Pediatriyada hamshiralik ishi


Download 1.48 Mb.
Pdf просмотр
bet2/34
Sana15.12.2019
Hajmi1.48 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   34
5. Qishloq  kasalxonalarining  bolalar  bo‘limlari.
6. Ixtisoslashtirilgan  dispanserlar.
7. Sanatoriy va profilaktoriylar.
8. Maktabgacha tarbiya muassasalari va maktablar.
9. Bolalarga mo‘ljallangan dam olish uylari va oromgohlar.
10. Bolalar va go‘daklar uylari.
70—75  %  hollarda  bolalarga  tibbiy  xizmat  ambulator  yoki
poliklinika  muassasalarida,  25—30  %  hollarda  esa  kasalxona
sharoitida amalga oshiriladi. Kunduzgi statsionarlarga e’tiborning
ortishi natijasida, ambulator-poliklinik xizmatning salmog‘i yanada
oshmoqda. Bu ishlarning amalga oshirilishida asosiy mutaxassis —
uchastka, umumamaliyot va oila hamshiralari hisoblanadi.
1.4. Bolalar poliklinikasi uchastka hamshirasining
vazifalari
Uchastka hamshirasi shu uchastkaga biriktirilgan pediatrning
asosiy  yordamchisi  bo‘lib,  u  «shifokorning  ko‘z-qulog‘i»  hisob-
lanadi. Chunki u o‘z uchastkasida sog‘lom bolalarni o‘stirishda
shifokorning  eng  yaqin  maslahatchisi  va  hamkori,  buyurilgan
vazifalarni sidqidildan bajaruvchi shaxsdir.
Uchastka hamshirasining ishi quyidagilardan iborat:
1. Uchastka  hamshirasining  profilaktik  ishlari  hamshira  ish-
larining  eng  asosiysi  hisoblanadi,  chunki  kelajak  tibbiyoti  pro-

13
filaktik tibbiyotdir. Bu maqsadlarni amalga oshirish uchun ham-
shira quyidagi vazifalarni amalga oshirishi lozim:
a) har bir homilador ayolni tug‘uruqgacha ikki marotaba pat-
ronaj (uchastkadagi aholi uylariga borish)dan o‘tkazadi. Birinchi
patronaj  bo‘lg‘usi  onaga  qaratilgan  bo‘lib,  ayollar  maslahatxo-
nalaridan homilador ayol haqida xabar kelgan kunlarda amalga
oshiriladi.  Uning  maqsadi  homilador  ayol  haqida,  uning  salo-
matligi, oilaviy ahvoli, oldingi homiladorliklarining qanday kech-
ganligi haqida, bolalarining hozirgi ahvoli haqida ma’lumot olish-
dan iborat. Ikkinchi patronaj bola tug‘ilishiga kamida 10—15 kun
qolganda amalga oshiriladi va asosiy e’tibor tug‘iladigan bolaga
qaratilgan bo‘ladi. Chaqaloq tug‘uruqxonadan chiqqanidan keyin
zarur  bo‘ladigan  oqliklar,  parvarish  anjomlari,  gigiyenik  mos-
lamalar, bolaga arjatilgan xona, bola uchun tayyorlangan joy va
bola parvarishida qatnashadigan kishilar haqida aniq ma’lumotlar
yig‘iladi va kerakli maslahatlar beriladi.
Zaruratga qarab (homilador ayolda tug‘uruqni og‘irlashtiruvchi
turli xil holatlar va kasalliklar bo‘lganda) uchinchi patronaj cha-
qaloq tug‘ilishiga 3—4 kun qolganda o‘tkaziladi.
Agar sharoit imkon bersa bunday ayollar tug‘uruqqa tayyor-
lash bo‘limlariga joylashtiriladi va tug‘ish vaqti kelganda to‘g‘ridan
to‘g‘ri tug‘uruq zaliga o‘tkaziladi.
Patronajlarning birinchisini amalga oshirgan kuni uchastka ham-
shirasi bolaga rivojlanish tarixi — 112-hisob shakli ochadi va pat-
ronajlar haqida ma’lumotlarni unga qayd qilib qo‘yadi. Aniqlangan
kamchiliklar haqida uchastka shifokori hamda iloji bo‘lsa, uchastka
akusher-ginekologiga xabar beradi;
b)  homiladorlik  davrida  ayollarni  yosh  onalar  maktablariga
taklif etadi. Birinchi marta farzandli bo‘layotgan homilador ayol-
larga  bolalarni  parvarish  qilish  bo‘yicha  tushunchalar  berish  va
o‘rgatish  maqsadida  sog‘lom  bolalar  kabinetlarida  ko‘rgazmali
mashg‘ulotlar  tashkil  etiladi;
d)  chaqaloq  tug‘uruqxonadan  chiqqan  kunidan  boshlab  uch
kun orasida uchastka pediatri bilan birgalikda birinchi patronaj o‘t-
kazadi. Birinchi patronajga borishda alohida xalat va niqob olinadi va
bolaning uyida qoldiriladi. Uning tozaligiga bolaning onasi qarab
turadi.  Shifokor  bolaning  umumiy  ahvolini  ko‘zdan  kechiradi,
onasiga bolaga qarash va parvarish qilish, gigiyenik vannalar o‘tka-
zish va ovqatlantirish masalalarida kerakli maslahatlar beradi.

14
Hamshira  bolaning  kindik  yarasini  shifokor  nazorati  ostida
tekshirib ko‘radi va unga qarash, parvarish qilish, infeksiya tushir-
maslik haqida onaga ko‘rsatmalar beradi.
Patronaj  vaqtida  e’tibor  faqat  bolagagina  emas,  onaga  ham
qaratilishi lozim. Onaning dam olishi, ovqatlanishi, sayr qilishi,
jismoniy mehnat bilan shug‘ullanish qoidalari haqida ham tegishli
maslahatlar berilishi lozim. Shuningdek, bolaga qaraydigan oila
a’zolarining shaxsiy gigiyena qoidalariga amal qilishlariga, xona-
larning vaqti-vaqti bilan shamollatib turilishiga, nam tozalov ishlari
o‘tkazib turilishiga katta e’tibor berilishi uqtiriladi;
e) chaqaloqlik davrida bolani uy sharoitida har 7 kunda bir
marta, zaruratga qarab bundan ham ko‘proq patronaj qilib turiladi;
f) hayotining  birinchi  yilini  yashab  kelayotgan  bolalarning
nevropatolog,  ortoped  va  oftalmolog  mutaxassislar  tekshiruviga
yuboradi,  siydigini  fenilketonuriyani  aniqlash  maqsadida  tek-
shirtiradi,  ikki  marta  qon  umumiy  tahlilining  o‘tkazilishini  ta’-
minlaydi;
g) maktabgacha yoshdagi bolalarni uchastka hamshirasi quyidagi
muddatlarda aktiv patronaj qiladi:
chaqaloq — haftasiga 1 marta;
1 oylikdan 5 oylikgacha — oyiga 2 marta;
5 oylikdan 1 yoshgacha — oyiga 1 marta;
1 yoshdan 2 yoshgacha — 3 oyda 1 marta;
2 yoshdan 3 yoshgacha — 6 oyda 1 marta;
3 yoshdan 7 yoshgacha — 6 oyda 1 marta;
h)  raxit  profilaktikasi  bo‘yicha  shifokorning  ko‘rsatmalarini
bekam-u ko‘st bajarilishini ta’minlaydi;
i) uchastkadagi uyushmagan 1 yoshdan 7 yoshgacha bo‘lgan
bolalarning quyidagi muddatlarda zarur mutaxassislar ko‘rigidan
o‘tishini ta’minlaydi (1-jadval).
1-jadval
Sog‘lom bolalarning davriy ko‘riklari
q
o
l
a
q
a
h
C
1
2
3
4
5
6
7
r
t
a
i
d
e
P
3
4
1
4
2
+
+
+
+
t
s
il
u
k
O
2
+
+
+
+
+
+
+
g
o
l
o
g
n
i
r
a
l
o
n
i
r
o
t
O
–
+
+
+
+
+
+
+
Shifokorning mutaxassisligi
va  tekshiruv xili
Bolalar yoshi, yillar

15
I z o h .  Raqamlar — yil davomidagi ko‘riklar soni, «+» va «–» – yilda bir
marta ko‘rik.
j)  emlash  rejasi  bo‘yicha  bolalarning  emlanishini  ta’minlash
maqsadida ularni poliklinikaga chaqirtiradi;
k)  yilda  ikki  marta  15  yoshga  to‘lgan  bolalarni  kattalar  po-
liklinikasining o‘smirlar xonasiga o‘tkazilishini ta’minlaydi. Oila-
viy poliklinikalarda esa bolalarning nazorati davom ettirilaveriladi.
Sog‘lom  bolalar  alohida  ro‘yxat  bo‘yicha,  surunkali  kasalliklari
bor  bolalar  esa  mutaxassisdan  mutaxassisga  to‘liq  tekshiruvlar
o‘tkazilgan va o‘tkazish epikrizi yozilgan holda o‘tkaziladi.
2. Uchastka  hamshirasining  davolash  ishlari  uchastkada  olib
boriladigan ishlarning ikkinchi muhim bo‘limi bo‘lib, quyidagilarni
amalga oshirishni taqozo etadi:
a) uchastkadagi pediatrik va mutaxassislarning dispanser hiso-
bida turuvchi bolalar kartotekasi (30-hisob shakli) bilan ishlash.
Chaqirilish vaqti kelgan hisobda turuvchi bolalarni tegishli mu-
taxassislar  qabuliga  kelishini  ta’minlash  va  ko‘rsatmalarning
bajarilishiga erishish;
h
o
r
r
a
J
–
+
+
+
+
+
+
+
d
e
p
o
t
r
O
+
–
–
–
–
–
–
–
g
o
l
o
t
a
p
o
r
v
e
N
+
+
+
+
+
+
+
+
g
o
l
o
t
a
m
o
t
S
–
+
+
+
+
+
+
+
d
e
p
o
g
o
L
–
–
–
+
–
–
+
+
a
y
i
r
t
e
m
o
p
o
r
t
n
A
+
4
+
+
+
+
+
+
il
il
h
a
t
n
o
Q
–
2
+
+
+
+
+
+
il
il
h
a
t
k
i
d
y
i
S
–
2
+
+
+
+
+
+
i
v
u
r
i
h
s
k
e
t
i
r
a
l
m
u
x
u
t
a
jj
i
G
–
–
+
+
+
+
+
+
m
i
s
o
b
l
a
i
r
e
t
r
A
–
–
–
–
–
+
+
+
a
y
i
r
t
e
m
o
r
i
p
S
–
–
–
–
–
–
+
+
a
y
i
r
t
e
m
o
m
a
n
i
D
–
–
–
–
–
–
+
+
g
n
i
n
i
m
i
z
it
r
i
m
o
t
-
k
a
r
u
Y
i
r
a
l
a
m
a
n
i
s
l
a
n
o
i
s
k
n
u
f
–
–
–
–
+
+
+
+
:i
li
l
h
a
t
n
o
Q
h
s
a
l
q
i
n
a
i
n
i
h
u
r
u
G
b
a
l
h
s
o
b
n
a
d
h
s
o
y
0
1
li
m
o
-
s
u
z
e
R
b
a
l
h
s
o
b
n
a
d
h
s
o
y
4
1

16
b)  surunkali  kasalliklari  bo‘lgan  bolalarga  shifokor  tomo-
nidan belgilangan tadbirlarning aniq va vaqtida bajarilishini na-
zorat qilish;
d) uy sharoitida o‘tkir kasalliklarga chalingan bolalarga shifo-
kor  buyurgan  ko‘rsatmalarning  bajarilishini  ta’minlash;
e) uy sharoitida davolanayotgan bolalar salomatligini nazorat
qilib borish;
f) barcha olib borilayotgan ishlar va aniqlangan kamchiliklarni
patronaj varaqasiga qayd qilish va shifokorni xabardor qilish.
Uchastka hamshirasi davolash ishlarini amalga oshirish uchun
zarur  bo‘lgan  tibbiy  muolajalarni  bajarish  texnikasini  juda  ham
puxta egallagan bo‘lishi, asoratlar kelib chiqqan hollarda shifo-
korgacha  yordam  ko‘rsatish  bo‘yicha  tegishli  choralarni  ko‘rib
qo‘yishi lozim.
3. Uchastka hamshirasining sanitariya maorifi va jamoatchilik
bilan olib boradigan ishlari — uchastka aholisi orasida suhbatlar
o‘tkazish,  sanitariya  varaqalari  chiqarish,  MFY  raislari  bilan
birgalikda sanitariya faollarini tanlash va ular bilan birga tozalik
reydlari  uyushtirish,  MFY  idoralarida  sanitariya  burchaklari
tashkil etish, uchastkadagi bolalarni yiliga ikki marta ro‘yxatga olish
va hech bo‘lmaganda yiliga bir marta shifokor bilan birga aholi
bilan  uchrashuvlar  tashkil  qilish  ishlarini  amalga  oshirishni  na-
zarda tutadi.
1.5. Oila hamshirasining ish faoliyati va vazifalari
Oilaviy tibbiyot o‘ziga xos akademik yo‘nalish bo‘lib, aholiga
birlamchi, uzluksiz va har tomonlama yordamni amalga oshi-
radi. Oila tibbiyot hamshirasining asosiy vazifasi aholiga bir-
lamchi tibbiy-sanitariya yordami ko‘rsatishdir (SSV ning 1996-yil
22-martdagi  107-sonli  buyrug‘i).
Rivojlangan mamlakatlarda (Angliya, Kanada, Daniya, Ger-
maniya) oilaviy tibbiyot sog‘liqni saqlash tizimining yetakchi sohasi
bo‘lib, 93 % holatlarda oilaning tibbiy muammolarini hal qiladi.
Oila tibbiyot hamshirasi o‘z patsiyentlarini yaxshi bilgan holda
ulardagi boshqa mutaxassislar bilmaydigan, ahamiyat bermaydigan
o‘zgarishlarni payqab oladi.
Oilaviy  tibbiyot  —  faqat  patsiyent  to‘g‘risida  qayg‘urib  qol-
masdan, balki uning butun oilasi sog‘lig‘i to‘g‘risida ham g‘am-
xo‘rlik qiladigan yagona sohadir.

17
Oilaviy tibbiyot patsiyentlarga «tug‘ilganidan to o‘lguniga qa-
dar»,  shu  jumladan,  oilaning  barcha  a’zolariga  baravar  tibbiy,
psixologik, ijtimoiy yordam ko‘rsatadi.
Oilaviy tibbiyotning asosiy prinsiðlari:
— tibbiyot yordamining uzluksizligi;
— har tomonlama yondashish;
—  muammolarning  bir  butunligi;
— tibbiyot yordamining yuqori sifatli bo‘lishidan iborat.
Yuqorida qayd etilgan qoidalarga amal qilish sog‘liqni saqlash
tizimining QVP, oilaviy poliklinika strukturasidagi sog‘liqni tik-
lash bilan bog‘liq qator muammolarni hal etishga yordam beradi.
Oilaviy tibbiyotning avvalgi tiðdagi tibbiyot yordami ko‘rsatish
variantlaridan afzalligi quyidagi asosiy pozitsiyalarda ko‘rsatib o‘tiladi:
—  oila  shifokori,  oila  tibbiyot  hamshirasi  sog‘lom  turmush
tarzi stereotiðlariga yo‘naltirilgan pedagoglik va shifokorlikni o‘zida
mujassam qiladi;
— oila shifokori, oila tibbiyot hamshirasi — o‘tkir kasalliklarni
davolashdan surunkali xastaliklarning to‘liq remissiyasiga erishish-
dan  moddiy  va  ma’naviy  manfaatdor  bo‘lgan,  oila  sog‘lig‘ining
advokatlaridirlar;
— o‘zlariga biriktirilgan oila a’zolarining yangi kasalliklarini aniq-
lashda konsultant (maslahatchi)larga nisbatan yaxshi mutaxassisdirlar.
Respublikamiz sog‘liqni saqlash tizimiga oilaviy tibbiyotning
kirib kelishi pozitiv holat hisoblanadi. Chunki oila hamshirasi ma-
hallaning urf-odatlarini yaxshi biladi.
60-yillarda Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ekspertlari ham-
shiralik  ishini  «o‘zaro  insoniy  munosabatlarning  amaliyoti»  deb
ta’riflagan edi. Chunki oila tibbiyot hamshirasi patsiyentning hayo-
tiy ehtiyojlarini, talablarini aniqlashni bilishi va har bir insonni,
bemorni individual shaxs sifatida ko‘zdan kechirishi lozim.
Hamshiralik  parvarishi  shaxsga,  uning  kasallik  tufayli  paydo
bo‘ladigan jismoniy, psixologik, ijtimoiy muammolariga va uning
oilasiga qaratilgan bo‘lishi kerak.
Oila  tibbiyot  hamshirasi  nafaqat  oila  shifokori  bilan,  balki
bemor,  uning  qarindosh-urug‘lari  bilan  kelishgan  holda  aniq
qo‘yilgan maqsadga erishish uchun tadbirlar rejasini tuzadi. Oila
hamshirasi ko‘proq vaqtni bemor bilan birga o‘tkazadi, shuning
uchun oila hamshirasining davolash muvaffaqiyati patsiyentning,
uning  oila  a’zolarining  sog‘liq,  kasallik  va  parvarishga  bo‘lgan
ehtiyojini tasavvur qilishiga bog‘liq.

18
Oila tibbiyot hamshirasining hal qiladigan muammolari doirasi
uchastka hamshirasinikidan anchagina kengdir.
Oila  tibbiyot  hamshirasining  vazifalariga  quyidagilar  kiradi:
sanitariya-oqartuv  ishlari  va  epidemiyaga  qarshi  kurashish,
immunoprofilaktika, aholini o‘zaro va o‘z-o‘ziga tibbiy yordam-
ning oddiy usullariga o‘rgatish, bolalarga va bemorlarga parvarishni
tashkil qilish, oila shifokori buyurgan diagnostik, davolash, rea-
bilitatsion tadbirlarni o‘z imkoniyatidan kelib chiqib amalga oshi-
rish,  o‘tkir  kasalliklarda  shifokorga  qadar  shoshilinch  yordamni
ko‘rsatish, zaharlanganda, shikastlanganda, baxtsiz hodisalar so-
dir bo‘lganda shoshilinch yordam ko‘rsatish, bolalarga shoshilinch
yordam talab qiluvchi sindromlarda parvarishni amalga oshirish,
ularning hayotiy ehtiyojlarini qondirish.
Oilaviy  tibbiyot  hamshirasi  shaxsga,  oilaga,  umuman,  ja-
miyatga xizmat qiladi. Oila hamshiralari faqat hamshiralikni chuqur
o‘zlashtirmasdan, balki terapiya, jarrohlik, akusherlik va gineko-
logiya (gorizontal), fanlararo hamkorlik (vertikal), pedagogika,
psixologiya kabi fanlarni bilishi zarur. Oilaviy prinsið bo‘yicha
birlamchi tibbiy sanitariya yordamini tashkil qilishga o‘tish oila
tibbiyot hamshirasining patsiyent oldidagi mas’uliyati va rolini
oshiradi. Shu jumladan, patsiyentning ham o‘z sog‘lig‘iga nisba-
tan  javobgarlik  hissi  ortadi.  Oila  hamshirasi  yuqori  malakali
mutaxassis, u hamshiralik ishini, jarrohlik, pediatriya, akusher-
lik va ginekologiya sohasini to‘liq biladigan, ma’lum hajmdagi
bilimlarga ega bo‘lgan, otolaringologiya, ko‘z, teri kasalliklarida
maxsus  tibbiy  yordamni  ko‘rsata  oladigan,  keng  gumanitar
tayyorgarlik asosida ijtimoiy muammolarni hal qila oladigan bo‘li-
shi kerak. Mahalla yoki har bir oila shifokor yoki hamshirani
o‘zlari tanlashga haqlidirlar.
Oila  hamshirasining  ish  faoliyati  ambulatoriya  qabuli,  pa-
tsiyentning  uyiga  borish,  ijtimoiy  patronajni  amalga  oshirish,
shoshilinch yordam ko‘rsatish, profilaktik, davolash va diagnostik
tadbirlarni o‘tkazish, oilaning tibbiy-ijtimoiy muammolarini hal
qilishga yordamlashishdan iboratdir.
Oila hamshirasi oila shifokorining hamkori, yordamchisidir.
Oila hamshirasi ideal ma’noda oliy ma’lumotli hamshiradir. Quyida
oila hamshirasini oddiy «kabinet» hamshirasidan farqlovchi bilim
va ko‘nikmalari ro‘yxatini keltiramiz:

19
— EKGni yozish, portativ apparatda tashqi nafas funksiyasini
aniqlash  (pikfloumetriya);
— ko‘rish va eshitish o‘tkirligini aniqlash;
— ko‘z tonometriyasi;
—  qon,  siydikning  ekspress  tahlili,  glukotest,  bilirubin,  o‘t
pigmentlarini aniqlash;
— fizioterapevtik muolajalarni bajara bilish;
— davo massajining asoslarini bilish;
—  o‘pka-yurak  reanimatsiyasi,  hayotiy  ko‘rsatmalar  asosida
elektr toki bilan defibrillatsiya qilish;
— tibbiyot statistikasining asoslarini bilish;
— personal kompyuterdan foydalana bilish.
Oila sog‘lig‘ini mustahkamlash va himoyalash dasturi bo‘yicha
ish  olib  borayotgan  oila  hamshirasi  har  bir  oilani  ma’lum  bir
tizim  sifatida  baholashni  bilishi  lozim,  uning  madaniy,  etnik
xususiyatlari,  oila  a’zolarining  o‘zaro  munosabatlari,  oilaning
ovqatlanish tarzi, zararli odatlari, xavfli omillari, oila tarkibidagi
o‘zgarishlarning oila a’zolarining sog‘lig‘iga ta’sirini aniqlaydi.
Oila  hamshirasi  oila  sog‘lig‘ini  baholab,  aniqlangan  kam-
chiliklarni  bartaraf  etish  bo‘yicha  tavsiyalar  beradi,  oila  va  oila
shifokori bilan hamkorlikda o‘tkazilgan profilaktik tadbirlar nati-
jasini baholaydi. Shunday qilib, oila hamshirasi oila sog‘lig‘i turli
aspektlarining birlamchi skriningini o‘tkazadi.
Oila hamshirasi shifokor bilan bir qatorda uchastkada amalga
oshiriladigan barcha turdagi davolash-profilaktika ishlarining to‘-
laqonli, teng huquqdi ishtirokchisidir.
Jahon standartlari talabiga ko‘ra, oila tibbiyot hamshirasi pa-
tsiyentlarga  shaxs  sifatida  qarashi,  ularning  har  qanday  muam-
molarini, shu jumladan, oiladagi ichki muammolarni ham aniqlay
bilishi, patsiyentning butun hayoti davomida tibbiyot yordamini
muvofiqlashtirishi lozim.
Oila shifokori va hamshirasi ishlarining yaxshi tashkil qilinishi
o‘z uchastkasida sog‘liq ko‘rsatkichi yuqori bo‘lishining garovidir.
1.6. Pediatriyada hamshiralik ishi jarayonining
o‘ziga xos xususiyatlari
Pediatriyada hamshiralik ishi jarayoni sog‘lom va bemor bolaga
hamshiralik yordamini tashkil etish va ko‘rsatish usuli bo‘lib, bemor
bola va uning ota-onasi bilan hamshiraning o‘zaro munosabatlarini
o‘z ichiga oladi. Hamshiralik ishi jarayonini tashkil qilishda bemor

20
bolaga faqat bemor deb emas, balki shaxs sifatida qaraladi va uning
atrofidagi qarindoshlari, yaqinlarining munosabati ham inobatga
olinadi. Shuning uchun ham hamshiralik ishi jarayonining klinik
fanlarni  o‘qitish  jarayonida  o‘rganilishi  o‘rta  tibbiy  xodimlar
tayyorlashda  birinchi  o‘rinda  turadi,  chunki  u  biror  vaziyatni
yoritish  muammolarini  har  taraflama  hal  qilish,  bemor  bolaga
sifatli yordam ko‘rsatishni ta’minlaydi.
Bolalar bilan ishlash birmuncha murakkabroq. Chunki ham-
shira  nafaqat  bemor  bola,  balki  uning  atrofidagilar  (ota-onasi,
buvasi-buvisi) bilan ham muomala qilishiga to‘g‘ri keladi, bu esa
o‘z  navbatida  hamshiralarga  katta  mas’uliyat  yuklaydi.  Ham-
shiralar  ish  faoliyatida  bola  organizmining  anatomik,  fiziologik
xususiyatlarini va ayrim kasalliklarning kechishini yaxshi bilish-
lari lozim.
Hamshiralik ishi jarayonini tatbiq etishda, avvalo, hamshira
hamshiralik  ishi  jarayonining  maqsadini  aniqlab  olishi  kerak.
Shu  holdagina  bola  nimaga  muhtojligini  aniqlash  imkoniyati
tug‘iladi.
Boladagi asosiy muhtojlik yoki muammolar quyidagilardan iborat:
Universal muammolar aniqlab olinadi, ya’ni har bir yoshdagi
bolalarga yoshiga qarab ovqatlantirish, ozodalikka rioya qilish, tana
haroratini  bir  maromda  ushlash,  kiyinish,  yechinish,  uxlash  va
hokazolar.
Odatda, universal talablarni ajratish qiyin emas, chunki ular
bolaning yoshiga qarab rivojlanish xususiyatlaridan kelib chiqadi
(ratsional  ovqatlantirish  to‘g‘risida  tushuncha,  rejali  ovqatlan-
tirish,  uyquning  buzilishi,  bolaning  shaxsiy  gigiyenasi,  kiyinishi
va hokazo).
Bundan tashqari, hamshira bemor bolaning o‘sishi va rivojla-
nishiga tegishli potensial muammolarini aniqlashi kerak (aqliy va
jismonan o‘z tengdoshlaridan orqada qolishi, tarbiyasizlik, fikrlash
qobiliyatining yo‘qligi).
Aynan shu muammolarni aniqlash bolalar hamshirasi uchun
qiyinchiliklar tug‘diradi, chunki ko‘pincha ular bemor bola bilan
muloqotda  bo‘lmaganlari  sababli  bolaning  xulq-atvorini  kuzata
olmaydilar.
Shifokorlar yosh bolalarni tekshirishda ancha qiyinchiliklarga
duch keladilar, chunki 3—4 yoshgacha bo‘lgan bolalar o‘z shiko-
yatlarini tushuntirib bera olmaydilar, og‘riyotgan joyini ko‘rsata
olmaydilar, ular tana harorati ko‘tarilganda ham o‘ynab yuraveradilar.

21
Muammolarning  barcha  uch  turini  aniqlash,  ya’ni  bemor
parvarishi  natijalari,  vaziyatga  qarab  birinchi  o‘rinda  yosh  bo-
lalarning shaxsiy gigiyenasiga rioya qilish yoki bolaning tarbiyasi
bilan bog‘liq muammolarni hal qilish hamshiralik ishi jarayoni-
ning ikkinchi maqsadini amalga oshirish uchun muhim.
Hamshiralik ishi jarayonini tashkil qilishda hamshira kasallik
faqat  bemorning  muammosigina  emas,  balki  uning  qarindosh-
urug‘larining ham muammosi ekanligini esdan chiqarmasligi lozim.
Bemorni statsionarga yotqizishda uning oilaviy sharoitini inobatga
olish  zarur.
Hamshiralik ishi jarayoni 5 asosiy qismdan iborat: tekshiruv
(muammolarni aniqlash); hamshira tashxisi (xulosalar chiqarish);
parvarish rejasini tuzish (bajariladigan ishlarni tartiblash); amalga



Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   34


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling