Nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti


Download 5.47 Kb.

bet1/20
Sana04.06.2018
Hajmi5.47 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20

 
О‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA MARKAZIY  
MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI 
 
 
NIZOMIY NOMIDAGI  TOSHKENT DAVLAT  
PEDAGOGIKA UNIVERSITETI 
 
 
 
 
                   
 
 
 
 
TA’LIMDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR  
 
 
 
 
I.N. ISLOMOV 
 
«MARKAZIY OSIYO GEOGRAFIYASI»  
FANIDAN TA’LIM TEXNOLOGIYASI  
 
 
      
 
 
 
 
                        
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Toshkent – 2015 
 
  

 
Mundarija 
 
 
Ma’ruza mashg‘ulotlari 
Betlar 

Kirish. Markaziy Osiyo geografik о‘rni, kattaligi tarkibi va chegaralari. 


Markaziy Osiyoning yer yuzasi, iqlimi va ichki suvlari, organik dunyosi 
11 

Markaziy Osiyoning tabiiy sharoiti. Tabiiy resurslar va ularning turlari xamda 
tushuncha 
22 

Markaziy Osiyo aholisi.  
28 

Markaziy Osiyo xalq xо‘jaligi. 
33 

Markaziy Osiyoning sanoati, qishloq xо‘jaligi, transporti, tashqi iqtisodiy aloqalari. 
38 

Qozog‘iston Respublikasi,  Qirg‘iziston Respublikasi 
44 

Tojikiston Respublikasi, Turkmaniston Respublikasi. 
52 

О‘zbekiston Respublikasi 
62 
 
Amaliy mashg‘ulotlari 
      68 

Markaziy Osiyo davlatlari siyosiy-ma’muriy xaritasi yozuvsiz xaritaga tushirish va 
tahlil qilish. 
69 

Markaziy Osiyo tabiiy xaritasini ishlash va nomenklaturasini о‘rganish. 
77 

Markaziy Osiyo iqlim xaritasini о‘rganish va ularni yozuvsiz xaritaga tushirish. 
84 

Markaziy Osiyo organik dunyosini xaritasini ishlash va о‘rganish. 
89 

Markaziy Osiyo aholi xaritasini tuzish. 
94 

Markaziy Osiyo davlatlari xalq xо‘jaligining tarkibiy tuzilishi sxemasini tuzish. 
100 

Markaziy Osiyo davlatlari sanoatning asosiy markazlarini aniqlash va ularga ta’rif 
berish. 
106 

Markaziy Osiyo davlatlari qishloq xо‘jaligi mintaqalarini ajratish va ularni xaritaga 
tushirish. 
112 

Har bir davlatga tabiiy geografik va iqtisodiy geografik ta’rif berish. 
118 
 
Mustaqil ta’lim mashg‘uloti 
    124 
1. 
Markaziy Osiyo xududidagi regional tashkilotlarga tarif 
125 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
Ma’ruza mashg‘ulotining texnologik xaritasi 
 
Faoliyat mazmuni 
Bosqichlar, vaqti 
о‘qituvchi 
talaba 
1-bosqich. 
Kirish 
(10 min) 
1.1.  О‘quv  mashg‘ulotining  mavzu  va 
rejasini 
ma’lum 
qiladi. 
Erishadigan 
natijalar 
bilan 
tanishtiradi. 
Mazkur 
mashg‘ulot  muammoli  tarzda  о‘tishini 
e’lon qiladi. (1-ilova) 
1.1. Eshitadilar va yozib 
oladilar. 
2-bosqich. 
Asosiy 
(60 min) 
2.1. Talabalar e’tiborini jalb etish va bilim 
darajalarini  aniqlash  uchun  tezkor  savol-
javob о‘tkazadi. (3 ilova) 
2.2.  О‘qituvchi  vizual  materiallardan 
foydalangan 
holda 
ma’ruzani 
bayon 
etishda 
tarqatma 
materiallardan 
foydalanadi  (3 ilova
  2.3.  О‘zbekistonning  umumiy  tabiiy-
geografik  ma’lumotini  karta  yordamida   
2.1.  Eshitadi.  Navbat 
bilan  savollarga  javob 
beradi. 
2.2. Guruhlarga bо‘linib 
tarqatma material bilan 
mustaqil ishlaydi, 
kerakli joylarni yozib 
oladi. 
2.3. Eslab qoladi.  
1-mavzu. 
Kirish. Markaziy Osiyo
 geografik о‘rni, kattaligi, tarkibiy va 
chegaralari.  
 
 
                                Kirish ma’ruzasini о‘qitish  texnologiyasi   
 
Vaqti – 2 soat 
Talabalar soni: 25-60 nafar 
О‘quv mashg‘ulotining shakli 
Vizual ma’ruza 
Ma’ruza mashg‘ulotining rejasi 
1.  Markaziy Osiyo tug‘risida tushuncha 
2.  Markaziy Osiyo geografik о‘rni  
3.  Markaziy  Osiyoga  umumiy  tabiiy-geografik 
tavsif
 
 
 
О‘quv  mashg‘ulotining  maqsadi

Talabalarga 
Markaziy  Osiyo 
geografiyasi  tо‘g‘risida 
umumiy tushunchalar berish. 
Pedagogik vazifalar 
 
Markaziy Osiyo
  
geografiyasini  
о‘rganishning  ahamiyatini 
tushuntirish 
 
Markaziy Osiyo 
geografik о‘rnini 
tushuntirish 
 
Markaziy Osiyog

umumiy tabiiy-geografik 
tavsif berish. 
 
О‘quv faoliyatining natijalari 
 Talaba: 
 
Markaziy Osiyo
  geografiyasini  о‘rganishning  
ahamiyatini tushunib oladi. 
 
Markaziy Osiyo 
geografik о‘rnini tushunib 
oladi. 
 
Markaziy Osiyog
a umumiy tabiiy-geografik 
tavsifini bilib oladi. 
 
О‘qitish uslubi va texnikasi 
 Vizual ma’ruza,  blits-sо‘rov, blits о‘yin  
О‘qitish vositalari 
Tarqatma material, proyektor, darslik, doska, bо‘r. 
О‘qitish shakli 
Frontal, guruhli 
О‘qitish sharoitlari 
Ma’ruza xonasi 

namoyon qiladi.(4 ilova
2.4. Talabalarga mavzuning  asosiy 
tushunchalariga e’tibor qilishni, berilgan 
topshiriqni bajarishni va barcha 
ma’lumotni yozib olishlarini ta’kidlaydi.(
-8 ilova
 
 
 
Ta’rifini karta 
yordamida yozib oladi 
va kartadan kо‘rsatadi. 
2.4. Blits о‘yinni 
mustaqil bajaradi, savol 
beradi 
 
3-bosqich 
Yakuniy 
(10 min) 
3.1.  Mavzuga  yakun  yasaydi  va  talabalar 
e’tiborini asosiy masalalarga qaratadi.  
3.2 
Faol 
ishtirok 
etgan 
talabalarni 
rag‘batlantiradi. 
3.2.  Mustaqil  ish  uchun  vazifa:  “Kirish. 
Markaziy 
Osiyo 
geografiyasining 
о‘rganish  obyekti,  maqsadi,  vazifalari” 
sо‘ziga klaster tuzishni vazifa qilib beradi, 
baholaydi. 
 
 
3.1. 
Eshitadi, 
aniqlashtiradi. 
 
 
3.2. Topshiriqni yozib 
oladi. 
 
1-ilova
  
 
О‘quv mashg‘ulotining maqsadi: 
Talabalarga 
Markaziy Osiyo 
geografiyasi tо‘g‘risida 
umumiy tushunchalar berish
 
1.  Jaxon va Markaziy Osiyo  
2.  Markaziy Osiyo tug‘risida tushuncha 
3.  Markaziy Osiyo geografik о‘rni  
4.  Markaziy Osiyo maydoni va tarkibi 
 
2- ilova 
 
 
 
 
            
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
BLITS   SAVOL 
1. 
Markaziy  Osiyo
  geografik  о‘rnining  asosiy  xususiyatlari 
nimalardan iborat? 
2. 
Markaziy  Osiyo
  geografik  о‘rni  jihatidan  qaysi  mintaqada 
joylashgan? 
3. 
Markaziy  Osiyo
  shimoliy  va  janubiy  chegarasi  qaysi  tabiiy-
geografik obyektlar orqali о‘tadi.  
4. 
Markaziy Osiyo
 qaysi xorijiy davlatlar   bilan chegaradosh? 
5.  О‘zbekiston  qanday ma’muriy birliklardan iborat? 

2 – ilova 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
                                                                                                                                                                                                                                     
                                                                                     3-ilova 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Markaziy Osiyo 
geografiyasining о‘rganish 
obeyekti, maqsadi va vazifalari  
 
 
Obeyekti
:
 Markaziy Osiyo
 tabiati va tabiiy sharoiti. 
 
Maqsadi

Markaziy  Osiyo
  tabiiy  resurslari,  ularning  holati,  bir-biriga 
bog‘liqligi,  tabiiy  boyliklari,  ulardan  oqilona  foydalanib,  muhofaza 
ostiga  olish  haqida  bilim  berish  bilan  birga  О‘zbekiston  tabiatidagi 
tafovutlarni  tushuntirish.   
Markaziy Osiyo
 
geografiyasining 
vazifalari 
 
 
 
Vazifalari
: 1.  
Markaziy Osiyo
 yer usti tuzilishining xilma-xilligi, geologik 
tuzilishi  va  rivojlanish  tarixi,tektonikasi  hamda  uning  tabiatning  boshqa 
unserlariga ta’sirini о‘rganish;  
  2.
  Markaziy  Osiyo
  relyefining  asosiy  turlari,  ularning  genetik  kelib 
chiqishi  hamda  relyefning  shakllanishida  Yerning  tashqi  dinamik 
jarayonlarini ishtirokini aniqlash;  
  3. 
Markaziy Osiyon
ing iqlimiy xususiyatlari, iqlim hosil qiluvchi omillar, 
iqlim unusurlari(harorat, yog‘in, namlik, shamol)ning hududiytaqsimlanishi 
va ichki suvlari, ularning gidrologik xususiyatlarin о‘rganish va tahlil qilish; 
  4. 
Markaziy Osiyo
 tuproq, о‘simlik  va  hayvonot dunyosi, ularning turlari 
va tarqalishini о‘rganish; 
  5.
  Markaziy  Osiyo
  tabiati  va  tabiiy  resurslarining  holati,  ularga  ta’sir 
etuvchi  omillar,  ulardan  oqilona  foydalanib,  muhofaza  ostiga  olishga 
qaratilgan chora tadbirlarni aniqlash va о‘rganish; 
  6. О‘zbekistonning tabiiy geografik rayonlar.  

 
           4-ilova 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Markaziy Osiyoning geografik 
о‘rni, maydoni  
 
Markaziy  Osiyo 
Yevrosiyoning  markaziy  qismida,  Osiyoning  markazida 
joylashgan  (shimoliy  chekka  nuqtasi  53,8d,36m  sh.k.,  janubiy  chekka  nuqtasi 
34d,11m sh.k., g‘arbiy chekka nuqtasi 53d, 00m shq.u, sharqiy chekka nuqtasi 
85d,10m shq.u.)  
  Maydoni 4,390,9 ming kv.km. 
  Shimoldan  janubga  2200  km.ga,  g‘arbdan  sharqga  3000  km  masofaga 
chо‘zilgan.  
  О‘rta  dengiz  atrofidagi  mamlakatlar  –  Ispaniya,  Italiya,Yunoniston,  Turkiya 
kabi mamlakatlar bilan bir geografik kenglikda joylashgan.  
 
Markaziy Osiyo
 hududining shimoli-g‘arbdan janubi-sharqqa chо‘zilgan katta  
qismi  tekisliklardan,  shimoli-sharqiy,  sharqiy  va  janubi-sharqiy  qismi  adir  va 
tog‘lardan iborat. 
 
 
Yoz  bulutsiz,  seroftob  bо‘lib,  jazirama  issiq,  quruq,  qish  esa  shu  geografik 
kenglik uchun xos bо‘lmagan ancha sovuqligi bilan xarakterlanadi.
 
 
Berk havzada joylashgan.  
 
 
Berk havzada joylashgan. 
 
 
Markaziy  Osiyo
  geografik  joylashuvining  qulayligi  tufayli  uning  hududidan 
qadimda mashhur “Buyuk ipak yо‘li” о‘tgan.
 
 
Yer usti va yer osti boyliklari juda xilm-xil va  ularga boy.
 
 
Uning hududida 5 ta davlat mavjud
 
    .
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
                                                                                             5-ilova  
 
 
                                                                                                      
 
5-ilova 
Markaziy Osiyo siyosiy kartasi 
 
 
 
Markaziy Osiyo 
hududidagi davlatlar va 
ularning poytaxtlari 
О‘zbekiston  Respublikasi

Toshkent,  Qozog‘iston  Respublikasi-
Astana, Qirg‘iziston  Respublikasi-Bishkek, Tojikiston  Respublikasi-
Dushanbe, Turkmaniston Respublikasi-Ashxabod..  
 
 

 

 
6-ilova 
Talabalar bilimini mustahkamlash uchun savollar. 
 
1.  Markaziy  Osiyoning  joylashgan  geografik  о‘rni  va  chegaralarini  kartadan 
kо‘rsatib bering. 
2.  Nima  sababdan  Markaziy  Osiyo  iqlimi  bir  kenglikda  joylashgan  Markaziy 
dengiz atrofidagi mamlakatlarnikidan farq qiladi? Izohlab bering.  
3.  «Buyuk  ipak  yо‘li»ning  Markaziy  Osiyo  hududidan  о‘tishi  Respublikaning 
iqtisodiyoti va madaniyatini rivojlanishiga qanday ta’sir etgan? 
     4.  Markaziy  Osiyo  davlatlarining  geografik  va  tarixiy-ijtimoiy  umumiyligi 
nimalarda namoyon bо‘ladi? 
    5. «Turkiston – umumiy uyimiz» deganda nimalar hisobga olinadi? 
    6.  Markaziy Osiyo davlatlari tarkibi va kattaligi qanday? 
    7. Markaziy Osiyo tabiiy sharoitini tahlil qiling. 
 
 
7-ilova 
 
 
№ 
Savollar 
Yakka 
javob 
Tо‘g‘ri 
javob 
Sizning harakatingiz 
 
1. 
Markaziy Osiyo yana qanday nomlar 
bilan nomlanadi. 
 
 
Astana 
2. 
Markaziy 
Osiyoning 
maydoni 
qancha

 
 
Dushanbe 
3. 
О‘zbekiston 
Markaziy  Osiyoning 
qaysi qismida joylashgan

 
 
Ashxabod 
4. 
Markaziy Osiyoda qancha  mamlakat 
mavjud

 
 
7495m 
5. 
Markaziy  Osiyoning  eng  baland 
nuqtasi balandligi qancha

 
 
Markaziy Osiyo, Turkiston 
6. 
Markaziy 
Osiyoning 
tog‘li 
respublikalari qaysi

 
 
4 mln kv km yaqin 
7. 
Markaziy Osiyoning asosiy daryolari 
qaysi

 
 
Markaziy 
8. 
Qozog‘iston poytaxti qaysi shahar? 
 
 
5 ta 
9. 
Qirg‘iziston poytaxti qaysi shahar? 
 
 
Qirg‘iziston, Tojikiston 
10.  Tojikiston poytaxti qaysi shahar? 
 
 
Sirdaryo, Amudaryo 
11.  Turkmaniston poytaxti qaysi 
shahar? 
 
 
Bishkek 
 
8-ilova 
Tarqatma materiallar 
Markaziy  Osiyo  tushunchasi.  Markaziy  Osiyo  deganda  siyosiy  jixatdan 
Yevrosiyo  materigining  ichki  qismida  joylashgan,  О‘zbekiston,  Qozog‘iston, 
BLITS- О‘YIN 

 

Turkmaniston,  Tojikiston  davlatlari  egallagn  xududlari  tushuniladi.  Tabiiy 
geografik  jihatidan  Markaziy  Osiyo  degenda  shimoliy  va  janubiy  Mug‘iliston 
shimoli-g‘arbiy Xitoy, Tibet tog‘lari kiradi. 
          Turkiston  tushunchasi  ikki  xil  ma’noda  ishlatiladi.  Birinchidan,  turkiy 
xalqlar  yashaydigan  о‘lka  ma’nosi  tushiniladi.  Ikkinchidan  esa  tabiiy  geografik 
о‘lka  sifatida.  Tukiston  tabiiy  geografik  о‘lkasi  о‘zining  tabiiy  sharitining  о‘ziga 
xos  xususiyatlari  bilan  ajralib  turadigan  о‘lkadir.  Hozirgi  davrda  Turkiston  tabiiy 
geografik о‘lkasini о‘rniga «Markaziy Osiyo» tushunchasi qо‘llanilmoqda. Bundan 
tashqari  «Turon»  tushunchasi  ham  mavjud.  Qadimda  ushbu  tushuncha  hozirgi 
«Markaziy Osiyo» hududini anglatgan. 
          Tabiiy  geografik  ma’noda  ushbu  tushuncha  Markaziy  Osiyoning  tekkislik 
qismini anglatadi (Qoraqum, Qizilqum). 
          Demak,  Markaziy  Osiyo  deganda  Osiyo  qit’asida  joylashgan  О‘zbekiston, 
Qozog‘iston, Turkmaniston, Tojikiston davlatlari egallagn xududlari tushuniladi. 
            Chegaralari.  Markaziy  Osiyoning  chegaralari  Qozog‘iston  davlatining 
shimoliy  chegaralari  orqali,  sharqiy  chegarasi  esa  Qozog‘iston,  Qirg‘iziston  va 
Tojigistonning  sharqiy  chegaralari  orqali,  janubiy  chegarasi  Tojikiston, 
О‘zbekiston  va  Turmaniston  davlatlarining  janubiy  chegaralari  orqali  о‘tkaziladi. 
G‘arbiy chegarasi esa Turkmaniston va Qozog‘istonning Kaspiy dengizidan о‘tgan 
g‘arbiy  chegaralari  bо‘ylab  о‘tadi.  Ana  shu  chegarada  Markaziy  Osiyo 
davlatlarining umumiy maydoni 3,99 mln.kv.km. 
          Tekshirilish  tarixi.  Markaziy  Osiyo  davlatlari  hududi  tabiatini  о‘rganish 
qadim  davrlardan  boshlangan.  Chunki  Markaziy  Osiyo  g‘arb  va  sharq  davlatlari 
orasidagi  muhim  savdo  yо‘lida  joylashgan.  Qadimda  о‘lkamizda  juda  yirik 
davlatlar bо‘lgan. (Baktriya, Sug‘diyona). 
          О‘lkamiz  haqidagi  dastldabki  malumotlar  Gerodot,  Arrian,  Ptolemey  va 
boshqalarning asarlarida uchratish mumkin. 
          Markaziy  Osiyo  tabiati  «Buyuk  ipak  yо‘li»  davrida  xitoy,  arab  va  maxalliy 
olimlar tomonidan yaxshi о‘rganilidi. Buyuk ipak yо‘li  miloddan avvalgi 2 asrdan 
eramizning 16 asrigacha asosiy savdo yо‘li bо‘lib xisoblangan. 
        Xitoy  sayyoxlari  Chjan  Kan  va  Syuan  Szan  о‘lka  tabiatini,  xalqlarini  va 
xо‘jaligini о‘rganib, muxim asarlar yozib qoldirishgan. 
        Arab  olimlaridan  Abdul  Xasan  Ali  Ma’sudiy,  Abu  Isxoq  Istaxriy,  Yoqut  ibn 
Abdulla  va  boshqalar  Markaziy  asrlarda  о‘lkamiz  tabiatini  va  mamlakatlarini 
о‘rganib kimmatbaxo asarlar yozib qoldirishgan. 
        Markaziy  Osiyo  tabiatini  о‘rganishda  maxalliy  olimlar  juda  katta  hissa 
qо‘shishgan.  Muxammad  ibn  Muso  al-Xorazmiy  Markaziy  Osiyo    geografiyasiga 
asos  solgan.  О‘lkamiz  tabiati,  xо‘jaligi,  tarixi  haqida  buyuk  olim  Abu  Rayxon 
Beruniy (10-11 asr) juda kimmatli asarlar yozib qoldirgan. Zaxiriddin Muxammad 
Bobur  (15-16  asr)  «Boburnoma»  asarida  Markaziy  Osiyo  tabiati  haqida  muhim 
ma’lumotlar keltirgan. 
        Markaziy  Osiyo  Rossiya  tomonidan  bosib  olingandan  sо‘ng  uning  tabiati, 
xо‘jaligi    rus  va  о‘zbek  olimlari  tomonidan  atroflicha  о‘rganildi.  Bu  davrda  о‘lka 
tabiatini 
о‘rganishga 
P.P. 
Semenov-Tyanshanskiy,YU 
I.V.Mushketov, 
V.A.Obruchev,  L.S.Berg,  N.L.Korjanevskiy,  X.M.Abdullayev,  Q.Zokirov, 

 
10 
T.Zoxidov,  X.Xasanov,  Z.Akromov,  L.Babushkin,  N.A.Kogay  va  boshqalar  katta 
hissa qо‘shdilar. 
       Siyosiy  xaritasi.  Siyosiy  xarita  deb,  jaxondagi  yoki  uning  ma’lum  bir 
qismidagi  davlatlarning,  ma’lum  bir  tarixiy  davrdagi  xolatini  aks  ettiradigan 
xaritaga etiladi. 
         Siyosiy xaritalar inqiloblar, urushlar, davlat tо‘ntarishlari va mamlakatlarning 
kelishuvlari asosida о‘zgarib, qayta shakllanib turadi. 
Markaziy  Osiyo  siyosiy  xaritasining  keyingi  ikki  asr  davomidagi  tarkib  topishida 
bir necha bosqichlarni ajratish mumkin. 
          Birinchi  bosqich.  Markaziy  Osiyoning  Rossiya  tomonidan  bosib  olinishi 
arafasidagi  davrni  о‘z  ichiga  oladi.  Bu  bosqichda  о‘lkada  uchta  yirik  davlat  - 
Qо‘qon honligi, Hiva honligi va Buxoro amirligi mavjud bо‘lgan. 
           Ikkinchi  bosqich.  Mustamlaka  davrni  о‘z  ichga  oladi.  Mazkur  bosqichda 
Markaziy Osiyo Turkiston general-gubernatorligi tarkibiga kirgan. 
Uchinchi  bosqich.  Juda  qisqa  davrni  (1917-1920|22)  о‘z  ichiga  oladi.  Bu 
bosqichda  о‘lkada  uchta  mustaqil  davlat  paydo  bо‘ldi;  Qо‘qon  muxtoriyati, 
Buxoro va Xorazm respublikalari. 
           Tо‘rtinchi  bosqich  (1924-1991).  Markaziy  Osiyoda  beshta  ittifoqdosh 
respublikalar  tashkil  qilindi  (О‘zbekiston  Qozog‘iston,  Turkmaniston,  Tojikiston 
davlatlari). 
            Beshinchi  bosqich.  1991  yildan  boshlanadi.  U  ushbu  bosqichda  sobiq 
ittifoqning  parchalanishi  munosabati  bilan  ittifoqdosh  mustaqil  davlatlar  tashkil 
topdi: О‘zbekiston, Qozog‘iston, Tojikiston, Turkmaniston, Qirg‘iziston. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
11 
2-mavzu. 
 Markaziy Osiyo yer yuzasi, iqlimi, ichki suvlari va organik dunyosi  
 
2.  Ma’ruza mashg‘ulotining texnologiyasi 
Vaqti –2 soat 
Talabalar soni: 20-60 tagacha  
О‘quv mashg‘ulotining shakli 
Munozarali ma’ruza.   
Ma’ruza mashg‘ulotining rejasi 
1.  Markaziy Osiyo relyef xususiyatlari 
2.  Markaziy Osiyoning iqlimiy xususiyatlari 
3.  Markaziy Osiyo ichki suvlarga umumiy tavsif. 
4.  Markaziy Osiyo organik dunyosi 
О‘quv  mashg‘ulotining  maqsadi:
  Talabalarga  О‘zbekistonning  relyef  xususiyatlari, 
iqlimi, ichki suvlar, organik dunyosi  tо‘g‘risida talabalarga chuqurroq bilim berish.  
Pedagogik vazifalar: 
- Markaziy Osiyo relyef xususiyatlari 
va shakllarini tushuntirib berish; 

Markaziy 
Osiyoning 
iqlimiy 
xususiyatlari haqida tushuncha berish;  
-  Markaziy  Osiyo  ichki  suvlariga 
umumiy tavsif  berish; 

Markaziy 
Osiyo 
hududida 
tuproqlarni  tarqalish  qonuniyatlarini 
tushuntirish;  
-  Markaziy Osiyo о‘simliklarining 
xilma-xilligi va tarqalish 
qonuniyatlarini tushuntirish; 
- Markaziy Osiyo hayvonot dunyosiga 
umumiy tavsif berish; 
 
 
О‘quv faoliyatining natijalari: 
Talaba: 
-  Markaziy  Osiyoning  relyef  xususiyatlari  va 
shakllarini tо‘g‘risida bilimga ega bо‘ladi; 
 -  Markaziy  Osiyodagi  tog‘  tizmalarining 
joylashgan  о‘rni,  vujudga 
kelishi  haqida 
ma’lumotga  ega  bо‘ladi.  Tog‘  tizmalarini 
taqqoslaydi, xulosa chiqaradi;  
-          Markaziy  Osiyoning  iqlimiga  xos  bо‘lgan  
xususiyatlarni bilib oladi;  
-    Markaziy  Osiyo  ichki  suvlari  tо‘g‘risida  
umumiy tushunchaga ega bо‘ladi; 
- Markaziy Osiyo hududida tuproqlarni tarqalish 
qonuniyatlarini haqida bilimga ega bо‘ladilar; 
- Markaziy Osiyo о‘simliklarining xilma-xilligi 
va tarqalish qonuniyatlarini bilib oladi;  
-   Markaziy Osiyo hayvonlarining xilma-xil-
ligini bilib oladi; 
 
 
 
О‘qitish uslubi va texnikasi 
Munozarali  ma’ruza,  insert,  aqliy  hujum,    blits-
sо‘rov 
О‘qitish vositalari 
Tarqatma  material,  proyektor,  doska,  bо‘r, 
О‘zbekiston tabiiy kartasi. 
О‘qitish shakli 
Frontal, juftlikda ishlash, guruhiy. 
О‘qitish sharoitlari 
Ma’ruza xonasi. 


Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling