Odam fiziologiyasi


Download 5.32 Mb.

bet50/70
Sana28.11.2017
Hajmi5.32 Mb.
1   ...   46   47   48   49   50   51   52   53   ...   70

va 

o‘tkazuvchi 

yo‘l 

funksiyasini 



bajaradi. 

Orqa 

miyaga 

teri 

yuzasidagi 

eksteroretseptorlardan,  tana  bilan  q o ‘l-oyoqning  proprioretseptorlaridan  va 

ichki  a’zolarning  visseroretseptorlaridan  impulslar  kelib  turadi.  Orqa  miya 

barcha  skclet  mushaklarini  innervatsiyalaydi.  Orqa  miya  tanadagi  barcha 

murakkab  harakat  reaksiyalarini  yuzaga  chiqarishda  qatnashadi.  Ulardan 

ko*plari  orqa  miyaning  reflektor  funksiyani 

bajarish 

natijasi  b o‘lishi 

mumkin,  boshqa  reaksiyalar  esa,  markaziy  asab  tizimining  yuqoriroqdagi 

b o ‘limlari  yuzaga  chiqaradigan  reflekslar  natijasida  kelib  chiqadi.  Bu  holda 

orqa  miya  faqat  im pulslami  o ‘tkazuvchi  y o ‘l  hisoblanadi.

Retseptorlardan  orqa  miyaga  keluvchi  axborot  orqa  miyaning  orqa  va 

yon  qismlaridagi  k o‘pgina  o ‘tkazuvchi  y o ‘llar  orqali  miya  ustunining 

markazlariga  o ‘tadi  va  miyacha  hamda  katta  yarim  sharlar  p o ‘stlo g ‘iga  yetib 

boradi.  Markaziy  asab  tizimining  yuqoriroqdagi  b o ‘limlaridan  orqa  miyaga 

esa  impulslar  oldingi  va  yon  ustunlaming  o ‘tkazuvchi  y o ‘llari  orqali  keladi; 

bu  asab  impulslar  orqa  miyaning  oraliq  va  motor  neyronlarini  q o ‘z g ‘atadi 

yoki  tormozlaydi,  natijada  skelet  mushaklari  va  ichki  a’zolarning  faoliyati 

o ‘zgaradi.  Orqa  miyaning  o ‘tkazuvchi  y o ‘I  funksiyasi  muhim  funksiya 

b o ‘lib,  periferik  (atrofiy)  retseptorlardan  bosh  miyaga  va  undan  effektor 

a’zolarga  (mushaklarga,  bezlarga,  qon  tomirlariga)  impuls  o ‘tkazishda  katta 

rol  o ‘ynaydi.

Orqa miya  ildizlarining funksiyalari



Orqadagi  va  oldingi  ildizlardan  turli  asablar  o ‘tishini  fiziologlardan 

C h.Bell  va  B.Majandi  tajribada  aniqlaganlar.  Ular  orqa  miyaning  bir 

tomondagi  oldingi  ildizlarini  qirqib  q o ‘yganlarida  o ‘sha  tom ondagi  q o ‘l- 

oyoq  tamomila  falaj  b o ‘lgani  holda,  sezuvchanlik  bekami  u ko‘st  saqlangan. 

Orqadagi  ildizlar  kesib  q o ‘yilganda  sezuvchanlik  y o ‘qolgan  va  shu  bilan 

birga  harakat  andak  b o ‘lsa-da  buzilgan  emas.  Bu  kuzatishlar  orqadagi 

ildizlar 

sezuvchi  ildizlardir, 



ulardan  markazga  intiluvchi  (afferent)  tolalar 

o ‘tadi, 

oldingi 

ildizlar  csa 

harakatlanuvchi 



ildizlar 

b o ‘lib, 

ulardan 

markazdan  qochuvchi  (efferent)  tolalar  o ‘tadi  degan  xulosani  chiqarishga 

asos  b o ‘ldi.

www.ziyouz.com kutubxonasi



Orqa  miyaning  k o ‘ndalang  kesimiga  qarasak,  bir-biridan  katta  farq 

qiladigan  turli  rangdagi  ikki  qavatni: 

kul  rang 



va 

oq  moddani 



k o ‘ramiz. 

Kul  rang  modda  o ‘rtada  b o ‘lib,  shaklan  kapalakka  o ‘xshaydi;  kul  rang 

moddaning  atrofida  oq  modda  joylashgan  b o ‘ladi.  Kul  rang  moddaning 

oldingi 


«qanotlari»  oldingi  shoxlar,  orqadagi  «qanotlari»  esa 

orqadagi 

shoxlar 

deb  ataladi.  Oldingi  shoxlardan-orqa  miyaning  oldingi  ildizlari, 

orqadagi  shoxlardan  esa  orqadagi  ildizlari  boshlanadi.

Kul  rang  modda-asosan  asab  hujayralarining  tanasi  (soma)  dan  iborat 

b o‘lsa,  oq  modda  asosan  o ‘siqlardan,  ya’ni  asab  tolalaridan  tuzilgandir.  Bu 

tolalarning  ayrim  tutamlari  turli  funksiyalarni  o ‘taydi,  shunga  k o ‘ra,  ularni 

uch  guruhga  b o ‘lishi  mumkin:  1)  yuqoriga  k o ‘tariluvchi  yoki  markazga 

intiluvchi  y o lla r   (afferent  tolalar).  Bu  tolalar  orqali  q o ‘z g ‘alish  tanamizning 

turli  qismlaridan  bosh  miyaga  yetib  boradi;  2)  Pastga  tushuvchi  yoki 

markazdan  qochuvchi  y o ‘llar  (efferent  tolalar).  Bu  y o ‘llar  orqali  q u zg‘alish 

bosh  miyadan  periferiyaga  o ‘tadi;  3)  bir  to ‘da  kalta  tolalar;  ular  orqa 

miyaning  ikki-uch  segmentidan  o ‘tib,  ularni  bir-biri  bilan  b o g ‘laydi  (117- 

rasm).

if

i |

|

] 16-Markaziy  asab  tiziniining  ko'rinishi. 

1-bosh  miya;  2-orqa  miya

www.ziyouz.com kutubxonasi



117-rasm.  Orqa  miyaning  ko'ndalang  kesimi.  1-oq  modda;  2-kulrang 

modda;  3-orqa  shoxdan  chiqqan  sezuchi  asab;  4-oidingi  shoxdan  chiqqan 

harakatlantiruvchi  asab;  5-sezuvchi  va  harakatlantiruvchi  asablarning 

qo^shilishidan  hosil  blgan  aralash  asab  tolalari.

Bundan  tashqari,  ba’zi  asab  tolalar  orqa  miyaning  birinchi  yarmidan 

ikkinchi  yarmiga  o ‘tadi  va  uning  ikkala  yarmini  bir-biri  bilan  birlashtiradi. 

Shunday  qilib,  orqa  miyaning  asosiy  funksiyalaridan  biri 

-qo ‘zg‘alishni 

o‘tkazishdir. 

Orqa  miya  qirqib  q o ‘yilsa,  bu  muhim  funksiya  buzilib,  bir 

qancha  jiddiy  o ‘zgarishlar  kelib  chiqadi.

Orqa  miyaning reflektor faoliyati  va  markazlari



Orqa  miyaning  ikkinchi  asosiy  funksiyasi  uning 

reflektor  faoliyatidir. 



Spinal  baqaning  reflekslari  bilan  tanishganimizda  buni  k o ‘rgan  edik.  Muhim 

funksiyalarning  reflektor  markazlari  orqa  miyada  joylashgan.  Masalan,  orqa 

miyaning  b o ‘yin  boMimida  -   q o‘l,  k o ‘krak,  orqa  va  qorin  mushaklaming 

markazlari;  bel  b o ‘limida  -   oyoq  mushaklarning  markazlari,  dum g‘aza 

b o‘limida  -   siydik  chiqarish,  defekatsiya  va  jinsiy  faoliyat  markazlari  bor.

Ter  chiqarish 

markazlari, 

shuningdck 

tomirlarni 

toraytiruvchi 

va 

kengaytiruvchi  markazlar  ham  orqa  miyadadir.  Biroq,  markazning  qayerda 

joylashganligini  aniq  bilish  klinika  uchun  juda  katta  ahamiyatga  egadir, 

chunki  muayyan  mushaklar  guruhi  faoliyatining  buzulganligini  tekshirib, 

orqa  miyaning  qaysi  b o ‘limi  zararlanganligini  yoki  qaysi  b o ‘limining 

funksiyasi  buzilganligini  bilsa  b o ‘ladi.

Ayrim  reflekslarning  reflektor  yoylari  orqa  miyaning  qatiyan  muayyan 

qismlaridan  o ‘tadi.  Shunday  qilib,  retseptorda  kelib  chiqqan 

q o ‘z g ‘alish 

markazga  intiluvchi  asab  orqali  orqa  miyaning  muayyan  qism iga  boradi.

www.ziyouz.com kutubxonasi



Organizmdagi  mushaklar  umr  b o ‘yi  bir  qadar  tarang  turadi.  Uyqu 

vaqtida  ham,  y a ’ni  mushaklar  b o‘shashib  qoladigan  vaqtda  ham  ular  bir 

qadar  tarangligini  saqlaydi.  Mushaklarning  uzoq  taranglanib  va  hammadan 

k o ‘p  qisqarib  turgan  holati 

mushak  tonusi 



deb  ataladi.  Yangigina  o ‘lgan 

kishining  mushaklari  butunlay  boshqacha  b o ia d i,  ular  ilvillab  turadi, 

tarangligi  tamomila  y o ‘qoladi.

118-rasm.  Baqa  orqa  miyasi  ildizchalarini  kesilganda  reflekslarning 

ko‘rinishi



A-qirqilgancha;  B-oldingi  va  orqa  ildizchalarni  kesilgandan  keyin;  S- 

oldingi  o'ng  ildizchalarni  kesilgandan  keyin.

Mushaklar  tonusining  borligi  baqalar  ustida  qilingan  tajribalarda  isbot 

qilingan.  Bu  tajribalarda  spinal  baqa  (bosh  miyasi  olib  tashlangan,  lekin 

orqa  miyasi  saqlangan  baqa)  shtativga  osib  q o ‘yiladi.  Shu  baqaning  keyingi 

oyoqlariga  e ’tibor  berilsa, 

ular  garchi 

osilib  tursa  ham,  bir  qadar 

bukilganligini  k o ‘rish  mumkin.  Shunday  baqaning  bir  tomonidagi  orqa 

ildizlari  qirqib  q o ‘yilsa,  o ‘sha  tomondagi  mushaklar  tonusi  y o ‘qoladi  va 

boshqa  o y o g ‘i  shalpillab  tushadi.  Orqadagi  ildizlardan  o ‘tadigan  sezuvchi 

yoki  markazga  intiluvchi  y o ila r   qirqib  tonusning  y o ‘qolishi,  mushaklar 

tonusi  refleksdan  iborat  ekanligini  va  reflektor  yoy  zararlanganda  tonus 

y o ‘qolishini  kuzatish  mumkin  (118-rasm).

Orqa miya  reflekslari  (spinal  reflekslar)



Spinal 

hayvonda 

oyoq 

panjalarining 

kaft 

yastiqchalari 

sal-pal 

bosilganda 

yozish  refleksini, 



shuningdek,  mushak  payiga  urilganda  shu 

mushakning  c h o ‘zilishiga  javoban  bir  qancha 

miostatik  reflekslarini 



ham 

kuzatish  mumkin.  Ayrim  hollarda  kuchli  ta’sirotga  javoban  almashinish 

(отдача)  fenom eni  kelib  chiqishi  tufayli  (kuchli  ta’sirot  bukish  refleksini 

yuzaga  chiqaradi)  oyoqning  ritmik  harakatlari  vujudga  keladi.  Spinal  itning 

tanasi  osib  q o ‘yilganda  oyoqlaridan  birining  panjasi  bosilsa,  to ‘rttala  oyoqni

www.ziyouz.com kutubxonasi



bosib  qadamlash  tipidagi  reflektor  harakatlar  kelib  chiqadi 

(Filippson 

refleksi)

Odamning  orqa  miyasi  uzilgach,  bir  necha  vaqtdan  keyin  bukish 

rcflckslaridan  tashqari, 

tizza  refleksi 



va 

Axill  refleksi 



yaqqol  k o ‘rinadi. 

Tizza  refleksi  shundan  iboratki,  son  to‘rt  boshli  mushakning  payiga 

urilganda  oyoq  tizza  bug‘imidan  yoziladi,  A xill  refleksi  shundan  iboratki, 

A xill  payiga  urilganda  oyoq  boldir-panja  b ug‘imidan  yoziladi.  Bu  reflekslar 

«spinal»  odamda  ayniqsa  kuchaygan  b o ‘ladi.  Odam  orqa  miyasi  to ‘la 

uzilgandan 

bir  necha  vaqt  o ‘tgach 

siydik  chiqarish 



v a . 

defekatsiya 

refleklari 

tiklanadi,  qovuq  va  to ‘g ‘ri  ichak  m a’lum  darajada  c h o ‘zilgach  shu 

rcflckslar  yuzaga  chiqadi.  Erkakning  jinsiy  olati  ta’sirlanganda 

reflektor 

ereksiya 

va 

eyakulatsiya 



kelib  chiqishi,  y a ’ni  jinsiy  olat  b o ‘rtib,  urug‘ 

otishi  murnkin.

O rqa miya  o4kazuvchi  yoi larining funksiyalari



Orqa  miya  markaziy  asab  tizimining  yuqoriroqdagi  b o ‘limlari  (m iya 

ustuni)  miyacha  va  katta  yarim  sharlar)ga  k o ‘tariluvchi  va  tushuvchi 

o ‘tkazuvchi 

y o ‘llar 

orqali 

b o g ‘lanadi. 

Retseptorlar 

oladigan 

axborot 

k o ‘tariluvchi  y o ‘llar  orqali  o ‘tadi  (119  va  120-rasmlar).

Impulslar 

mushak  pay  va  boylamalarning  proprioretseptorlaridan 



markaziy  asab  tizimining  yuqoriroqdagi  b o ‘limlariga  qisman  orqa  miyaning 

orqa  ustunlaridagi  Goll  va  Burdax  tutamlarining  tolalari  orqali,  qisman  yon 

ustunlardagi  Govers  va  Fleksig  y o ‘llari  (orqa  miya  bilan  miyacha  o ‘rtasidagi 

y o ‘llar)  ning  tolalari  orqali  o*tadi.  Goll  va  Burdax  tutamlari  retseptor 

ncyronlarning  o ‘siqlaridan  hosil  b o ‘ladi,  bu  neyronlarning  tanalari  orqa  miya 

tugunlariga  yotadi.  Ana  shu  o ‘siqlar  orqa  miyaga  kirgach,  yuqoriga 

k o‘tariladi,  ayni  vaqtda  orqa  miyaning  birmuncha  yuqorida  va  pastda  yotgan 

segmenlaridagi  kulrang  moddaga  kalta  shoxchalar  beradi.  Shu  shoxchalar 

orqa  miya  reflektor  yoylarning  tarkibiga  kiruvchi  oraliq  va  efferent 

neyronlarda  sinapslar  hosil  qiladi.  Goll  va  Burdax  tutamlari  uzunchoq  miya 

yadrolarida  tugaydi.  Afferent  y o ‘lning  ikkinchi  neyroni  shu  yadroldardan 

boshlanadi  va  kesishgandan 

kcyin  talamusga  boradi;  talamusda  uchinchi 

neyron  bor, 

uning  o ‘siqlari 

affercnt 

impulslarni  katta  yarim  sharlar 

po*stlog‘idagi  somatosensor  mintaqasiga  o ‘tkazadi.

Goll  va  Burdax  tutamlarining  tarkibiga  kiruvchi  tolalar  uzilmasdan 

uzunchoq  miyaga  bcradi.  Orqa  ildizlaniing  shulardan  boshqa  hamma 

afferent  asab  tolalari  orqa  miyaning  kulrang  moddasiga  kirib,  shu  yerda 

uziladi,  ya’ni  turli  asab  hujayralarida  sinapslar  hosil  qiladi.  Orqa  miyaning 

orqa  shoxidagi 

ustun  hujayralaridan 



va  qisman  orqa  miyaning 

komissural

www.ziyouz.com kutubxonasi


yoki  bitishma  hujayralaridan  Govers  va  Fleksig  tutamlarining 

asab 

tolalari  boshlanadi.

Orqa  miya  bilan  miyacha  o ‘rtasidagi  y o ‘llar  (Govers  va  Fleksig 

y o ‘llari) 

dan 

afferent 

impulslar  о Ч т а у  

qolishi 

natijasida 

murakkab 

harakatlar  buziladi,  miyacha  shikastlangandagi  kabi,  bunda  ham  mushak 

tonusi  buziladi  va 

ataksiya 



hodisalari  kuzatiladi.

Impulslar  proprioretseptorlardan  kattalari  (140  m/soniya  gacha)  tezlik 

bilan  o ‘tkazuvchi,  orqa  miya  bilan  miyacha  o ‘rtasidagi  y ollarn i  hosil 

qiluvchi  birinchi  neyron  y o ‘g ‘on  tolalar  orqali  va  Goll  hamda  Burdax 

tutamlarining  sekinroq  (70  m/soniyagacha)  o 4tkazuvchi 

tolalari 

orqali 

tarqaladi.  Mu$hak,  b o ‘g ‘im  va  pay  retseptorlaridan  impulslarning  katta  tezlik 

bilan  o ‘tkazilishi,  aftidan,  harakat  reaksiyasini  bajarilish  xarakteri  to ‘g ‘risida 

organizm  uchun 

muhim  axborotning 

tez  olinishiga  b o g ‘liq,  bu  esa 

harakatning  uzluksiz  nazorat  qilinishini  ta’minlaydi.

Og‘riq  va  harorat  retseptorlaridan 



impulslar  orqa  miyaning  orqa 

shoxlaridagi  hujayralarga  beradi;  bu  yerda  afferent  y o ‘lning 

ikkinchi 

neyroni 

boshlanadi;  bu  neyron  o ‘siqlari  shu  segment  ro‘parasida  (asab 

hujayrasining 

tanasi 

shu 

yerda) 

qarama-qarshi 

tomonga 

o ‘tib, 

yon 

ustunlarning  oq  moddasiga  kiradi  va  orqa  miya  bilan  talamus  o ‘rtasidagi 

lateral  y o ln in g   tarkibida  talamusga  boradi,  impulslami  katta  yarim  sharlar 

p o ‘stlog‘iga  o ‘tkazuvchi 

uchinchi  neyron 



esa  shu  yerdan  boshlanadi.  O g‘riq 

va  harorat  retseptorlaridan  impulslar  orqa  miya  kulrang  moddasining  orqa 

shoxlari  b o ‘ylab  yuqoriga  k o ‘tariluvchi  tolalar  orqali  ham  qisman  o ‘tadi. 

O g‘riq  va  haroart  retseptorlaridan  keluvchi  impulslami  o ‘tkazuvchi  y o ila r   A 

tipdagi  milinli  ingichka  tolalardan  va  q o ‘z g ‘alishni  sekinroq  o ‘tkazadigan, 

milinsiz  tolalardan  iborat.

Orqa  miyaning  ba’zi  kasalliklarida  faqat  o g ‘riq  sezuvchanlik  yoki  faqat 

harorat  sezuvchanligi  buzilishi  mumkin.  Tegishli  retseptorlardan  keluvchi 

impulsiar  orqali  miyada  turli  asab  tolalaridan  o ‘tishi  shu  bilan  isbot  etiladi.

Terining 

taktil  retseptorlaridan 



keluvchi  impulslar  orqa  shoxlam ing 

neyronlariga  keladi  (bu  neyronlarning  o ‘siqlari  kulrang  modda  b o ‘ylab  bir 

necha  segment  qadar  k o‘tariladi),  orqa  miyaning  qarama-qarshi  tomoniga 

o ‘tib,  oq  moddaga  kiradi  va  impulslami 

orqa  miya  bilan  talamus 

o‘rtasidagi  ventral  yo‘l 

tarkibida  talamusning  yadrolariga  yetkazadi,  bu 

yerdagi  uchinchi  neyron  o ‘zi  olgan  axborotni  yarim  sharlar  p o‘stlog‘iga 

o ‘tkazadi.  Teridagi  tegish  va  bosim  retseptorlaridan  keluvchi  impulslar 

qisman  Goll  va  Burdax  tutamalaridan  ham  o ‘tadi.

www.ziyouz.com kutubxonasi



119-rasm.  Orqa  miyada  orqa  ildizlar  tolalarining  yo'lini  ko ‘rsatuvchi  tasvir. 

1  orqadugi  ildizriing  y o ‘g'on  tolalari;  2-orqadagi  ildizning  ingichka  tolaluri;  3-orqadagi 

ustunlik;  4-orqadagi  lateral  tizimcha  (U ssau yer  tutami);  5-orqa  m iya  bilan  miyacha 

o 'rtasidagi  do rsa l  tutami;  6-orqa  miya  bilan  miyacha  o ‘rtasidagi  ventral  tutumi;  7-orqu 

miya  bilan  talumus   rtu sidagi  lateral  tutami;  8-orqa  miya  bilan  talamus  o 'rtasidagi

ventral  tutami.

Goll  va  Burdax  tutamlarining  tolalari  va  orqa  miya  bilan  talamus 

o ‘rtasidagi  y o ‘llam ing  tolalari  yetkazib  beradigan  axborot  xarakterida, 

shuningdek 

o ‘sha 

tolalarda 

impulslaming 

tarqalish 

tezligida 

muhim 

tafovutlar  bor. 

Tegish  retseptorlaridan 



keluvchi  impulslar  orqa  ustunlarning 

ko4ariIuvchi  y o ‘llari  orqali  o ‘tadi  va  ta’sirot  joyining  aniq  lokalizatsiyasini 

k o ‘rsatib  beradi.  Retseptorlarga 

vibratsiya 



ta’sir  etganda  kelib  chiqadigan 

impulslarni  ham  shu  y o ‘llarning  tolalari  o ‘tkazadi. 

Bosim  retseptorlaridan 



keluvchi  impulslar  ham  shu  yerdan  o ‘tadi,  bu  impulslar  ta’sirot  b o ‘sag‘asini 

aniq  bilishga  imkon  beradi.

Tegishli, 

bosim  

retseptolaridan, 

shuningdek 

harorat 

va 

o g ‘riq 

retseptorlaridan  keluvchi  impulslar  orqa  miya  bilan  talamus  o ‘rtasidagi 

yoilardan  o ‘tadi,  lekin  bu  impulslar  ta’sirotining  aniq  joyini  va  shiddatini 

aniq  ajratishga  imkon  bermaydi.

Goll  va  Burdax  tutamlarining  tarkibida  boruvchi  tolalar  ta’sirotlar 

haqida  ajratilgan  axborotni  yetkazib  beradi,  im pulslami  katta  tezlik  bilan 

oik azad i. 

Orqa 

miya 

bilan 

talamus 

o ‘rtasidagi 

y o ila rn in g  

tolalari 

impulslarni  sekin  o ‘tkazadi;  ta’sirot  kuchi  har  xil  b o ig a n d a   ham  bu 

tolalardan  o ‘tuvchi  impulslar  tezligi  zudligi  kam  o ‘zgaradi.

Orqa  miyaning  tushuvchi  y o ila r i  orqali  unga  yuqoriroqdagi  effektor 

markazlardan  impulslar  kelib  turadi. 

Orqa  miya  bosh  miya  markazlaridan

www.ziyouz.com kutubxonasi



tushuvchi  y o lla r   orqali  impulslar  olib  va  ularni  ishlovchi  a’zolarga  o ‘tkazib 

turadi,shu  tariqa  o ‘tkazish-ijro  etish  vazifasini  bajaradi.

120-rastn.  Orqa  miyaning  orqadagi  ustunlarining  o'tkazuvchi  yoUlari. 

J-terining  taktil  retseptorluri;  2-Golsning  nozik  tutami.  3-Burdaxning  ponasimon  tutami; 

4-mediai  qovuzloq;  5-m edial  qovuzloqning  kesishgan jo yi;  6-uzunchoq  miyadagi  Burdax 

yadrosi;  7-uzunchoq  miyadagi  Goll  yadrosi;  Ом-orqa  miya  (Sv  va  S, segmentlari);  VK- 

Varoliy  k o ‘prigi;  KD-ko'ruv  dumboqlari  (talamus);  Vm-uzunchoq  miya.

Orqa  miyaning  oldingi  va  yon  ustunlari  orqali  o ‘tuvchi  kortikospinal 

yoki  piramidal  y o ‘llar  orqali  orqa  miyaga  katta  yarim  sharlar  p o‘stlog‘idagi 

yirik  piramidal  hujayralarning  bevosita  o ‘zidan  impulslar  kelib  turadi. 

Piramidal  y o ‘llarning  tolalari  oraliq  va  motor  neyronlarda  sinapslar  hosil 

qiladi  (faqat  odam  bilan  maymunlarda  piramidal  neyronlar  motoneyronlarga 

bevosita  b o g ‘langan).  Kortikospinal  у о ‘11аг  tarkibida  bir  millionga  yaqin 

asab  tolasi  bor,  ulardan 

3%  ga  yaqini  y o ‘g ‘on  (diametri  16  mk)  A  tipiga

www.ziyouz.com kutubxonasi



kiruvchi  tolalar  b o ‘lib,  q o ‘z g ‘alishni  katta  (120-140  m/soniyagacha)  tezlik 

bilan  o ‘tkazadi.  Bu  tolalar  katta  yarim  sharlar  p o‘stlog‘idagi  yirik  piramidal 

hujayralarning  o ‘siqlaridir.  Qolgan  tolalar  diamctri  4  mk  ga  yaqin  b o ‘lib, 

q o ‘z g ‘alishni  kamroq  tezlik  bilan  o ‘tkazadi.  Bu  tolalardan 


Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   46   47   48   49   50   51   52   53   ...   70


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling