O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus talim vaziRLİGİ


Download 0.86 Mb.

bet14/15
Sana10.01.2019
Hajmi0.86 Mb.
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15

Odil saylovlar – demokratik jamiyat rivojlanishining asosi.  Xukukiy demokratik davlatda 

saylov qonunlari va uni O’tkazish muxim O’rin egallaydi. Buning isboti sifatida fukarUlarning O’zini-

O’zi boshkarish organlariga saylov O’tkazish 2001-yil may-iyun oylarida mamlakatimizda O’zini-O’zi 

boshkaruv organlari – mah’alla, qishloq, shah’ar, shah’archa fukarUlar yig’inlariga O’tkazilgan saylov bu 

soh’a boshliqlarining etuk kadrlar h’isobiga sifat tomonidan O’zgarishga olib keldi. Uzbekiston 

Respublikasi Oliy Majlisi kengashining 2001-yil 12-apreldagi «FukarUlarning O’zini-O’zi boshkarish 



organlariga saylov O’tkazishni shakllantirish» tO’g’risidagi qarorida tashkilotchilik qobiliyatiga h’amda 

xalq orasida yukori obrO’-etibor, xurmatga sazovor bO’lgan, davlat xokimiyati organlari kafolatlarining 

bir qismi, boskichma-boskich fukarUlarning O’zini-O’zi boshkaruv organlariga berilishi munosabati 

Bilan Ushbu organlar oldida turgan vazifalarni echishga tayёr bO’lgan shaxslar orasidan fukarUlar 

yig’inlari boshliq va ularning maslaxatchilari lavozimlariga nomzodlar tanlash maksadi qO’yildi.    

Saylov kompaniyalari davrida tashkillashtirilgan ishlar va amalga oshirilgan choralar natijasida 

mamlakatimiz buyicha fukarUlarning O’zini-O’zi boshkarish organlariga saylovlar ijtimoiy-siёsiy 

h’amda tashkiliy tomondan yukori darajada fukarUlarning ijtimoiy faolligida amalga oshdi. Saylovlarda 

12 mln.ga yaqin fukarUlar ishtirok etdi. Bu kO’rsatkich mamlakatdagi katta ёshdagi odamlarni 20 %ini 

tashkil etadi. FukarUlarning 9627 yig’inida jumladan, 1556 shaxarcha, qishloq, yig’inlardagi 

qishloqlarda, 4151 maxallalar va shaxardagi 2138 maxallalar yig’inida shuningdek jamoatchilik asosida 

faoliyat kO’rsataёtgan 1782 mah’alla fukarUlar yig’inlarida saylovlar Bilan bir vaktda fukarUlar 

yig’inlari boshliklari va oqsoqollarining avvalgi saylovdan sO’nggi O’tgan davr ichida qilgan ishlari 

tO’g’risida h’isobotlar tinglandi. FukarUlar yig’inlari faoliyatining barcha yO’nalishlari buyicha 

fukarUlar O’zini-O’zi boshkarish organlari olib borgan ishlari h’ar iomonlama va chukur xulosa 

chikariladi. Qonunlar prezident farmonlari, xukumat qarorlarini amaliy tartibda yuzaga chikarishda 

maxallalarning maxalliy davlat xokimiyati organlariga bergan ёrdamlariga ah’amiyatli etibor berildi. 

Utgan h’isobot davri (2,5 yillik) ichidagi kamchilik sabablari h’am ochib tashlanadi. Ularni kelajakda 

bO’ldirmaslik aniq choralar va rejalari qabul qilindi.      Uzini-O’zi boshkarish organlariga bO’lgan 

h’isobat – saylov yig’ilishlarida jami 120 mingdan ortiq oldingi faollar sO’zga chikib qO’yilgan 

masalalar xakida O’z fikrlarini bildirdi. SO’zga chikkanlarning kO’pchiligi mamlakatda tinchlik, 

barkarorlik va xavfsizlikni saqlab turish, xalqning turli qatlamlarini ijtimoiy tomondan qO’llab-

quvvatlashdan amalga oshirilaёtgan ijtimoiy-iktisodiy reformalarni maqulladi.  

Maxala fukarUlar yig’inlaridagi oqsoqollar saylovni millionlab fukarUlarni befarq qoldirmadi. 

Barcha saylovchilarni faol qatnashish, O’zining nazarida tasvirlashga intilish aniq sezilib turdi. 

Mamlakatdagi O’zini-O’zi boshkaruv organlarining 9627si (qishloq, shah’archa, mah’alla) yig’inlari 

boshchiligiga ishchi guruh’lar tomonidan taklif etilgan 22 mingdan ortik nomzodlar orasidan tanlab 

olinishi saylovlar odillik asosida O’tishiga h’am fukarUlar yig’inlari boshchiligiga munosib 

nomzodlarning sayloviga imkon yaratdi. Uzini-O’zi boshkarish organlariga bO’lgan saylovlar natijasi 

shuni kO’rsatadiki, bu saylovlar xalqning keng qatlamlari uchun ijtimoiy-siёsiy faollik bag’ishladi va 

O’ziga xos demokratiya maktabi vazifasini O’tadi. Shuningdek, 2003-yilning noyabr-dekabr oylarida 

O’zini-O’zi boshkarish organlariga Yangi saylov kompaniyasi bO’lib O’tdi. Ushbu saylovlar 12 

milliondan ortiqroq, yani mamlakatdagi katta ёshdagi odamlarning 97 %i (2001-yilda bu kO’rsatkich 

85% edi) ishtirok etdi. Saylovlarda mamlakatdagi fukarUlar yig’inlarining 8360 boshliqlari (oqsoqollari) 

shuningdek ularning 80 ming maslaxatchilari saylandi.   

2003-yil 12-27 noyabr kunlari Respublika «İjtimoiy fikr» jamoatchilik fikrini O’rganish markazi 

mamlakatning turli xududlaridagi 2044 respondent ishtirokida O’tkazgan savol-javobida xalkning 

kO’pchilik qismi saylovlardan xabardorligi malum bO’ldi. Ushbu saylovlar fukarUlarning siёsiy 

madaniyati va xukukiy ongi shakllanganligini kO’rsatadi. Shularning ichida 35 yig’in boshlig’i va 

oqsoqolligiga kO’rsatilgan nomzodlar saylanmay qoldi.   74 yig’inda boshliq oqsoqollarning 2,5 yillik 

faoliyati qoniqarsiz deb topildi. Barcha saylovlar davomida kO’rsatilgan 21306 nomzodlardan 8360 

saylanganligi saylovning odillik asosida O’tkanligi, fukarolarga tanlash imkoniyati berilganligini 

ifodaladi.   

Yangi saylangan fukarolar yig’inlari raislarining 75,7 %i yukori malumotli (2001-yilda 73,2 % edi) 

nomzodlar ichidan saylandi. Ularning 49,1 %i 50 ёshgacha bO’lgan odamlardan iborat bO’ldi. Saylangan 

oqsoqol ёki raislarning 8,7 %ini aёllar tashkil etdi.  

Oqsoqollarning tO’rtdan biri Ushbu lavozimga birinchi marta saylandi. Ushbu saylovlardagi 

majlislar, undagi talqilash, bah’s va munozaralar maxalliy davlat xokimiyati organlari vazifalarini 

fukarolarning O’zini-O’zi boshkarish organlariga boskichma-boskich O’tkazish borasidagi siёsatni 

fukarolar qO’llab-quvvatlaganini kO’rsatdi. Shuning bilan birga, saylovlar davlat qurilishi va jamiyatning 

barcha soh’alarini erkinlashtirishda, fukarolarning yashash joylaridagi muxim ijtimoiy-siёsiy masalalarni 


echishda, xalq faolligini oshirishda maxallalarning O’rni va ah’amiyati yildan-yilga ortib boraёtganligini, 

«Kuchli davlatdan kuchli fukarolik jamiyatiga qaray» kontseptual siёsiy dasturni h’aёtga tadbiq etish 

O’zining yaxshi va samarali natiyjani beraёtganligini kO’rsatdi.    

Mah’allalarning demokratik jamiyatning asosi sifatidagi O’rni yildan-yilga yukorilab, mah’alla 

xalkining ijtimoiy fikri h’ali demokratiyalashib bormoqda. Yangi asr boshiga kelib, h’ar bir oila

maxallada yashaёtgan fukaro O’z h’aёti va taqdirini maxallasiz kO’z oldimizga keltira olmaymiz. 

Respublika «İjtimoiy fikr» jamoatchilik fikrini O’rganish markazining 2003-yil yanvarda O’tkazgan 

ijtimoiy sO’rovnomalarida «Mah’alla oiladagi ichki muammUlarni echa oladimi» degan savol berilgan 

edi.  Unda sO’ralgan fukarolarning 63,1 %i yaxshi javob berdi. Shuning Bilan birga, sO’ralganlarning 

82,5 %i mah’alla yig’inining qO’shnilar O’rtasidagi kelishmovchiliklarni echishga, 84,4 %i esa tO’y, 

maraka va boshka marosimlarni tuzishga ishonadi. KO’rinib turibdi, mah’alla fukarUlarining birlamchi 

h’aёtiy eh’tiёjlarining ifodalovchisiga aylanib bormoqda.   

2003-yilda Uzbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasining qarori Bilan tasdiklangan «Obod 

mah’alla» yili dasturini (2003-yil 7-fevral) h’aёtda amalga oshirish natijasida barcha maxallalarda katta 

ishlar amalga oshirildi. Maxallalardagi kichik va O’rta biznesni rivojlantirish uchun 41760,5 sO’m 

birgalikdagi kreditlar ajratildi. Maxallalar 12527 ish O’rinlarini yaratish uchun Ushbu rejaga 

kO’maklashish uchun davlat fondidan 11571 mln sO’m, oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish maksadlarida 

2765 oilaga 2005,5 mln sO’m xajmidagi mablag’lar ajratildi. 5528 mah’alla xududida kichik va O’rta 

biznesni rivojlantirish natijasida h’ammasi bO’lib, 176418 yangi ish O’rinlari tuzildi. Shuningdek, 

maxallalarda kommunal xizmat markaziy 99,5% yangi shaqobchasi paydo etildi.   

Mamlakat buyicha 383 yangi mah’alla guzorlari qurilib, unga 20407,6 mln sO’m mablag’ sarflandi. 

2003-yil 16-avgustda O’tkazilgan umumxalq ёrdamida 27,158 mln kv.m maydonlar obodonlashtirildi. Bu 

h’asharda 12,5 mln yaqin xalq ishtirok etib, undan «Mah’alla» fond iva uning maxalliy bO’limlariga 

1034,0 mln sO’m pul kelib tushdi. Ushbu mablag’lar xalkni ijtimoiy h’imoyalashga ёrdamlashish, 

maxallalardagi sport turlarini rivojlantirish, sport markazlarini qurish va tamirlash, turli kO’rik-tanlovlar 

O’tkazishga sarflandi.  «Obod mah’alla yili»da 1720 km uzunlikdagi gaz trubalari O’tkazilib, 174 qishloq 

tabiiy gaz bilan taminlandi. 1277 km suv quvirlari O’tkazilib, 350 qishloqga suv etib bordi. Shuningdek, 

1384 mah’alla, 74748 xalq oilasiga telefonlar O’tkazildi.   

Mustakillik davrida O’zini-O’zi boshkarish organlarini fukarolik jamiyati instituti sifatida 

isloh’atlash O’zining natijasini berdi. Maxallalar mamlakatdagi xalkning O’zini-O’zi boshkarish 

jaraёnlarida ishtiroklari qarorlar qabul qilishda fukarolar h’oxish va istaklarini etiborga olishga 

imkoniyatlar yaratishi Bilan fukarolik jamiyati institutiga aylanib bormoqda.    

Shuningdek, xozirgi davrga kelib davlatning xalqni ijtimoiy h’imoya qilish, ijtimoiy h’imoyaga 

muxtoj oilalarni aniqlash kabi vakolatlari h’am maxallalarga berilgan. Shuning Bilan birga, 

maxallalardagi tinch va xotirjam h’aёtni taminlash, oilalarni mustaxkamlash choralarini kO’rish, etimlar 

va  ёlg’iz qolgan fukarUlarga mexr-muruvvat kO’rsatish, fukarUlarning O’zini-O’zi boshkarishga 

intilishlarini qondirish, jamoatchilik boshkaruv va mah’alla fukarUlar yig’inlari h’aёtning asosiy 

yO’nalishini tashkil etmoqda. Lekin shuning Bilan birga, O’zini-O’zi boshqarish organlarini 

demokratiyalashtirish jaraёnlari h’ali davom etadi.  Ayniksa xalkning xukukiy va siysiy madaniyatini 

oshirish, siёsiy qarorlar qabul qilishda maxallalarning O’rnini kO’tarish, maxallalarni maxalliy davlat 

xokimiyati organlaridan tO’liq mustaqil bO’lishini taminlaydigan xukukiy mexanizmlar yaratish 

fukarUlarni maxallalar tarkibida qonunlar ishlab chiqish va qabul qilish jaraёnlaridagi umumiy xalqning 

muxokamalarida faol ishtiroklarini taminlash yaqin oradagi reformalarning asosiy vazifasi.    

 

 



Tayanch sO’zlar: 

 

Oila omili, tarbiya, shaxs, jamiyat azosi, Vatan tuyg’usi, bobUlar merosi, urf-odatlar, inson, Abu 

Nasr Forobiy, «Fozil odamlar shah’ri», Beruniy, «Geodeziya», «Hindiston», «Utgan avlodlar 

estaliklari», Abu Ali İbn Sino, «Etika», «Etika fani», Alisher Navoiy, «Xayrat-ul Abror», «Maxbub-ul 

Kulub», jadidlar, erkin fukaro shaxsi, tarbiya.   

 

 

 

12-mavzu:  O’zbekistonning jah’on h’amjamiyati bilan h’amkorligida demokratik 

tamoyillarga asoslanishi.  

 

Reja: 

 

1.O’zbekistonning jah’on h’amjamiyatining teng h’ukukli subektiga aylanishi.  

2.Jah’on h’amjamiyatidagi demokratik O’zgarishlar.  

3. O’zbekiston Respublikasining diplomatik munosabatlarda demokratik tamoyillar.  

4. O’zbekistonning jah’on h’amjamiyatida erishgan yutuqlari.    

 

 

Adabiёtlar: 

 

1.O’zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi.-T., «O’zbekiston» 2003. 

2.O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga sharx. T., «O’zbekiston», 2001 y. 

3.Karimov İ.A. O’zbekistonning O’z istiqlol va taraqqiёt yO’li. T.1-T., «O’zbekiston», 1996, 36-

85 b. 

4. Karimov İ.A. Bizdan ozod va obod Vatan kolsin. Prezident  İ.A.Karimovning BMT 1993 yil 



28 sentyabrda bO’lib O’tgan 48-sessiyasida sO’zlagan nutqi. TO’plam. T., «O’zbekiston», 1996, 

47 b. 


5. Karimov İ.A. O’zbekiston XXI asr bO’sag’asida… Tom 6-T.: «O’zbekiston» 1997, 279-297-

326  b. 


6. Karimov İ.A. Milliy davlatchilik, istiqlol mafkurasi va h’uquqiy madaniyat tO’g’risida. T., 

«O’zbekiston», 1999. 14-29, 29-30, 39-45, 110-115, 497-506, 543 b. 

7.Karimov İ.A. Xavfsizlik va tinchlik uchun kurashmoq kerak. T., «O’zbekiston» 247-280, 387-

393 b. 


8.Karimov  İ.A. Vatanimizning tinchligi va xavfsizligi O’z kuch-qudratimizga, xalqimizning 

h’amjixatligi va bukilmas irodasiga bog’lik. T., «O’zbekiston», 2004 y. 

9. Karimov İ.A. Bizning bosh maqsadimiz-jamiyatni demokratlashtirish, mamlakatni 

modernizatsiya va isloh’ etishdir.-T., «O’zbekiston» , 2005. 

10. AzizxO’jaev A.A. Mustaqillik kurashlar, iztiroblar, quvonchlar.-T.: «Sharq», «Akademiya», 

2001. 


11. Xalilov E. O’zbekiston Respublikasining Qonun chiqaruvchi oliy organi: soxta vakillikdan 

h’aqiqiy parlamentarizmga qadar-T., «O’zbekiston» 2001 y.  

12. Levitin L, Karlayl S.   İslom Karimov-yangi O’zbekiston Prezidenti.-T.: «O’zbekiston», 1996, 

40-46, 117-119 betlar. 

13. Abaev S, İbragimov., Yakubov M. Terrorizm va diniy ekstremizm-adamzatqa qa’O’ip. 

No’kis, «Qaraqalpaqstan», 2002 j. 

14. O’zbekistonda demokratik jamiyat qurish nazariyasi va amaliёti. Darslik-T., «NavrO’z 

nashriёti» 2005 yil 325-347 b. 

 

 


O’zbekistonning jah’on h’amjamiyatchiligining tO’liq h’ukukli subektiga aylanishi. 

 

Uzbekiston Respublikasi mustakillikka erishgandan sO’ng O’z tashqi siёsatini xalqaro h’amjamiyatning 



tO’liq h’ukukli subekti sifatida amalga oshirish uchun aniq real imkoniyatlarga ega bO’ldi. Xozirgi 

vaktda tashqi siёsat mustakil tarzda amalga oshirilmoqda.  

Jamiyat va mamlakatlar tarixi shuni kO’rsatadi, h’ech bir davlat boshqa davlatlar Bilan birgalikda 

ish olib bormasdan rivojlanishga erishgan emas. Sharq va G’arb davlatlarini bir-biriga bog’lab turgan 

Buyuk  İpak yO’lining markazida joylashgan Uzbekiston bir necha asrlardan buёn dinlar, millatlar va 

madaniyatlarning tutashish nuqtasi bO’lib kelmoqda.  

Ayniksa, Amir Temur xukmdorligi, Temuriylar davrida dunёdagi yirik davlatlar Samarkand Bilan 

muomala O’rnatgan. Amir Temurning Frantsiya, Angliya, İspaniya qirolliklari, O’nlab qO’shni 

davlatlarning xukmdorlari Bilan xat olishishlari shu davrdagi siёsiy, madaniy va tijorat muomalalaridan 

guvoh’lik beradi.   

Rossiya Podshoh’ligi bosqinchiligidan sO’ng 130 yildan ortiq davom etgan mustamlakachilik 

davri davlatimizning tashqi munosabatlarini uzib qO’ydi. Chet davlatlar bO’ladigan munosabatlar 

bosqinchilarning nazorati va ruxsati Bilan amalga oshirilar edi. Bir paytlar dunёga nom taratgan ulkamiz

chetki bir viloyat darajasiga tushirilib qO’yildi. Sovetlar davrida esa chetga chikarilgan bir-ikki diplomat 

va vazifasi yukori darajali chet elliklarni mexmon qilishdan iborat bO’lgan tashqi ishlar vazirligidan 

boshqa h’ech narsa yO’q edi.  

Mustakillikning dastlabki yillaridan boshlab davlatimiz Prezidenti İ.A.Karimov boshchiligida 

tashqi siёsatning ustun yO’nalishlari h’am buljitmay amalga oshirila boshlandi.  

Uzbekiston Respublikasi tashqi siёsatining asosiy tamoyillari kuyidagilardan iborat:  

-mafkuraviy kO’z-qarashlarga qaramasdan, birga ishlashish uchun aniqlik umuminsoniy 

qadriyatlarga, tinchlik va xavfsizlikni saqlashga sodiqlik;  

-davlatlarning suveren tengligi va chegaralarga qO’l qatilmaslikni h’urmat qilish;   

-kelishmovchiliklarni tinch yO’l bilan echish;    

-kuch ishlatmaslik va kuch bilan xavf tug’dirmaslik;    

-inson h’ukuklari va erkinliklarini h’urmat qilish;   

-ichki milliy qonunlar va h’ukukiy normalardan xalkaro h’ukukning umumiy buyinlangan 

qoidalari va meёrlarining ustunligi;   

-agressiv h’arbiy bloklar va birlashmalarga kirmaslik;   

-davlatlararo munosabatlarda teng h’ukuklik va O’zaro manfaatdorlikning ustunligi.   

-tashqi munosabatlarni va ikki tomonlama kelishuvlar asosida rivojlantirish, bir davlat Bilan 

yaqinlashish h’isobidan boshqasidan uzoqlashmaslik va h’.k.  

  

Bu tamoyillarga davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik ёki kuch Bilan qO’rqitmaslik, 



chegaralarning xavfsizligi, qarama-qarshiliklarni tinch yO’l Bilan echish, boshka davlatlarning ichki 

ishlariga aralashmaslik kabi xalqaro h’ukukning umummiy tan olingan qoidalari asos qilib olinadi. 

 Davlatimiz 

boshchisi 

İ.Karimovning Oliy Majlisning O’n ikkinchi chakirik birinchi sessiyasidagi 

baёnotida boshka soh’alar qatori tashqi siёsat buyicha navbatdagi vazifalarda kO’rsatib O’tildi. Dunёdagi 

barcha davlatlar Bilan O’zaro manfaatdor munosabatlarni yO’lga qO’yish, etakchi xalqaro iktisodiy, 

moliyaviy h’amda insonparvarlik tashkilotlari Bilan birga ishlashishni kuchaytirish bundan keyin h’am 

ustun yO’nalish bO’lib qolishi tasdiqlandi. 

 

Bugungi kunda Uzbekston Respublikasining konstitutsiyaviy asosi yaratildi. Shunga xos ravishda 



inson h’ukuklari h’am tiklanmoqda. Xalkimizning manaviy potentsiali, unga xizmat qiladigan tabiiy va 

texnik boyliklar, mustaxkamlanaёtgan xalqaro munosabatlar demokratik rivojlanish va inson h’ukuklariga 

amal qilish uchun barcha sharoitlarning boskichma-boskich yaratilishiga kafolat beradi. 


 

Uzbekiston Respublikasi Kostitutsiyasi «Uzbekiston Respublikasi davlat mustakilligi asoslari 

h’akida» gi qonunda belgilangan konstitutsiyaviy dasturlarni davom ettiradi. Bu dasturlarga kO’ra 

xalkaro h’ukuk meёrlariga vafo qilinganligi kostitutsiyaviy darajada mustaxkamlab kO’rsatmoqda. Bu esa 

ёsh mustakil davlatimizning eng obrO’li xalkaro tashkilotlarga qabul qilinishiga imkon berdi. 

Respublikamizning mustakil davlat sifatida boshka davlatlar tomonidan diplomatik tan olinishiga, xalkaro 

iktisodiy munosabatlarga kirishiga yO’l ochib berdi.   

 BMT 


nizomi, 

İnson xukuklari xakida umumjah’on deklaratsiyasi va inson xukuklari xakidagi 

boshqa xalqaro omillar, Xelsinki bitimlari, Parij va Madrid partiyalari qoidalari Kostitutsiyamizdagi 

xalqaro xukuk tamoyillari va meёrlariga asos bO’ldi. Bunday konstitutsiyaviy ёndoshuv, ayniqsa 

Konstitutsiyaning kirish qismida 4-bobida, ikkinchi bO’limida 22, 23 va 26 boblarda aniq kO’zga 

tashlanadi. Bu boblarning tegishli ravishda «Tashqi siёsat», «İnson va fukarUlarning asosiy xukuklari, 

erkinliklari va minnatlari», «Uzbekiston Respublikasining sud xokimiyati», «Xarbiy xizmat va 

xavfsizlik» deb atalishi h’am fikrimizning isboti bO’lib topiladi.   

 

XX asrning sO’nggi O’n yilligi ijtimoiy dunёga kO’z-qarash va jah’on h’amjamiyatining 



geografik siёsiy tuzilishida tub O’zgarishlar davri bO’lib tarixga kirdi. Jah’on h’amjamiyati Yangi davrga 

qadam qO’ydi. Bu davr O’zining ikki tomoni Bilan ajralib turadi. Birinchidan, bu davlatlar, xalqlar 

O’rtasidagi yaqinlashuv jaraёnlari va h’ar tomonlama birga ishlashishning kuchayishi, bir butun bO’lgan 

siёsiy iktisodiy h’amda xukukiy makonlarning yuzaga kelishi, xozirgi zamon xalqaro xukuk meёrlarining 

yaratilishi bO’lib topiladi. İkkinchidan, ijtimoiyistik lagerning qulashi, totalitar tuzimdagi davlatlarning 

tarqashi, ularning O’rnida mustakil davlatlarning paydo bO’lishi. Keyingi vaqtda « suyiq urushga»  tiyim 

solindi, «kapitalistik» va «ijtimoiyistik» degan tushunchalar O’rtasidagi farq amalda yO’q bO’lib 

bormoqda. Mafkuraviy aqidalardan ozod bO’lgan yangi, erkin O’y-fikrlarni shakllantirish zarurligi paydo 

bO’ldi.    

 

Prezidentimiz «Uzbekistonning O’zining yangilanish va rivojlanish yO’li» kitobida Uzbekiston 



Respublikasi tashqi siёsatining kontseptsiyasi xakida, tashqi siёsiy yO’l, bu yO’lning xukukiy negizi va 

uni amalga oshirish mexanizmlari h’aqida tO’qtalib O’tgan. Uzbekiston tashqi siёsatining strategik yO’li, 

asosiy qoidalari va maksadlari, uning ustunlikga ega va regional yO’nalishlari, O’zgachaliklari negizida 

respublikaning milliy manfaatlari O’z ifodasini topgan.  Har qanday siёsat aql-farosat Bilan ish tutishni 

talab etadi. Rivojlanaёtgan tez etilishish uchun kuchli ilmiy, sanoat kuch quvvatiga ega bO’lgan 

davlatning tashqi siёsati h’aёliy tuyg’ularga berilmasligi kerak. Respublikamiz shunday davlatlar qatoriga 

kiradi. Yangi xalqaro iktisodiy tartib uchun h’arakat qilish qoidalari Uzbekiston uchun h’am diqqatga 

sazovar masala bO’lib topiladi. Bu xom ashё va sanoat maxsulotlari bah’Ularini odalatli bO’lgan 

munosabati, rivojlanaёtgan davlatlarning fan, texnika yutuqlaridan foydalanish imkoniyati va h’.k.    

 Tashqi 


siёsat faoliyati uchun h’akikiy negiz yaratish birinchi navbatdagi vazifa h’isoblanadi. Bu 

maksadlarga erishish uchun kuyidagilar amalga oshirildi: 

 

-xalqaro munosabatlarni O’rnatish tartibini belgilovchi yangi xukukiy h’ujjatlar ishlab chiqildi



 

-eski tuzim ishtirokchi bO’lgan xalqaro xukukiy h’ujjatlar yig’ini respublika manfaatidan kelib 

chiqqan h’olda qayta kO’rib chiqildi;   

 

-Uzbekistonning milliy manfaatlariga mos keladigan xujjatlar ratifikatsiya qilindi. 



 

 

Mamlakatning xalqaro faoliyatini bir tartibga solib turuvchi qonunlarni ishlab chiqish va qabul 



qilish, «Qabul qilingan xalkaro shartnomalar xakida» qonun, «Konsullik ustavi» shular jumlasiga kiradi. 

Bulardan tashkari bojxona xizmatining xukukiy asoslarini yaratuvchi qonunlar, h’avo kodeksi qabul 

qilindi. Yurt boshchimiz İ. Karimovning «Uzbekiston O’zining yangilanish va rivojlanish yO’li» 

kitobining tashqi siёsatga bag’ishlangan bobida Ushbu faoliyat yO’nalishlari ochiq-oydin tariflab 

berilgan. Shuningdek, kitobda milliy manfaatlar Uzbekistonning tashqi siёsatining ustunlikga ega 

maksadi ekanligi qatiy baёn etilgan. Manfaat – bu zaruriy talab bO’lib h’isoblanadi. Talaplar esa birinchi 

navbatda Uzbekiston uchun rivojlanishning malum bir geografik va tabiiy, iqlim, demografik h’olatimiz, 

xalqimizning kO’p millatli tarkibi, uning tarixiy va madaniy merosi, manaviyat omili, ishlab chiqarish 

kuchlarining rivojlanish darajasi, xom ashё, va zamonga loyiq texnologiya Bilan taminlanganligi, 

mamlakatning xalqaro munosabatlaridagi O’rni va h’.k. Bu omillar Uzbekistonning eh’tiёjlarini 



belgilaydi. Eh’tiёjlar esa manfaatlarda O’z ifodasini topadi. Davlat manfaatlari uning tashqi siёsiy 

faoliyatini belgilaydi. Uzbekistonning tashqi siёsiy manfaatlari xalqaro munosabatlarni rivojlantiraёtgan, 

uning tuzilmalari va faoliyatini belgilab beraёtgan kuch bO’lib h’isoblanadi.  

Barcha davlat va xalqaro tashkilotlar bilan munosabat O’rnatishda mamlakatimizning milliy 

manfaatlaridan kelib chiqiladi. Albatta, bunda birga ishlovchi sheriklarimizning manfaatlari, ularning 

tashqi siёsatining ustunlikga ega yO’nalishlari h’isobga olinishi zarur. Sababi, bunisiz tashqi siёsatni kO’z 

oldimizga keltirib bO’lmaydi.   

 Uzbekistonning 

xalqaro 

tashkilotlar va davlatlararo uyushmalar faoliyatidagi ishtiroki Respublika 

tashqi siёsatining muxim yO’nalishlaridan biri bO’lib h’isoblanadi. Bu tashkilotlar jah’on h’amjamiyatiga 

kirish, xO’jalik munosabatlarini O’rganish, ekologiya, tabiiy masalalarni echish, ilmiy texnik birga 

ishlashishni rivojlantirishga katta ёrdam bermoqda.   

  Bugungi kunda O’z mustakil tashqi siёsatini konstitutsiyaviy qoidalarga suyanib yuritaёtgan 

Uzbekiston Respublikasi xalqaro munosabatlarning tO’liq subekti bO’lib h’isoblanadi. Uning tashqi 

siёsati mamlakatlarning suveren tengligini yanada kuch ishlatmay ёki kuch Bilan qO’rqitmay, janjallarni 

tinch yO’l Bilan echish, boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kabi xalqaro xukukning 

umumiy tasdiqlangan boshqa qoidalari va meёrlariga asoslanadi. 

 Uzbekiston 

butun 


jah’on 

kO’z oldida tashqi siёsiy va madaniy munosabatlarning boy tarixiga ega 

bO’lgan, mustakil tarzda zamonga mos diplomatik munosabatlarni amalga oshiraёtgan tinchlikparvar 

xukukiy davlat sifatida kO’rinmoqda. Xalqaro xukuk buyicha Uzbekiston uchun asrlar davomida buyuk 

bO’lib kelgan mamlakatlar h’am, mamlakat tarixi biznikiga O’xshash ёsh mamlakatlar h’am birdek 

h’isoblanadi.   

  Uzbekiston Respublikasining rivojlanishining konstitutsiyaviy asos sifatida inson h’ukuklari 

tiklanmoqda. Xalkimizning madaniy imkoniyati, uning katta tabiiy va texnik boyliklari, 

mustaxkamlanaёtgan xalqaro munosabatlari demokratik rivojlanish va inson xukuklariga asoslanishi zarur 

bO’lgan barcha sharoitlar mavjudligiga ishonch tug’diradi. Natijada mamlakatimiz amalda yalpi 

aytganimizda diplomatik tan olinishiga va xalkaro iktisodiy munosabatlarga tutilishiga yO’l ochib 

beriladi.  




Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling