Reja: Reja: Jaxon xo`jaligining tashkil topishi, bosqichlari va asosiy belgilari


Download 445 b.
Sana04.04.2017
Hajmi445 b.



Reja:

  • Reja:

  • Jaxon xo`jaligining tashkil topishi, bosqichlari va asosiy belgilari.

  • Xalqaro iqtisodiy aloqalarning asosiy shakllari.

  • Xalqaro iqtisodiy integratsiyaning moxiyati, shakllari va obektiv asoslari.

  • O`zbekitson iqtisodiyotining jaxon xo`jaligiga kirib borishi.

  • Jaxon bozori. Xalqaro valyuta va kredit munosabatlari.



. Bozor iqtisodiyotining kup asrlik taraqqiyoti natijasida XIX asr va XX asr bo`sagasida kapitalictik xujalik kurinishida bo`lgan jaxon xo`jaligi vujudga keldi.

  • . Bozor iqtisodiyotining kup asrlik taraqqiyoti natijasida XIX asr va XX asr bo`sagasida kapitalictik xujalik kurinishida bo`lgan jaxon xo`jaligi vujudga keldi.

  • Fan – texnika taraqqiyoti natijasida ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanishi va mexnat taqsimotining chuqurlashuvi natijasida milliy iqtisodiyotlar rivojlanib, ichki bozordan tashqi bozorga o`tish zarurati paydo bo`ldi.





Jaxon xo`jaligi munosabat tarzida uz obekti va subektiga ega. Xalkaro miqyosda resurslarning taksimlanishi va samarali ishlatilishi, ishlab chikarishning ixtisoslashuvi, iqtisodiy integratsiya, savdo – sotik, ilmiy – texnikaviy xamkorlik, qoloqlik va kashshoklikka chek kuyish, ekologiyaga zarar yetkazmaydigan iqtisodiy faoliyat yurgizish kabilar umumjaxon munosabatlarning obekti bo`lsa, turli davlatlar, xalkaro va milliy firmalar, xalqaro tashkilotlar ularning subekti xisoblanadi.

  • Jaxon xo`jaligi munosabat tarzida uz obekti va subektiga ega. Xalkaro miqyosda resurslarning taksimlanishi va samarali ishlatilishi, ishlab chikarishning ixtisoslashuvi, iqtisodiy integratsiya, savdo – sotik, ilmiy – texnikaviy xamkorlik, qoloqlik va kashshoklikka chek kuyish, ekologiyaga zarar yetkazmaydigan iqtisodiy faoliyat yurgizish kabilar umumjaxon munosabatlarning obekti bo`lsa, turli davlatlar, xalkaro va milliy firmalar, xalqaro tashkilotlar ularning subekti xisoblanadi.







Jaxon xo`jaligining uzi mexnat taqsimotining maxsulidir, lekin bu xo`jalik mexnat taksimotini yanada chuqurlashtirib ishlab chiqarishdagi baynalminallikni kuchaytiradi.

  • Jaxon xo`jaligining uzi mexnat taqsimotining maxsulidir, lekin bu xo`jalik mexnat taksimotini yanada chuqurlashtirib ishlab chiqarishdagi baynalminallikni kuchaytiradi.

  • Milliy xo`jalikning baynalminallashuvi ularning jaxon xo`jaligi aloqalarida qatnashuvi drajasini ifodalaydi.







IXalqaro mexnat taqsimoti xalkaro iqtisodiy munosabatlar, yani turli malakatlar o`rtasidagi xujalik aloqalarining negizini tashkil etadi.

  • IXalqaro mexnat taqsimoti xalkaro iqtisodiy munosabatlar, yani turli malakatlar o`rtasidagi xujalik aloqalarining negizini tashkil etadi.

  • Xalqaro mexnat taqsimoti. Bu mexnatning jaxon davlatlari o`rtasida taqsimlanishi yani aloxida mamlakatlarning tovar va xizmatlarning muayyan turlarini ishlab chiqarishga ixtisoslashuvidir.





Xalqaro iqtisodiy munosabatlar quyidagi shakllarda namoyon buladi:

  • Xalqaro iqtisodiy munosabatlar quyidagi shakllarda namoyon buladi:

  • Tovar va xizmatlar bilan xalqaro savdo

  • Kapital va chet el invetsitsiyalarining xarakati

  • Ishchi kuchining migratsiyasi

  • Ishlab chiqarishning davlatlararo kooperatsiyasi

  • Fan va texnika soxasidagi ayirboshlash

  • Valyuta – kredit munosabatlari.



Jaxon bozori – xalqaro mexnat taqsimoti orqali bir – birlariga boglangan turli mamlakatlar urtasidagi barkaror oldi – sotdi munosabatlaridir.

  • Jaxon bozori – xalqaro mexnat taqsimoti orqali bir – birlariga boglangan turli mamlakatlar urtasidagi barkaror oldi – sotdi munosabatlaridir.

  • Jaxon bozorida mamlakatlar iktisodiy mavkeiga qarab tabaqalanadi. Ular ikki guruxga: a) tayyor maxsulot yetkazib beruvchi va b) xomashyo yetkazib beruvchi mamlakatlarga ajraladi.



Turli mamlakatlarning jaxon bozorida tutgan urni :

  • Turli mamlakatlarning jaxon bozorida tutgan urni :

  • Birinchidan: ularning iqtisodiy quvvatiga

  • Ikkinchidan: ulardagi ishlab chikarishning chuqur ixtisoslashuviga, yani naqadar eksportbop bulishiga boglik.

  • Jaxon bozori milliy bozordan fark kilgan xolda ishlab chiqarishning mamlakatlararo ixtisoslashuviga va shunga kuraularning bir – biriga tovar yetkazib berish zarurligiga asoslanadi.



Kapitalning xalqaro xarakati – bu kapitalning chet elda joylashtirilishi va faoliyat qilishi. U chet elga quyidagi shakllarda chiqariladi.

  • Kapitalning xalqaro xarakati – bu kapitalning chet elda joylashtirilishi va faoliyat qilishi. U chet elga quyidagi shakllarda chiqariladi.

  • xususiy yoki davlat kapitali shaklida

  • pul va tovar shaklida

  • qiska muddatli va uzok muddatli kreditlar shaklida.

  • ssuda va tadbirlarni kapitali shaklida

  • ishchi kuchining xalqaro migratsiyasi.



Xalqaro migratsiya ikkita asosiy tarkibiy qismni o`z ichiga oladi: emigratsiya va immigratsiya. emigratsiya bir mamlakatdan boshqa mamlakatga doimiy yashash uchun chiqib ketishni, immigratsiya – aynan olingan mamlakatg doimiy yashash uchun kirib kelishini bildiradi.

  • Xalqaro migratsiya ikkita asosiy tarkibiy qismni o`z ichiga oladi: emigratsiya va immigratsiya. emigratsiya bir mamlakatdan boshqa mamlakatga doimiy yashash uchun chiqib ketishni, immigratsiya – aynan olingan mamlakatg doimiy yashash uchun kirib kelishini bildiradi.



Jaxon xo`jaligidagi iqtisodiy integratsiya – milliy bozorlar va mamlakatlar milliy xo`jaliklari o`rtasidagi uzviy bogliklik, xamjixat rivojlanishni taminlash, turli mamlakatlar doirasida resurslarning erkin xrakat qilishi, yagona umumiy boor tashkil qilish maqsadlarida birlashuvidir.

  • Jaxon xo`jaligidagi iqtisodiy integratsiya – milliy bozorlar va mamlakatlar milliy xo`jaliklari o`rtasidagi uzviy bogliklik, xamjixat rivojlanishni taminlash, turli mamlakatlar doirasida resurslarning erkin xrakat qilishi, yagona umumiy boor tashkil qilish maqsadlarida birlashuvidir.











O`zbekistonning jaxon xamjamiyatiga kirib borishning asosiy yunalishlari:

  • O`zbekistonning jaxon xamjamiyatiga kirib borishning asosiy yunalishlari:

  • Tashki savdo (MDX va uzok xorijiy davlatlar bilan)

  • M.Osiyo davlatlari (Uzbekiston, Kozogiston va Kirgiziston) o`rtasidagi yagona iqtisodiy makon tugrisidagi shartnomani amalga oshirishga karatilgan dasturlardagi ishtiroki. Jumladan, ular sanoatini integratsiyalashtirishga karatilgan datsurlar.

  • MDX muassasalari ( Davlatlararo iqtisodiy qo`mita, Davlatlararo bank va boshkalar) dagi ishtiroki.



MDX mamlakatlar bilan o`rnatilgan ichki va ko`p tomonlama iktisodiy alokalar

  • MDX mamlakatlar bilan o`rnatilgan ichki va ko`p tomonlama iktisodiy alokalar

  • BMT ning respublikada amalga oshirilayotgan iktisodiy, talim, soglikni saklash, madaniyat, fan soxalarida amalga oshirilayotgan loyixalardagi ishtiroki.

  • yevropa Ittifoqi (yeI)bilan imzolangan “Sxeriklik va Xamkorlik tugrisidagi” bitim (1996yil)

  • yeIga azo mamlakatlar bilan iktisodiy va savdo soxadagi xamkorlik.

  • NATOning “Tinchlik yulidagi sheriklik” dasturidagi ishtiroki

  • XVF va jaxon banki muassasalari ( XTTB, XRU, XMK, invetsitsiyalarni kafolatlash xalkaro agentligi) bilan xamkorlik.

  • YTTB, jaxon savdo tashkiloti (JST) va Osiyo rivojlanish banki (ORB) bilan xamkorlik



  • Pulning jaxon xujaligida amal kilishi va turli xalkaro iktisodiy alokalarga ( tashki savdo, ishchi kuchi va kapital migratsiyasi, daromadlari, qarzlar va subsidiyalar okimi, fan – texnika ayirboshlash, turizm va x.k) xizmat kilishi bilan boglik iqtisodiy munosabatlar – xalqaro valyuta – kredit munosabatlari deb ataladi. Valyuta – bu mamlakatlar pul birligi.



Xalqaro valyuta tizimi – xalqaro valyuta munosabatlarining davlatlararo bitimlarda xuquqiy jixatdan mutsaxkamlangan shaklidir. U quyidagi tarkibiy kismlardan iborat buladi:

  • Xalqaro valyuta tizimi – xalqaro valyuta munosabatlarining davlatlararo bitimlarda xuquqiy jixatdan mutsaxkamlangan shaklidir. U quyidagi tarkibiy kismlardan iborat buladi:

  • Milliy valyutalar

  • Oltin

  • Xalqaro valyuta birliklari

  • Valyuta kurslarini belgilash va uni ushlab turish mexanizmi

  • Xaqaro tulovlarni baravarlashtirish tartibi

  • Valyutaning qaytaruvchanligi

  • Xalqaro valyuta booi va oltin bozori tartibi

  • Valyuta munosabatlarini tartibga soluvchi davlatlraro munosabatlar tizimi.



Jaxon valyuta tizimi uzining rivojida uchta boskichni utadi:

  • Jaxon valyuta tizimi uzining rivojida uchta boskichni utadi:

  • 1879 – 1934 yillar

  • 1944 yildan 1970 yilgacha

  • 1976 yildan boshlab








Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling