O`zbekiston Respublikasi xalq ta`limi vazirligi Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti


Download 211.13 Kb.
Pdf просмотр
bet1/3
Sana08.05.2017
Hajmi211.13 Kb.
  1   2   3

 



O`zbekiston Respublikasi xalq ta`limi vazirligi 



 

Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti 

 

 

 

 

 

Pedagogika fakul`teti 

 

 

 

Pedagogika va psixologiya kafedrasi 

 

 

 

 

Assistent o`qituvchi Ibragimova R. 

 

 

«Psixologik konfliktologiya»  

 

fani  bo`yicha ma`ruzalar majmui 

 

(bakalavr bosqichi 3- kurs  talabalari uchun) 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nukus-2012 

 



M U N D A R I J A 



 

1-ma’ruza 



Psixologik konfliktologiya fanining predmeti va vazifalari 

1.1 



1.2 

1.3 


Psixologik konfliktologiya fanining predmeti va vazifalari  

Konfliktologiya ilmiy fan sifatida 

Konfliktologiyaning metodologiyasi va metodlari 

 



2-ma’ruza  Konfliktning yuzaga kelish shart-sharoitlari 

2.1 


2.2 

2.3 


Konflikt tipologiyasining asosiy yo`nalishlari 

Konflikt funktsiyalari, tuzilishi 

Konfliktning  rivojlanish  bosqichlari,  unga  ta`sir  qiladigan  omillar  va 

yuzaga kelish shart-sharoitlari 

 



3-ma’ruza 

Shaxsning o`z-o`zi bilan yuzaga keladigan konflikti 

3.1 



 

3.2 


 

3.3 


Shaxsning o`z-o`zi bilan yuzaga keladigan konflikti tushunchasi va 

ko`rinishlari 

Shaxsning o`z-o`zi bilan yuzaga keladigan konflikti sabablari va 

oqibatlari 

Shaxsning o`z-o`zi bilan yuzaga keladigan konfliktlarning oldini olish va 

bartaraf qilish 

 

 



 

 

10 



4-ma’ruza 

Ijtimoiy tizimda yuzaga keladigan turli darajadagi konfliktlar 

11 


4.1 

4.2 


 

4.3 


Shaxslararo konfliktlar: pedagogik jarayonda, oilada 

Konflikt tuzilishi: tashkiliy, ishlab chiqarish, mehnat innovatsion 

konfliktlar 

Konfliktlarni boshqarish xususiyatlari 

 

 

12 



 

13 


 

5-ma’ruza 



Ijtimoiy tizimda yuzaga keladigan turli darajadagi konfliktlar 

14 


5.1 

5.2 


5.3 

Guruhiy konfliktlar 

Guruhiy konfliktning yuzaga kelish mexanizmlari 

Guruhiy konfliktlarning asosiy ko`rinishlari 

 

15 


16 

6-ma’ruza 



Konfliktning oldini olish 

17 


6.1 

6.2 


6.3 

Konfliktning oldini olish usullari va profilaktik faoliyat 

Shaxsiy konfliktlar muommasi 

Hozirgi zamon menejmenti 

17 

18 


 

7-ma’ruza 



Konfliktlarni bartaraf etish 

19 


7.1 

7.2 


7.3 

Konfliktdan chiqish taktikasi 

Konfliktning oldini olishning yo`nalishlari 

Konfliktni hal etishning universal vositalari 

19 

20 


 

8-ma’ruza 



Muzokara konfliktni hal qilishning usuli sifatida 

21 


8.1 

8.2 


8.3 

Muzokaraga umumiy tavsifnoma, muzokaraga kirishish strategiyalari 

Muzokara dinamikasi, muzokaraga kirishishning asosiy usullari 

Muzokara jarayonida vositachilik 

 

22 


23 

 

 



 

 

 



 

 

 



 



 



1-ma`ruza 

1-Mavzu: Psixologik konfliktologiya fanining predmeti va vazifalari 

Reja: 

1. Psixologik konfliktologiya fanining predmeti va vazifalari  

2. Konfliktologiya ilmiy fan sifatida 

3. Konfliktologiyaning metodologiyasi va metodlari 



 

Tayanch tushunchalar: 

Konfliktologiya  tushunchasi,  predmeti,  vazifalari,  ilmiy  fan  sifatida,  konfliktologiya 

metodologiyasi, metodlari, kartografiya, sotsiometriya. 

 

1.1. Psixologik konfliktologiya fanining predmeti va vazifalari 

Konfliktologiya ilmiy bilimlar ichida eng yosh soha hisoblanadi, ya`ni bu fan sotsiologiya va 

psixologiya ilmlarining asosida rivojlanib kelmoqda. 

 Konfliktologiya  o`z  oldiga  yo`nalish  sifatida  XX  asrning  50-chi  yillaridan  sotsiologiya 

ichidan paydo bo`ldi va u «konflikt sotsiologiyasi» degan nomda yuritildi. Bu yo`nalishning olib 

borilishi R. Darendorfning (Germaniya) «Sotsial`nie klassi i klassovie konflikti v industrial`nom 

obщestve»  «Industrial  jamiyatda  sinfiy  konfliktlar  va  ijtimoiy  sinflar»(1957),  shuningdek  A. 

Kozerning  (AQSh)  —  «Funktsii  sotsial`nix  konfliktov»  «Ijtimoiy  konfliktlarning  funktsiyalari» 

(1956), nomli ishlari bilan chambarchas bog`liq. 

Ana shu davrda psixologiya sohasida ham  analogik holatlar  yuz bera  boshladi. M. Sherif, 

D. Rapoport, R. Doz, L. Tompson, K. Tomas, M. Doych, D. Skott va boshqalarning tadqiqotlari 

natijasida konflikt psixologiyasi o`z oldiga bir yo`nalish bo`lib dunyoga keldi.  

1.2. Konfliktologiya ilmiy fan sifatida 

Konfliktlarni  tadqiq  qilish  konfliktologik  amaliyotning  rivojlanishiga  olib  keldi.  Bu 

amaliyotning  paydo  bo`lishi  XX-asrning  70-yillar  avj  oldi.  Bu  davrda  Gorovits  va  Bord-man 

konfliktli  munosabat  vaqtida  konstruktiv  xulq  –atvorga  o`rgatishga  yo`naltirilgan  psixologik 

trening  dasturini  ishlab  chiqadi.  Konfliktologik  amaliyotning  paydo  bo`lishida  konfliktlarning 

echimini  topishning  muzokarali  metodikalari  alohida  o`rin  tutadi  (D.  Skott;  va  G.  Bouer;  G. 

Kelman va b.). Vositachi-mediator qatnashuvida muzokaralar texnologiyasining ishlab chiqilishi 

(V.Linkol`n,  L.  Tompson,  R.Rubin  va  b.)  70-80-yillarda  AQShda  mediator-mutaxassislarni 

tayyorlaydigan  o`quv  o`rinlarini  tashkil  qilinishiga  olib  keldi.  Bu  paytda  R.Fisher  va  U.Yuri 

tomonidan  ishlab  chiqilgan  «printsipial-muzokara»  deb  nomlangan  Garvard  metodi  dunyoga 

tanilmoqda edi. 

  80-chi  yillarda  AQShda  va  boshqa  mamlakatlarda  konfliktologik  markazlar  paydo  bo`la 

boshladi.  1986  yili  esa  Avstraliyada  OONning  tashabbusi  bilan  konfliktlarni  bartaraf  etishning 

Xalqaro  markazi  tashkillashtirildi.  Rossiyada  bo`lsa  konfliktlarni  bartaraf  etishga  yo`naltirilgan 

birinchi markaz 90-yillarda Sankt-Peterburgda ishga tushgan. 


 



Konfliktologiya  predmeti.  Konfliktologiya  predmetiga  keladigan  bo`lsak  «konfliktologiya» 

so`ziningn  ma`nosining  o`zi,  yoki  etimologiyasidan  ma`lum  bo`lishicha  «konflikt  haqida  ilm» 

degan fikrga kelamiz. Aniqroq izoh beradigan bo`lsak quyidagicha ta`rif berishimiz mumkin: 

Konfliktologiya  —  bu  konfliktlarning  rivojlanishi,  paydo  bo`lish  mexanizmlari  va 

qonuniyatlari haqida bilimlar tizimi hisoblanib, shuningdek uni boshqarishning texnologiyasi va 

printsiplari haqida fan.  

1.3. Konfliktologiyaning metodologiyasi va metodlari 

Konfliktlarni  boshqarish  va  tadqiq  qilish  metodlari  quyidagicha:  konfliktologiyaning 

metodlari juda ko`p qirrali. 

Konfliktologiya metodlari 

  

Metodlar guruhi 



Aniq metodlar 

Shaxsni 



baholash 

va 


o`rgshanish metodlari  

Kuzatish, So`roq, Test o`tkazish 

II 

Guruhlarda 



ijtimoiy-

psixologik 

ko`rinishlarni 

o`rganish metodlari 

Kuzatish, so`roq, Sotsiometrik metod 

III 


Konfliktni tahlil qiluvchi va 

diagnostika qiluvchi metodlar 

Kuzatish, so`roq, faoliyat natijalarini tahlil 

qilish, ekspertlik interv`yu metodi 

IV 

Konfliktlarni 



boshqarish 

metodlari 

Tuzilishli metodlar,   kartografiya metodi 

 

Nazorat savollari 

 1. Konfliktologiya alohida fan sifatida qachon tan olindi? 

 2. Avval konfliktologiya qanday nom bilan tilga olindi va o`rganildi? 

 3. Konfliktologik amaliyot qachon yo`lga qo`yildi va bu qaysi voqealar bilan bog`liq sodir 

bo`ldi? 

 4. Konfliktologiya predmetiga izoh bering 

 5. Konfliktologiya metodlarini aytib bering. 

 6. Konfliktologiyaning alohida fan sifatida rivojlanishiga xissa qo`shgan olimlarni aytib 

bering 

 

Mavzuni chuqur o`rganish uchun manbalar 



 

1.  Antsupov  A.  Ya.,  Shipilov  A.  I.  Konfliktologiya:  Uchebnik  dlya  vuzov.  -  M.:  YuNITI, 

1999. - Razd. I, III. 

2. Zdravomislov A. G. Sotsiologiya konflikta.M.: Aspekt Progress, 1996. - Gl. I, II, III. 

3. Konfliktologiya / Pod red. A. S. Karmina. — SPb.: Lan`, 1999. — Gl.1. 

 


 



2-ma`ruza 



2-Mavzu: Konfliktning yuzaga kelish shart-sharoitlari 

         Reja: 

1.

 



Konflikt tipologiyasining asosiy yo`nalishlari 

2.

 



Konflikt funktsiyalari, tuzilishi 

3.

 



Konfliktning rivojlanish bosqichlari, unga ta`sir qiladigan omillar va yuzaga 

       kelish shart-sharoitlari 



 

Tayanch tushunchalar: 

Konflikt tipologiyasi, funktsiyalari, rivojlanish bosqichlari, ta`sir qiladigan omillar, konfliktlarni 

keltirib chiqaruvchi omillar, konflikt tuzilishi. 

 

2.1.Konflikt tipologiyasining asosiy yo`nalishlari 

Konfliktologiya  sohasining  taniqli  tadqiqotchilaridan  biri  V.  P.  Sheynov  o`zining 

«Konflikti  v  nashey  jizni  i  ix  razreshenie»  «Bizning  hayotimiz  konfliktlari  va  ularning  esimini 

topish»  degan  asarida  konfliktlarning  uchta  formulasini  keltirib  o`tadi  (A,  B  va  V). 

Konfliktlarning  formulalarining  amaliy  ahamiyati  juda  katta,  chunki  ular  ko`plab  konfliktlarni 

tez  va  oson  tahlil  qilish  va  ularni  bartaraf  qilish  yo`llarini  topishga  yordam  beradi.  Shu  bilan 

birga  bir  narsani  unutmasligimiz  kerakki  bu  formulalar  barcha  konfliktlarning  echimini 

topadigan universal metod deb hisoblasak yangilshamiz.  

Shu  o`rinda  konfliktologiyaning  ilmiy  manbalaridan  biri  bo`lgan  sotsiologiya  fanining 

xizmatini ko`rsatmay bo`lmaydi. Sotsiologiyaning asoschilari hisoblangan Ogyust Kont, Gerbert 

Spenser va boshqalar, masalan, jamiyatdagi ijtimoiy hodisalarni o`rganish uchun albatta, o`ziga 

xos, ayrim psixologik holatlarni o`rganmoq lozim, degan fikrni qat`iy turib isbot qildilar.Ular har 

bir ijtimoiy voqeada ruhiy hodisalar borligini isbot qilishga urindilar.Maslan, frantsuz sotsiologi 

G.Tard har bir individda “ijtimoiy fakt” borligini,bu narsa uning miya doirasidagina emas, balki 

bir qancha miyalar aloqasi tufayli mavjuddir, deb hisoblaydi.  Ijtimoiy xulq-atvor modeli, uning 

fikricha,  doimo  individlararo  munosabatni  o`z  ichiga  olib,  bunda  bir  individ  boshqa  individga 

doimo  taqlid  qiladi,  shuning  uchun  ham  shaxsni  o`rganish  boshqa  shaxslarni  inkor  qilmasligini 

talab  qiladi.Shunday  qilib,  sotsiologiyada  psixologik  yo`nalish  paydo  bo`ldi.  Tarddan  keyin  

L.Uord, F.Giddings va boshqalar ruhiy holati bilan uzviy ravishda o`rgana boshladilar. Ularning 

fikricha,  ijtimoiy  fakt  –bu  ijtimoiy  aql,  tafakkur  bo`lib,  u  “jamiyat  psixologiyasi”  eki 

sotsiologiyaning bahs mavzusidir. 



2.2.Konflikt funktsiyalari, tuzilishi 

Shunday  qilib  yuqorida  qayd  qilingan  ilmiy-falsafiy,  ijtimoiy  manbalar,  shart-sharoitlar 

tufayli  ijtimoiy-psixologik  g`oyalar  shakllanib  bordi.  Bu  qarashlar  sof  psixologiyaga  ham 

o`xshamagan,  sotsiologiya  doirasidan  chiqib  ketadigan  alohida  fanning  –  konfliktologiyaning 

paydo bo`lishi uchun zamin rolini o`tadi. 


 

XX asr shu bilan xarakterli ediki, u turli fanlar oldiga konkret topshiriqlar qo`ya boshladi. 



Shuning  uchun  psixologiya  fani  oldiga  tadqiqotlar  asosida  psixologik  qonuniyatlarni  asoslash 

vazifasi  turar  edi.  Ikkinchidan  esa,  Amerikada  ko`pgina  psixologlar  o`z  tadqiqot  ob`ektlarini 

laboratoriyalarda  ayrim  psixik  jaraenlarni  o`rganishdan  kichik  guruhlarga  ko`chira  boshladilar. 

Bu  davrda  psixologiyada  shakllanib  bo`lgan  uch  asosiy  oqim  (psixoanaliz,  bixoviorizm,  va 

geshtal`t  psixologiya)  ichida  ham  ijtimoiy  xulq-atvorni  kichik  guruhlar  doirasida  o`rganish 

tendentsiyasi  paydo  bo`ldi.  Bunda  asoaiy  diqqat  kichik  guruhlarga  va  ularda  turlicha 

eksperimentlar 

o`tkazishga 

qaratilgan 

edi. 


Bunday 

holatning 

paydo 

bo`ganligi 



konfliktologiyaning  fan  sifatida  shakllanishida  nihoyatda  katta  rol`  o`ynadi.  Geshtal`t 

psixologiya  yo`nalishi  negizida  maxsus  ijtimoiy  psixologik  yo`nalishlarning-interaktsionizm  va 

kognitivizmning  paydo  bo`lganligi  esa  bu  fanning  eksperimental  ekanligini  ekanligini  yana  bir 

bor isbot qildi.  

     Konfliktologiya yo`nalishshlari doirasida o`tkazilgan ijtimoiy psixologik   tadqiqotlar 

avvalo  amerikalik  olimlar  K.  Xall  va  V.Skinnerlar  nomi  bilan  bog`liq.  Ular  va  ularning 

izdoshlari  xisoblangan  K.Miller,  D.Dollardj,  Dj.  Tibo,  G.Kelli  va  boshqalar  diada  –  ikki  kishi 

o`rtasidagi  munosabatlarning  xilma-xil  eksperimental  ko`rinishlarini  tadqiq  qilib,  ularda 

matematik  o`yin  nazariyasi  elementlarini  kuzatdilar.  Diada  sharoitida  tajribada  o`tkazilgan 

tadqiqotlarda  asosan  mustahkamlash  g`oyasini  isbot  qilishga  urinildi.  Klassik  bixeviorizmdan 

farqli  o`laroq  ijtimoiy  psixologik  bixevioristlar  hayvonlar  o`rniga  laboratoriyaga  naqd  pulga 

odamlarni taklif eta boshladilar, shuning uchun ham ularning g`oyasida biologizm va mexanizm 

tarzda ilgarigi hayvonlarda to`plangan dalillar modelini insonlarda qo`llash hollari kuzatildi. 

Psixoanaliz doirasida esa ijtimoiy psixologik tadqiqotlar E. Fromm va Dj.Salliven ishlari 

bilan  bog`liq  bixevioristlardan  farqli  o`laroq  bu  erda  eksperimentlar  ikki  kishi  emas,  balki 

ko`pchilik ishtiroqida o`tkazila boshladi. Ularning izdoshlari (V. Bayon, V. Bennis, G. Sheparde, 

V.  Shutk)  o`tkazgan  tadqiqotlar  tufayli  hozirgi  kunda  ham  katta  qiziqish  bilan  o`rganilayotgan 

kichik  T-guruhlar  psixologiyasi  yaratildi.  Unda  guruh  sharoitida  bir  odamning  boshqalarga 

ta`siri,  guruhning  ayrim  individlar  fikrlariga  ta`siri  kabi  masalalar  ishlab  chiqildi  va  ijtimoiy 

psixologik treninglar o`tkazishga asos solindi. 

Kognitivizm  K.  Levin  nazariyasi  asosida  paydo  bo`lgan  psixologik  yo`nalish  bo`lib, 

undagi  o`rganish  ob`ektiv  munosabatlar  tizimidagi  kishilar,  ularning  bilish  jarayonlari,  ong 

tizimiga  taalluqli  bo`lgan  kognetiv  holatlar  bo`ldi.  Kognitizm  doirasida  shunday  mukammal, 

boshqalarga  o`xshamas  nazariyalar  yaratildiki,  ular  hozirgi  kunda  ham  o`z  ahamiyatini 

yo`qotgani yo`q. Masalan F. Xayderning balanslashtirilgan tizimlar nazariyasi, T. N`yukomning 

kommunikativ  aktlar  nazariyasi,  Festingerning  kognitiv  dissonanslar  nazariyasi  va  boshqalar 

shular  jumlasiga  kiradi.Ulardagi  asosiy  g`oya  shundan  iboratki,  shaxs  o`ziga  o`xshash  shaxslar 


 

bilan muloqatga kirishar ekan, doimo munosabatlarda ruhiy mutanosiblik tenglik bo`lishiga, shu 



tufayli  ziddiyatlardan  chiqishga  harakat  qiladi.  Maqsad  –  turli  ijtimoiy  sharoitlarda  shaxs  xulq-

atvorining psixologik sabablarini tushuntirish va ziddiyatlarning oldini olish uchun yo`l-yo`riqlar 

ishlab  chiqishdan  iborat,  hozirgi  davrda  ham  taniqli  ijtimoiy  psixologlar  Olport,  Maslou, 

K.Rodjers  va  ularning  safdoshlari  gumanistik  psixologiya  doirasida  bu  ishlarni  faol  davom 

ettirmoqdalar. 

Navbatdagi  nazariya  interaktsionizm  bo`lib,  bu  aslida  sotsiologik  nazariya  bo`lib 

hisoblanadi.  Uning  asoschisi  Gerbart  Mid  bo`lib,  uning  qarashlari  ta`sirida  T.  Sarbinning  rollar 

nazariyasi, G.Xaymen va R.Mertonlarning referent guruhlar nazariyasi, F. Gofmanning ijtimoiy 

dramaturgiya  nazariyalari  shakllandi.  Ular  turli  ijtimoiy  sharoitlardagi  xulq-atvorlarni 

tushuntirish  orqali  shaxs  ijtimoiy  psixologik  sifatlarining  sabablarini  topishga  harakat  qildilar, 

har bir shaxs doimo ijtimoiy o`zaro ta`sir tizimida mavjud bo`ladiki, unda u to`g`ri harakat qilish 

uchun o`zgalarni tushunishga harakat qilishi, o`zgalar rolini qabul qilishga tayyor bo`lishi lozim. 

Lekin  o`zgalar  rolini  to`g`ri  qabul  qilish  uchun  unda  “umumlashtirilgan  o`zga”  obrazi  bo`lishi 

lozimki,  bu  obraz  shaxslararo  muloqot  jarayonida,  har  bir  shaxs  uchun  ibratli  bo`lgan  kishilar 

guruhi  bilan  muloqotda  bo`lish  jarayonida  shakllanadi.  Ya`ni  shaxs  faolligi  tan  olinadi,  bu  esa 

fan tarixida o`ta progressiv hol edi. 



2.3.Konfliktning rivojlanish bosqichlari, unga ta`sir qiladigan omillar va yuzaga kelish 

shart-sharoitlari 

Konfliktologiyaning  Russiya  va  sobiq  ittifoqda  rivojlanishi.  Bu  borada  rus 

konfliktologiyasining  asoschisi  deb  haqli  ravishda  V.  M.  Bexterevni  ko`rsatish  mumkin.  U 

o`zining  refleksologiya  nazariyasi  doirasidan  shaxs  xulq-atvorining  motivlarini  tushuntirishga 

uringanlardan  biridir.Uning  fikricha,  barcha  ongli    va  ongsiz  jarayonlar  tashqi  xulq-atvorda, 

harakatlarda  ifodalanadi,  shuning  uchun  ham  tashqi  harakatlarni,  qiliqlarni,  nutqni,  tovushni 

o`rganish  orqali  shaxsning  o`zini  va  bu  harakatlarning  sabablarini  o`rganish  mumkin.  Bexterev 

asosan  sotsiologiyani  biologiya  bilan,  psixologiyani  esa  fiziologiya  bilan  aralashtirib  yubordi, 

shuning  uchun  shaxs  va  jamiyat  taraqqiyotining  universal  qonunlarini  aniqlashda  chalkashlikka 

yo`liqdi. 

20  –  30  yillarda  bolalar  va  o`smirlar  ijtimoiy  psixologik  taraqqiyotini  o`rganishga 

qaratilgan  ikki  yo`nalish  paydo  bo`ldiki,  ular  ham  qator  kamchiliklardan  holi  bo`la  olmadilar. 

Masalan,  biologik  yoki  biogenetik  nazariya  tarafdorlari  shaxsning  shakllanishida  irsiy    va 

biologik  nasliy  omillar  etakchi  rol  o`ynadi,  deb  hisoblashsa,  sotsiologik  yoki  sotsiogenetik 

nazariyotchilar bu borada ijtimoiy muhit rolini nihoyatda ortiq ekanligini himoya qilib chiqdilar. 

30-yillardagi  olimlar  shaxsning  shakllanishida  ijtimoiy  muhitning,  jamoaning  rolini, 

ta`lim-tarbiyaning  ahamiyatini  isbotlashga  urindilar.  Lekin  40-60  –yillar  ijtimoiy-psixologiya 


 

taraqqiyotida  nisbatan  sokinlik  davri  bo`ldi.  Chunki  psixologiya  sohasida  olib  borilgan 



tadqiqotlar  ichida  ijtimoiy  psixologik  tadqiqotlar  yo`q  hisob  edi.  Bu  fan  Rusiyada  va  boshqa 

sobiq  ittifoqdosh  jumhuriyatlarda    70-  yillardan  keyin  keskin  rivojlana  boshladi.  Bunda 

moskvalik  va  leningradlik  (hozirgi  Sankt-Peterburg)  olimlar  maktabi  katta  rol  o`ynadi.  Agar 

Moskva  shaxrida  asosan  konfliktologiya  bo`yicha  fundamental  nazariy  tadqiqotlar  ko`plab 

o`tkazilib,  unda  hozirgi  zamon  ijtimoiy  psixologik  tadqiqotlarning  empirik  qonunlari  asoslari 

ishlab chiqilgan bo`lsa, Sankt-Peterburgda ko`proq tadbiqiy ilmiy tadqiqot ishlari olib borildiki, 

ular  birgalikda  minglab  yosh  ijtimoiy  psixologlar  avlodini  tarbiyalab  etishtirdilar.  Ular  esa 

hayotimizga    ilg`or  fikrlar  va  dalil  tadqiqotlar  bilan  kirib  kelib,  hozirgi  kun  fanini  dunyo 

miqyosida misli ko`rilmagan darajaga ko`tardilar. 

Nazorat savollari 

 1. Konfliktning yuzaga kelish shart-sharoitlarini aytib Bering. 

 2. Konfliktni keltirib chiqaruvchi omillar haqida 

 3. Konfliktning tuzilishi haqida gapiring. 

 4. Konflikt funktsiyalari qanday? 

 5. Konflikt rivojlanish bosqichlari qanday? 

 

Mavzuni chuqur o`rganish uchun manbalar 

 

1.  Antsupov  A.  Ya.,Shipilov  A.  I.  Konfliktologiya:  Uchebnik  dlya  vuzov.  -  M.:  YuNITI, 



1999. - Razd. I, III. 

2. Zdravomislov A. G. Sotsiologiya konflikta.M.: Aspekt Progress, 1996. - Gl. I, II, III. 

3. Konfliktologiya / Pod red. A. S. Karmina. — SPb.: Lan`, 1999. — Gl.1. 

 

3-ma`ruza 

 

3-Mavzu: Shaxsning o`z-o`zi bilan yuzaga keladigan konflikti 



 

Reja: 

1.

 



Shaxsning o`z-o`zi bilan yuzaga keladigan konflikti tushunchasi va ko`rinishlari 

2.

 



Shaxsning o`z-o`zi bilan yuzaga keladigan konflikti sabablari va oqibatlari 

3.

 



Shaxsning o`z-o`zi bilan yuzaga keladigan konfliktlarning oldini olish va bartaraf qilish 

 

Tayanch tushunchalar: 

Shaxsning  o`z-o`zi  bilan  yuzaga  keladigan  konflikti  tushunchasi,  ko`rinishlari,  shaxsning 

o`z-o`zi  bilan  yuzaga  keladigan  konflikti  sabablari,  oqibatlari,  shaxsning  o`z-o`zi  bilan  yuzaga 

keladigan konfliktlarning oldini olish, bartaraf qilish 

 

 

Shaxsning o`z-o`zi bilan yuzaga keladigan konflikti tushunchasi va ko`rinishlari 

Shaxsning  o`z-o`zi  bilan  yuzaga  keladigan  konflikt  psixologik  konfliktlarning  ichida  eng 

qiyini hisoblanadi, ya`ni u insonning ichki dunyosida ro`y beradi. Bunday konfliktlar bilan inson 

har  doim  to`xnash  keladi.  Bunday  konfliktlar  konstruktiv  xarakteri  jihatidan  shaxsning 

rivojlanishining  muhim  onlaridan  hisoblanadi.  Lekin  destruktiv  ichki  konfliktlar  shaxs  uchun 

jiddiy xavf tug`diradi, og`ir kechinmalarga ya`ni stresslar natijasida, eng oxirgi nuqtasi suitsidga 



 

olib  kelishi  mumkin.  Shuning  uchun  har  bir  inson  uchun  ichki  konfliktlarning  aniq  sababini, 



ularni bartaraf qilish yo`llarini bilish muhim hisoblanadi. 

Shaxs  muammosiga  ijtimoiy-psixologik  yondashishning  o`ziga  xosligi  shundaki,  u  turli 

guruhlar  bilan  bo`ladigan  turli  shakldagi  o`zaro  munosabatlarning  oqibati  sifatida  qaraladi. 

Ya`ni,  konfliktologiya  avvalo  biror  guruhning  a`zosi  hisoblangan  shaxs  xulq-atvori  qanday 

qonuniyatlarga  bo`ysunishini,  shaxsning  muloqotlar  sistemasida  olgan  ta`sirlari  uning  ongida 

qanday  aks  topishini  o`rganadi.  Guruhning  shaxs  psixologiyasiga  ta`siri  qay  yo`sinda  sodir 

bo`lishi  konfliktologiyada  sotsializatsiya,  ya`ni  ijtimoiylashuv  muammosibilan  o`zviy  bog`liq 

bo`lsa,  bu  ta`sirlarning  shaxs  hatti  –  harakatlari,  xulqida  bevosita  qanday  namoyon  bo`lishi 

ijtimoiy yo`l – yo`riqlar muammosi bilan bog`liqdir. Ana shular asosida shaxsda shakllanadigan 

fazilatlar  va  ularning  turli  tipdagi  shaxslarda  namoyon  bo`lishini  aniqlagan  holda,  shaxs  xulq-

atvorini  boshqarish  mexanizmlarini  ishlab  chiqish  ijtimoiy  psixolgiyaning  asosiy  vazifalaridan 

biridir.   



Каталог: lektions -> pedagogika%20ham%20psixologiya
pedagogika%20ham%20psixologiya -> O`zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti
lektions -> O`zbekistan Respublikasi Xalk Bilimlendiriu minstrligi Ajiniyaz atindag`i Nokis mamletlik pedagogikalik institut
pedagogika%20ham%20psixologiya -> O`zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti
pedagogika%20ham%20psixologiya -> O’zbekiston respublikasi xalq ta`limi vazirligi
pedagogika%20ham%20psixologiya -> O`zbekstan Respublikasi Xaliq bilimlendiriw ministrligi A`jiniyaz atindag`i No`kis ma`mleketlik pedagogikaliq instituti
pedagogika%20ham%20psixologiya -> O`zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti
pedagogika%20ham%20psixologiya -> O`zbekiston Respublikasi xalq ta`limi vazirligi Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti
pedagogika%20ham%20psixologiya -> O`zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti
pedagogika%20ham%20psixologiya -> O`zbekstan Respublikasi Xaliq bilimlendiriw ministrligi A`jiniyaz atindag`i No`kis ma`mleketlik pedagogikaliq instituti
pedagogika%20ham%20psixologiya -> Xalq pеdagogikasi


Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling