH

2



 

C) ≡


COH 

D) 


CHO 


E) 

COOH 



7. 

Başlanğıc maddələrin quruluşundan asılı olaraq mürəkkəb poliefirlər neçə qrupa bölünür və 

hansılardı?

 

A) 2 



 

alifatik və aromatik



 

B) 1 


 alifatik 

C) 1 



 aromatik 



D) 3 

 alifatik, ts



iklik və aromatik

 


Fayl 

http://adpu.edu.az

 

portalından götürülüb. Müəlliflik hüquqları qorunur. Təkrar çap zamanı i



stinad vacibdir. 

 

 



12 

E) 


Heç bir qrupa bölünmür

 

8. 

Aşağıdakı birləşmələrdən hansı poliamidlərə aid edilə bilər?

 

A) 



Zülallar

 

B) Polietilenqlikoltereftalat 



C) Polifeniloksid 

D) Melamin 

E) Poli-2,6 dimetilenoksid 

9. 

Hansı növ birləşmələr element üzvi polimerlər adlanır?

 

A) 


Makromolekul zəncirində element üzvi birləşmələr əmələ gətirə bilən Si,Al,P,B və s. kimi 

element atomları saxlayan polimerlər

 

B) 


Makromolekul zənciri yalnız C,Si və azotdan ibarət olan polimerlər

 

C) 



Makromolekul zənciri yalnız karbon atomundan ibarət olan polimerlər

 

D) 



Makromolekul zənciri yalnız C və N

-

dən ibarət olan polimerlər



 

E) 


Makromolekul zənciri yalnız karbon atomlarından ibarət polimerlər

 

10. 

Ən geniş yayılmış silisium–

 

üzvi polimerlərdən harada istifadə olunur?



 

A) 


Silikat kauçukları, lak və emallar kimi

 

B) 



Yuyucu vasitələrin kompleksi kimi

 

C) 



Liflərin hazırlanmasında

 

D) 



Tekstil parçalarının istehsalında

 

E) 



Heç bir yerdə istifadə edilmir

 

Ədəbiyyat



 

1. 


Əkbərov O.H., Əzizov

 

A.Ə., Əkbərov E.O. Yüksək molekullu birləşmələr kimyası. Bakı, 



Universitet nəşr., 2004

 

2. 



Əkbərov O.H., Əzizov A.Ə. Yüksək molekullu birləşmələr kimyası, Bakı, Universitet nəşr., 

2007 



Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling