O`zbekiston Respublikasi Xalq ta`lim vazirligi Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti


Download 1.61 Mb.
Pdf просмотр
bet1/19
Sana23.05.2017
Hajmi1.61 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19

  

 

O`zbekiston Respublikasi Xalq ta`lim vazirligi 



Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti 

«Milliy g`oya, ma`naviyat asoslari va huquq ta`limi» kafedrasi 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



« MA`MURIY HUQUQ» 

Fani buyicha 

 

Ma`ruza matnlari 

 

 



Lektor katta o`qituvchi E.Tilewov 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Nukus – 2012 



 

 

2

MA`RUZA MATNLARI MAZMUNI 



 

1-ma`ruza 



Davlat boshqaruvining huquqiy asoslari 

 



1.

 

Davlat boshqaruvi tushunchasi va funktsiyalari.  



2.

 

Davlat boshqaruvida ijro etish va farmoyish berish faoliyatining wziga 



xos xususiyatlari. 

3. Davlat boshqaruvining tamoyillari 

 

2-ma`ruza 



Ma`muriy xukukning predmetn, usuli va tizimi 

 



1. Ma`muriy xukuk tushunchasi va predmeti. 

2. Ma`muriy xukuk va uni boshka huquqiy fanlar bilan wzaro aloqasi. 

3. Ma`muriy huquq tizimi. 

4. Ma`muriy huquq manbalari. 

 

3-ma`ruza 



Ma`muriy-huquqiy me`yorlar 

10 


 

1.  Ma`muriy-huquqiy  me`yorlarning  tushunchasi  va  wziga  xos 

xususiyatlari. 

2. Ma`muriy-huquqiy me`yorlarning tasnifi. 

3. Ma`muriy-huquqiy me`yorlarning tarkibi. 

4. Ma`muriy-huquqiy me`yorlarning harakati 

 

4-ma`ruza 



Ma`muriy huquqiy munosabatlar 

12 


 

1. Ma`muriy-huquqiy munosabatlar tushunchasi va turlari. 

2. Ma`muriy-huquqiy munosabat sub`ektlari. 

3. Ma`muriy-huquqiy munosabatlarning wziga xos xususiyatlari. 

4. Ma`muriy huquq sub`ektlari 

 

5-ma`ruza 



Davlat boshqaruvi organlari 

15 


 

1. Ijro xokimiyati organlarining davlat xokimiyati tizimida tutgan wrni. 

2. Ijro xokimiyati organlarining tizimi. 

3. Ijro xokimiyati organlari faoliyatining xukukiy asoslari. 

4. Ijro xokimiyati organlarining xukukiy makomi. 

 

6-ma`ruza 



Davlat xizmatchilari 

21 


 

1. Davlat xizmati tushunchasi va wziga xos xususiyatlari. 

2. Davlat xizmatining huquqiy asoslari va asosiy tamoyillari. 

3. Davlat xizmatchilari tushunchasi va tasnifi. 

4. Wzbekiston Respublikasida davlat xizmatini wtash tartibi 

 

7-ma`ruza 



Nodavlat notijorat tashkilotlari 

27 


 

1. Nodavlat notijorat tashkilotlari - ma`muriy huquqning sub`ekti sifatida. 

2. Nodavlat notijorat tashkilotlarining davlat boshqaruvidagi ahamiyati 

 

8-ma`ruza 



Jismoniy shaxslar 

30 


 

1. Fuqarolarning ma`muriy-huquqiy holati tushunchasi. 

2.  Fuqarolarning  ma`muriy  huquq  layoqati  va  ma`muriy  muomala 

layoqati. 

3.  Fuqarolarning  davlat  boshqaruvi  sohasidagi  huquqlari  va 

majburiyatlari. 

4. Fuqarolarning huquqlari va erkinliklarining kafolatlari 

 

9-ma`ruza 



Ma`muriy xuquqiy shakllar 

35 


 

1.  Davlat  boshqaruvi  shakllari  tushunchasi  va  ularning  wziga  xos 

xususiyatlari. 

2. Davlat boshqaruvi shakllari tizimi 

 

10-ma`ruza 



Ma`muriy xuquqiy usullar 

41 


 

1. Davlat boshqaruvi usullari tushunchasi. 

2. Davlat boshqaruvi usullarining tasnifi. 

3. Ishontirish usullari. 

4. Majburlash usullari 

 

11-ma`ruza 



M a` m ur i y  j av o bg ar l i k  

47 


 

1 .   Ma ` mu r i y  j a vo b ga r l i k  t us hu n ch asi   va   u n i n g  a s osi y 

x u su si yat l ar i .  

2 .   W zb e ki st o n  R esp u bl i ka si n i n g  ma ` mu r i y  j a vob ga r l i k 

t w g` r i si da gi  q on u n  huj j at l ar i ni n g  va zi f a l ar i . 

3 .  M a ` mu r i y  hu q uq bu za r l i k.  

 


 

3

4 .  M a ` mu r i y j a zo  c ho r a l ar i  t u sh un ch asi   va  t u r l ar i  



12-ma`ruza 

Ma`muriy ish yuritish 

52 


 

1. Ma`muriy huquqbuzarlik ishlarini yuritish qoidalari va vazifalari . 

2.  Ma`muriy  huquqbuzarlik  ishlarini  kwrib  chiqishda  dalillarning 

ahamiyati. 

3. Ma`muriy huquqbuzarlik twg`risidagi bayonnoma va uni tuzish tartibi. 

4.  Huquqbuzarlarni  ma`muriy  ywl  bilan  ushlab  turish,  ashyolar  va 

transport vositalarini kwzdan kechirish, ashyolar va hujjatlarni olib qwyish 

 

13-ma`ruza 



Davlat boshqaruvida qonuniylik 

55 


 

1. Davlat boshqaruvida qonuniylikni ta`minlash tushunchasi. 

2.  Davlat  boshqaruvida  qonuniylikni  ta`minlash  maqsadi  va 

vazifalari. 

3. Davlat boshqaruvida qonuniylikni ta`minlashning huquqiy asoslari 

va tamoyillari. 

4. Davlat boshqaruvida qonuniylikni ta`minlash usullari 

 

14-ma`ruza 



Ta`lim va fan sohasini boshqarish 

62 


 

1. Wzbekiston Respublikasi ta`lim tizimi. 



2. Ta`lim tizimini boshqarish 

 

15-ma`ruza 



Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish sohasini boshqarish 

65 


 

1. Wzbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligining 

huquqiy maqomi. 

2. Tashqi  mehnat migratsiyasi. 

 

16-ma`ruza 



Mudofaa sohasini boshqarish 

68 


 

1. Wzbekiston Respublikasida mudofaani tashkil etish. 

2. Mudofaa sohasini tartibga soluvchi davlat organlari. 

3. Fuqarolarning harbiy majburiyati va harbiy xizmati. 



4. Wzbekiston Respublikasida harbiy rwyxatga olish tartibi 

 

17-ma`ruza 



Ichki ishlar sohasini boshqarish 

73 


 

1.  Wzbekiston  Respublikasida  ichki  ishlar  sohasini  boshqaruvchi  davlat  organlari  va 

ularning huquqiy maqomi.  

2. Ywl harakati xavfsizligi. 

3. Wzbekiston Respublikasida pasprot tizimi.  

 

18-ma`ruza 



Tashqi ishlar sohasini boshqarish 

79 


 

1. Wzbekiston Respublikasining tashqi siyosati. 

2. Tashqi ishlar sohasini boshqaruvchi davlat organlari va ularning huquqiy maqomi.  

 

19-ma`ruza 



Adliya sohasini boshqarish 

81 


 

1. Wzbekiston Respublikasida adliya sohasini boshqaruvchi davlat organlari va ularning 

huquqiy maqomi.  

2. Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd qilish. 

3. Wzbekiston Respublikasida notariat. 

4. Advokatura. 

5. Davlat boshqaruv organlari va korxonalarida yuridik xizmat.  

 

 



 

4

Ma`ruza – 1. Davlat boshqaruvining huquqiy asoslari. 



 

Reja:  

 

3.

 

Davlat boshqaruvi tushunchasi va funktsiyalari.  

4.

 

Davlat boshqaruvida ijro etish va farmoyish berish faoliyatining wziga xos xususiyatlari. 

5.

 

Davlat boshqaruvining tamoyillari. 

 

Davlat  boshkaruvi  tushunchasi.  Bizga  davlat  va  xuquk  nazariyasi  fanidan  ma`lumki,  turli  xil 

xukuk sohalari mavjud. Ular bir-biridan tartibga solish predmetiga qarab farqlanadi. Huquqning xar bir 

sohasi ma`lum maqsad va vazifalarga ywnaltirilgan bwladi. 

Ma`muriy  xukuk  xam  xuquq  sohasi  bwlib.  davlat  boshqaruvini  tashkil  etish  va  amalga  oshirish 

jarayonida  yuzaga  keluvchi  ijtimoiy  munosabatlarni  tartibga  soluvchi  normalar  yig`indisidan  iborat.  Ma`muriy 

xukuk lotincha “administratioa” swzidan olingan bwlib. «boshkaruv huquqi» degan ma`noni anglatadi. 

M a ` mu r i y  h u q u q   fa n i n i ,   u n i n g   ma q s a d   v a   v a z i fa l a r i n i   anglab  olishdan  oldin  davlat 

boshqaruvi va umuman boshqaruv twg`risida tushuncha hosil qilish lozim. 

Xar  kanday  boshqaruv  jamiyatdagi  yuzaga  keladigan  turli-tuman  munosabatlarni  tartibga  solishga 

qaratilgan  bwladi.  Jamiyatda  mavjud  bwlgan  boshqaruv  ijtimoiy  boshqaruv  deb  atalib  davlat  boshqaruvi 

uning asosiy turlarian biri bwib hisoblanadi. 

Davlat  boshqaruvi  davlat  faoliyatinish  alohida  bir  turi  bwlib  hisoblaiadi.  Davlat  boshqaruvi 

bevosita davlat organlari va ularning mansabdor shaxslari tomonidan amalga oshiriladi, 

Xar qanday ijgimoiy boshqaruv, shu jumladan davlat boshqaruvi ma`lum bir maksad va vazifalarga 

qaratilgan bwlib bir qator funktsiyalarga tayanadi: 

Davlat boshqaruvi funktsiyalari 

i s t i q b o l n i   b e l g i l a s h ,   y a ` n i   f a n   t o m o n i d a n   b e r i l g a n   m a ` l u m o t l a r   v a   k w l g a  

k i r i t i l g a n   y u t u q l a r g a   a s o s l a n g a n   h o l d a ,   k a n d a y d i r   h o d i s a   y o k i   j a r a y o n l a r n i n g  

r i v o j l a n i s h i d a g i   w zgarishlarni    oldindan  kwra  bilishdir.  Istiqbolni  belgilamasdan  turib,  jamiyatning 

xam, ma`lum bir xududning yoki biron-bir tarmoqning kelajagini aniqlab bwlmaydi ; 

rejalashtirish,  ya`ni  u  yoki  bu  faoliyatning  yunalishlarini,  maqsadi  va  vazifasi,  reja  va 

kwrsatkichlarini  aniqlash,  u  yoki  bu  jarayonlarni  (iqtisodiy,  madaniy,  mudofaa  va  x.k.)  rivojlantirish 

demakdir; 

tashkil  etish  ya`ni  u  boshkaruv  funktsiya  sifatida  boshqaruvchi  va  boshqariluvchi  tizimini 

tashkil  etishni  anglatadi.  Tashkil  etish  funktsiyasi  -  nimaningdir  tizimini,  uning  bwlaklarini 

joylashishi  ya`ni  ularning  wzaro  aloqasini  va  har  bir  bwlakshshg  funktsiyasi  nimadan  iborat  ekanligini 

aniqlab  beradi.  Masalan,  muassasa,  tashkilot  va  organlarni  tashkil  etish,  ularni  qism  (bwlak)larga 

ajratish,  ularning  funktsiyasini,  qaysi  organga  bwysinuvini,  xuquq  va  majburiyatlarini,  wzaro  aloqalarining 

tartibini, tuzilishi  va shtatlarini belgilab berish,,  moddiy  va pul  vositalari ajratish, kadrlarni tanlash va 

joy-joyiga qwyish vax.k. 

tartibga  solish  .  ya`ni  kandaydir  faoliyatni,  u  yoki  bu  xarakatlarni  amalga  oshirishning  rejimini 

rnatish demakdir. 

Umumii rahbarlik. 

Operativ  farmoyshi  berish  ya`ni  boshqariluvchi  ob`ektning  yoki  ob`ektlarning  operativ  faoliyatiga  ta`sir 

kiluvchi kwrsatma, buyruklarni berishdir. 

Kordinatsiyalash  ya`ni  ma`lum  bir  maksadga  erishish  uchun  turli  korxona,  muassasa  va 

tashkilotlarning  wz  xarakatlarini  wzaro  kelishuv  asosida  amalga  oshiriladi.  Kontrol`  bu  funktsiya  orkali 

boshqariluvchi  ob`ektning  oldingi,  boshlang`ich  holatiga  qanchalik  mos  kelishi  yoki  mos  kelmasligi: 

ob`ektningboshlangich holati qanchalik buzilganligi: aybdor shaxslarni javobgarlikka tortish aniqlanadi. 

Kontrol`  kilish  funktsiyasi  bilan  xisobga  olish  funktsiyasi  chambarchas  b o g ` l i q d i r .   H i s o b g a  

o l i s h   o r q a l i   r e s u r s l a r   s o n i ,   x a r a j a t l a r ,   h ujjatlarning xarakati, qarorlarni ijro etish faoliyatining natijalari 

aniqlanadi. 

Boshqaruv, shu jumladan davlat boshqaruvi xam, bir qator pog`onalardan tuzilgan, ya`ni: 

a) 

Hal qilinishi lozim bwlgan muammoni aniqlash: 



b)  Uni xal etish rejasini ishlab chikish: 

v)  Baholash: 

g)  Qaror qabul kilish : 

d)  Boshqaruv aktni chiqarish : 

e) 

Ijro ztishni tashkil etish : 



j) 

Ijro etish ustidan nazorat kilish : 

Ijtimoiy  boshqaruv  davlat  paydo  bwlmasdan  xam  oldin  mavjud  bwlgan.  Davlag  paydo  bwlishi  bilan 

ijtimoiy  boshqaruvning  ma`lum  bir  qismi  davlat  xarakteriga  ega  bwla  boshladi.  Lekin  shu  bilan  birga 

davlatdan  tashqari  b wl g a n   b o s hq a r u v,   ya `n i   j a mo a   b o s hq ar u v i   xa m  ma v j u d .  M as a la n , 

k o o p e r a t i v l a r d a   b o s h q a r u v - b o s h q a r ma ,   r a i s   y o k i   u m u mi y   y i g ` i l i s h   tamonidan  amalga  oshiradi. 

Bu jamoa boshqaruvi bwlib hisoblanadi. 

Davlat  faoliyati  turli  xil  turlarga  (  masalan.  qonun  chiqarish,  ijro  etish,  odil  sudlov,  prokuror 

nazorati va x.k.) bwlinadi. Davlat boshqaruvi xam davlat faoliyati turlaridan biridir. Davlat boshqaruviga xos 

bwlgan  xususiyatlarni, uning mohiyatini tushunib olish uchun, avallo uni davlat faoliyatining  boshqa  turlari 

bilan  taqqoslab  kwrish  lozim.  Masalan  davlatning  qonunchilik  faoliyati.  Qonunchilik  faoliyati 

deganda  —  Konstitutsiya  va  uning  asosida  qonunlarni  qabul  qilish  tushuniladi.  Wzbekiston 

Respublikasi  Konstitutsiyasiga  binoan  qonunchilik  faoliyatini  Wzbekiston  Respublikasi  Oliy  Majlisi  amalga 

oshiradi. Qonunlarni qabul 

qilish  Oliy  Majlisning  mutloq  vakolatiga  kiritilgan  bwlib,  davlat  hayotining  muhim  masalalari 

bwyicha  qabul  qilinadi.  Bu  aktlar  wzida  b o s h l a n g `i c h ,   a s o s l a n u v c h i   h u q u q i y   n o r ma l a r n i  

i fo d a l a yd i .   D a v l a t   boshqaruvi  esa,  qonun  osti  xarakteriga  ega  bwlgan  aktlar  (ma`muriy  aktlarni)  qabul 

kiladi. Davlat boshqaruvi tashkillashtiruvchi. ijro-farmoyish beruvchi xarakterga  ega.  Davlat  boshqaruvi  aktlar 

qonunlarni va boshka normativ aktlarni ijro etish yuzasidan chiqarilishi mumkin. 

W zb e k i s to n 

Resp ub li kas i  

K o n s t i t u t s i y a s i d a  

d a v l a t  

organlaridan  bir  qator  organlar  davlat  boshqaruv  organlari  sifatida  ajratib  kwrsatilgandir.  Bu  organlar 

yuqorida  kwrsatilgan  funktsiyalarni  bajaruvchi  organlar  bwlib,  ular  qatoriga  Wzbekiston  Respublikasining 

Prezidenti  davlat  va  ijro  etuvchi  xokimiyat  boshlig`i  (UzR  Konstitutsmyasi  89-modda)„  vazirliklar, 

davlat  kwmitalari  v a   u l a r n i n g   ma h a l l i y   o r g a n l a r i ,   x o k i ml a r ,   x o k i mi y a t l a r   ( W z R   Konstitutsiyasi, 

102-modda),  ularning  bwlimlari  va  boshqarmalari,  assotsiatsiya,  korporatsiya,  kontsern,  uyushma, 



 

5

korxona va muassasalarning ma`muriyati kiradi. 



Davlat  boshqaruv  organlari  ijro  etish  va  farmoyish  berish  faoliyatini  amalga  oshiradi,  ijro  etish 

jarayonida  qonunlarning  va  unga  asoslangan  hujjatlarning  bajarilishini  ta`minlash  uchun  farmoyish  berish 

huquqiga ega. Shunga kwra bu boshqaruv ijro etish va formoyish berish faoliyati deb xam yuritiladi. 

Ijro etish va farmoyish berish faoliyati quyidagi wziga xos xususiyatlarga ega: 

Bu faoliyat xalq deputatlari kengashining rahbarligi va nazorati ostida tashkil etiladi (Prezident 

va xokimlar boshchiligida) 

Bu  faoliyat  ijtimoiy  turmushning  barcha  tarmoqlari-xalk  xwjaligida.  ijtimoiy-madaniy,  ma`muriy-

siyosiy sohalarda va soxalararo tashkil etiladi: 

Bu  faoliyat  xamma  vaqt  qonunga  asoslangan  bwladi.  Bu  esa  xamma  davlat  boshqaruv  organlari 

qonunga  muvofiq  wzlariga  berilgan  vakolatlar  doirasida  faoliyat  kwrsatishlarini  ta`minlayd i. 

Hozirgi  bozor  i q t i s o d i y o t i g a   wt i s h   d a v r i d a   b o s h q a r u v   o r g a n l a r i n i n g   o l d i g a   ya n g i   vazifalar 

qwyilgan.  Ular  Uzbekiston  Respublikasi  Prezidenti  I..A.  Kari mo v ni n g  W zb ek ist o n  Resp ub li kas i  Ol i y 

Ken gas hi 1 1  se si yas id a swzlagan nutqlarida ayniqsa batafsil kwrsatib berilgandir. 

Binobarin,  Wzbekioton  davlat  mustakiligiga  erishganidan  keyin  wz  istiklol  va  tarakkiyot  yulini 

tanlab oldi

?

 bu Uzbekistonning kat`iy yulidir. 



B u   j a r a y o n   W z b e k i s t o n d a   x o z i r d a y o k   b o s h l a n i b   k e t d i .   R e s p u b l i k a n i n g   O l i y  

M a j l i s   c h i q a r g a n   q o n u n l a r g a   t a y a n g a n   h o l d a   s h u   j a r a y o n n i n g   h u q u q i y   n e g i z i   y a r a t i l d i . 

R e s p u b l i k a n i n g  

b a r c h a  

fu q aro la ri  

v a 


ko r xo n a l ar i ga  

ta s h ab b u s  

hamd a  

t ad b ir ko rl i k n i 

r i v o j l a n t i r i s h   u c h u n   k e n g   i m k o n i y a t l a r   b e r i l g a n .   B o z o r   m.unosabatlarini bosqichma -bosqich 

rivojlanib bormoqda. 

.Mulkchilikning  xilma-xil  shakllarini  vujudga  keltirish.  raqobatni  avj  oldirish,  boshqarishning 

ma`muriy-buyruqbozlik  usullaridan  butunlay  voz  kechish,  iqtisodiy  omil  va  vositalarni  keng  joriy  etish 

bozor munosabatlarining tub negizidir. 

Davlat boshqaruvi-davlat faoliyatining boshka turlari singari siyosiy x a r a k t er g a  e ga  b wl a d i .  B u n i n g  

s a b ab i   s h u n d a ki ,  d a v la t  b u   si yo s i y  tashkilotdir.  Davlat  faoliyatining  barcha  turlari  davlat  xokimiyatini 

amalga  o s h i r i s h n i v g   q i s m l a r i   b w l i b   h i s o b l a n a d i .   D a v l a t   t i p i .   u n i n g   funktsiyalari  kwp  jihatdan 

davlat boshqaruvining mazmuni, yunalishi, hajmi va metodlariga ta`sir kwrsatadi. 

Davlat  boshqaruvining  asosiy  ywnalishlari  bwlib,  uning  kengligi,  kwp  aspektligi  va  

turlarining xilma-xilligi hisoblanadi. 

Yuq o rid agi larn i  u mu mla sh tirib ,  d avla t  b o s hq aru vi ga  q u yid a gic ha  ta`rif  berish  mumkin: 



davlat  boshqaruvi-  davlat  organlarining  tashkillashtiruvchi ijro etuvchi va farmoyish beruvchi faoliyati 

bwlib, qonun asosida amalga oshiriladi. 

Davlat  boshqaruvining  tamoyillari.  Davlat  boshqaruvining  tamoyillari  -b u  aso slanuvchi  q arashlar 

(fikrlar)  b wlib ,  uning  yo rd amid a  d avlat  boshqaruvini  amalga  oshiruvchi  apparat  tashkil  etiladi  va 

funktsiyalanadi.  T a m o y i l l a r g a  

b w y s i n i s h l i k  

x o s d i r .   B o s h q a r u v  

t a m o y i l l a r i  

o b ` e k t i v  

q o n u n i y l i k n i   a n i q l a s h n i n g   v a   u n d a n   a q l - i d r o k   b i l a n   fo yd a l a n i s h   s h a k l l a r i d a n   b i r i   b wl i b  

h i s o b l a n a d i .   T a mo y i l l a r g a   swzsiz  rioya  kilish  lozimdir.  Agar  boshqaruv  tamo yillari  buzilsa,  u 

bevosita amaliy vazifalarni xal etishga twsqinlik qiladi. 

Boshqaruvning xar bir tamoyili - uni twlaligicha aks ettirmay, balki ma`lum bir jihatlarini namoyon 

qiladi.  Shuning  uchun  xam  tamoyillar  k wp d ir.  Shu  b ilan  b irga  ular  chamb archas  b o g`liq d ir. 

Tamo yillarning  ba`zi  birlariga  rio ya  qilish  boshqalarining  amalga  oshirilishiga  kwmaklashadi  va 

aksincha, ma`lum bir tamoyilning buzilishi boshqa tamoyilning buzilishiga xam olib keladi. 

D a v la t  

b o s hq ar uv i  

t a mo yi l l a ri 

W zb e k i sto n  

R e s p ub l i ka s i 

Konstitutsiyasida va qonunlarida, davlat boshqaruvida ishtirok etuvchi jamoat  tashkilotlarining 

Ustav 

va boshka hujjatlarida aks ettiriladi. 



Davlat boshqaruvi tamoyillari ikki guruxga bulinadi; 

1 

Ijtimoiy - siyosiy tamoyillar. 

2. 


Tashkiliy tamoyillar. 

Davlat boshqaruvining ijtimoiy-siyomiy tamoyillariga 

quyidagilar kiradi: 

Davlat    boshqaruvida    ommaning    ishtiroki    tamoyili.  Jahondagi  kwpgina  demokratik  davlatlar 

singari  mamlakatimizda  xam  jamiyat  va  davlat  ishlarini  boshqarishda  ommani  k e n g   i s h t i r o k   e t i s h i  

t a ` m i n l a n g a n   b w l i b ,   b u   k o n s t i t u t s i o n   t a r z d a   m u s t a h k a m l a b   q w y i l g a n .   Uzbekiston  Respublikasi 

Konstitutsiyasining  9  -moddasida  jamiyat  va  davlat  xayotining  eng  muhim  masalalari  xalk  muhokamasiga 

taq d i m  e tili s hi.  u mu mi y  o vo zga   (refere nd u mg a)  q wyil is hi   alohida  aytilgandir.  Shuningdek. 

Konstitutsiyaning  32  -moddasiga  muvofiq  Wzbekiston  Respublikasi  fuqarolariga  jamiyat  va  davlat 

ishlarini  boshqarishda  bevosita  va  wz  vakillari  orqali  ishtiro k  etish  huq uq iga  ega  b wlib ,  b und ay 

ishtiro k  etish  wz-wzini  boshqarish  referendumlar  wtkazish  va  davlat  organlarining  d e m o k r a t i k  

t a r z d a   t a s h k i l   e t i s h   y u l i   b i l a n   a m a l g a   oshiriladi. 

M a m l a k a t a m i z d a   y a s h o v c h i   h a r   b i r   f u q a r o   b e v o s i t a   w z i   v a   b o s h q a l a r   b i l a n  

b i r g a l i k d a   v a k o l a t l i   d a v l a t   o r g a n l a r i g a ,   muassasalariga va xalk vakillariga ariza, taklif va shikoyatlar 

bilan  murojaat  kilish  huquqiga  ega..  Ular  tomonidan  beriladigan  ariza,  taklif  va  shikoyatlar  qonunda 

belgilangan tartibda va muddatlarda kwrib chiqiladi. 

Demokratik  markaziyatchilik  tamoyili.  Demokratik  Markaziyatchilik    davlat    organlari    wrtasida 

wzaro  munosabatlar  turini    belgilaydi.  Demokratik  markaziyatchilikning    mohiyati    yagona    markazlashtirilgan 

rahbarlikni  joylardagi  tashabbuskorlik  va  ijodiy  aktivlik  bilan  uygunlashtirilgan  holda  amalga 

oshirishdir. Bu tamoyil Wzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasishshg 9, 12,  13, 101, 104 - moddalarida wz 

aksini topgan.  Davlat boshqaruvi sohasidagi demokratik markaziyatchilik quyidagi shakllarda namoyon bwladi: 

- boshkaruv organlarining davlat  xokimiyati organlari tomonidan tuzilishi ularga buysunishi; 

-

 

quyi  boshqaruv organlarining yuqori boshqaruv organlariga bwysunishi; 



-

 

yuqori 



organ 

huquqiy 


hujjatlarining 

quyi 


organlar 

uchun 


majburiyligi; 

-

 



markazlashtirilgan boshqaruvning 

quyi  organlar,  korxonalar  va  tashkilotlarning      xwjalik 

yuritishidagi mustaqilligi va tashabuskorligi  bilan uyg`unlashtirish; 

-

 



boshqaruv organlarining ikki tomonlama bwysunishi; 

-

 



boshqaruvning 

kollegial 

rahbarlik 

va 


shaxsiy 

javobgarlik 

asoslarida amalga oshirilishi. 


 

6

 Fuqarolarning  tengligi  tamoyili.  Fuqarolarning  tengligi  Wzbekiston  Respublikasi  Konstitutsiyasining 



8-moddasida  kayd  etilgan  bwlib,  unda  Wzbekiston  xalqini  millatidan  qat`iy  nazar,    Wzbekiston 

Respublikasining fuqarolari tashkil etishi alohida ta`kidlanadi. Wzbekiston Respublikasida  barcha fuqarolar bir 

xil    huquq  va  erkinliklarga  ega  bwlib,  jinsi,  irqi,  millati,  tili,  dini,  ijtimoyy  kelib  chiqishi.  e`tikodi,  shaxsi  va 

ijtimoiy mavqeidan qat`iy nazar, qonun oldida tengdirlar. 

Qonuniylik  tamoyili.  Konuniylik tamoyili dvlat boshqaruvida xujjatlarning  davlat    boshkaruv  organlari 

tomonidan  konunlarni  bajarishi  maqsadida    va  wz  navbatida    qonunga  asoslangan  holda  qabul  qilinishi 

tushuniladi.  Wzbekiston  Respublikasi  hududida  Wzbekiston  Respublikasining  Konstitutsiyasi  va  qonunlarining 

ustunligi  swzsiz  tan  olinadi.  Davlat  boshqaruv  organlari  mansabdor  shaxslar,jamoat  birlashmalari,  fuqarolar 

Konstitutsiya va qonunlarga muvofiq ish kwradilar. (WR Konstitutsiyasi, 15-modda). 

Fuqarolar  wz  xuquq  va  erkinliklarini  amalga  oshirishda  boshqa  shaxslarning,  davlat  va 

jamiyatning  qonuniy  manfaatlari,  huquqlari  va  erkinliklariga  zarar  keltirmaslikgi  lozim.  Konstitutsiyasi  20-

modda. 


Xar bir kimsa erkinlik shaxsiy daxlsizlik huquqiga ega. Xech kim qonunga asoslanmagan xolda hibsga 

olinishi  yoki  qamoqtsa  saqlanishi  mumkin  emas.  Jinoyat  sodir  etganlikda  ayblanayotgan  shaxsning  ishi  sudda 

qonuniy  tartibda  kwrib  chiqilib.  Uning  aybi  aniqlanmaguncha  u  aybdor  hisoblanmaydi.  Xech  kim  qiynokka 

solinishi,  zwravonlikka,  shavqatsiz  yoki  inson  qadr-kiymatini  kamsituvchi  boshqa  tarzdagi  tayziqa  duchor 

etilishi mumkin emas (WzR Konstitutsiyasi, 25-26-modda). 

Umuman,  Wzbekiston  Respublikasi  Konstitutsiyasiga  muvofiq  davlat,  u n i n g   b a r c h a   o r g a n l a r i  

q o n u n   a s o s i d a   i s h   o l i b   b o r i b .   h u k u k i y   t a r t i b o t n i ,   j a m i y a t   m a n f a a t l a r i n i ,   f u q a r o l a r n i n g  

x u q u q   v a   erkinliklarini  muhofaza  qilishni  ta`minlaydi.  Davlat  boshqaruv  organlarining  huquqiy 

hujjatlari  va amaliy  faoliyati  davlat qonunlariga  muvofiq  bwlishi  shart.  Buning  uchun  davlat  boshqaruv 

organlarining  wzlarigina  qonunga  bwysunib  qolmay,  balki  wzlariga  tegishli  bwlgan  idora  va 

tashkilotlarda xam qonunlar ustunligiga erishishi zarur.  

Tashkiliy tamoyillarga kuyidagilar kiradi: 





Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling