O`zbekstan respublikasi xaliq bilimlendiriw ministrligi


Download 0.99 Mb.
Pdf просмотр
bet1/12
Sana25.03.2017
Hajmi0.99 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

 1 

 

O`ZBEKSTAN RESPUBLIKASI XALIQ BILIMLENDIRIW  



MINISTRLIGI 

 

 

A`JINIYaZ ATINDAG`I NO`KIS MA`MLEKETLIK PEDAGOGIKALIQ 

INSTITUTI 

 

 

 

Qaraqalpaq tili ha`m a`debiyati 

fakul`teti 

 

 

 

Qaraqalpaq a`debiyati kafedrasi 

 

 

 

 

XX a`sir qaraqalpaq a`debiyati 

LEKTsIYa TEKSTLERI 

 

 Pa`ninen 3-kurs qaraqalpaq tili ha’m a’debiyatı qa;nigeligi ushın lektsiya teksti  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pan oqıtıwshısi:                                       f.i.k.dots. Davletov 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

No`kis - 2012 

 2 

 

Mazmuni: 



 

1- tema   XX A`SIR QARAQALPAQ A`DEBIYaTINA KIRISIW 

1.1. 


20-jillardag`i qaraqalpaq a`debiyatinda ma`deniy-a`debiy jag`daylar. 

1.2. 


20-jillardag`i qaraqalpaq a`debiyatinda poeziyanin` tematikasi, janrliq o`zgesheligi.  

1.3. 


3. 20-jillardag`i qaraqalpaq a`debiyatinin` ko`rnekli wa`killeri.  

1.4. 


20-jillardag`i dramaturgiya 



2- tema. 

S.Majitov ha`m I.Fazilovtin` do`retiwshiligi  

a) S.Majitovtin` do`retiwshiligi 

2.1. 


S. Majitovtin` o`miri ha`m do`retiwshiligine baylanisli mag`liwmatlar  

2.2. 


S. Majitovtin` poeziyaliq shig`armalari 

2.3. 


 S. Majitovtin` qaraqalpaq a`debiyatinda tutqan orni 

 

 

b)I.Fazilov do`retiwshiligi 



12 

2.4. 


I.Fazilovtin` o`miri ha`m do`retiwshiligine baylanisli mag`liwmatlar  

12 

2.5. 


I.Fazilovtin` poeziyaliq shig`armalari 

12 

3- tema.   Mirzag`aliy Da`ribaevtin` do`retiwshiligi (2 saat) 

18 

3.1. 


 M.Da`ribaevtin` o`miri ha`m do`retiwshiligi. 

18 

3.2. 


M.Da`ribaevtin` poemalarinda ko`rkem obraz jasaw. 

19 

3.3. 


M.Da`ribaevtin` awdarmashiliq xizmeti. 

22 

4- tema. 

4-tema: 30-jillardag`i qaraqalpaq prozasi. N. Da`wqaraev do`retiwshiligi  



26 

4.1. 


 30-jillardag`i qaraqalpaq  prozasinin` a`debiyatimizdag`i   tutqan orni  

26 

4.2. 


 N.Da`wqaraevtin` o`miri haqqinda mag`liwmat. 

27 

4.3. 


 N.Da`wqaraev ilimpaz ha`m pedagog. 

28 

4.4. 


N.Da`wqaraev prozaik. “Internatta” gu`rrin`nin` realistlik xarakteri 

haqqinda 



29 

5- tema.   1945-60-jillardag`i qaraqalpaq poeziyasi.   

a) Abbaz Dabilovtin` do`retiwshiligi 

33 

5.1. 


Uris ha`m uristan son`g`i jillardag`i poeziya 

33 

5.2. 


A. Dabilovtin` poeziyasinin` o`zgesheligi 

34 

5.3. 


A. Dabilovtin` lirikasi ha`m da`stan do`retiwdegi o`zinsheligi  

36 

 

b) . S. Nurimbetovtin`  do`retiwshiligi 



39 

5.4. 


1. S. Nurimbetovtin` o`mirine ha`m do`retiwshiligine baylanisli 

mag`liwmatlar 



39 

5.5. 


2. S. Nurimbetovtin` poeziyasinin` o`zgesheligi 

40 

5.6. 


3.  S. Nurimbetovtin` poemalari 

41 

6- tema.  J.Aymurzaevtin` o`miri ha`m do`retiwshiligi 

43 

6.1. 


J.Aymurzaevtin` o`miri ha`m do`retiwshiligi 

43 

 3 

 

6.2. 



J.Aymurzaev poeziyasi ha`m poemalari 

44 

6.3. 


 “Jetimnin` ju`regi” povestindegi zaman qarama-qarsilig`i. 

45 

6.4. 


J.Aymurzaevtin` dramaturgiyaliq xizmeti  

46 

7- tema.   1945-60- jillardag`i qaraqalpaq prozasi     

49 

7.1. 


Uris jillarindag`i ha`m uristan keyingi qaraqalpaq prozasi 

49 

72. 


 A. Begimovtin` prozaliq shig`armalari 

51 

7.3. 


 S. Xojaniyazovtin`  prozaliq shig`armalari 

52 

8- tema  1960-80-jillardag`i qaraqalpaq poeziyasi 

55 

8.1. 


1960-80-jillardag`i qaraqalpaq poeziyasinin` wa`killeri  

55 

8.2. 


1960-80-jillardag`i qaraqalpaq poeziyasinin` rawajlaniw bag`darlari 

56 

8.3. 


Ha`zirgi qaraqalpaq poeziyasinda epikaliq poeziya  

57 

8.4. 


 1960-80-jillardag`i qaraqalpaq poeziyasi tematikasi, ideyaliq bag`darlari 

58 

9- tema. 

 T.Jumamuratov do`retiwshiligi     

59 

9.1. 


T. Jumamuratovtin` o`mirine baylanisli mag`liwmatlar  

59 

9.2. 


T. Jumamuratovtin` poeziyasinin` tematikasi 

60 

9.3. 


T.Jumamuratovtin poemalari 

61 

9.4. 


T.  Jumamuratovtin`    «Makariya  suliw»  shig`armasinda  romantikaliq 

su`wretlew usillarinin` qollaniliwi 



63 

10- tema.   I.Yusupov poeziyasi  ( 4 saat)    

65 

10.1. 


 I. Yusupovtin` do`retiwshiliginin` o`mirine baylanisli mag`liwmat 

65 

10.2. 


I. Yusupovtin` lirikaliq shig`armalari 

66 

10.3. 


I. Yusupovtin` poemalari 

67 

11- tema. 

  T.Ma`tmuratovtin` o`miri ha`m do`retiwshiligi  

70 

11.1. 


T. Ma`tmuratovtin` lirikasi 

70 

11.2. 


T. Ma`tmuratovtin` poemalari ha`m poeziyasinin` ko`rkemligi 

71 

11.3. 


T. Ma`tmuratovtin` awdarmalari 

73 

12- tema.   Da`wlen Aytmuratovtin` poeziyasi  

74 

12.1. 


 D. Aytmuratovtin`  o`mirine baylanisli mag`liwmatlar  

74 

12.2. 


 D.Aytmuratovtin` qosiqlar toplami  

75 

12.3. 


 D. Aytmuratovtin` lirikalari 

75 

13- tema. Ken`esbay Raxmanovtin`  do`retiwshiligi   

78 

13.1. 


K. Raxmanovtin` o`mirine baylanisli mag`liwmatlar  

78 

13.2. 


K.Raxmanovtin` poeziyasi ha`m poemalari 

79 

13.3. 


K.Raxmanovtin` dramaliq shig`armalari  

81 

13.4. 


K.Raxmanovtin` prozasi 

83 

 


 4 

 

1-tema:  XX A`SIR QARAQALPAQ A`DEBIYaTINA KIRISIW  



(2 saat) 

 

JOBASI: 

1. 20-jillardag`i qaraqalpaq a`debiyatinda ma`deniy-a`debiy jag`daylar. 

2. 20-jillardag`i qaraqalpaq a`debiyatinin` tematikasi, janrliq o`zgesheligi.  

3. 20-jillardag`i qaraqalpaq a`debiyatinin` ko`rnekli wa`killeri.  

4. 20-jillardag`i dramaturgiya 

 

Tayanish tu`sinikler: 

1.Jan`a mektep-internatlar, tun`g`ish qol jazba jurnaldin` shig`iwi, da`slepki 

tipografiya,  qaraqalpaq  milliy  baspa  so`zinin` payda  boliwi,  jan`a gazetalardin` 

shig`iwi.  

2. (Egedeler sawati) a`lipbesi, da`slepki ped-texnikumlardin` ashiliwi. 

3.  Qaraqalpaq a`debiyatinin` tun`g`ish wa`killeri, X. Axmetov, A. Matyakupov, 

I. Fazilov, Q. A`wezov, A`.O`tepov, S. Majitov ha`m t.b. 

 

1.1. 

20-jillardag`i 

qaraqalpaq 

a`debiyatinda 

ma`deniy-a`debiy 

jag`daylar  

XX a`sir qaraqalpaq a`debiyatinin` payda boliwi-ja`miyetti tu`p titykarinan 

o`zgertken  jan`a  da`wirge  baylanisli.  Jan`a  da`wirdin`  jen`isi  bizin`  elimizdin` 

adamdi adam eziw saplastirilg`an ja`miyet du`ziwge mu`mkinshilik berdi.  

1918-jili  Tu`rkistan  Avtonomiyali  respublikasi  dag`azalanadi.  Bug`an 

qaraqalpaqlardin`  A`miwdar`ya  bo`limi  de  kiredi.  Qaraqalpaqlardin`  milliy 

shegarasina iye  boliwindag`i  bul birinshi  adimi  edi.  Tu`rkistan  respublikasinin` 

du`ziliwi keskin gu`reslerdin` ku`sheygen ma`ha`li boldi. 1920-jili Xarezm xaliq 

respublikasi  du`zilip,  bug`an  A`miwdar`yanin`  sol  jag`asindag`i  qaraqalpaqlar 

da kiredi.  

1925-jili To`rtku`lde shaqirilg`an jergilikli ken`eslerdin` birinshi s`ezdinde 

Qaraqalpaq avtonomiyali oblastinin` du`ziliwi rasmiy dag`azalandi.  

XX  a`sir  qaraqalpaq  a`debiyatinin`  rawajlaniwi  xaliqtin`  ma`deniy 

da`rejesi, uliwma ma`deniyattin` o`siwi menen tig`iz baylanisli.  

Qaraqalpaqstanda  ken`es  hu`kimeti-nin`  birinshi  ku`nnen  baslap, 

sawatsizliqqa  qarsi  gu`res  alip  barildi,  xaliqtin`  ma`deniy  da`rejesin  ko`teriw 

ushin  ilajlar  ko`rildi.  1925-jili  awil  miynetkeshleri  ushin  mug`allimler 

tayarlaytug`in uliwma bilim beriwshi kurslar ashildi. To`rtku`l, Shimbay, Xojeli, 

Qon`irat, Moynaq rayonlarinda mektepler ashila basladi.  

1924-1925-jillardin`  ishinde  oblastta  53  sawatsizliqti  saplastiriw  punktleri 

ha`m awil mektepleri boldi.  

Pedagogikaliq texnikumnin` mug`allimleri ha`m aldin`g`i studentleri 1928-

jildan baslap ''Qizil mug`allim'' atli qoljazba jurnal shig`arildi.  

Bunda  siyasiy-ja`miyetlik,  a`debiy  pedagogikaliq  ma`seleler  menen  birge 

ko`rkem  a`debiyatti  da  propagandalawshi  birden-bir  jurnal  boldi.  Ol  jurnal 


 5 

 

Xiywa  ,  Qostalay  pedtxnikumlarindag`i  usinday  jurnallar  menen  jaqsi  baylanis 



jasag`an.   

1924-jildan baslap (31-dekabr`) ''Erkin Qaraqalpaqstan'' gazetasi shiqti.  

Jergilikli tilde shiqqan baspa so`z qaraqalpaq a`debiyatinin` rawajlaniwina, 

onin`  kadrlar  menen  jetisiwine  xizmet  etti.  Gazeta  a`tirapina  ja`mlengen  

xabarshilar, shayirlar qaraqalpaq a`debiyatinin` da`slepki tirnag`in qaladi.  

Qaraqalpaq  jaziwshisinin`  shig`armalari  gazeta  betlerinde  jiyi-jiyi 

ja`riyalanatug`in boldi. 

 Bulardin`  qatarinda  S.Ma`jitov,  Q.A`wezov,  X.Axmetov,  A.Begimov, 

J.Aymurzaev, A.Matiyakubov, I.Fazilov h.t.b. 

 

 

1.2. 20-jillardag`i qaraqalpaq a`debiyatinda poeziyanin` tematikasi, janrliq 

o`zgesheligi. 

20-jillardag`i  poeziya    XX  a`sir  qaraqalpaq  a`debiyatinin`  baslamasi 

poeziya  boldi.  20-jillardag`i  poeziyanin`  tiykarg`i  tu`ri  lirikaliq  qosiqlardin` 

toparin  qurag`an  agitatsiyaliq  qosiqlar,  didaktikaliq  shig`armalar,  satira-

yumarliq  qosiqlar,  arnaw  xat  formasindag`i  sol  da`wirdin`  ruwxi  talap  etken 

poetikaliq mayda formalardan ibarat boldi.  

Bunday  qisqa  formalar  atilg`an  oqtay  nishanag`a  da`l  tiydi.  20-jillardag`i 

qaraqalpaq  poeziyasinin`  baslawshilari  A.Muwsaev,  S.Ma`jitov,  X.Axmetov, 

I.Fazilov, 

Q.A`wezov, 

J.Aymurzaev 

h.t.b. 

shayirlardin` 



poeziyasinin` 

tematikasinda jaslardi oqiw bilimge shaqiriw, hayal-qizlar ten`ligi h.t.b. ma`seler 

jirlana  basladi.  Xaliq  poeziyasina  xarakterli  a`piwayiliq,  lirikaliq  sezimtalliq, 

ko`rkemlew  qurallarinin`  tu`sinikliligi  olardin`  qosiqlarin  ko`pshilik  arasina 

ken`nen  taratti.  (Qaraqalpaq  shayirlarinin`  realizmdi  iyelewdegi  da`slepki 

adimlari,  olardin`  xaliq  tu`sinigine  jaqin  ten`ew,  metafora,  epitet) 

(X.Axmetovtin` do`retiwshiligi.  (1909-1932)  XX  a`sirdin`  jillardag`i)  So`z  etip 

otirg`an  da`wirde  ko`rkemlew  qurallarinin`  biri  sipatinda  paralizm,  poetikaliq 

qaytalawlar  jiyi  ushirasti.  Misali  C.Ma`jitovtin`  qosiqlarinda  qaraqalpaq 

xalqinin`  o`tken  turmisin  suwretlew  ushin  eki  da`wir  bir-birine  qarama-qarsi 

qoyiladi.  Jan`a  da`wirde  Miywali  bag`,  jaynag`an  jaz  sipatinda  alinsa,  o`tken 

zaman,  ''toqsanda  bolg`an  siranday''  siyaqli  formada  beriledi.  Shayir 

X.Axmetovtin` 

qosiqlarinda 

ayriqsha 

''Qaraqalpaq'' 

du`rknindegi 

shig`armalarinda da usi usil u`stemlik etedi.  

Turmis  ta`repinen  alg`a  qoyilip  otirg`an  ma`selelerdin`biri  unamli 

qaharman obrazin jasaw ma`selesi edi. Biraq unamli qaharman obrazin epikaliq 

ra`wishte sheshiwge poeziyamiz bul da`wirde ku`shsiz edi, onda jeterli ta`jriybe 

bolmadi.  Sonliqtan  bul  lirikaliq  usilda  sheshildi  ha`m  jan`a  ja`miyet  du`zip 

atirg`an  adamlarimizdin`  quwanishin  jirlaw  arqali  lirikaliq  qaharman  obrazi 

jariqqa  shiqti.  Qaraqalpaq  poeziyasinin`  tematikaliq  ko`lemi  ele  tar  edi.  Olar 

ko`pshilik jag`dayda respublikaliq ko`lemdegi temalar menen sheklenedi.  

 


 6 

 

1.3. 20-jillardag`i qaraqalpaq a`debiyatinin` ko`rnekli wa`killeri.  



Xojamet 

Axmetov 

(1909- 

1932) 

20-jillardag`i 

jas 

qaraqalpaq 



poeziyasinin` payda boliw ha`m qa`liplesiw barisinda belgili orin tutip, o`zinin` 

jalinli  shaqiriq  formasindag`i  siyasiy  lirikasi  menen  ko`ringen  shayirdin`  biri 

X.Axmetov  boldi.  Agitatsiyaliq  xarakter  onin`  shig`armalarinin`  en`  bir 

ayriqshaliq  belgisi  edi.  Qaraqalpaq  jag`dayinda  eski  du`n`ya  ornap,  jan`a 

o`mirdin`  da`slepki  tirnag`i  qalang`an  ma`ha`lde  eziwshilikten  qutilg`an 

miynetkeshlerdin`  ku`nin  jirlawshi.  Sonday-aq  barliq  jan`aliqtin`  u`git-na`siyat 

etiwshi sipatinda ko`zge tu`sken shayir.  

X.Axmetovtin`  shayirliq  talantinin`  jetilisiwinde  belgili  ta`jriybeli  shayir. 

A.Musaevtin`  tutqan  orni  u`lken  boldi.  Gazeta  oni  ha`r  ku`ngi  turmisqa  aktiv 

aralastiradi  onin`  ko`z  aldinda  bolip  atirg`an  jan`aliqlar,  X.Axmetov  lirik 

qaharman o`z xalqinin` ta`g`dirin oylap, jani ashig`an, sol xaliqtin` keleshegine 

ko`z  jiberiwshi,  jan`a  tiptegi  adam.  Usi  jag`inan  shayirdin`  en`  da`slepki 

qosiqlarinin` biri ''Jamayim'' di alip qarayiq.  

Ber qolin`di, 

Ko`r jolin`di, 

Er izime, jamayim 

Oqip bilim, 

Alip ilim, 

Alg`a barin` qalmayin. 

O`nerli elden, 

O`nergerden, 

U`yren o`ner jamayim. 

Bilimdi  o`nerdi  ken`nen  u`git-na`siyatlaw  jag`inan  shayirdin`  ''Bilim 

menen  jansin  sham''  qosig`i  da  ku`ta`  xarakterli  bolip,  shayir  iqsham  tu`rde 

bilimnin`, paydasin qulaqqa quyadi.  

Qarag`im oqi bilim al, 

Oqimag`an adam lal    

Gu`lla`n is oqiw bilimde 

Oqi, oqi, zeyin sal 

Oqiw-g`ayrat, oqiw ku`sh, 

Oqiwsiz miynet -gewik push, 

Oqiw menen ha`r na`rse, 

O`zgerip bolmaq taza tu`s. 

Bilim tamaq, bilim-nan, 

Bilimsizdin` isi g`am, 

U`yren o`ner bilimdi, 

Bilim menen jansin sham. 

X.Axmetovtin`  ag`artiw  ma`selesine  arnalg`an  shig`armalariishinde 

shayirdin` ''Latinlas'', ''Shiqsin onin` ta`ripi'', ''Tarasin'', qosiqlari da u`lken orin 

tutadi. 


Miynet  temasina  arnalg`an  shig`armalari  ishinde  X.Axmetov  ''Menin` 

su`ygen  miynetim''  qosig`i  u`lken  orindi  tutadi.  Burin    azap  bolip  esaplang`an 

miynettin`  bizin`  ku`nimizde  hu`rmet,  hu`jdan  isi  bolg`anlig`i,  onin` 


 7 

 

do`retiwshilik  ku`shi  jirlanadi.  Shayir  miynettin`  poeziyasin  bunda  bir  qansha 



tartimli ha`m ta`sirli beredi.  

Miynetkeshten, miynet ushin tuwg`anman,  

Miynet ushin beldi bekkem buwg`anman, 

Ag`am, anam tuwisqanim miynetim, 

Shin dedigim, men de soni quwg`anman. 

 

Miynet miynet, menin` su`ygen miynetim, 



Miynetkeshtin` birge qosiw niyetin`,  

Zavod, fabrika ka`rxanani ko`beytip, 

Alg`a o`rlew miynet penen niyetim. 

Sonin` menen bir qatar shayir miynetlerinin` o`nimli boliwi ilim-texnikani 

o`zlestiriwge baylanisli ekenligin jirlaydi.  

Bilim-o`ner qanday bir is bolsa da, 

Alsan` bolar ol miynettin` tetigi. 

Tuwg`an eldin` gu`lleniwi ushin xizmet 

etiw,  onin`  qa`dirine  jete  biliw  shayirdin`  miynetke  arnalg`an 

shig`armalarinin` bir xarakterli belgisi.  



A.Matiyakubov.  (1909-1932)  20-jillardag`i  qaraqalpaq  poeziyasinin` 

tariyxinda belgili shayirlardan`  A.Matyakubov boldi. Ol Qaraqalpaq a`debiyatin 

baslawshilardin`  qatarina  qosiliw  menen  birge,  jas  a`debiyatimizdin`  teoriyaliq 

ma`selelerin  islewge  jas  qaraqalpaq  a`debiyatin  bekkemlewge  ha`rekttin` 

qatnasqan jaziwshi.  

  A.Matyakubovtin` do`retiwshilik miyrasi ko`p emes. Elege shekem onin` 

shig`armalari  o`z  aldinda  toplam  sipatinda  basilip  shiqqan  joq.  Aytbay 

shayirdin` bizge belgili qosiqlari minalar: ''On to`rt jilliq o`mirde'', ''Tog`iz min` 

bel'',  ''Traktordin`  tulg`asi'',  ''Harmasin'',  '''Ko`knarshi'',  ''Ulli  ku`nde'',  ''Bizin` 

elde'' h.t.b. Onin` ''Batrak'' degen p`esa jazg`anlig`i belgili.  

  Shayirdin`  ko`pshilik  qosiqlari  tiykarinan  su`ren,  shaqiriq,  u`git-

na`siyatliq  sipatta  bolip  keledi.  Qaraqalpaq  awilinin`  jan`aliq  sipatinda  bolip 

keledi.  Qaraqalpaq  awilinin`  jan`aliq  sipatinda  kelgen  texnikani  jirlaw  onin` 

''Traktordin` tulg`asi'' qosig`inin` sipatli belgisi.  

  Al  ''on  to`rt  jilda  qosig`i  qaraqalpaq  xalqinin`  tabislarin  suwretlewge 

aprnalg`an. Bul qosiqta shayirdin` boyin biylegen quwanish, o`z Watani menen 

maqtanish  sezimi  ayqin  ko`rinedi.  Shayir  o`zinin`  o`tkir  qa`lemin  ''juwan  qarin 

zalimlarg`a'',  teris  ag`imlarg`a  qarsi  qaratti.  Onin`  qosiqlarinin`  ishinde  belgili 

orin  tutatug`in  ''Tog`iz  min`  bel''  atli  shig`armasinda  o`tken  zamandag`i  qaziw 

menen  jan`a  da`wirdegi  qaziwdi  salistiriw  arqali  jan`a  zamannin`  shadli 

miynetin onin` ruwxin suwretleydi. Qosiqta qaraqalpaq xalqinin` baxitli o`miri, 

erkin miyneti jirlanadi. 

Avtor o`tken zamandag`i qaziwdin` qiyinshilig`in: 

Qaziwda bop biyler murap, 

Dem aldirmay urdi orap, 

Ma`tibay bop so`gip turip 

Dem bermedi jel qaqtirmay.    dep ko`rsetedi. 


 8 

 

1.4.20-jillardag`i dramaturgiya. 



 Qaraqalpaq a`debiyatinin` rawajlaniwinin` ku`n ta`rtibi dramaturgiyani 

payda etiw waziypasi turdi. Qa`liplesken milliy dramaturgiyasi joq. Qaraqalpaq 

a`debiyatinin` wa`killeri rus dramaturgiyasinin`, azda bolsa rawajlang`an 

dramaturgiyasina iye, tili bolyinsha jaqin o`zbek, qazaq, tatar, 

dramaturgiyasinin` ta`jriybelerin ha`r ta`repleme u`yrenedi.  

Qaraqalpaq  fol`klorindag`i  dramaliq  elementler  bar  aytislar,    dialoglardin` 

elementleri,  xaliq  massasi  jiynalg`an  jerlerde  o`tkeriletug`in  ''qiriq  jigit  oyini'', 

xaliqtin`  a`dep-ikramlig`ina  jat  qiliqli  adamlardi  ermekleytug`in  qisqa  syujetli, 

o`tkir  yumorli  so`zlerge  bay  ''masqarapazlar  oyini'',  jigitler  otirispalarindag`i 

''ag`a biy oyini'' h.t.b. dramanin` payda boliwinda xizmetin atqaradi.  

1926-jili 

To`rtku`lde 

Pedtexnikumnin` 

qasinda 


sol 

texnikumnin` 

oqitiwshisi  Z.Qasimovtin`,  keyinirek  A`.O`tepovtin`  basshilig`inda  ''Tan`  nuri'' 

dep  atalg`an  drama  gruppasi  payda  boldi.  Bul  da`wirdegi  saxna  shig`armasi 

ushin bolg`an qizg`in talap bir qatar talantldi jaslardi dramaliq shig`armalardag`i 

ku`shli  diqqat  bo`liwge  alip  keledi.  Solay  etip  a`debiyatimizdin`  tariyxinda 

birinshi  ret  Q.A`wezovtin`  ''Tilek  jolinda'',  S.Ma`jitovtin`  ''Bag`dagu`l'',  ''jigit 

boldin`'',  A`.O`tepovtin`  ''Ten`in  tapqan  qiz'',  ''Ashliq  zari'',  ''Gu`man'',  ''Tog`iz 

ju`z  gramm'',  ''Boyawshi  wa`kil'',  ''Seytmurat  jalqaw''  qusag`an  geyparalari  bir 

aktli geyparalapri ko`p aktli dramaliq shig`armalari do`redi.  

A`.O`tepovtin`  ''Ten`in  tapqan  qiz''  dramasinda  jarli  adam  Sultamurattin` 

jas  qizin  g`arri  kisi  Sha`leke  baydin`  ko`p  qalin`  mal  to`lep  hayallari  u`stine 

aliwg`a  umtiliwi  ha`m  qizdi  awil  mug`allimi  Sa`lmennin`  oqiwg`a  a`ketiwi 

dramasinin` syujetlik bo`leklerin du`zedi. 

Solay  etip,  a`debiyatimizdin`  drama  20-jillardin`  ekinshi  yariminda 

tuwiladi. Drama payda boliwi milliy ko`rkem sananin` o`siwindegi u`lken adim 

boldi.     

Bekkemlew ushın sorawlar 

1.

 



XX a`sir qaraqalpaq a`debiyatinin` birinshi baslawshilari kimler 

2.

 



XX  a`sirdin`  20-jillarindag`i  qaraqalpaq  a`debiyatinin`  tematikaliq 

bag`darlari qanday boldi 

3.

 

XX a`sirdin` 20-jillarindag`i qaraqalpaq a`debiyatinin` janrliq qa`siyetleri   



4.

 

.Xojamet Axmetov poeziyasinin` tematikasi qanday? 



5.

 

.A.Matyakupov qosiklarinda o`mir shinlig`i kalay berilgen? 



6.

 

 20-jillardag`i qaraqalpaq a`debiyatinin` ko`rnekli wa`killeri kimler? 



7.

 

.20-jillardag`i dramaturgiya kalay rawajlandi? 



PAYDALANILG`AN A`DEBIYaTLAR` 

1. Karimov N., Mamajanov S., Nazarov B., Normatov U., Sharafiddinov O. XX 

asr  Wzbek  adabieti  tarixi.  Oliy  wquv  yurtlari  uchun  darslik.  T., 

{wqituvchi},1999.   

2. Japaqov N. Shig`armalarinin` eki tomlig`i. II tom. No`kis, 1979. 

3. Awezov Q. Tan`lamali shig`armalar jiynag`i. No`kis.,1982.   

4. Da`wqaraev N. Shig`armalarinin` toliq jiynag`i III tom. No`kis 1979 

5. Axmetov S. Qaraqalpaq poeziyasinin` ocherkleri No`kis 1968 

6.Allambergenov K. XX a`sir qaraqalpaq a`debiyati No`kis 2005 


 9 

 

 



2-tema:    S.Majitov ha`m I.Fazilovtin` do`retiwshiligi (2 saat) 


Каталог: lektions
lektions -> Nukus davlat pedagogika instituti
lektions -> Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti
lektions -> O'zbekiston respublikasi xalq ta'lim vazirligi ajiniyоz nomidagi
lektions -> O`zbekiston Respublikasi Xalq ta`lim vazirligi Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti
lektions -> Uzbekiston Respublikasi Xalq Ta`lim Vazirligi Ajiniez nomidagi Nukus Davlat Pedagogika Instituti Tarix kafedrasi
lektions -> O`zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti
lektions -> Ajiniez nomidagi nukus davlat pedagogik instituti tarix fakul
lektions -> O`zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti
lektions -> O`zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti
lektions -> O`zbekistan Respublikasi Xalk Bilimlendiriu minstrligi Ajiniyaz atindag`i Nokis mamletlik pedagogikalik institut


Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling