O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand qishloq xo’jalik instituti xolboyev D. Ibragimov U


Download 1.68 Mb.
Pdf просмотр
bet12/19
Sana14.03.2020
Hajmi1.68 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   19

Xulosa 
    Fanning  o’quv  dasturiga  mos  holda  rejalashtirilgan:  Nomoddiy  aktivlar 
tushunchasi  ularni  tasniflash;  nomoddiy  aktivlarni  baholash;  nomoddiy 
aktivlarni  qabul  qilish;  nomoddiy  aktivlar  harakatini  hujjatlashtirish;  nomoddiy 
aktivlarning  analitik  va  sintetik  hisobini  tashkil  etish;  nomoddiy  aktivlarga 
amortizatsiya  hisoblashning  tartibi  va  usullari;  nomoddiy  aktivlarni  hisobdan 
chiqarish  tartibi  va  hisobi;  nomoddiy  aktivlarni  sotish  bo’yicha  daromad  va 
xarajatlarni hisobga olish kabi savollarning mohiyati yetarli darajada yoritilgan.      
Talaba  mavzuning  yuqoridagi  savollari  bo’yicha  olgan  bilimlarini  mavzu 
bo’yicha tavsiya etilgan me’yoriy hujjatlar, darslik, ma’ruzalar matni va ushbu 
o’quv  qo’llanma  asosida  yanada  chuqurlashtirishi  va  uni  ushbu  o’quv 
qo’llanmada berilgan topshiriqlarni yecha olishi bilan tekshirib ko’rishi tavsiya 
etiladi.

 
147 
8-Mavzu: Tayyor mahsulot (ish, xizmat)lar va ularning
 
           sotilishi hisobi 
Reja; 
1.  Tayyor  mahsulot  (ish,  xizmat)larni  iqtisodiy  mohiyati  va  hisobning 
vazifalari. 
2.  Tayyor mahsulot (ish, xizmat)larni turkumlanishi, baholash tartibi. 
3.    Tayyor  mahsulot  (ish,  xizmat)larni  dastlabki,  sintetik  va  analitik 
hisobi. 
4. Tayyor mahsulot (ish, xizmat)larni sotishning  hisobi. 
5.  Tayyor  mahsulot  (ish,  xizmat)lar  sotishdan  moliyaviy  natijalarni 
aniqlash. 
 
Tayanch iboralar 
Tayyor mahsulot (ishlar, xizmatlar)lar va ularning sotilishi hisobi. 
Tayyor  mahsulot,  tayyor  mahsulotlarni  buxgalteriya  va  ombordagi  hisobi, 
tayyor  mahsulot  sotilishi  hisobi,  tayyor  mahsulotlarning  qaytarilishi  hamda 
chegirmalar  berish  muomalalari  hisobi,  tovarlar  hisobi,  tayyor  mahsulot  
sotilishi bo`yicha moliyaviy natijalarni hisobi. 
 
1.  Tayyor  mahsulot  (ish,  xizmat)larni  iqtisodiy  mohiyati  va  hisobning 
vazifalari. 
  Korxonalar  ishlab  chiqarish  jarayonini  amalga  oshirish  uchun  ma’lum 
tarkib  va  miqdordagi  ishlab  chiqarish  vositalariga  ega  bo’lishi  kerak.  Ishlab 
chiqarish  vositalari  ularni  ishlab  chiqarish  jarayonidagi  o’rnidan  kelib  chiqib 
mehnat  vositalari  (bino,  inshoat,  kuch  mashinalari  va  boshqalar)  va  mehnat 
predmetiga (tayyor mahsulot, yem-hashak, urug’lik va boshqalar) bo’linadi. 
Demak,  tayyor  mahsulot  xo’jalik  sub’ekti  aktivlarining  (tovar-moddiy 
zaxiralarining)  tarkibiy  qismi  bo’lib  ishlab  chiqarishning  natijasi  sifatida 
xo’jaliklar faoliyatida muhim o’rinni egallaydi. 

 
148 
Buxgalteriya  hisobining  4-“Tovar-moddiy  zaxiralar”  milliy  andozasi  4-
moddasiga  binoan  –  “Tovar-moddiy  zaxiralar  –  keyinchalik  sotish  maqsadida 
normal  faoliyat  yuritish  jarayonida  tutib  turiladigan  va  ishlab  chiqarish 
jarayonida  mavjud  bo’lgan  ,  shuningdek  mahsulot  ishlab  chiqarish,  ishlarni 
bajarish  yoki  xizmatlar  ko’rsatish  jarayonida  yoxud  ma’muriy  va  ijtimoiy-
madaniy  vazifalarni  amalga  oshirish  uchun  foydalaniladigan  moddiy 
aktivlardir”. 
Qishloq  xo’jalik  korxonalari  uchun  qishloq  xo’jalik  mahsulotlari 
yetishtirishni  oshirib  borish  korxonalar  faoliyati  natijalarini  yaxshilanishida, 
mamlakat  aholisining,  sanoat  va  boshqa  tarmoqlarni  unga  bo’lgan  ehtiyojini 
qondirishda muhim ahamiyatga ega. 
Qishloq  xo’jalik  korxonalari  mahsulot  yetishtirishdan  tashqari  o’z 
faoliyatiga va chetga ish va xizmatlar ham bajaradi. Shunday ish va xizmatlarga 
xo’jaliklarda  tashkil  etiladigan  ta’mirlash  ustaxonalari,  avtoxizmat,  sanoat 
mahsulotlarini  qayta  ishlash  bo’yicha  ishlab  chiqarishlar  va  ayrim  boshqalar 
orqali  xo’jalik  va  aholiga  qishloq  xo’jalik  ishlarini  bajarish,  transport  xizmati 
ko’rsatish qishloq xo’jalik mahsulotlarini qayta ishlash va boshqalar kiradi. 
     Adabiyotlarda tayyor mahsulot bo’yicha quyidagi atamalar mavjud: 
1.  Ombordagi  mahsulot  –  ishlab  chiqarishning  barcha  ishlov  berish 
jarayonlarini o’tib,  texnika nazorati  bo’limi  tomonidan omborga benuqson deb 
qabul qilingan va asosan sotishga mo’ljallangan tovar mahsuloti. 
2.  Jo’natilgan  tayyor  mahsulot  –  xaridorlarga  yoki  iste’molchilarga 
jo’natilgan,  lekin  uning  uchun  xaridorlar  tomonidan  hali  puli  to’lanmagan 
yo’ldagi mahsulot. 
3.  Mas’ul  saqlashga  qabul  qilingan  tayyor  mahsulot  –  xaridorlarga 
jo’natilgan  tayyor  mahsulot  bo’lib  har  xil  sabablarga  ko’ra  (sifati,  adashib 
jo’natilishi,  shartnomada  ko’zda  tutilmagan  va  boshqalar)  xaridor  tomonidan 
qabul qilinmagan mahsulot. 
Bu  mahsulotlar  tegishli  sabablarga  aniqlik  kiritilganigacha  balansdan 
tashqari  002–  “Mas’ul  saqlashga  qabul  qilingan  tovar-moddiy  qiymatliklar 
hisobvarag’ida hisobga olinadi. 

 
149 
Tayyor  mahsulot  (ish,  xizmat)lar  korxonalar  va  mamlakat  iqtisodidagi 
o’rnidan kelib chiqib hisob oldiga quyidagi vazifalar qo’yilgan: 
1.  Tayyor  mahsulot  (ish,  xizmat)larni  ishlab  chiqarilishi  va  sotilishi  bilan 
bog’liq barcha muomalalar hisobini o’z vaqtida va to’g’ri aks ettirish. 
2. Tayyor mahsulot (ish, xizmat)lar harakati bo’yicha muomalalarni hujjat 
va registrlarda o’z vaqtida va to’liq holda aks ettirish. 
3.  Tayyor  mahsulot  (ish,  xizmat)larni  sotish  bo’yicha  shartnomalarni  o’z 
vaqtida tuzilishi va ularni bajarilishi ustidan nazorat. 
4. Mahsulot (ish, xizmat)larni ishlab chiqarish va sotishni har bir turi, hajmi 
va sifati bo’yicha bajarilishi ustidan nazorat. 
5.  Sotilgan  mahsulot  (ish,  xizmat)lar  bo’yicha  pul  tushumini  o’z  vaqtida 
bo’lishi yuzasidan nazorat. 
6.  Sotilgan  mahsulot  (ish,  xizmat)lar  bo’yicha  moliyaviy  natijani  to’g’ri 
aniqlash va hisobvaraqlarda aks ettirish. 
 
2.  Tayyor mahsulot (ish, xizmat)larni turkumlanishi, baholash tartibi. 
  Qishloq xo’jalik korxonalarida mahsulotlar hisobini to’g’ri tashkil etishda 
ularni turkumlarga ajratish muhim ahamiyatga ega. 
Mahsulotlar  ishlab  chiqarish  sohasi,  qabul  qilih  manbalari  va  boshqa 
belgilariga ko’ra turkumlanishi mumkin: 
1. Mahsulot ishlab chiqarish sohasiga ko’ra: 
– o’simlikchilik mahsuloti 
– chorvachilik mahsuloti 
– sanoat va yordamchi ishlab chiqarishlar mahsuloti 
2. Mahsulotlar kelib tushish manbasiga ko’ra: 
– o’zida ishlab chiqarilgan mahsulot 
– chetdan (savdo tarmoqlari, tovar bazalari va boshqa xo’jaliklardan) sotib 
olingan mahsulotlar 
3. Mahsulotlar foydalanishiga ko’ra: 
– urug’lik va ko’chat materiali 
– yem-xashak 

 
150 
–sotishga mo’ljallangan mahsulot va boshqalar 
4. Mahsulotlarni xo’jaliklar sotish yo’nalishlariga ko’ra: 
– davlat buyurtmasi bo’yicha sotish 
– boshqa yo’nalishlar bo’yicha sotish 
5. Mahsulotlarni sotish kanallariga ko’ra: 
– tayyorlov tashkilotlariga sotish 
– dehqon bozorlarida sotish 
– o’z ehtiyojiga foydalanish (sotish) 
– savdo shaxobchalari (do’konlarda) orqali sotish 
– mehnat haqi isobiga berish (sotish) 
Shu  kabi  ish  va  xizmatlar  ham  ularni  turi,  xizmat  ko’rsatish  sohasi  va 
boshqa belgilari bo’yicha guruhlanishi mumkin. 
  Qishloq  xo’jalik  korxonalarida  tayyor  mahsulotlarni  harakati  hisob  va 
hisobotda quyidagicha baholanadi. 
  1. Reja tannarxida – yil davomida 
2.  Haqiqiy  tannarxda  –  yil  oxirida,  shu  yilni  haqiqiy  xarajatlari  va 
mahsulotni haqiqiy miqdori aniqlangach. 
3. Sotish baholarida – sotilgan mahsulot bo’yicha. 
Shu  kabi  ayrim  hollarda  mahsulotlar  harakatini  baholashda  sotishning  sof 
qiymati, AVECO va FIFO kabi usullaridan ham foydalanishi mumkin. 
Ushbu tartib xo’jalikni o’zida tashkil etilgan ishlab chiqarishlar tomonidan 
amalga oshirilgan ish va xizmartlarga ham tegishli. 
Tegishli  mahsulotni  chetdan  sotib  olinganda,  ish  va  xizmatlar  boshqa 
tashkilotlar  tomonidan  bajarilganda  shartnomaviy  baholarda,  tomonlarning 
kelishuvi asosidagi joriy baholarda hisobga olinadi. 
 
3.    Tayyor  mahsulot  (ish,  xizmat)larni  dastlabki,  sintetik  va  analitik 
hisobi. 
  Qishloq  xo’jalik  korxonalarida  yetishtirilgan  mahsulotlarning  harakati 
quyidagi hujjatlarda rasmiylashtiriladi. 

 
151 
  –  Don  va  boshqa  mahsulotlarni  daladan  jo’natish  reestri  –  don  ekinlari 
mahsuloti bo’yicha 
  –  Qishloq  xo’jalik  mahsulotlarini  kelishi  kundaligi  –  sabzavot,  meva, 
poliz, tuxum va boshqalar 
  – Paxta terimi to’g’risidagi kunlik ma’lumot – paxta daromadi bo’yicha 
–  Dag’al  va  shirali  oziqalarni  daromadga  olish  dalolatnomasi  –  oziqani 
daromadga olishda 
– O’simlikchilik mahsulotlarini saralash va quritish dalolarnomasi 
–  Don  va  boshqa  mahsulotlar  harakati  qaydnomasi  –  donli  ekinlar 
mahsulotlarini yig’ishtirib olish mavsumida 
– Yem-xashakni sarflash qaydnomasi – yem-xashak sarfi bo’yicha 
– Urug’lik va ko’chatni sarflash dalolatnomasi 
– Sut harakati  qaydnomasi 
– Junni qirqish va daromadga olish dalolatnomasi  
va boshqa hujjatlar. 
  Xo’jaliklarda  tayyor  mahsulotini  sintetik  va  analitik  hisobiga  quyidagi 
hisobvaraqlar mo’ljallangan: 
  2810 – ombordagi tayyor mahsulotlar 
2820 – ko’rgazmadagi tayyor mahsulotlar – ko’rgazma, yarmarka, reklama 
va ko’rsatishga mo’ljallangan tayyor mahsulot 
2830  –  komissiyaga  berilgan  tayyor  mahsulotlar  –  komissiya  va 
konsignatsiya bo’yicha ortib jo’natilgan tayyor mahsulotlar. 
Konsignatsiya  –  bir  tomonning  (konsignantning)  boshqa  tomonga 
(konsignatorga  –  vositachiga)  xorijiy  mamlakat  omboridagi  tovarni  o’z 
nomidan, biroq konsignant hisobiga sotish to’g’risidagi topshirig’i. 
Korxonalar  tomonidan  konsignatsiya  shartlari  asosida  olinadigan  tovarlar 
004–“Komissiyaga  qabul  qilingan  tovarlar”  balansdan  tashqari  hisobvarag’ida 
hisobga olinadi. 
 
 
 

 
152 
Tayyor mahsulotni harakati bo’yicha quyidagi schyotlar o’zaro bog’lanadi.
 
t\r 
Muomilalarning mazmuni 
Schyotlar 
bog’lanishi 
DT 
KT 
1. 
O’simlikchilik, chorvachilik, sanoat ishlab chiqarish, 
yordamchi va xizmat ko’rsatishlardan mahsulot qabul 
qilindi (xizmat va ishlar bajarildi) 
2810 
2010, 
2310, 
2710 
2. 
 Tayyor mahsulot ko’rgazmaga berildi, 
ko’rgazmadan qabul qilindi 
2820 
2810 
2810 
2820 
3. 
Mahsulot qayta baholandi: bahoni oshishiga 
kamyishiga 
2810 
3190 
6230 
2810 
4. 
Inventarizatsiya natijasida: mahsulotni oshiq chiqishiga 
kamomadiga 
2810 
5910 
9390 
2810 
5. 
Mahsulotlar ichki ehtiyojlarga berilganda 
2010, 
2310, 
2510, 
2710, 
9410 
2810 
6. 
Sotilgan mahsulot tannarx bo’yicha hisobdan chiqarildi 
9110 
2810 
7. 
Tayyor mahsulot tekinga homiylik yordami sifatida 
berilganda va boshqalar 
9430 
2810 
  2810,  2820,  2830  hisobvaraqlar  bo’yicha  tayyor  mahsulotni  analitik 
hisobi javobgar shaxslar bo’yicha, mahsulot turlari (sortlar, partiyalar, kiplar va 
boshqalar) bo’yicha va tayyor mahsulotni saqlash joylari bo’yicha yuritiladi. 
  Bajarilgan  ish  va  xizmatlarning  analitik  hisobi  ularning  turlari  o’yicha 
tashkil etiladi. 
4. Tayyor mahsulot (ish, xizmat)larni sotishning  hisobi. 
  Mahsulot  (ish,  xizmat)ni  sotilishi  korxona  mablag’lari  aylanishining 
yakunlovchi  jarayonidir.  Bu  jarayon  korxona  tomonidan  ishlab  chiqarilgan 
mahsulot  (ish,  xizmat)ning  xalq  xo’jaligi  iste’molida  o’z  o’rnini  topganligini 

 
153 
anglatadi.  Bu  jarayonning  muhimligi  unda  xo’jaliklar  tayyor  mahsulotni  yoki 
bajarilgan  ish  yoki  xizmatlarni  pulga  aylantiradi.  U  tufayli  uni  yetishtirishga 
bo’lgan  xarajatlarni  qoplash  imkoniyati  yaratiladi,  uni  normal  bo’lishi  xo’jalik 
iqtisodini mustahkamlaydi, moliyaviy barqarorligini ta’minlaydi. 
Sotish  muomalalarining  dastlabki  hisobi  xaridor  va  buyurtmachilar  bilan 
tuziladigan shartnomadan boshlanadi. 
Shartnomada  mahsulot  (ish,  xizmat)  turi,  muddati,  sifati,  jo’natish 
(bajarish)  vaqti,  bahosi,  hisob-kitob  shakli,  ular  bajarilmaganda  to’lanadigan 
jarimalar va boshqa shartlar ko’rsatiladi. 
Mahsulotni sotishga jo’natish, masalan paxtani “Paxtani jo’natish-qabul qilish 
tovar-transport nakladnoyi (1-q/x-paxta) tuziladi, ular qabul qilinganda “Qabul 
kvitansiyasi” (QK-17) tuziladi. 
Don mahsulotlari, “Q/x mahsulotlarini jo’natish-qabul qilish tovar-transport 
nakladnoyi (1-q/x-don) rasmiylashtiriladi. 
Sabzavot,  poliz,  meva,  sut,  jun  va  boshqalar  “Tovar-transport  nakladnoyi 
yoki  hisobvaraq-faktura  (naqd  pulga  sotilganda  kassa  kirim  orderi  bilan) 
rasmiylashtiriladi. 
Mahsulotlar  mehnat  haqi  hisobiga  berilganda  “To’lov  qaydnomasi” 
tuziladi. 
Mahsulot  xo’jalikni  ichki  bo’linmalariga  berilganda  nakladnoy,  o’zini 
do’konlariga  yoki  bozorda  sotilsa  hisobvaraq-faktura  yoki  faktura  bilan 
rasmiylashtiriladi. 
  Mahsulot  (ish,  xizmat)larni  sotish  bilan  bog’liq  muomalalarning  hisobi 
quyidagi hisobvaraqlarda olib boriladi: 
9010 – Tayyor mahsulotlarni sotishdan daromadlar 
9020 – Tovarlarni sotishdan daromadlar 
9030 – Ishlar bajarish va xizmatlar ko’rsatishdan daromadlar 
9040 – Sotilgan tovarlarni qaytishi 
9050 – Xaridorlar va buyurtmachilarga berilgan chegirmalar 
9010,  9020,  9030  hisobvaraqlarning  kredit  tomonida  4010,  5010,  5020, 
6610 va boshqa hisobvaraqlarni debetlanishi bilan korxonaning asosiy faoliyati 
bo’yicha  tayyor  mahsulot,  tovar,  bajarilgan  ish,  ko’rsatilgan  xizmatlarni 

 
154 
sotishdan  olingan  daromadlari  hisobga  olinadi.  Ushbu  hisobvaraqlar  hisobot 
davr  oxirida  yakuniy  moliyaviy  natija  hisobvarag’i  bilan  yopiladi  (DT  9010, 
9020, 9030 KT 9910). 
9040 
–  “Sotilgan  tovarlarni  qaytishi”  hisobvarag’i  kontrpassiv 
hisobvaraqlardan  bo’lib,  uning  debet  oboroti  sotilgan  mahsulot  va  tovarlardan 
daromadni kamaytiradi (DT 9040 KT 4010) va u hisobot davr oxirida mahsulot 
va  tovarlarni  sotishdan  daromadlar  hisobvaraqlariga  chiqarilishi  bilan  yopiladi 
(DT 9010, 9020 KT 9040). 
Bu bo’yicha quyidagi muomalalar ham uchraydi: 
Dt 9040 Kt 5010, 5110 – Puli to’langan holda qaytarilganda 
Dt 2910 Kt 9120 – Xaridor tovarni qabul qilganda  
Dt 9020 Kt 9040 – Tushumga o’zgartirish kiritilganda  
9050  –  “Xaridorlarga  va  buyurtmachilarga  berilgan  chegirmalar” 
hisobvarag’ida  shartnoma  shartlari  asosida  sotilgan  mahsulot  bo’yicha  hamda 
sotish  baholaridan  (sotilgan  mahsulot,  tovar,  ish  va  xizmatlar  bo’yicha 
yaroqsizlik  aniqlanganda)  chegirmalar  hisobga olinadi  va  uni paydo  bo’lishiga 
DT  9050  KT  4010,  hisobdan  chiqishiga  DT  9010,  9020,  9030  KT  9050 
provodkalari tuziladi. 
9000  –  “Asosiy  (operatsion)  faoliyatning  daromadlarini  hisobga  oluvchi 
hisobvaraqlar”  bo’yicha  analitik  hisobvaraqlar  sotilgan  mahsulot,  tovar 
bajarilgan ish, ko’rsatilgan xizmatlarning har bir turi bo’yicha tashkil etiladi. 
Bunda,  ya’ni  ular  analitik  hisobini  tashkil  etishda  korxonani  boshqarish 
nuqtai  nazaridan kelib  chiqib  sotish  yo’nalishlari,  mintaqalar bo’yicha sotilishi 
ham hisobga olinishi mumkin. 
 
5.  Tayyor  mahsulot  (ish,  xizmat)lar  sotishdan  moliyaviy  natijalarni 
aniqlash. 
  Buxgalteriya  hisobining  “Moliyaviy  hisobotni tayyorlash va  taqdim  etish 
ning konseptual asosi” milliy andozaning 38.7 bandiga binoan moliyaviy natija 
–  xo’jalik  yurituvchi  sub’ektning  foyda  yoki  zarar  shaklida  ifodalangan 
faoliyatining pirovard iqtisodiy yakunidir. 

 
155 
Qishloq xo’jalik korxonalarida moliyaviy natija mahsulot (ish, xizmat)larni 
sotishdan, asosiy vositalar hamda boshqa aktivlarni sotishdan aniqlanadi. 
Ularni  sotishdan  moliyaviy  natijani  aniqlashda  sotishdan  tushum  bilan 
xarajatlarni taqqoslanadi. 
Bunda  sotilgan  mahsulot  (ish,  xizmat)dan  tushum  ularni  yetishtirishga 
bo’lgan xarajatlardan ko’p bo’lsa foyda, uning teskarisi zararni bildiradi. 
Xo’jaliklarda  umumiy  moliyaviy  natijani  aniqlashda  hisobvaraqlar 
rejasining 
IX–“Daromadlar 
va 
xarajatlar” 
bo’limi 
hisobvaraqlari 
ma’lumotlaridan foydalaniladi  va ularga quyidagilar kiradi: 
9000  –  Asosiy  (operatsion)  faoliyatning  daromadlarini  hisobga  oluvchi 
hisobvaraqlar 
9100  –  Sotilgan  mahsulot  (Tovar,  ish  hizmat)larning  tannarxini  hisobga 
oluvchi hisobvaraqlar  
9200 – Asosiy vositalarni chiqib ketishi   
9300  –  Asosiy  faoliyatning  boshqa  daromadlarini  hisobga  oluvchi 
hisobvaraqlar 
9400 – Davr xarajatlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar  
9500 –Moliyaviy faoliyat daromadlarini hisobga oluvchi hisobvaraqlar 
9600  –Moliyaviy  faoliyat  bo’yicha  xarajatlarni  hisobga  oluvchi 
hisobvaraqlar 
9700 – Favqulodda foyda(zarar)larni hisobga oluvchi hisobvaraqlar 
9800  –  Soliqlar  va  yig’imlarni  to’lash  uchun  foydadan  foydalanishni 
hisobga oluvchi hisobvaraqlar 
9900 – Yakuniy moliyaviy natijani hisobga oluvchi hisobvaraqlar 
 
Mavzu bo’yicha amaliy mashg’ulotlar va mustaqil ish topshiriqlari. 
 
1-Topshiriq. 
  Xo’jalikda  mahsulot  va  xizmatlar  sotish  bo’yicha  quyidagi  ma’lumotlar 
mavjud; 
  A. 9110, 9130 hisobvaraqlarni debeti bo’yicha, 2015-yil, ming so’m 

 
156 
Sotilgan mahsulot 
va xizmatlar nomi 
Sotish yo’nalishi 
Jami 
summa 
Xaridorlarga 
Boshqa sotish 
Paxta 
23109 

23109 
Bug’doy 
12974 
883 
13857 
Kartoshka 
10623 
3541 
14164 
Avtotransport 
xizmati,tkm 
29.3 
7.2 
36.5 
JAMI 
46735.3 
4431.2 
51166.5 
 
B. 9010, 9030 hisobvaraqlarni krediti bo’yicha, 2015-yil, ming so’m 
 
T/r 
Sotilgan mahsulot 
va xizmatlar nomi 
Xaridorlarga 
Boshqalarga 
JAMI 
Mi
q
d
o
ri


Su
mma, 
mi
n
g
 
Mi
q
d
o
ri


Su
mma, 
mi
n
g
 
Mi
q
d
o
ri


Su
mma, 
mi
n
g
 

Paxta 
413 
28860 


413 
28860 

Bug’doy 
700 
16417 
33 
565 
733 
16982 

Kartoshka 
375 
11803 
125 
3934 
500 
15737 

Avtotransport 
xizmati, tkm 
14300 
28.6 
3500 
7.0 
17800 
35.6 
 
JAMI 

57108.6 

4506 

61614.6 
 
C.  Sotilgan  mahsulot  (xizmat)larni  reja  va  haqiqiy  tannarxi  o’rtasidagi 
farqlarni aniqlash va uni hisobi 
 
Mahsulot 
(xizmat)lar-
ning nomi 
Mahsulot (xizmat) 
1s. tannarxi, so’m 
So
ti
lg
an
 
mah
su
lo

(x
izma
t) 
mi
q
d
o
ri
 
Reja va haqiqiy 
tannarx orasidagi 
farq, +,-, so’m 
Schyotlar 
bog’lanishi 

 
157 
Reja 
Haqiqatda 
1s. 
hisobiga 
Jami 
mahsulot 
bo’yicha 
DT 
KT 
Paxta, s 
55953.77  61549.12  413 
 
 
 
 
Bug’doy, s 
18534.45  19461.17  733 
 
 
 
 
Kartoshka, s 
28327.70  31727.02  500 
 
 
 
 
Avtotranspor
t xizmati, tkm 
2.05 
2.02 
17800 
 
 
 
 
JAMI 




 


 
Talab qilinadi: 
  1.  Mahsulot  (xizmat)lar  bo’yicha  reja  va  haqiqiy  tannarx  orasidagi 
kalkulyatsiya farqlarini aniqlash va ularni har bir mahsulot (xizmat)lar bo’yicha 
aks ettirish. 
2.  Mahsulot  (xizmat)larni  kalkulyatsiya  farqiga  schyotlar  bog’lanishini 
aniqlang  
3. Har bir mahsulot (xizmat) bo’yicha moliyaviy natijani aniqlash. 
2-Topshiriq. 
Fermer xo’jaligida 2015-yilda quyidagi xo’jalik muomilalari bo’lib o’tgan: 
T/r 
Muomilalarining  mazmuni 
Summa 
Schyotlar 
bog’lanishi 
DT 
KT 
1  2 



1.  Ishlab chiqarishdan mahsulot reja tannarxida qabul 
qilindi: 
a) paxta 1588 s. 
b) bug’doy 804 s. 
c) kartoshka 168 s. 
d) sut 201 s. 
 
 
 
2.  Mahsulot sotish baholarida jo’natildi: 
a) paxta 1588 s. 
b) bug’doy 650 s. 
c) sut 189 s. 
 
 
 
3.  Inventarizatsiya natijasida ortiqcha chiqqan 3.4 
sentner bug’doy reja tannarxida daromadga olindi. 
 
 
 

 
158 
4.  Inventarizatsiya natijasida 12 sentner kartoska 
kamomadi aniqlandi: 
a) uni tannarxi 
b) sotish bahosi 
 
 
 
5.  Korxona omboridan ko’rgazmaga qo’yish uchun 1 s. 
kartoshka tannarx bo’yicha berildi. 
 
 
 
6.  Xo’jalik omboridan 5s. arpa tannarxi bo’yicha 
qo’ylarga berildi. 
 
 
 
7.  Xo’jalik omboridan 95 s. bug’doy tannarx bo’yicha 
ekishga berildi. 
 
 
 
8.  Xodimlarga 15 s. bug’doy sotish baholarida berildi. 
 
 
 
9.  Xodimlarga berilgan bug’doy tannarx bo’yicha 
hisobdan chiqarildi. 
 
 
 
10.  12 s. sut tannarx bo’yicha xodimlarga tekinga berildi. 
 
 
 
  Jami 
 
 
 
Eslatma: 
1.  2015  yilni  1-yanvar  holatiga  2810  “Tayyor  mahsulot”  hisobvarag’ining 
qoldig’i 967441 so’m 
Shundan 
a) arpa 10 sentner 584100 so’m 
b) bug’doy 15 sentner 383341 so’m 
2. Mahsulotlar 1 sentneriing reja tannarxi, so’m 
a) paxta 60214 
b) bug’doy 23232 
c) kartoshka 55460 
d) sut 81340 
3. Mahsulotlar 1 sentnerining sotish bahosi, so’m 
a) paxta 66235 
b) bug’doy 26540 
c) kartoshka 72100 
d) sut 125000 

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   19


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling