O‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti


Download 56.39 Kb.

Sana04.06.2018
Hajmi56.39 Kb.

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI  

OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI 

 

O‘ZBEKISTON DAVLAT  



SAN’AT VA MADANIYAT INSTITUTI  

 

 

 

“Kiritildi” 

O‘zDSMI rektori  



 

 

__________ «____» _____ 2016 yil  



 

 “Tasdiqlayman” 

 

Oliy va o‘rta maxsus  

ta’lim vazirligi  

 

__________ «____» _____ 2016 yil  



 

 

 

 

 

 

IJODIY (KASBIY) IMTIHONLAR DASTURI  

VA BAHOLASH MEZONI 

 

 

“MUTAXASSISLIK” FANI 

 

 

 

 

 

 

5111000 – Kasbiy ta’lim (5151600- Xalq ijodiyoti: cholg‘u ijrochiligi) 

ta’lim yo‘nalishi uchun 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 

Toshkent 2016  

Dastur O‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti ilmiy kengashida ko‘rib 

chiqilgan va ma’qullangan. 2016 yil 29 iyundagi 11-sonli majlis bayoni.  



 

 

 

 

 

Tuzuvchilar: 



 

 



O‘zDSMI “Cholg‘u ijrochiligi” kafedrasi mudiri, 

professor O‘.Toshmatov  

 

O‘zDSMI “Cholg‘u ijrochiligi” kafedrasi katta 



o‘qituvchi S.Turatov  

 

 



Taqrizchilar: 

O‘zDK “Xalq cholg‘ularida ijrochilik” kafedrasi 

dotsenti B.Mirpayazov  

 

 



- 

O‘zDSMI “Cholg‘u ijrochiligi” kafedrasi 

professor v.b. S.Jumayev  

 

 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



1.

 

Kirish  

5111000-Kasbiy ta’lim (5151600-Xalq ijodiyoti: cholg‘u ijrochiligi) 

bakalavrlik ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha kasbiy (ijodiy) imtihon dasturi o‘rta maxsus 

kasb-hunar kollejlari va ixtisoslashgan akademik litseylardagi dirijyorlik, cholg‘u 

ijrochiligi (nay, chang, qonun, rubob prima, qashqar rubobi, afg‘on rubobi, dutor, 

dutor bas, doira, g‘ijjak, g‘ijjak bas, g‘ijjak kontrabas), musiqa nazariyasi, solfedjio

garmoniya va fortepiano dasturlari asosida tuzilgan bo‘lib, abituriyentlarning amaliy 

ko‘nikma va malakalarini aniqlash uchun mo‘ljallangan. 5111000-Kasbiy ta’lim 

(5151600-Xalq ijodiyoti: cholg‘u ijrochiligi) bakalavrlik ta’lim yo‘nalishiga hujjat 

topshirgan abituriyentlar ijodiy imtihonda dirijyorlik, cholg‘u ijrochiligi (nay, chang, 

qonun, rubob prima, qashqar rubobi, afg‘on rubobi, dutor, dutor bas, doira, g‘ijjak, 

g‘ijjak bas, g‘ijjak kontrabas), musiqa nazariyasi, solfedjio, garmoniya fortepiano 

fanlaridan amaliy ijro asosida ko‘rsatadi. Bajariladigan vazifalar tasdiqlangan mezon 

asosida baholanadi.  

 

2.

 

Fanning maqsadi va vazifalari 

5111000-Kasbiy ta’lim (5151600-Xalq ijodiyoti: cholg‘u ijrochiligi) 

bakalavrlik ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha kasbiy (ijodiy) imtihonlar abituriyentlarning 

dirijyorlik, cholg‘u ijrochiligi (nay, chang, qonun, rubob prima, qashqar rubobi, 

afg‘on rubobi, dutor, dutor bas, doira, g‘ijjak, g‘ijjak bas, g‘ijjak kontrabas), musiqa 

nazariyasi, solfedjio, garmoniya va fortepiano fanlaridan amaliy ko‘nikma va 

malakalarini aniqlash maqsadida o‘tkaziladi.  

Abituriyentlar ixtisoslikning quyidagi asosiy fanlaridan amaliy-ijodiy ishlardan 

ijodiy musiqa ijrochiligiga oid ishlarni bajaradilar: 

A) Dirijyorlik 

Abituriyent 2 ta turli xil xarakter, o‘lcham (razmer) va ijro sur’ati (temp)ga ega 

bo‘lgan musiqiy asarga fortepiano jo‘rligida dirijyorlik qilib beradi. Asarlardan biri 

partituradan dirijyorlik qilinishi maqsadga muvofiq. Dirijyorlik bo‘yicha qo‘yiladigan 

ballar quyidagilarga tayangan holda amalga oshiriladi:  

1.

 



Asarlar to‘g‘ri tanlanganligi. 

2.

 



Musiqiy asarlarning to‘g‘ri talqini. 

3.

 



Dirijyorlik sxemalarining to‘g‘ri ifodasi . 

4.

 



O‘ng va chap qo‘l vazifalarini to‘g‘ri bajarilishi. 

5.

 



Dinamik (ovoz kuchini o‘zgartiruvchi ) ishoralarning to‘g‘ri talqin etilishi. 

6.

 



Temp (ijro sur’atining)aniq ifodalanganligi. 

7.

 



Partituradan foydalanish darajasi. 

8.

 



Musiqiy bo‘laklarning cholg‘u guruhlariga aniq ko‘rsatilishi. 

9.

 



Asarlar ijrosida dirijyorlik harakatlariga fortepiano ijrosini bo‘ysundira 

bilish. 


10.

 

 Kiyinish va ijro madaniyati. 



11.

 

Og‘zaki savollarga javoblar. 



 A) Dirijyorlik texnikasiga oid. 

 B) Asar tahliliga oid. 

 V) Musiqiy cholg‘ular sozlanishi va diapazoniga oid. 

 G) Asar partiturasi bo‘yicha savollar. 



B) Cholg‘u ijrochiligi 

Ushbu qismida abituriyent o‘zi tanlagan musiqiy cholg‘uda yoki bir necha 

musiqiy cholg‘ularda o‘zining ijrochilik mahoratini 2ta musiqiy asar ijro etish bilan 

ko‘rsatib beradi.  

Asarlarning turli xil ijro sur’ati, harakteriga ega bo‘lishi ijrochining 

imkoniyatlarini to‘laroq namoyon qilishga yordam beradi. Musiqiy asarlar fortepiano 

jo‘rligida ijro etilishi maqsadga muvofiq (eng kamida bittasi). 

Cholg‘u ijrochiligi mahorati uchun qo‘yiladigan talablar quyidagicha: 

1. Musiqiy asarlarning to‘g‘ri tanlanishi. 

2. Musiqiy cholg‘uning sozlanishi. 

3. Musiqiy cholg‘ularni to‘g‘ri tutish (postanovka). 

4. Nota matnlarining to‘g‘ri talqin etilishi. 

5. Ijro davomida ovoz kuchining (dinamika) to‘g‘ri taqsimlanishi . 

6. Jo‘rnavoz bilan ansambl hosil qilish mahorati. 

7. Ijro texnikasi. 

8. Musiqiy shtrixlarning to‘g‘ri ifodalanishi.  

9. Kiyinish va ijro madaniyati. 

10. Og‘zaki savollarga javoblar. 

 A) Musiqiy cholg‘u imkoniyatlariga oid. 

 B) Asarlar talqiniga oid. 

 V) Ijro mahoratiga oid og‘zaki savollar beriladi. 

 

V) Musiqa nazariyasi, solfedjio va fortepiano 

Musiqa nazariyasi va solfedjio fanidan tuzilgan ijodiy imtihon talablari 

abiturentlarning musiqa maktablarida, maxsus o‘rta bilim yurtlarida olgan bilimlari 

yuzasidan tashkil topgan. 

Nazariyadan tovush, ritm va metr, nota yozuvi, intervallar, lad va tonliklar, 

major va minor tonalliklarining intervallari, uchtovushliklar va ularning aylanmalari

xalq musiqasi ladlari yuzasidan savollar mavjud. 

Solfedjio fanidan bir ovozli kuylarga dirijyorlik qilib kuylash, chalingan 

intervallar, uch tovushliklar, tabiiy major va minor ladlari, xalq musiqasi ladlarini 

aniqlash bo‘yicha savollar beriladi. 



2.1.Musiqa nazariyasidan: 

-

 



musiqa sozi. Temperatsiya qilingan soz. Yarim ton va butun ton; 

-

 



tovushlarning harfiy sistemasi bo‘yicha yozilishi; 

-

 



tovushlar cho‘zimini uzaytiruvchi qo‘shimcha belgilar

-

 



alteratsiya belgilari; 

-

 



oddiy metr va o‘lchovlar, oddiy o‘lchovli taktlardagi cho‘zimlarning 

gruppalanishi; 

-

 

intervallarning son va sifat miqdori. Oddiy intervallar va diatonik 



intervallar; 

-

 



turg‘un tovushlar. Tonika. O‘rnashmagan tovushlar va ularning yechilishi. 

Lad; 


-

 

tabiiy major va minor; 



-

 

akkord. Uchtovushliklar. Ohangdosh va ohangdosh bo‘lmagan 



uchtovushlar. Uchtovushliklarning aylanishi; 

-

 



xalq musiqasi ladlari. 

 Abituriyentlarga imtihon vaqtida yuqorida qayd etilgan mavzular yuzasidan 

komissiya tomonidan boshqa nazariy va amaliy savollar ham berilishi mumkin. 

2.2.Solfedjio fanidan 

-

 



Notaga qarab kuylash (I.Xamrayev, Kalmikov, Fridkin. Solfedjio. 1 ovozli 

uchinchi sinf). 

-

 

Tinglab aniqlash: fortepianoda ijro etilgan intervallarning nomi



uchtovushliklar va uchtovushliklarning aylanmalari, major va minor ladlari, 

xalq musiqasi ladlarini kuylash. 



3.3.Fortepiano ijrochiligi 

 

Ushbu qismda abituriyent fortepianoda o‘zining ijrochilik mahoratini 2 ta 



musiqiy asar ijro etish bilan ko‘rsatib beradi. 

 

Asarning turli xil ijro sur’ati, xarakteriga ega bo‘lishi ijrochining 



imkoniyatlarini to‘laroq namoyon qilishga yordam beradi. 

 

Fortepiano ijrochiligi mahorati uchun qo‘yiladigan talablar quyidagicha: 



1.

 

Nota matnlarining to‘g‘ri talqin etilishi; 



2.

 

Ijro davomida kuchining (dinamika) to‘g‘ri taqsimlanishi; 



3.

 

Ijro texnikasi; 



4.

 

Asarlarning ifodali ijrosi. 



 

3.

 

Abituriyent bilimiga qo‘yiladigan talablar 

1.

 



Abituriyentdan  dirijyorlik  fanidan  2 xil o‘lchovda asarlarga dirijyorlik 

qilish, pastanovka (turish holati), auftakt, manual texnika, chap va o‘ng qo‘l 

vazifalari, o‘lchovlarni aniq ifodalash, dinamik tuslari, konsertmeyster bilan birga 

ijrosini ko‘rsatish talab etiladi.  

2.

 

Abituriyentdan cholg‘u ijrochiligi (nay, chang, qonun, rubob prima, qashqar 



rubobi, afg‘on rubobi, dutor, dutor bas, doira, g‘ijjak, g‘ijjak bas, g‘ijjak kontrabas) 

fanidan 2 ta musiqiy asarga ko‘rsatib berish orqali ko‘rsatib beriladi. Birinchisi 

o‘zbek xalq kuylari yoki kompozitor, bastakorlar asarlaridan, ikkinchisi 

konsertmeyster bilan birgalikda jahon klassik yoki sharq asarlaridan ijro qilishi lozim. 

Bunda pastanovka, ijro qilish holati, applikatura, pozitsiya, asarning dinamik tuslari 

va badiiy ijro talab etiladi.  

Abituriyentdan musiqa nazariyasi, solfedjio va fortepiano fanlaridan tovush, 

ritm va metr, nota yozuvi, intervallar, lad va tonliklar, major va minor tonalliklarining 

intervallari, uchtovushliklar va ularning aylanmalari, xalq musiqasi ladlari talab 

etiladi.  

Solfedjio fanidan bir ovozli kuylarga dirijyorlik qilib kuylash, chalingan 

intervallar, uch tovushliklar, tabiiy major va minor ladlari, xalq musiqasi ladlarini 

aniqlash talab etiladi.  

 

Fortepiano fanida 2 ta musiqiy asar ijro etish bilan ko‘rsatib beradi. Bunda 

ikkala qo‘lning ansambl ijrosi, barmoqlar joylashuvi (applikatura), pozitsiya, dinamik 

tuslar, ritm, metr, nota matnlarining to‘g‘ri talqin etilishi va badiiy ijro qilish talab 

etiladi.  


 

Abituriyent har bir fandan jadval bo‘yicha belgilangan kunlarda akademik soat 

vaqt davomida ijodiy amaliy bajaradi.  

Mazkur ta’lim yo‘nalishida kasbiy (ijodiy) imtihonlar uchun qo‘yiladgan maksimal 

ball – 75,6 ni tashkil etadi va predmetlar bo‘yicha quyidagicha taqsimlanad:  

 

4. Kasbiy (ijodiy) imtihonda abituriyent tomonidan bajarilgan amaliy ish 

quyidagi mezon asosida baholanadi: 

 

№ Aniqlash 

belgilari 

  ball 

1.

 



  Dirijyorlik sxemalarining to‘g‘ri ifodasi 

(0-3) 


2.

 

  O‘ng va chap qo‘l vazifalarining to‘g‘ri bajarilishi 



(0-3) 

3.

 



 Auftaktlarning 

aniq 


ko‘rsatilishi 

(0-3) 


4.

 

  Dinamik (ovoz kuchini o‘zgartiruvchi ) ishoralarning to‘g‘ri 



talqin etilishi 

(0-3) 


5.

 

  Temp (ijro sur’atining)aniq ifodalanganligi 



(0-3) 

6.

 



  Dirijyorlik shtrixlarining aniqligi 

(0-3) 


7.

 

 Partituradan 



foydalanish darajasi 

(0-3) 


8.

 

  Musiqiy bo‘laklarning cholg‘u guruhlariga aniq ko‘rsatilishi 



(0-3) 

9.

 



  Asarlar ijrosida dirijyorlik harakatlariga fortepiano ijrosini 

bo‘ysundira bilish 

(0-3) 

10.


 

  Musiqa cholg‘usining sozlanganligi 

(0-3) 

11.


 

 Nota 


matnlarining 

to‘g‘ri talqin etilishi 

(0-3) 

12.


 

  Ijro davomida ovoz kuchining (dinamika) to‘g‘ri 

taqsimlanishi 

(0-3) 


13.

 

  Jo‘rnavoz bilan ansambl hosil qilish mahorati 



(0-3) 

14.


 

 Ijro 


texnikasi 

(0-3) 


15.

 

  Musiqiy shtrixlarning to‘g‘ri ifodalanishi 



(0-3) 

16.


 

  Kiyinish va sahna madaniyati 

(0-3) 

17.


 

  Og‘zaki savollarga javoblar 

(0-3,6) 

18.


 

  Musiqa nazariyasi bo‘yicha nazariy savollar 

(0-3) 

19.


 

  Musiqa nazariyasi bo‘yicha amaliy topshiriqlar 

(0-3) 

20.


 

  Solfedjio fani bo‘yicha berilgan nota matnlarining amaliy 

ijrosi 

(0-3) 


21.

 

  Ko‘povozlik va intervallarni eshitib aniqlash 



(0-2) 

22.


 

 Fortepianoda 

nota 

matnlarining to‘g‘ri talqin etilishi 



(0-2) 

23.


 

  Ijro davomida kuchining (dinamika) to‘g‘ri taqsimlanishi 

(0-2) 

24.


 

 Ijro 


texnikasi 

(0-2) 


25.

 

  Asarning ifodali ijrosi 



(0-2) 

26.


 

  Yozma ish (ixtisoslik bо‘yicha) (0-5) 



JAMI 75,6 

 

 

5. Kasbiy (ijodiy) imtihonlarni o‘tkazish tartibi  

 

5111000-Kasbiy ta’lim (5151600-Xalq ijodiyoti: cholg‘u ijrochiligi) 



bakalavrlik ta’lim yo‘nalishiga hujjat topshirgan abituriyentlar jadval asosida 

belgilangan kunlarda yakka tartibda dirijyorlik, cholg‘u ijrochiligi (nay, chang, 

qonun, rubob prima, qashqar rubobi, afg‘on rubobi, dutor, dutor bas, doira, g‘ijjak, 

g‘ijjak bas, g‘ijjak kontrabas), musiqa nazariyasi, solfedjio va fortepiano fanlaridan 

amaliy musiqa ijrochiligini ko‘rsatadi. Ijodiy imtihonlar qabul komissiyasi tomonidan 

shakllantirilgan guruhlar 30 nafar abituriyentlardan iborat bo‘lib, ijodiy imtihon va 

yozma ishlar guruhlar bo‘yicha o‘tkaziladi. Ijodiy imtihonlar maxsus qurollar bilan 

jihozlangan xonalarda o‘tkaziladi.  



 

6. Apellyatsiya tartibi 

 

Abituriyentlar tomonidan kasbiy (ijodiy) imtihon natijalari bo‘yicha institut 

qabul komissiyasining apellyatsiyalar bilan ishlash ha’atiga natijalar e’lon qilingan 

kundan boshlab 24 soat davomida murojaat qilishlari mumkin. Murojaat mazmunida 

faqat o‘zining ballari haqida bo‘lsa qabul qilinadi, lekin boshqa abituriyentlar haqida 

yozilgan shikoyat arizalari qabul qilinmaydi.  



 

 

 


Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling