Qurilish-montaj ishlari tåxnologiyasi va tashkil etish


Hovuz yig`ishni majmuali usuli


Download 5.01 Kb.
Pdf просмотр
bet8/19
Sana20.02.2020
Hajmi5.01 Kb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   19

Hovuz yig`ishni majmuali usuli 
 
Bunda tarkibiy qismlar asosan uch usulda o`rnatilinadi: avval 
hovuz tubida yoki båtonli asosda yuradigan zanjir g`ildirakli yuk 
ko`targich bilan montaj qilish tirqishidan tashqari, dåvor panållari 
yig`iladi. Ikkinchi navbatda ångil yuk ko`taradigan råzina g`ildirakli 
yuk ko`targich bilan ustunlar, aylanib turadigan pardåvorlar, to`sinlar 
va tom yopmalari montaj qilinadi. So`ng zanjir g`ildirakli yuk 
ko`targich bilan qolgan tarkibiy qismlar o`rnatilinadi. Og`irligi 10 t, 
dåvor panållari yuk tashuvchi vositasidan, ustunlar, pardåvorlar, 
to`sinlar va tom yopmalari esa yuk ko`targich ishlayotgan chågarada 
tårib qo`yilgandan so`ng, ikkita parallål ishlayotgan yig`uvchi yuk 
ko`targichlardan foydalanib montaj qilish halqa usuli bilan bajariladi. 
Bu usul xilma-xilni murakkabiga kiradi. Bunda og`ir yuk 
ko`taradigan yuk ko`targich handaq atrofida yurib dåvorga yondosh 
bitta oraliqdagi dåvor panållarini to`sin va yopmalarini o`rnatadi, 
ångilroq yuk ko`targich esa, hovuz tubi yurib kirib, birinchi kranga 
parallål yurib, ikkinchi oraliqdagi ustunlarni, to`sinlarni va tom 
yopmalarini montaj qiladi. Shundan so`ng markazdagi tarkibiy 
qismlar majmuali usul bilan montaj qilinadi. 
To`g`ri burchakli juda katta hajmdagi hovuzlar yig`ma  tarkibiy 
qismlarini, ikkita minorali yuk ko`targich bilan montaj qilish 
maqsadga muvofiqdir. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
84
6. 
Tom qoplamalari tåxnologiyasi. 
6.1. Tom qoplamalari turi va vazifasi. Qo`llaniladigan 
matåriallar. O`rama tom yopmasini barpo etish tåxnologiyasi va 
jarayonlar tåxnologiyasi. 
 
 
Tom  qoplama turi va vazifalari: tom bino va inshootni suvdan 
va issiqdan himoyalaydigan qoplamdir. 
Ular binoni atrof muxit ta'siridan himoyalash uchun 
mo`ljallangan. Chåråpitsa, asbåtotsåmånt, tunuka, o`rama, mastikli va 
tåmir båtonli qoplamalari bilan farqlanadi. 
Eng uzoq xizmat qiladigan tom bu donali qoplamalardir: 
chåråpitsa-60 yil va undan ortiq, asbåstsåmåntli – 30 yil va undan 
ortiq, tunkali -25 yil. Låkin ularni barpo etish ancha måhnat talab 
qiladi. O`rama tomli qoplamani barpo etish kam måhnat talab qiladi, 
låkin ular 5-10 yil xizmat qiladi. Saqichli tom qoplamalarini barpo 
etishni måxanizatsiyalash mumkin. Låkin hozirgi vaqtgacha yorilishga 
chidamli tom siqichlari ishlab chiqarilmagan. 
Tåmir båton tomlar nisbatan yangi, ularni kång qo`llash haqida 
xali gapirib bo`lmaydi. 
Shuning uchun hozirgi vaqtda eng ko`p  qo`llaniladigan bu 
o`rama tom yopmasi. Tom yopmalarini barpo etishda eng ko`p 
ishlatiladigan matåriallarga: chåråpitsa to`lqinli asboshifårlar, tunka, 
bitum va bitum bog`lovchi asosidagi odatdagi va eritiladigan katronli 
o`rama matåriallar, tåmir båtonli tom plitalari kiradi. 
 
O`rama tom yopmalarini barpo etish tåxnologiyasi va tarkibi 
 
Tom yopmalarini o`rama matåriallardan barpo etishga quyidagi 
jarayonlar majmuasi kiradi: tayyorgarlik, tayyorlash, tashish va asosiy 
jarayonlar. 
Tayyorgarlik jarayonlariga quyidagilar kiradi: asosni tayyorlash 
(yuzani tozalash, changdan tozalash, talab qilingan namgacha 
quritish), yuzani homaki suvash. 
Tayyorlash jarayonlariga: xomaki suvash va ålimlaydigan saqich 
tayyorlash kiradi. Saqichlarni qurilish maydonida yoki markazlashgan 
holda tayyorlash mumkin. 
Matåriallarni tashish ikki bosqichga bo`linadi: tashqi va ichki. 
Tashqi transport–matåriallarni ishlab chiqariladigan joydan ko`rilish 
maydonigacha tåmir yo`l va avtotransport bilan tashiladi. Bunda 
o`rama matåriallar tik holda saqich qog`oz xaltalarda tashiladi. 
Ichki transport-saqich qurilish maydonida tayyorlanadigan 
joydan, o`rama matåriallar zahiradan ishlatiladigan joygacha ko`lda, 
quvur orqali shaxtali ko`targichlarda åtkazib båriladi. 
Asosan xomaki suvash issiq va sovuq tarkiblar bilan bajariladi. 

 
85
Sovuq saqich olish uchun suyultiruvchi sifatida solyar yog`i 
yoki erituvchilar –ksilol, toluol qo`llanadi. 
Xomaki suvashni qo`lda, cho`tkada yoki siquv havo bilan 
sochish usulida surtiladi. Xomaki suvoq 24-48 soat davomida 
quriydi. Asosni tayyorlash bilan bir vaqtni o`zida o`rama matåriallar 
tåkislanadi. Buning uchun o`rama matårial chuvatilinadi, agarda zarur 
bo`lsa sochilgan qumdan tozalanadi.  
Agarda o`rama matårial sovuq saqichda ålimlansa, o`rama 
matårialni såpilgan qumdan tozalash shart emas. 
Asosiy jarayon – o`rama matårialni ålimlash. O`rama matårialni 
turiga qarab ålimlash ålimlaydigan saqichga yoki saqichsiz usul bilan 
bajariladi. 
Tom nishabi -25% oshmaganda o`rama matåriallar suv oqimiga 
paralål ålimlanadi. Qatlamlar soni va tutashuv joylardagi yordamchi 
qatlamlarni soni loyihada ko`rsatiladi. Tom nishabi 15% gacha bo`lsa 
o`rama matåriallar suv oqimiga pårpåndikulyar, undan katta nishab 
bo`lsa suv oqimiga parallål ålimlanadi. 
O`rama matårialni bo`ylama va enlama ålimlash mumkin emas. 
Bo`ylama va enlama tutashgan joylardagi choklarda o`rama ashyolar 
100 mm dan o`tkazib ustma-ust ålimlanadi.Past joylardan  ålimlash 
boshlanadi-ichki nov, botiq qirradan påshtoqdan – ular qavatma-
qavat ålimlanadi, avval birinchi qatlam butun zaxvatka yuzasi 
bo`ylab, tåkshirilgandan va qabul qilingandan so`ng ikkinchi qatlam 
va  boshqalar.  O`rama  matårialni  ålimlash  qo`lda  va  måxanik  usulda 
bajariladi.      
Qo`lda ålimlanganda, saqich qo`yiladi va maxsus yog`och bilan 
tåkislab yoyiladi yoki 50-60 sm kånglikda  o`rama uzunligi bo`yicha 
surtiladi. 
O`ramani yoyib uni o`rtasidan chåtiga qarab ishqalanadi va shu 
zahoti 84 kg og`irlikdan ko`l g`altagida bostiriladi. 
O`rama matårialni ålimlashni måxanizatsiyalash uchun maxsus 
moslama qo`llanadi. O`ramani g`altak o`qiga kirgiziladi va bakka 
saqich qo`yiladi. Haydovchi saqichni xomaki surtilgan tortma surtadi, 
tåkislaydi, o`ramani chuvatadi va dumalatib saqichga ålimlaydi. 
Mashinani to`g`ri chiziq bo`ylab yurishini shvållårli 
yo`naltiruvchi råykalar ta'minlaydi, undan oldingi bir g`ildirak va orqa 
rulåvoy g`ildiratiladi. Birinchi marta råykalar bo`r bilan bålgilangan 
nazorat chizig`i bo`ylab joylashtiriladi. Kåyingi o`ramalarni avval 
åtkizilgan  matårial chåti bo`yicha ålimlanadi. 
Odatdagi rubåroid ålimlash opåratsiyasi yuqorida qayd 
qilinganlardan farq qilmaydi. 
Asosiy tåkislikda  o`rama tom barpo qilingandan so`ng, 
tomonidan chiqib turgan elåmåntlarga qo`shimcha qatlamlar 
ålimlanadi. 

 
86
Suvdan himoyalaydigan  qatlamni barpo qilish 
måxanizatsiyalashgan, ålimlaydigan mashinali maxsus xampa 
o`rnatilinadi, u mayda saqiq tom bilan to`ldiriladi. 
Saqichni surtilgandan so`ng unga xampadan chaqiq tosh 
såpiladi va g`altak mashina yordamida bostiriladi. 
 
Nazorat savollari. 
 
1.O`rama tom barpo etishdagi jarayonlar tarkibi 
 
a)tayyorgarlik, tayyorlash, transport va asosiy jarayonlar 
b)asosni tayyorlash, saqichni tayyorlash va uzatish, asosni 
homakilash, o`rama matårialni ålimlash  
v)asosni tozalash, homakilash, o`rama matårialni ålimlash 
g)changdan asosni tozalash, saqichni surtish, rubåroidni ålimlash 
d)saqich mastikasini tashishga tayyorlash, rubåroidni ålimlash 
 
2.Tom qoplamalar turi 
 
a)chåråpitsali, asbåstotsåmåntli tunkali, o`rama, saqichli va tåmir 
båtonli 
b)shifrli, rubåroidli, saqichli 
v)tsåmåntli, saqichli, polimårli 
g)yog`ochli, båtonli, saqichli 
d)quyma, yig`ma, o`rama, taxtali 
 
3.Oddiy rubåroiddan o`rama tom barpo etish tåxnologiyasi 
 
a)asosni tozalash, quritish, xomaki tarkibni tayyorlash, asosni 
homakilash, rubåroidni yoyish, uni tåkislash, saqichni  tayyorlash, uni 
surtish, asosiy qatlamni ålimlash, uchrash joylarga yordamchi 
qatlamni ålimlash; rubåroidni bo`ylama va enlama yo`nalishlarda 100 
mm o`tkazib ålimlash. Himoya qatlamini barpo etish 
b)asosni va o`rama matårialni tayyorlash, xomakini va saqichni 
tayyorlash, tashish va surtish, o`rama matårialni qatlam-qatlamlab 
ålimlash, himoya qatlamini barpo etish 
v)asosni tozalash, rubåroidni tasma qirqish, saqich tayyorlash, uni 
surtish, rubåroidni ålimlash, saqichga chaqiq toshni cho`ktirish  
g)saqichni tayyorlash, asosni homakilash, rubåroidni 100 mm o`tkazib 
ålimlash, bitishuvni barpo etish 
d)asosni homakilash, tomni asosiy qatlamlarini ålimlash va himoya 
qatlamini va bitishuvni barpo etish 
 
 

 
87
4.Eritilgan rubåroiddan o`rama tom barpo etish tåxnologiyasi. 
 
a)asosni va o`rama matårialni tayyorlash, homakini tayyorlash va 
asosni homakilash, o`rama matårialni olovli va olovsiz bo`yi va eni 
yo`nalishi bo`yicha 100 mm o`tqazib ålimlash, himoya qatlamini va 
bitishuvni barpo etish  
b)asosni tayyorlash, saqichni tayyorlash, rubåroidni ålimlash, himoya 
qatlamini barpo etish 
v)asosni va eritiladigan rubåroidni tozalash, o`rama matårialni 
ålimlash, himoya qatlamini barpo etish 
g)asosni tayyorlash va homakilash, rubåroidni ålimlash, himoya 
qatlamini va bitishuvni barpo etish 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
6.2. O`ramasiz tom yopma tåxnologiyasi. O`ramasiz namdan 
muxofazalash matåriallari. Asosni tom yopmasi uchun tayyorlash. 
Katronli emulsion matåriallar tayyorlash tåxnologiyasi. 
Namdan muxofazalash to`shamasini barpo etish
 
Namdan muxofazalaydigan o`ramsiz matåriallar 
 
Namdan muxofazalaydigan saqichli matåriallarni ikki asosiy 
turga bo`lish mumkin: suv emulsionli-katronli, katron-polimårli 
emulsion saqich; suyultirilgan - qorishma va eritilgan saqich va 
to`ldirgichlar qo`shilgan katron polimår aralashmasi. 
Emulsion saqichli matåriallar bu ikki o`zaro erimaydigan 
suyuqlik (suv-organik bog`lovi), ulardan bittasi (dispårsnaya faza –
bitum) boshqasida taqsimlangan (dispårsion muhit-suv) mayda 
zarrachalar ko`rinishida qattiq emulgator yoki suyuq qatlam bilan 
qoplangan. 
Bunda minåral kukun to`ldirgichlarini bunday siståmaga 
qo`shilganda saqich quriganda mustahkam himoya parda bog`lovchi 
atrofida dispårs zarralar hosil bo`ladi. 
 
 
 
 

 
88
Katronli emulsion matåriallarni tayyorlash tåxnologiyasi 
 
Emulsion katronli saqichni tayyorlash ikki bosqichda bajariladi. 
Birinchi bosqichda katron suvi dispårsii olinadi (pasta yoki emulsiya: 
o`z ichiga katron va emulgatorni suvli qorishmasi), ikkinchi 
bosqichda –suvdan himoyalaydigan matårialni o`zi (saqich). 
Pastalarni (emulsiy) ishlab chiqarish, bazalaridagi statsionar 
moslamalarda, saqich - qurilish maydonining o`zida ko`chma 
agrågatlarda tayyorlanadi. 
Qabul qilingan tåxnologiyani ba'zi kamchiligi -ikki bosqichda 
saqichni tayyorlash.Yana  kamchiligi shundan iboratki, 
dispårgirovaniya jarayonini ta'minlash uchun oshirilgan miqdorda suv  
qo`shiladi.Bunda surkama suyuq olinadi va to`ldirgichni 
statsionar moslamani o`zida qo`shish o`zini oqlamaydi, chunki 
tashishda qatlamlarga ajralib kåtadi. 
Mavjud tåxnologik kamchiliklarga quyidagilarni kiritish 
mumkin, aralashtirgichni sustsizligi, mulgatorni va suvni 80-100 
0
S, 
bitumni 160-180 0S isitish zarurligi.  
Surkama saqichni dispårsnosti ham qabul qilingan tåxnologiyasi 
ma'lum darajada emulgator sifatiga bog`liq. Qatronni dispårgirlash 
jarayoni yuqori nazorat talab qiladi. 
Tåxnologik råjimni arzimas buzilishi qo`pol dispårsli matårial 
olishga olib kåladi. 
Saqichni dispårsligi, tåxnik talablarni qoniqtiradigan, tåshiklari 
1 mm elakdan to`liq qolish bilan aniqlanadi, 1% dan oshmasligi 
kårak. 
 
Asosni bug`dan himoyalashga va tom yopmasiga tayyorlash 
 
Asosni bug`dan himoyalashga va tom yopmasiga tayyorlash 
quyidagilardan iborat-yig`ma elåmåntlar uchrashgan joylarni, uchli 
burchaklarni silliqlash, chuqur va notåkislarni båtonlash, uni 
chiqindidan, loydan va changdan tozalash, homaki qatlamni surtish. 
Elåmåntlarni uchrashgan joy eni 100 mm dan ko`p bo`lsa 
(yig`ma-quyma qoplama) mayda tarkibiy båton qorishmasini 
tåxnologik sxåma talabi bo`yicha siquv havoda såpib båtonlanadi. 
Agarda eni 100 mm kam bo`lsa choklarga såmånt-qum qorishmasi 
qorishma nasosi bilan uzatilinib qo`lda to`ldiriladi(agarda 
qoplanadigan yuza 2000 m
2
 kam bo`lsa). 
Qorishma uchli tåmir tayoq bilan zichlangan, tåmir silliqlagich 
bilan silliqlanadi. Yig`ma tom qoplama yuzasidagi notåkislikda 
yumshoq såmånt-qum qorishmasi bilan tåkislanadi (stroy SNIL 
bo`yicha korpus cho`kish 12-14 sm). 

 
89
Butun yuza bo`yicha tåkislanganda qorishma siquvxobobåton 
tipidagi moslamada måxanizatsiyalashgan usulda, alohida katta 
bo`lmagan maydonlarni esa qo`lda tåkislanadi, yuza silliqlash råja 
cho`p va silliqlaydigan molomoslamalar bilan silliqlanadi. 
Tåkislangan qatlam yuzasini qorishma qotib qolmasdan 
må'yoriy qotishi uchun vaqti-vaqtida suv bilan namlab turish kårak 
yoki xo`l latta bilan yopib qo`yiladi. Yilni sovuq davrida yuk 
ko`taruvchi plitalarni issiq quyma asfaltda tåkislanadi. Ishni hajmiga 
qarab yuza chang va loydan siquv havo yoki supurgi shu bilan birga 
shlanga bilan yuvib tozalanadi. 
Xomaki suvash, bo`yash ishlari usuli bilan bajariladi. Xomaki 
suvash changsimon qo`shimchalar qo`shilmagan, suvda 1¼2,1¼3 
nisbatda eritilgan bitumli emulsiya mastikalarda bajariladi. 
Xomaki suvash tarkibi suvoq agrågatida yoki suv va bug`dan 
asosiy qatlamlarni himoyalaydigan tom yopmasini surtadigan 
måxanizm yordamida bajariladi. 
Sachratqich o`rnida kompråssorsiz forsunka qo`llaniladi. 
 
Namdan muxofazalash tom yopmasini barpo etish 
tåxnologiyasi 
 
Saqichli tom yopmasi namdan muxofazalaydigan to`shama va 
himoya qatlamdan tashkil topgan. Namdan muxofazalovchi tushama 
quyidagilar tashkil qiladi:kåtma-kåt surtilgan saqichli asosiy 
qatlamlar, yordamchi qatlamlarga –isitilmaydigan tom plita 
yopmalarini dåformatsion uchrashgan joylariga, tåkislaydigan saqich 
qatlam, konåklarni uchrash joylaridagi 6 qoplama choklari himoya 
taglik –o`rama matåriallar tasmasi tom yopmalarini uchrashgan 
joylariga va saqichli tom yopma tushamasi tagidagi plita choklari 
ustiga, armaturalanadigan qatlam –o`rama yoki o`ramasiz ashyolar 
asosiy saqich qatlami orasiga butun yuza bo`yicha joylanadigan 
o`ramali va o`ramasiz matåriallar. 
Saqichli namdan muxofazalash asosiy va yordamchi qatlam 
qalinligi saqich tushami turiga bog`liq: qurigan holatda qatronli 
emulsion saqich uchun 3-4 mm, qatronli polimår saqich uchun 2-3 
mm tång. 
Yordamchi yoriqlar hosil bo`lishi mumkin, eng ko`p nam 
yig`iladigan joy, tom orqali o`tadigan yoki chiqib turgan joylari 
uchrashgan, himoya taglik ustini yoki armaturalangan tagliklarda 
saqichli yordamchi tom tusham qatlam barpo qilinadi. Sovuq tom 
barpo qilinganda hamma bo`ylama va enlama tom yopma choklari, 
issiq va shamollatadigan tomlarda, bo`ylama va enlash tåkislaydigan 
qoplamadagi choklar va yuk ko`taruvchi elåmåntlarni asosiy namdan 

 
90
muxofazalaydigan tushami bir-ikki armaturalangan saqich qatlam 
bilan mahkamlanadi. 
Asosiy saqichli tom yopmasi eni 2-2,5 m ikkita yordamchi 
qatlam bilan kuchaytiriladi, o`rama atrofi 0,5-0,8 m masofada bu 
ikki yordamchi qatlamdan tashqari, ya'ni armaturalangan 2 qatlam 
saqich bilan mahkamlanadi. 
Tom konyoklarida suv o`tkazmaydigan tushama bitta yordamchi 
armaturalangan saqich qatlami bilan mahkamlanadi. 
Asoslardagi yoriqlar hosil bo`lishi mumkin, uchrashgan joylar, 
karniz oldidagi dåformatsiyalangan choklarni usti himoya tagliklari 
ustidan namdan muxofazalaydigan to`shama barpo qilish boshlanadi. 
Himoya qatlamni chokni bir tarafidan 50-80 mm enlikda issiq 
va sovuq ålimlaydigan qatronli saqich bilan ålimlanadi. 
Himoya qatlamlarini ustidan 100-200 mm enlikda ikki 
tomonga o`tkazib bitumli emulsion saqich qatlami surtiladi Bunda 
yangi joylangan emulsion saqichga enlama choklar ustidan 
armaturalangan taglik joylanadi, cho`tkalar bilan shunday 
cho`ktiriladiki, saqich ustiga chiqib turgan bo`lish kårak. 
Saqichli tom yopmasini va bug`dan himoyalash to`shamani 
barpo etish suvoq ishlari usulida amalga oshiriladi. Ish hajmi 500 m
2
 
ko`p  bo`lsa  saqich  diamåtri  38-51  mm  råzina  shlanga  orqali 
qorishma nasosda uzatilinib kompråssorsiz forsunkalarda 
måxanizatsiyalashgan usulda surtiladi, saqichni måxanik surtishni har 
qanday shaklda va nishabdagi tom yopmalarida amalga oshirish 
mumkin. 
Tom yuzasi  500 m
2
 gacha bo`lsa qo`lda (åmkostdan to`kib va 
elastik gråbka bilan tåkislab) nishabli tomlarda va murakkab 
shakldagi tomlarda –kist va cho`tkalar bilan tåkislanadi. 
Saqichli qatron emulsion maitåriallarni 4-5 mm bir xil 
qalinlikda yoki qatronni polimår kompozitsiyasini 3-4 mm butun 
yuza bo`ylab bir xil qalinlikda surtiladi; qurigandan so`ng yangi 
joylangan emulsion saqichli qatlam 20-30% kamayadi. Talab 
qilingan qalinlikdagi qatlamni olish iloji bo`lmagani uchun 2-3 
marta surtiladi. 
Saqichli tushamani alohida qatlamlarini qalinligi bo`yicha bir xil 
surtilishini saqichni ishchi kontsåptsiyasi yoyiluvchanligiga bog`liq, 
surtish usuliga va tom nishabiga qarab tanlanadi. 
Saqichli tom yopmani alohida qatlam yuzalarini tåkisligiga 
quyidagicha erishiladi:cho`kishi standart  konusi  bo`yicha  12  sm  ko`p 
bo`lgan saqichni surtishda (måxanik usulda) forsunka tåshigidan 
himoyalanadigan yuzagacha bo`lgan masofani 25-50 sm oraliqda, 
60-70 
0
S burchak ostida boshqarib: cho`kish standart korpusi 
bo`yicha 12 sm dan kam (måxanik usulda va qo`lda) –yuzani paralon 
joylab valiklar nabori bilan silliqlanadi. 

 
91
Har qaysi kåyingi saqich qatlami avvalgi qatlam qurigandan 
so`ng surtiladi. 
Saqichli qatlam yaxshi qurigan hisoblanadi, agarda undan 
yurganda ko`chib chiqmasa va suvda yuvilmasa. Saqichni ko`rish 
tåzligi atrof-muhitni namligi va haroratiga, qatlam qalinligiga va uni 
ishchi konsiståntsiyasiga bog`liq quriganda hosil bo`lgan-ångil 
ajraladigan emulgator va to`ldirgichlarni kåyingi qatlami surtishdan 
oldin suv bilan yuvib tashlash kårak. 
Butun yuza bo`ylab armaturalangan qatlamni ikki usul bilan 
barpo etish mumkin: båvosita-yangi joylangan asosiy qatlam saqich 
tushami bo`yicha yoki qurigandan so`ng. 
Birinchi holatda armaturalanadigan matårial cho`tka va elastik 
gråbka bilan yoki oraliqlari 15x15 yoki 20x20 mm o`lchamdagi såtka, 
bir nåcha qatlamli boyma bostirgich bilan cho`ktiriladi. 
Bostirma tåz-tåz vaqti-vaqti bilan tozalab suv bilan yuviladi. 
Ikkinchi holatda o`rama matårialni ålimlash qurigan saqichni 
tayyorlangan qatlamga  bostirgich bilan bostirib amalga oshiriladi, 
talab qilingan issiqlikka botirgichga o`rnatilgan gazli gorålka 
bloklaridan chiqadigan infra-qizil nurlar orqali erishiladi. 
Armaturalangan namdan muxofazalaydigan to`shama asosiy 
qatlam hamma uchrashgan loyiha joylarni balandligiga eng kamida 
250 mm kam bo`lmaganiga ko`tariladi. 
Uchrashgan, joylar, voronoka, karniz, yondov, dåformatsion 
choklar ustini namdan muxofazalanadigan tushami bilan 
kuchaytirishda saqichni uzatish va surtish asosiy saqich qatlamini 
surishdagi  måxanizatsiyalardan foydalanishni tavsiya etadi. 
 
 
Nazorat savollari. 
 
1.Namdan muxofazalaydigan yopma barpo etish tåxnologiyasi 
 
a)asosni tayyorlash, homakini tayyorlash va uni surtish, saqichni 
tayyorlash va uzatish, qatlamlar orasini 100 mm o`tkazib qatlam-
qatlam surtish, bitishuvni va himoya qatlamini barpo etish 
b)asosni tayyorlash, saqichni tayyorlash va surtish, bitishuvni barpo 
etish 
v)asosni tozalash, saqichni birinchi qatlamini surtish, ikkinchi 
qatlamini va mastikani uchinchi qatlamini surtish 
g)saqich tayyorlash, tashish va saqich qatlamlarini surtish 
d)saqich qoplamani qavatma-qavat surtish, bitishuv va himoya 
qatlamini barpo etish 
 
 

 
92
2.Saqichli tom barpo etishdagi jarayonlar tarkibi 
 
a)tayyorgarlik, tayyorlash, transport va asosiy 
b)saqichni tayyorlash uni tashish va quyish 
v)asosni tayyorlash, saqichni tayyorlash va uzatish, saqichga mayda 
zarrachalarga ajratib såpish 
g)asosni tozalash, saqichni tayyorlash va cho`tka bilan surtish 
d)asosni changdan tozalash, tayyor saqichni kåltirish va uni valikda 
surtish 
 
 
 
 
 
7. Zanglashdan himoyalash tåxnologiyasi. 
7.1.Zanglashdan himoyalashni vazifasi va usullari. Zanglashga 
qarshi qoplama  barpo etishdagi ishlarni bajarishdagi usul va 
vositalar, jarayonlar tarkibi. Lak bo`yoq qoplamasini barpo etish. 
Tayyor elåmåntlarni shimdirish. Kimyoga chidamli polimår 
matåriallar qurilma va mahsulotlar tayyorlash. 
 
Zanglashga qarshi qoplamani vazifasi: bino va inshootni
qurilish qurilmalarini suyuq va agråssiv gazsimon muhitdan ta'siridan 
åmirilishini himoyalash. Zanglashdan himoyalash usullariga: 
-lak-bo`yoq surtib himoyalash; 
-plånka qoplab-o`rab himoyalash; 
-donali ashyolar va mahsulotlar bilan himoyalash; 
-tayyor elåmåntlarni shimdirib; 
-kimyoga chidamli, polimår ashyolardan qurilma va 
mahsulotlar tayyorlash. 
Himoya lak-bo`yoq ashyolarini tanlash agråssiv muhitni ta'siri 
va turiga bog`liq, ular quyidagilarga bo`linadi agråssivlik, bo`sh, o`rta 
va kuchliga bo`linadi. 
Quyidagi ko`rinishdagi båton va tåmir båton qurilmalar: pollar, 
asoslar, qavatlararo va tom yopma elåmåntlari himoyalanadi. 
Zanglashdan himoyalash qoplamlarini tanlash muhitni agråssiv 
ta'siriga bog`liq va quyidagilarga bo`linadi: muhitga chidamli suv, 
yog`, bånzo, kimyoga chidamli, suvi va bug` o`tkazmaydigan, yuqori 
adgåziyali, yorilishga chidamli. Lak-bo`yoq qoplamlarini tanlash 
matåriallar va qurilma turiga, qo`llash sharoitiga, yuza holatiga, 
armaturalarni joylashishiga, ochilgan yoriqlarni o`lchamlari va ruxsat 
etilganligi, agråssiv muhitni turi va darajasi, yuzalarda vaqti-vaqti 
bilan suv zarrachalarini hosil bo`lish imkoni borligi, qoplamni surtish 
usuli va qatlam xizmat muddatiga bog`liq. 

 
93
Jarayonlar tarkibi: yuzani bo`yashga tayyorlash: ishchi lak-
bo`yoq matåriallarni tarkibini tayyorlash; lak-bo`yoq matåriallarni 
surtish; qoplamani quritish. 
Yuzani zanglashdan saqlash qoplamasini tayyorlash namdan 
muhofazalashga o`xshash. Bu haqda 21-ma'ruzada to`liq bayon 
qilingan. Lak-bo`yoq matåriallarda ishchi tarkibini tayyorlash 
maxsus bo`yoq tayyorlaydigan xonalarda bajariladi. 
Ishlatiladigan uskunalar: boshlang`ich matårialni saqlaydigan 
sig`imlar, o`lchagichlar, tarozlar, aralashtirgich va boshqalar. 
Tayyorlash opåratsiyalari: boshlang`ich matåriallarni tayyorlash, 
tortish, aralashtirish, sizish, ishchi yumshoqlikni aniqlash. 
Lak-bo`yoq matåriallari avtomashinada, tåmir yo`lda va 
avtotransportda  tashiladi. 
Lak-bo`yoq matåriallarini surtish usullari: 
-måxanik (siquvhavo, havosiz):elåktr maydonida bo`yash; 
-qo`lda (chyotka, g`o`laga). 
Siquv havoda sochish agrågat bilan bajariladi, shlanga bilan 
sochg`ichdan, bo`yoq haydaydigan bak va kompråssordan tashkil 
topgan. Usulni kamchiligi –ko`pgina sarf tuman hosil bo`lishi va 
lak-bo`yoq matåriallarni sarf  bo`lishi. 
Havosiz sochish unga ko`pmas tuman hosil bo`lishi bilan 
farqlanadi va kam sarfligi, lak-bo`yoq ashyolarni 30% ga 
iqtisodlanishi bilan farqlanadi. Elåktr maydonida bo`yash statsionar 
sharoitda maxsus elåktr lak-bo`yoq moslamasida foydalanib 
bo`yaladi. 
Lak-bo`yoq qoplamasini quritishni tabiiy sharoitda va yuqori 
haroratda amalga oshirish mumkin.  
Quritishni tåzlatish uchun issiq havo bilan sun'iy quritish 
qo`llaniladi. Sun'iy quritish uchun qurituvchi kamåralarda 
ishlatilinadi. 
Ishni tashkil etish. Zanglashga qarshi qoplamani barpo etishni 
zavodda, shu bilan birga qurilish maydoni sharoitlarida amalga 
oshirish mumkin. 
Donali matåriallardan zanglashdan himoyalanish qatlamini 
barpo etish, kimyoga chidamli qatlam barpo etish misolida 27 
ma'ruzada to`liq bayon qilingan. 
Tayyor elåmåntlarni zanglashdan shimdirib himoyalash 
tåxnologiyasi quyidagicha bajariladi: yig`ma båton va tåmir båton 
mahsulotlari va qurilmalari quritiladi. So`ng ularga zanglashdan 
saqlaydigan organik bog`lovchi va sintåtik qatron asosli tarkib 
shimdiriladi. Shimdirish uchun eritilgan saqich, sham, oltingugurt va 
ularni birlashmasi, shu bilan birga sintåtik (smolalar, qatronlar) 
qotirgich yoki katalizator qo`shib foydalaniladi. 

 
94
Organik bog`lovchilar bilan båtonni shimdirish ochiq 
vannalarda atmosfåra bosimida, sintåtik qatronlarni maxsus 
moslamada shimdirish amalga oshiriladi. 
Shimdirilgan donali mahsulotlar qurilmalarini zanglashdan 
himoyalanadigan yoki mustaqil qurilish qurilmasi sifatida 
ishlatilinadi. 
 

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   19


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling