Nizomiy nomidagi


Download 334.31 Kb.
Pdf просмотр
bet1/3
Sana08.06.2018
Hajmi334.31 Kb.
  1   2   3

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI 

OLIY VA O’RTA MAXSUS TA`LIM VAZIRLIGI 

 

NIZOMIY NOMIDAGI 

TOSHKENT DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI 

 

 



Ro’yxatga olindi:                                                               “Tasdiqlayman”   

O’quv ishlari bo’yicha prorektor 

№____________                                                     ____________    D.U.Ergashev 

“_____” ________2014- yil                                      “____” ________2014- yil 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Issiqlik   texnikasi 

fanining ishchi o`quv  dasturi 

 

 



 

 

 

Bilim sohasi:                                          100000 – Gumanitar soha 

Ta`lim sohasi:                                           110000 - Pedagogika 

Bakalavriat yo’nalishi:                             5112100-Mehnat ta`limi 

 

 



 

 

 



 

 

                                                      TOSHKENT – 2014 



 

 

PDF created with pdfFactory Pro trial version 

www.pdffactory.com


 

Fanning ishchi o’quv dasturi o’quv, ishchi o’quv reja va o’quv dasturiga muvofiq 

ishlab chiqildi.

 

 



 

Tuzuvchi:                   Nizomiy nomidagi TDPU Umumtexnika fanlari kafedrasi      

dotsenti R.B. Daminova 

 

 

 



Taqrizchilar:            Toshkent avtomobil yo’llari institutining    «Mexanizmlar    

nazariyasi va mashinalarni detallari»  kafedrasi dotsenti  A.D.Gapirov 

                          Nizomi nomidagi TDPU «Ishlab chiqarish texnologiyalari» kafedrasi 

dotsenti A.E.Parmonov 

 

 

 



 

 

 



Ushbu  ishchi  o`quv  fan  dasturi  O’zbekiston  standartlashtirish,  metrologiya  va 

sertifikatlashtirish  agentligidan  (“O’zstandart”  Agentligi)  2013  yil  30  yanvarda  2621:2013-raqami 

bilan  ro’yxatdan  o’tgan  5112100-  Mehnat    ta`limi    yo’nalishining  DTS  hamda  O’zbekiston 

Respublikasi  Oliy  va  o’rta  maxsus  ta’lim  vazirligining  2011  yil  16  sentyabrgi  387-sonli  buyrug’i 

bilan  tasdiqlangan  va  BD-5111038-3.05  raqam  bilan  ro`yxatga  olingan  “Issiqlik      texnikasi”  o`quv 

fan dasturi asosida ishlab chiqildi 

  

 

 



 

Fanning  ishchi  o’quv  dasturi  “Umumtexnika  fanlari”  kafedrasining  2014  yil  “18”06  dagi 

“15” – son yig`ilishida muhokamadan o’tgan va fakultet kengashida muhokama qilish uchun 

tavsiya etilgan. 



Kafedra mudiri:   __________   

S.Y.Axmadaliev  

 

 



Fanning ishchi o’quv dasturi “Kasb ta`limi” fakultet kengashida muhokama etilgan va 

foydalanishga tavsiya qilingan (2014 yil 20 iyundagi 9-sonli bayonnoma). 



Fakultet kengashi raisi:   __________   

YA.U.Ismadiyarov

 

 

    Kelishildi: O’quv uslubiy boshqarma boshlig`i  



 

 

   

 

 

 

 

      __________  

F.Piroxunova

 

 

Ishchi  o’quv  dasturi  Nizomiy  nomidagi  Toshkent  davlat  pedagogika  universiteti  kengashida  ko’rib 



chiqilgan va tasdiqlangan. 

 

 



 

2014- yil “__” _______ dagi __ -sonli majlis bayoni  

PDF created with pdfFactory Pro trial version 

www.pdffactory.com



 

I.

 

 Kirish 

Issiqlik texnikasi fani issiqlik mashinalari, apparatlari va qurilmalari yordamida issiqliq hosil 

qilish,  uni  boshqa  turdagi  energiyaga  aylantirib  berish,  taqsimlash,  uzatish,  usullarini  nazariy  va 

amaliy jihatdan o’rgatuvchi fandir. 



1.1. Fanning maqsadi va vazifalari. 

Fanni  o’qitishdan  maqsad  –  bo’lajak  mehnat  ta`limi  o’qituvchilarida  issiqlik  mashinalari 

qurilma  va  uskunalari  qo’llaniladigan  texnikaning  hamma  tarmoqlarida  va  ularni  ish  jarayonlarida 

issiqlik  texnikasi  qonun-qoidalariga  rioya  qilish  va  ularga  mos  turli  masalalarning  echimlariga  oid 

bilim, ko’nikma va malaka shakillantirishdir. 

Fanning  vazifasi  –  mashina  va  mexanizmlar  detallari  harakati  vaqtida  ularning  sirpanish 

nuqtalari  orasida  sodir  bo’ladigan  ishqalanish  natijasida  paydo  bo’luvchi  issiqlik,  issiqlikni 

hisoblashda, ichki yonuv dvigatellarida yonish jarayonini to’g`ri rostlash, ulardagi ortiqcha issiqlikni 

tashqariga  chiqarish,  materiallar  mustahkamligini  va  elektr  qarshiligini  temperaturaga  bog`liqligini, 

elektr va   magnit  maydonlari  qiymatlarining po’lat o’zak temperaturasiga bog`liqligini  o’rganish  va 

shu  bilan  bir  qatorda  nazariyani  tajribada  sinash,  tajriba  natijalarini  esa  umumlashtirish  xaqida 

talabalarga bilim berishdir. 



                1.2. Fanni o’zlashtirishga qo’yiladigan talablar. 

 

Fanni  o’zlashtirgandan  keyin  talaba:  issiqlik  mashinalari,  apparatlari  va  qurilmalari 



yordamida  issiqliq  hosil  qilish,  uni  boshqa  turdagi energiyaga aylantirib  berish,  taqsimlash,  uzatish, 

usullari to’g`risida tasavvurga ega bo’lishi kerak; 

Termodinamikaning  qonunlarini,  ularning  talqinini,  termodinamik  jarayonlarini;  Issiqliq 

o’tkazuvchanlik,  konvektiv  issiqlik  almashinuvi,  nur  issiqlik  almashinuvi.  YOqilg`i  va  yonish 

jarayonlari  (yoqilg`i  turlari,  tarkibi,  yoqish  usullari,  o’txona  qurilmalari).  Qozon  qurilmasi,  uning 

tuzilishi  va  ishlash  tartibi.  Bug`  qozonlarning  turlari,  ishlashi  tuzilishi.  Bug`  tubinasining  vazifasi, 

tuzilishi,  xillari,  ishlash  tartibi.  Gaz  tubinasining  vazifasi,  tuzilishi,  xillari,  ishlash  tartibi.  Reaktiv 

dvigatellar  vazifasi,  turlari,  tuzilishi,  ishlash  tartibi.  Issiqlik  elektr  stantsiyasining  vazifasi,  turlari, 

tuzilishi,  ishlash  tartibi.  (KES,  IEM,  MGD,  AES).  Sovitgich  qurilmalari  turlari,  vazifalari,  tuzilishi, 

ishlash tartibi kabi turlari mavzularga oid nazariy bilimlarga ega bo’lishi kerak; 

Termodinamikaning  qonunlarini,  ularning  talqinini,  termodinamik  jarayonlarini;  issiqliq 

o’tkazuvchanlik,  konvektiv  issiqlik  almashinuvi,  nur  issiqlik  almashinuvi.  YOqilg`i  va  yonish 

jarayonlari  (yoqilg`i  turlari,  tarkibi,  yoqish  usullari,  o’txona  qurilmalari).  Qozon  qurilmasi,  uning 

tuzilishi  va  ishlash  tartibi.  Bug`  qozonlarning  turlari,  ishlashi  tuzilishi.  Bug`  tubinasining  vazifasi, 

tuzilishi,  xillari,  ishlash  tartibi.  Gaz  tubinasining  vazifasi,  tuzilishi,  xillari,  ishlash  tartibi.  Reaktiv 

dvigatellar  vazifasi,  turlari,  tuzilishi,  ishlash  tartibi.  Issiqlik  elektr  stantsiyasining  vazifasi,  turlari, 

tuzilishi,  ishlash  tartibi.  (KES,  IEM,  MGD,  AES). Sovitgich  qurilmalari turlari,  vazifalari,  tuzilishi, 

ishlash tartibiga oid texnik masalalarni echish amaliy ko’nikmalarni  egallashi kerak; 

Termodinamikaning  qonunlarini,  ularning  talqinini,  termodinamik  jarayonlarini;  Issiqliq 

o’tkazuvchanlik,  konvektiv  issiqlik  almashinuvi,  nur  issiqlik  almashinuvi.  YOqilg`i  va  yonish 

jarayonlari  (yoqilg`i  turlari,  tarkibi,  yoqish  usullari,  xona  qurilmalari).  Qozon  qurilmasi,  uning 

tuzilishi  va  ishlash  tartibi.  Bug`  qozonlarning  turlari,  ishlashi  tuzilishi.  Bug`  tubinasining  vazifasi, 

tuzilishi,  xillari,  ishlash  tartibi.  Gaz  tubinasining  vazifasi,  tuzilishi,  xillari,  ishlash  tartibi.  Reaktiv 

dvigatellar  vazifasi,turlari,  tuzilishi,  ishlash  tartibi.  Issiqlik  elektr  stantsiyasining  vazifasi,  turlari, 

tuzilishi,  ishlash  tartibi.  (KES,  IEM,  MGD, AES). Sovitgich  qurilmalari  turlari,  vazifalari,  tuzilishi, 

ishlash tartibiga oid bilimlardan murakkab texnik masalalarni echishda foydalana olish malakalarni 



egallashi kerak

                        1.3. Fanning boshqa fanlar bilan bog`liqligi

Issiqlik texnikasi  fani oliy texnika o’quv yurtlarida o’tiladigan asosiy fanlardan biri bo’lib,  7 

semestrda  o’qitiladi.  Bu  fan  «Fizika»,  «Materiallar  qarshiligi»,  «Metallar  texnologiyasi», 

«Elektrotexnika» fanlariga asoslanadi 



                                              

 1.4. Fanning hajmi. 

PDF created with pdfFactory Pro trial version 

www.pdffactory.com


№ 

Mashg`ulot turi 

Ajratilgan soat 

Semestr  

Nazariy (ma`ruza)   



36 



Laboratoriya mashg`ulot 

40 


Mustaqil ish 



66 

 



Jami 

142 


 

                                                 II. Asosiy qism 

2.1. Nazariy mashg`ulotlarning mavzulari, maqsadi va ularga ajratilgan soat 

№ 

Mavzular  

Mashg`ulotlar maqsadi 

So 

at 

1.

 



Issiqlik 

texnika 


fanini 

vazifasi va maqsadi. 

Issiqlik texnika fanini vazifasi va maqsadi.Fanning rivojlanishi 

tarixi, boshqa fanlar bilan aloqasi, issiqlik energetikasining xalq 

xo’jaligidagi o’rni xaqida tushuncha hosil qilish. 

2.



 

Issiqlik mashinalari ishchi 

jism va uning asosiy 

parametrlari.  

Issiqlik mashinalari ishchi jism va uning holatlarini belgilovchi 

asosiy parametrlari: temperatura, bosim solishtirma hajm. 

Termodinamika diagrammalari va ulardan foydalanish. 

Ental`piya. Entropiyani o’rgatish. 

 

3. 



Issiqlik uzatish va issiqlik 

almashinish usullari. 

Issiqlik uzatish va issiqlik almashi nish usullari. Issiqlik 

uzatuvchanlik. Issiqlik o’tkazuvchanlik. Temperatura maydoni, 

temperatura gradienti. Fur`e qonuni. Issiqlik o’tkazuvchanlik 

koeffitsenti. Termik qarshiligi haqida tasavvurga ega bo’lish 

 

4.  



Konvektiv issiqlik 

almashinish 

Konvertiv issiqlik almashinish usullari. Issiqlik berish koeffi 

tsienti va uni issiqlikning tashuvning harakat rejimiga 

bog`liqligi. Issiqlik berish koeffitsenti. Termik qarshiligi  haqida 

ma`lumot olish 

5. 


Nuriy issiqlik almashinuvi  

Nuriy issiqlik almashinuvi, Issiqlik balansi tenglamalari, nuriy 

issiqlik almashinuv qonunlari haqida ma`lumot olish 

6. 



YOqilg`i va yonish 

jarayonlari 

YOqilg`i resurslari, ularning xarakteristikasi. YOqilg`i tarkibi. 

Issiqlik berish qobiliyati va uni aniqlash. YOqilg`ining yonish 

va ortiqcha havo koeffitsenti. YOnish mahsuloti va uning 

tarkibi. O’txona qurilmalari va ularda yoqilg`i yonish usullari.  

 

7. 



Issiqlik energetikasining ish 

jismi-suv bug`i. 

Issiqlik energetikasining ish jismi -suv bug`i.  Suv bug`i uchun 

diagrammalar. Suv bug`ining hosil bo’lishidagi ayrim fizik 

jarayonlar. Suv bug`i va uni tayyorlashdagi asosiy 

termodinamik jarayonlar haqida ma`lumotga ega bo’lish 

8. 


Issiqlik kuch qurilmalari. 

Qozon qurilmasining tuzilishi ishlash tartibi, hozirgi  zamon 

qozon agregati haqida tushunchaga ega bo’lish 

9. 



Bug` turbinalari  

Bug` turbinalari, ularning klassifika tsiyasi, bug` turbinasining 

tuzilishi va ishlash jarayoni haqida tushuncha. Turbinadagi 

isroflar. F.I.K. Bug` turbinalari qurilishining kelajagi haqida 

tasavvurga ega bo’lish 

 



10. 

Gaz turbinasi  

Gaz turbinali dvigatellar tuzilishi, ishlash jarayoni. Issiqlik 

const

P

=

 da uzatiladigan gaz turbinali quritlmasi 



const

P

=

 



tsikliga keltiriladigan bosqichli siqish yonish va regeneratsiyali 

G.T.Q. Gaz turbinali qurilmaning tadbi qi  haqida ma`lumotga 

ega bo’lish 

11.  Reaktiv dvigatellar  



Reaktiv dvigatellarning tasnifi, turla ri, tuzilishi va ishlash 

tartibi. Reaktiv dvigatellarning tsiklidagi termodinamik 

jarayonlar. Tug`ri oqimli H.R.D lar va ularning tsiklidagi 

termodinamik  jara yonlar. Raketa dvigatellari haqida 

tasavvurga ega bo’lish 

 



PDF created with pdfFactory Pro trial version 

www.pdffactory.com



12. 

 Issiqlik elektrostantsiyalari 

Issiqlik  elektrostantsiyalari ularni mamlakatni elektrlashdagi 

roli. Kondensatsion elektr stantsiyalari. (K.E.S.), issiqlik va 

elektr markazlari (I.E.M.) ularni sxemalari va asosiy jixozlar. 

Elektr stantsiyalar iqtisodiy ko’rsatkichlari: F.I.K. elektr va 

issiqlik  energiyasining tannarxi xaqida ma`lumotga ega bo’lish 

13.  Hozirgi zamon noan'anaviy 



elektrostantsiyalari 

MGD generatori, termodinamik generator, termomission 

generator, atom elektrostantsiyasi, Termoyadro sintez 

energetikasi , gelioenergetika,  geotermal elektr stantsiyalar 

haqida ma`lumot berish 

14  Sovutgich qurilmalari.  



Sovutgich qurilmalari. Ideal sovutgich qurilmasi va uning ish 

tsiklidagi termadinamik jarayonlar.  Havo bilan sovutish 

qurilmasi. Siqilgan bug` bilan sovutish qurilmasi. Bug` oqimli 

sovitish qurilmasi haqida ma`lumotga ega bo’lish 



 

Jami

 

 

36 

 

2.2. Laboratoriya mashg`ulotlarning mavzulari, maqsadi va ularga ajratilgan soat 

№ 

Laboratoriya mashg`ulotlari mavzusi 



Laboratoriya mashg`ulotlari maqsadi 

So 


at 

1.

 



Har xil jismlarning haroratini o’lchashda 

ko’llaniladigan asboblar.  

 

Jismlari temperaturasini o’lchash uchun 



ko’llaniladigan asboblarning tuzilishi, ishlash 

jarayonini, kamchiligini afzalligini o’rganish 

2.

 



Gazlarning molekulyar-kinetik  

nazariyasiga doir xarakteristi kasini 

aniqlash

 

Gazlarning molekulyar-kinetik  nazariyasiga doir 



xarakteristikasi ni aniqlash haqida ma`lumotga ega 

bo’ladilar 

3.

 



YOqilg`i yonishidan hosil bo’ladigan 

issiq gazdan qozon ichidagi issiqlik 

uzatilishida gi issiqlik o’tkazuvchanlik 

koeffitsientini aniqlash. 

Qizdirilgan ko’p qavatli devorli issiklik 

o’tkazuvchanlik yo’li bilan issiklik uzatish jarayonini 

ko’rib chiqish va issiklik, o’tkazuvchanlik 

koeffitsientini aniklashni o’rganish. 

4.

 



YOqilg`ilarni texnikaviy  analizi kismi. 

YOqilg`i tarkibidagi A; W ni tekshirish. 

5.

 



YOqigilarni  issiqlik  berish    qobiliyatini 

aniqlash  

Kalorimetrik bomba yordamida. 

 



6.

 

YOqilg`i va yonish jarayonlari 



ning fizik  xususiyatlarini belgilash 

YOqilg`i va yonish jarayonlarining fizik  

xususiyatlarini belgilash haqida ma`lumotga ega 

bo’ladilar 

7.

 



Suv  bug`ining  fizik 

xususiyatlarini 

aniqlash.

 

Suv bug`ining fizik  xususiyatlarini aniqlash haqida 



ma`lumotga ega bo’ladilar 

8.



 

Bug` qozonlarini o’rganish 

Bug` qozonlarini  hillarini, tuzilishini  o’rganish 

9.



 

Bug` turbinasi  modelini sinash va F.I.K. i   

aniqlash. 

Bug` trubinasining tuzilishni va ishlash haqida 

ma`lumotga ega bo’lish 

 



10.  Gaz trubinasini tuzilishi va ishlashini 

o’rganish. 

Gaz trubinasini tuzilishi va ishlashi haqida 

ma`lumotga ega bo’lish. 

 

11 



Reaktiv dvigatellarni o’rganish 

Reaktiv dvigatellarning tuzilishi, ishlashi va xillari 

haqida ma`lumotga ega bo’ladilar  

12 



Issiqlik elektrostantsiyalarni  o’rganish  

va asosiy ko’rsatkichlarini aniqlash 

Issiqlik elektrostantsiyani tuzilishi, ishlashi, xillarini 

o’rganish  va asosiy ko’rsatkichlarini haqida 

ma`lumotga ega bo’lishi 

13 



Hozirgi zamon noan`anaviy 

elektrostantsiyalari va ularning asosiy 

ko’rsatkichlarini aniqlash 

Hozirgi zamon noan'anaviy elektrostantsiyalar 

tuzilishi, ishlashi  va ularning asosiy ko’rsatkichlarini 

haqida ma`lumotga ega bo’lishi 



 

Jami 

 

40  

 

2.3. Mustaqil ta’lim mavzularini yoritishda quyidagilarga amal qiling! 

PDF created with pdfFactory Pro trial version 

www.pdffactory.com


1.  Uyga  berilgan  vazifa  ustida  ishlashdan avval  bu  ishni  bajarishdan  maqsad,  uning  mazmuni, 

mohiyati  nimada  ekanligini  shartli  ravishda  o’zingiz  uchun    shakllantirib  oling.  Mustaqil  ish 

bajarishda  uni  shunchaki  bajarish  (misol  yechish,  muammoni  hal  etish)dan  ko’ra  oldingi  qo’yilgan 

maqsad sari intilish maqsadga muofiqdir.   

2.  Oldinga qo’yilgan maqsad sari harakat qilishda turli vazifalarni,mashqlarni bajarishda 

o’zingizni sinab ko’rish uchun  yana bir necha qo’shimcha amallarni bajaring.  

        3.  Shundan so’ng darslikka  e’tiborni qaratib, amallarni nazariy materiallar talabiga javob 

berishni tekshirib ko’ring.  Alohida ahamiyatli qismlariga katta e’tibor bering. 

4.  Kitobdagi  nazariy  materialni  o’qib,  savollarga  javob  bering,  qo’shimcha  adabiyotlardan 

foydalaning.  

5.  Mavzuga oid yozma ish bajaring. 

 



Kutubxonadan qo’shimcha adabiyot oling  

 



Mavzuning atamasini tayyorlang 

 



Yozma ish rejasini tuzing  

 



Nazariy material bilan yozma ishni qiyoslang.   

 

№ 

Mustaqil ta`lim mavzulari 

O’zbek olimlarining  “Issiqlik texnikasi “fanining rivojiga qo’shgan hissalari 



Termodinamik jarayonlar va qonunlar 

Devorning issiqlik o’tkazuvchanligi 



O’xshashlik nazariyasi xaqida tushunchalar, erkin va majburuy harakatlanishda issiqlik 

berish 



Issiqlik almashinuvida foydalaniladigan asbob uskunalar va ularning tavsifi 



O’zbekistonda energetik resurslar manbai 

Suyuq va gaz yoqilg`ilarini yoqishda ishlatiladigan moslamalar. 



Suv bug`i va uni tayyorlashdagi termodinamik jarayonlar 

Zamonaviy qozon agregati. 



10 

Bug` trubinasidagi isroflar, FIK va quvvati 

11 

Bug` turbinalari qurilishining kelajagi 



12 

Gaz trubinali qurilmaning tadbiqi 

13  Reaktiv dvigatellarning tsikldagi  termodinamik  jarayonlar 

14 


Suyuq yoqilg`ida ishlovchi ballastik raketalar 

15 


Elektr stantsiyalarning iqtisodiy ko’rsatkichlari 

16 


O’zbekistondagi eng yirik  elektrostantsiyalar 

17 


Noan`anaviy elektrostantsiyalar. 

18 


Ideal sovutgich qurilmasi va uning ish tsiklidagi termadinamik jarayonlar. 

 

    2.4. Fanni o’qitish jarayonini tashkil etish va o’tkazish bo’yicha tavsiyalar.  

Oliy  ta`limdagi  o’quv  jarayoni  shakllariga  ma`ruza,  amaliy  mashg`ulotlar,  laboratoriya 

mashg`ulotlari,  o’quv  anjumanlari,  maslahatlar,  ekskursiya,  ekspedittsiya,  o’quv  ishlab  chiqarish 

amaliyoti, kurs  va  bitiruv  malakaviy  ishlari, talabalarning  mustaqil taxsili  kiradi.  Ta`lim  jarayonida 

turli  o’qitish  metodlaridan,  jumladan:  muammoli  o’qitish,  suxbat,  ma`ruza  va  shular  bilan  birga 

o’qitishning  tabaqalashtirilgan  va  individual  texnologiyasi,  dasturlashtirilgan  o’qitish  texnologiyasi, 

kompyuter-axborot  texnologiyasi,  mualliflik  texnologiyasi,  munozara,  kitob  bilan  ishlash, 

illyustratsiya, vertual laboratoriya va boshqalardan foydalanib « Issiqlik texnika » fanini o’tish tavsiya 

etiladi. 

                      



 

PDF created with pdfFactory Pro trial version 



www.pdffactory.com

  2.5. Taqvimiy mavzular rejasi.  

 

№ 

Mavzu 

 

 

 

 

A

jr

a

ti

lg

a

n

 

so

a



M

a

sh

g

`u

lo



tu

ri

 

M

a

sh

g

`u

lo



tu

ri

 h

a

ft

a

si

 

F

a

n

la

ra

ro

 v

a

 

fa

n

 i

ch

id

a



Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling