Reja: Reja: Raqobatning moxiyati va obektiv asoslari, shakllari va usullari


Download 445 b.
Sana17.03.2017
Hajmi445 b.


Reja:

  • Reja:

  • Raqobatning moxiyati va obektiv asoslari, shakllari va usullari.

  • O’zbekitonda rakobatchilik muxitining vujudga kelishi va antimonopol konunchiligi.

  • Narxning mazmuni va uning vazifalari.

  • Narx turlari. O’zbekistonda davlatning narx siyosati.


Adabiyotlar:

  • Adabiyotlar:

  • Karimov I.A “O’zbekiston iktisodiy isloxotlarni chukurlashtirish yulida” T-1995.

  • Karimov I.A “Erishgan marralarimizni mustaxkamlab, isloxotlar yulidan izchil borish asosiy vazifamiz. Xalk suzi 10 fevr 2004 y.

  • Sh Shodmonov, R.Alimov, T.Juraev “Iktisodiyot nazariyasi” T-2002 VIII bob.

  • “Iktisodiyot nazariyasi” Umarov rax T 2002, IX bob

  • N.Beknozov “Iktisodiyot nazariyasi” T-2005 VIII-IX bob

  • A.Ulmasov “Iktisodiyot nazariyasi” T-2006 X-XIbob



Raqobat umumijtimoiy kategoriya bo’lib, ijtimoiy jarayonlar katnashchilari urtasidagi yaxshirok yashash sharoiti uchun buladigan kurashni anglatadi. Kishilarning iqtisodiy faoliyati boshka faoliytlarning asosini tashkil kilgani uchun kishilik jamiyati xayotida iqtisodiy soxadagi raqobat muxim rol o’ynaydi.

  • Raqobat umumijtimoiy kategoriya bo’lib, ijtimoiy jarayonlar katnashchilari urtasidagi yaxshirok yashash sharoiti uchun buladigan kurashni anglatadi. Kishilarning iqtisodiy faoliyati boshka faoliytlarning asosini tashkil kilgani uchun kishilik jamiyati xayotida iqtisodiy soxadagi raqobat muxim rol o’ynaydi.



Iqtisodiy soxadagi raqobat ishlab chikarish munosabatlarining subektlari urtasida kulayrok ishlab chikarish sharoitiga ega bo`lish, unumliroq texnologiya, ish joyi, yaxshi bozorni qo`lga olish, umuman yuqori daromad olish imkoniyati uchun olib boriladigan kurashdan iborat. Raqobatning iqtisodiy asosi bu ishlab chiqaruvchilar, resurs egalari va istemolchilarning tadbirkor, mulk va daromad egasi sifatida erkin xolda mustakil bulishidir. Raqobat bo`lishining boshqa sharti bo`lib tovar pul munosabatlarining ma'lum darajada rivojlangan bozor tizimida amal qilishidir.

  • Iqtisodiy soxadagi raqobat ishlab chikarish munosabatlarining subektlari urtasida kulayrok ishlab chikarish sharoitiga ega bo`lish, unumliroq texnologiya, ish joyi, yaxshi bozorni qo`lga olish, umuman yuqori daromad olish imkoniyati uchun olib boriladigan kurashdan iborat. Raqobatning iqtisodiy asosi bu ishlab chiqaruvchilar, resurs egalari va istemolchilarning tadbirkor, mulk va daromad egasi sifatida erkin xolda mustakil bulishidir. Raqobat bo`lishining boshqa sharti bo`lib tovar pul munosabatlarining ma'lum darajada rivojlangan bozor tizimida amal qilishidir.



i:Oddiy tovar xo`jaligiga xos bo`lgan raqobatning bosqichi.

  • i:Oddiy tovar xo`jaligiga xos bo`lgan raqobatning bosqichi.

  • Sof yoki erkin raqobatga asoslangan bosqich.

  • Monopolistik raqobat boqichi.

  • Xozirgi zamon madaniy jixatdan rivojlangan raqobatning bosqichi



1. Sotuvchilar o`rtasidagi raqobat

  • 1. Sotuvchilar o`rtasidagi raqobat

  • a) tarmoq ichidagi raqobat

  • b) tarmoqlararo raqobat

  • 2. Xaridorlar o`rtasidagi raqobat.

  • 3. Sotuvchi bilan xaridor o`rtasidagi raqobat.

  • 4. Mukammal raqobat.

  • 5. Nomukammal raqobat.

  • a) monopolistik raqobat

  • b) oligopoliya

  • c) sof monopoliya raqobat









ishlab chiqaruvchi (sotuvchi)larning bozordagi mavqeiga ko`ra:

  • ishlab chiqaruvchi (sotuvchi)larning bozordagi mavqeiga ko`ra:

  • Sof yoki erkin

  • Sof monopoliya

  • Monopolistik raqobat

  • Oligopoliy



2. Miqyosiga ko`ra:

  • 2. Miqyosiga ko`ra:

  • Tarmoqlar ichidagi

  • Tarmoqlar o`rtasidagi

  • Milliy xo`jalik doirasidagi

  • Jaxon xujaligi doirasidagi

















Ma`napoliya turlari

  • Ma`napoliya turlari





  • IDavlatning antimonopol siyoati – monopoliyalar faoliyatini cheklash, tartibga solish va raqobatchilik muhitini vujudga keltirishga karatiladi. Bu siyosatuz ifodasini antimonopol qonunlarda topadi.











  • Narx bozor kategoriyasi bo`lib, tovarlar ayirboshlanganda yuz beradigan munosabatlarni anglatadi. Narx – tovar qiymatining puldagi ifodasi, qiymatning bozordagi ko`rinishidir.



NARX – talab va tklifning muayyan nisbatida, tovar (xizmati)ni ishlab chiqarishga ketgan iqtisodiy resurs xarajatlari xamda uning nafliligining pul ko`rinishida ifodalanishi.

  • NARX – talab va tklifning muayyan nisbatida, tovar (xizmati)ni ishlab chiqarishga ketgan iqtisodiy resurs xarajatlari xamda uning nafliligining pul ko`rinishida ifodalanishi.





Qiymat

  • Qiymat

  • Raqobat

  • Talab va taklif

  • Naflik



Kiymatni xisobga olish

  • Kiymatni xisobga olish

  • Xisob –kitobni amalga oshirish

  • Muvozanatlikni ta'minlash

  • Tartibga solish

  • Taqsimlash

  • Raqobat vositasi

  • Ijtimoiy ximoyalash



1.Iqtisodiy mazmuniga kura:

  • 1.Iqtisodiy mazmuniga kura:

  • Ulgurji narxlar

  • Chakana narxlar

  • Xarid narxlari

  • Datatsion narxlar

  • Demping narxlar

  • Nufuzli narxlar

  • Tariflar



2. Tartibga olinishi darajasiga kura:

  • 2. Tartibga olinishi darajasiga kura:

  • Qatiy belgilangan narxlar

  • Erkin narxlar

  • Tartibga olinadigan narxlar

  • Shartnoma narxlari

  • 3.Amal qilish doirasi (bozor kulami)ga ko`ra:

  • Xududiy (mintakaviy) narxlar

  • Milliy narxlar

  • Jaxon narxlari



Davlatning narx siyosati – bozor iqtisodiyotiga o`tish sharoitida narxlarni erkinlashtirish va milliy bozor narxlarini jaxon bozori narxlariga yaqinlashtirishga qaratiladi.

  • Davlatning narx siyosati – bozor iqtisodiyotiga o`tish sharoitida narxlarni erkinlashtirish va milliy bozor narxlarini jaxon bozori narxlariga yaqinlashtirishga qaratiladi.



Xomashyo bilan maxsulot ayrim turlari narxlari o’rtasidagi nomutanosiblikni yumshatish

  • Xomashyo bilan maxsulot ayrim turlari narxlari o’rtasidagi nomutanosiblikni yumshatish

  • Narx bilan axoli daromadlari va korxonalar foydasi o’rtasidagi mutanosiblikka erishish

  • Investitsion tovarlar, iste'mol tovarlari va xizmatlar narxlarining oqilona nisbatini ta'minlash

  • Ishlab chikarish vositalari, xalk iste'mol tovarlari, bajarilgan ishlar va xizmatlarning erkin narxlari xamda tariflariga o’tish

  • Milliy bozor narxlarini jaxon bozori narxlariga yakinlashtirish.



Narxlarni birdaniga yoki “esankiratadigan” tarzda kuyib yuborish

  • Narxlarni birdaniga yoki “esankiratadigan” tarzda kuyib yuborish

  • Narxlar usishini suniy ravishda tuxtatib kuyish

  • Narxlarni davlat tomonidan tartibga olish va nazorat kilishni ma'lum darajada saklab kolish

  • Narxlarni asta – sekinlik bilan va bokichma – boskich erkinlashtirish.



Uzbekistonda iktisodiyotni islox kilishning uziga xos tamoyillari, mamlakatdagi iktisodiy vaziyat va axolining turmush darajasi xisobga olinib, narxlarni boskichma – boskich erkinlashtirish yuli tanlab olindi.

  • Uzbekistonda iktisodiyotni islox kilishning uziga xos tamoyillari, mamlakatdagi iktisodiy vaziyat va axolining turmush darajasi xisobga olinib, narxlarni boskichma – boskich erkinlashtirish yuli tanlab olindi.



1-bosqich: (1992 y boshidan) – bu davrda ancha keng turdagi investitsion tovrlar, ayrim iste'mol tovarlari va xizmatlarning erkin narxlari va tariflariga o`tildi. Cheklangan doiradagi xalk iste'mol tovarlari narxlari ayrim turdagi xizmatlar tariflarining yuqori chegarasi belgilab qo`yildi.

  • 1-bosqich: (1992 y boshidan) – bu davrda ancha keng turdagi investitsion tovrlar, ayrim iste'mol tovarlari va xizmatlarning erkin narxlari va tariflariga o`tildi. Cheklangan doiradagi xalk iste'mol tovarlari narxlari ayrim turdagi xizmatlar tariflarining yuqori chegarasi belgilab qo`yildi.



2-boskich: (1993y)da ulgurji narxlarni davlat tomonidan tartibga solish toxtatildi. Davlat tomonidan katiy belgilanadigan va tartibga solib turiladigan tovar (xizmatlar) soni ancha kiskardi.

  • 2-boskich: (1993y)da ulgurji narxlarni davlat tomonidan tartibga solish toxtatildi. Davlat tomonidan katiy belgilanadigan va tartibga solib turiladigan tovar (xizmatlar) soni ancha kiskardi.

  • 3-bosqich: (1994y oktyabr-noyabr)da xalk iste'mol tovarlari asosiy turlari narxlari erkin ko`yib yuborildi, transport va kommunal xizmatlarning tariflari oshirildi.








Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling