S. z mirtursunova.,SH. Sh. Bobojonova. Patologiya fanidan


Download 5.01 Kb.
Pdf просмотр
bet1/26
Sana27.11.2017
Hajmi5.01 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   26


 
O„ZBEKISTON RESPUBLIKASI  
OLIY ВA O„RTA MAХSUS TA`LIM  VAZIRLIGI 
TOSHKENT FARMATSEVTIKA INSTITUTI 
FARMAKOLOGIYA ВA KLINIK FARMATSIYA KAFEDRASI 
 
 
 
 
S.Z MIRTURSUNOVA.,SH.SH. BOBOJONOVA. 
 
 
 
 
PATOLOGIYA FANIDAN 
 
O‟QUV – USLUBIY MAJMUA 
 
 
 
 
 
2016-2017 
 
 
  o‘quv yili
.  


 
Fanning  o‗quv  –  uslubiy  majmuasi  Oliy  va  o‗rta  maxsus,  kasb-hunar  ta‘limi 
yo‗nalishlari  bo‗yicha  O‘quv-uslubiy  birlashmalar  faoliyatini  Muvofiqlashtiruvchi 
Kengashida ma‘qullangan. 
 
 
Fan o‗quv – uslubiy  majmuasi Toshkent farmatsevtika instituti  Farmakologiya va 
klinik farmatsiya kafedrasida ishlab chiqildi. 
 
Tuzuvchilar:   
 
 
S.Z. Mirtursunova – Farmakologiya va klinik farmatsiya kafedrasining dotsenti,b.f.n 
SH.SH. Bobojonova-Farmakologiya va klinik farmatsiya kafedrasi katta o‘qituvchi.  
 
                      
      
 
 
 
Taqrizchilar: 
 
 
Utyamishev R.G – Gematologiya  va qon quyish ilmiy  tekshirish institutining  
                               yetakchi ilmiy xodimi, t.f.d.  
Fayzieva Z.T. – Ilmiy tadqiqot va ilmiy pedagogik kadrlar tayyorlash bo‗limi  
                           boshlig‗i, t.f.d.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Fanning o‗quv – uslubiy majmuasi Toshkent Tibbiyot Akademiyasi ilmiy-uslubiy 
Kengashida ko‗rib chiqilgan va tavsiya qilingan 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


 
 
Mundarija  
Patologiya fanining o‗quv dasturi......................................................................................................      4 
Patologiya fanining ishchi dasturi…………………………………………………………………….  17    
Kalendar rejalar.......................................................................................................................................32 
Ta‘lim texnologiyasi............................................................ .............................................................33 
Testlar……………………………………………………...................................................................124 
Nazorat uchun savollar…………………………………….................................................................208 
Umumiy savollar…………………………………………........…………..........................................210 
Tarqatma materiallar………………………………………………………………………………….214 
Glossariy…………………………………………………........…………...........................................222 
Referat mavzulari………………………………………….......…………...........................................226 
Adabiyotlar ro‗yxati……………………………………...........…………...........................................227 
Xorijiy manbalar………………………………………............…………...........................................228 
Tayanch so‗zlari………………………………………..........…………..............................................229 
Annotatsiya........................ ..................................................................................................................230 
Mualliflar haqida ma‘lumotlar…………………………….....………….............................................231 
Foydali maslahatlar…………………………………………………………………………………...232 
Baholash mezoni……………………………………….......... ………………………………………233 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


 
O„ZBEKISTON RESPUBLIKASI  
OLIY VA O„RTA MAXSUS TA‟LIMI VAZIRLIGI 
 
 
 
 
 
Ro`yxatga olindi: 
№ BD – 5510500 – 3.05 
2016__ yil ―___‖_______ 
 
 
 
Oliy va o‗rta maxsus ta‘lim 
               vazirligi 
______________________ 
2016__yil ―____‖______ 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
PATOLOGIYA 
FAN DASTURI 
 
 
 
Bilim sohasi:  
 
100000   – Gumanitar soha: 
                                      500000  – Sog‗liqni saqlash va ijtimoiy ta‘minot 
 
Ta‘lim sohasi:  
 
110000   – Pedagogika  
                                         510000  – Sog‗liqni saqlash 
 
Ta‘lim yo‗nalishi:   
5510500 – Farmatsiya (Klinik farmatsiya) 
5510500 – Farmatsiya (Farmatsevtik taxlil) 
5510500 – Farmatsiya (Farmatsevtika ishi) 
5111000 – Kasb ta‘limi (5510500 – Farmatsevtika ishi) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
TOSHKENT-2016 


 
O‘zbekiston  Respublikasi  Oliy  va  o‘rta  maxsus  ta‘lim  vazirligining  2016__  yil 
―____‖  _____________dagi  ―____‖  –sonli  buyrug‘ining  ______  -  ilovasi  bilan  fan 
dasturi ro‘yhati tasdiqlangan. 
 
 
 
Fan dasturi Oliy va o‗rta maxsus, kasb-hunar ta‘limi yo‘nalishlari bo‘yicha O‗quv-
uslubiy  birlashmalari  faoliyatini Muvofiqlashtiruvchi  Kengashning  2016__      yil  ―___‖ 
dagi ―______‖ sonli bayonnomasi bilan ma‘qullangan. 
 
 
 
Fan dasturi   Toshkent farmatsevtika institutida ishlab chiqildi. 
 
 
Tuzuvchilar:   
 
Mirtursunova S.Z – Farmakologiya va klinik  farmatsiya kafedrasi   dotsenti,b.f.n                
 Bobojonova. SH.SH- Farmakologiya va klinik  farmatsiya kafedrasi katta o‘qituvchisi                    
      
 
 
 
Taqrizchilar: 
 
 
R.G.Utyamishev – Gematologiya va qon quyish markazi etakchi ilmiy hodimi, t.f.d.;    
 
Z.T.Fayziyeva   – Toshkent farmatsevtika instituti ―Ilmiy tadqiqot va ilmiy pedagogik  
                             kadrlar tayyorlash bo‘limi boshlig‘i  t.f.d.; 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Fan dasturi Toshkent Tibbiyot Akademiyasi ilmiy-uslubiy Kengashida ko‗rib 
chiqilgan va tavsiya qilingan.(201__ yil ― ___‖ _______dagi ―__‖-sonli bayonnoma). 
 
 
 
 
 
 
   
 


 
                                                            Kirish  
 
Patologiya  oliy  meditsina  ta‘lim  tizimida  meditsina  fani  va  amaliyotini 
mustasnosiz  barcha  jabhalarining  bevosita  asosi  sifatida  fundamental  –  zaminiy  fanlar 
qatoriga kiradi. 
Patologiya fani oliy ta‘lim tizimida tibbiy-biologik fanlar va kimyo farmatsevtika 
sohalarining yaqinlashuvida muhim vazifani o‗taydi. Ushbu fanning asosiy maqsadi, u 
kasal organizmdagi hayotiy jarayonlarni o‗rganadi. 
Umumiy patologiya fani tibbiyotning hamma sohalardagi mujassamlashgan tajriba 
asosida o‗z tasavvurlardan, keng biologik va metodologik qarashlardan, alohida klinik 
fanlarning aniq materiallardan tuzilgandir. 
Ma‘lumki,  umumiy  patologiya  sohasidagi  to‗plangan  bilimlar  turli  meditsina 
sohasidagi  mutaxassislar  uchun,  shu  jumladan  farmatsevtlar  uchun  ham  muhim 
hisoblanadi. 
 
Fanning maqsad va vazifalari 
Tibbiyotning  turli  muammolarini  anglash,  masalalarini  hal  etish  va  savollariga 
davrning o‗ziga xos fan  – texnika yutuqlari asosida zamonaviy nuqtai nazardan javob 
berish kabi vazifalarini o‗z ichiga olgan patologiya fani muhim fanlar qatoriga kiradi. 
Chunki  ayrim  yoki  mahsus  fanlar  (biologiya,  anatomiya,  gistologiya,  fizika,  kimyo) 
hamda  klinik  tibbiyotning  turli  sohalariga  oid  adabiyot  manbalarini  topish,  son  – 
sanoqsiz  kasalliklarga  hos  ma‘lumotlarni  patologiya  nuqtai  nazaridan  bilish,  ularni 
tahlil  eta  olish,  uning  asosida  eksperimental  sharoit  (tajriba)  da  davolash  choralarini 
topib,  asoslab  berish  va  h.k.  masalalarni  hal  etish,  asosan  shu  fanning  zimmasidadir. 
Tibbiyot nazariyasi va amaliyotining rivojlanishini, bilim doirasi zamonaviy, talablarga 
javob bera oladigan mutahassislarni etishtirishda fanning ahamiyati nihoyatda kattadir. 
Fanning dolzarbligi ham ana shunda. 
Kasalliklarning asosida yotuvchi umumiy va xususiy hamda o‗ziga hos mazmunga 
ega bo‗lgan funksional o‗zgarishlar – patologik jarayonlar va holatlarning kelib chiqishi 
(―etiologiya‖),  rivojlanish  mexanizmlari,  kechishi  (―Patogenez‖)  va  sog‗ayish  – 
tiklanish  mexanizmlari  (―Sanogenez‖)  ga  oid  murakkab  hodisalarning  qonuniyatlari, 
ularning  evolyusion  ildizlari,  zamonaviy  ijtimoiy  –  ekologik  manbalarini  va  shu 
kabilarni bilish, albatta har jabhadagi mutaxassis uchun nihoyatda zarur.     
Bu  fan  asosan  hayotiy  faoliyatning  buzilishining  kelib  chiqishi  va  rivojlanishi 
qonuniyatlari  va  ularning  sabablari,  tipik  shakllari,  mexanizmlari,  oqibatlari  va 
organizm uchun ahamiyati xaqida umumiy tasavvurlar beradi. 
Patologiya  kursining  birinchi  asosiy  vazifasi  shundan  iboratki,  talabalar  tipik 
jarayonlarning  sabablarini,  mexanizmlarini  va  asosiy  ko‗rinishlarini,  yallig‗lanish, 
tromboz,  emboliya,  o‗smalar,  shish,  isitma,  gipoksiya,  moddalar  almashinuvi 
buzilishining  asosiy  shakllarini,  og‗riq,  shok  va  boshqa  favqulotdagi  ekstremal 
holatlarni hamda ayrim fiziologik a‘zolar tizimlarining tipik buzilishlari haqida bilimga 
ega bo‗lishlari kerak. 
Undan  tashqari,  talabalar  organizm  uchun  zararli  ta‘sir  qiladigan  va  himoya  – 
moslashuv  patologik jarayonlarning  bir  –  biriga  aloqadorligi, va  kasallikning  xar  – xil 
bosqichlarida o‗zgarib turishlari xaqida tushunchaga ega bo‗lishlari kerak. 


 
Patologiyaning  ikkinchi  vazifasi  shundan  iboratki,  talabalar  asosiy  patologik 
jarayonlarning  rivojlanishida  farmakologik  aralashuvlarning  yo‗llari  va  oqibatlari 
to‗g‗risida to‗liq ma‘lumot berish. Yuqorida ta‘kidlagan fikrlar farmatsevtika bilimlarini 
takomillashtirishning muhim vazifalarini tashkil qiladi. 
 
Fan bo„yicha talabalarning bilimi, ko„nikmasi va malakasiga qo„yiladigan 
talablar 
   Patologiya fanini o‗rganish davomida quyidagi bilimlarga ega bo‗lishi kerak: 
-
 
umumiy nozologiyaning asosiy tushunchalarini; 
-
 
kasalliklar  kelib  chiqish  sabablarini,  shart-sharoitlarini,  organizmning  reaktivlik 
xossalarini, kasallikning rivojlanish oqibatlarini; 
-
 
tipik patologii jarayonlar va reaksiyalar sabablarini va mexanizmlarini; 
-
 
a‘zo va sistemada kechadigan buzilishlarning ko‗rinishlari; 
-
 
patologik jarayonlarni o‗rganishda eksperimental usulning axamiyati; 
-
 
Respublikamizda  sog‗liqni  saqlash  va  profilaktika  ishlarini  rivojlantirishda 
umumiy patologiyaning axamiyati; 
-
 
umumiy patologiya masalalarini materialistik nazariy asosida analiz qilinishi
Talabaning ko‘nikmasiga qo‘yiladigan talablar
Laboratoriya mashg‗ulotlarda esa talabalarning o‗zlari mustaqil ravishda xayvonlarda 
tajriba o‗tkazishlari, tajriba bayonini yozishlari, olgan natijalarni analiz kilishlari 
xamda tayyor mazoklar, preparatlar, gemogrammalar, elektrokardiogrammalar, 
bioximik analizlarni tekshirishlari va sinov masalalarini echishlari kerak. Analizator 
bilan ishlashni o‘rganish. 
Elementar  muolajalarni  rejalashtirish  va  labarotoriya  hayvonlarida  tajribalar 
ko‗yishni o‗rganib olmoq. 
A)  og‗riksizlantirish,      teri,      teri      ostiga,      muskul      ichiga,      bo‗shliq  ichiga 
in‘eksiyalar qilishni bajarish. 
B) qon olish, tana xaroratini o‗lchash, o‗on-tomir va nervlarni ajratish. 
B) Yurak , charvi, til, suzgich parda, preparatlarni tayyorlash. 
G) oddiy xirurgik operatsiyalarni bajara olish va mashg‗ulot dasturiga muvofiq    
patologik jarayonlarning eksperimental modellarini yasash. 
-
 
xayvonlarda o‗tkir va surunkali tajribalar qilish
-
 
tajriba ko‗yilgan xayvonlarda EKGni yozish, EKG ma‘lumotlari asosida aritmiya 
borligini va miokard nekrozi belgilarini aniqlash; 
-
 
preparat (Romanovskiy-Gimza metodi bo‗yicha bo‗yash) tayyorlash; 
-
 
qon surtmasida leykotsitar formulani va retikulotsitlar miqdorini xisoblash; 
-
 
eksperimental  xayvonlarda  eritrotsitlar,  leykotsitlarni  sanash  va  gemoglobinni 
aniklash. 
-
 
QON surtmasida qonni patologik shaklli elementlarini aniqlashni o‗rganish; 


 
-
 
siydik analiziga asosan buyrak funksiyasi buzilishlariga xarakteristika berish. 
-
 
qon, siydik analizlari asosida sariqliklarni ajratishni bilmok. 
-
 
qon  va  siydik  analizlari  ma‘lumotiga  ko‗ra  kislota  asos  muvozanatini 
buzilishlarini aniqlay bilish. 
-
 
qonning gazli analizlariga ko‗ra gipoksiya borligini aniqlash. 
-
 
me‘da shirasi analiziga ko‗ra me‘daning sekretor funksiyasini buzilishi borligini 
aniqlamoq. 
-
 
xarorat egri chizig‗ini tuzish va isitma reaksiya tiplarini aniqlay olish. 
-
 
asosiy diagnostik allergik sinovlar natijalarini baxolay olmoq. 
-
 
eksperiment  natijalarini  analiz  qilishni  bilmoq,  oddiy  ishlov  bermoq  va  xulosa 
qilmoq. 
   Talabani malakasiga qo‘yiladigan talablar
-
 
umumiy  patologiya  kursida  olgan  bilimlarni  farmakologiya,  farmakoterapiya  va 
boshqa fanlarni o‗rganishda xamda keyingi ishlash  faoliyatida qo‗llashni; 
-
 
xayvonlarda eksperiment o‗tkazish, uni planlashtirish va olgan natijalarni statistik 
taxlil qilishni; 
-
 
umumiy  patologiyani  o‗qitish,  sistematik  ma‘ruza  o‗qish,  laboratoriya 
mashg‗ulotlar, test nazorat darslarini o‗tish bilan olib boriladi; 
-
 
ma‘ruza  o‗qishda  eksperiment  o‗rnini  bosib  oladigan  ko‗rgazmali  qurollar: 
diafilmlar,  diapozitlar,  yirik  formali  rasmlar,  atlaslar,  tablitsalar,  o‗quv 
kinofilmlaridan foydalaniladi. 
 
Fanning  boshqa fanlar bilan o„zaro bog„liqligi  
Patologiya  fanini  o‗rganishda  fiziologiya  bilan  odam  anatomiyasi,  biokimyo, 
mikrobiologiya  va  farmakologiya  fanlarini  materiallaridan  keng  foydalaniladi.  Bu 
fanlardan olingan bilimlar prodyuser uchun nixoyatda ahamiyatli bo‗lib, ular yordamida 
kasalliklarni  rivojlanish  mexanizmi,  uni  davolash  va  oldini  olish  kabi  muxum 
tushunchalarni bo‗lajak farmatsevt egallashi lozim. Odam anatomiyasi va fiziologiyasi 
kursi: 
-  Odam  organizmining  asosiy  tizimlari  (Yurak    qon  tomir,  nafas,  endokrin,  ayruv  va 
x.k.) a‘zolarini tuzilishi va funksiyasini; 
- Xazm fiziologiyasi; 
- Ichki muxit (gomeostaz) tushunchasi; 
- Modda va energiya almashinuvi. Termoregulyasiya. 
- Analizatorlarning tuzilishi va funksiyasi
Biologik kimyo kursi: 
- Organik moddalarning tuzilishi va xossalari; 
- Organizmda kechadigan xayotiy jarayonlar (modda va energiya almashinuvi); 
- Vitaminlar xillari, tarkibi va ahamiyati; 
Mikrobiologiya kursi: 
- Patogen va patogen bo‗lmagan mikroorganizmlar to‗g‗risida tushuncha; 
- Immunokompitent sistema to‗g‗risida tushuncha; 
- YUqumli kasalliklarni kechishi, davolash, oldini olish usullari; 
Farmakologiya kursi: 
- Dori moddalarini xillari ta‘sirlanish mexanizmlari; 
- Yurak  qon tomiri kasalliklarini davolashda ishlatiladigan dori – darmonlar. 
 


 
Fanning ilm-fan va ishlab chiqarishdagi o„rni 
 
Tibbiy  oliy  ta‘lim  muassasalarida  o‗qitiladigan  nazariy  fanlar  ichida  patologiya 
muxum rol o‗ynaydi. U bemor muhim organizmdagi hayotiy jarayonlarni buzilishlarini, 
kasalliklarni  rivojlanish  qonuniyatlarini,  sabablarini  o‗rganadi.  Bu  fan  asosan 
organizning  hayotiy  faoliyatini  buzilishini  kelib  chiqishi  va  rivojlanishi  qonuniyatlari, 
ularning  sabablari,  tipik  shakllari,  oqibatlari  va  organizm  uchun  ahamiyati  xaqida 
umumiy tasavvurlar beradi. 
 
Patologiya  fani  tibbiyotning  hamma  sohalarida  mujassamlangan  tajribaga 
asoslangan o‗z tasavvurlarda hamda keng biologik va metodolik qarashlardan, mustaqil 
klinik  fanlarning  aniq  materiallarida  foydalanadi.  Ma‘lumki,  patologiya  sohasida 
to‗plangan  bilimlar  turli  tibbiyot  sohasidagi  mutaxasislar  uchun,  shu  jumladan 
provizorlar uchun ham nihoyatda zaruriy fandir.  
 
Fanni o„qitishda foydalaniladigan zamonaviy axborot va pedagogik 
texnologiyalari 
 
Patologiya  fanini  nazariy  tomonlarini  o‗rganishda  hozirgi  zamonda  keng 
qo‗llanilayotgan  kompyuter  texnologiyalaridan  foydalanish  mumkin.  Buning  uchun 
fanning  barcha  bo‗limlari  bo‗yicha  test  savollari  tuzib,  kompyuterga  kiritiladi  va 
kompyuter  orqali  talabalarning  bilim  darajasi  muntazam  tekshirilib  boriladi.  Ana  shu 
usulda  o‗quv  jarayoni  tugaganida  talabalarning  bilim  darajasi  kompyuterda  (YAK) 
tekshiriladi.  Bundan  tashqari  patologiya  fani  bo‗yicha  etuk  dotsent  va  professorlar 
tomonidan  o‗qiladigan  barcha  ma‘ruzalar  video  tasmalarga  tushirilib  va  ma‘ruzalar 
matnlari kompyuterga kiritilib, talabalarga qoldirilgan darslarini o‗zlashtirishlari uchun 
foydalaniladi. SHunday qilib xozirgi zamonaviy usullar kompyuter, video tasmalardan 
foydalanish o‗quv jarayoniga ijobiy ta‘sir ko‗rsatadi.  
 
Patologiya  fanini  o‗qitish  xozirgi  zamonaviy  usullardan  keng  foydalanishni 
taqozo  etadi.  Ma‘ruza  vaqtida  talabalarga  kinofil‘mlar,  multimediyalar,  slaytlar 
na‘munaviy  ko‗rgazmalarda  keng  foydalaniladi.  Masalan,  qon  bosimini  o‗lchash. 
Informatsiya  vositalari  sifatida  jadvallar,  mulyajlar,  makropreparatlardan,  kafedra 
kichik anatomiya muzeyidan foydalanish zarur bo‗ladi. O‗tkazilishi qiyin tajribalar yoki 
mulyajlar avvalo video tasvirga tushirilib, so‗ng talabalarga ko‗rsatiladi.  
Laboratoriyada  so‘ngi  rusumli  laborator  analizatorlar  ishlash  prinsipi  bilan 
tanishtiriladi. 
 
                                              ASOSIY QISM  
Nazariy mashg‟ulotlar mazmuni 
Fanga kirish 
Umumiy  patologiya  fundamental  fandir.  Umumiy  patologiya  fani  va 
vazifalari:uning  oliy  tibbiy  ta‘limotdagi  tutgan  o‗rni;  umumiy  patofiziologiya  hozirgi 
zamon tibbiyotining nazariy asosidir. 
Patologiya faniga kirish. Farmasevtlar faoliyatida patologiya fanining 
ahamiyati. 
Umumiy  patologiyaning  ahamiyati  sog‗likni  saqlash  ishlarini  profilaktik 
yunalishini  rivojlantirish,  kasallikni  davollashda  yangi  usullarni  joriy  kilish  va  yangi 
davolash vositalarni takkomillashtirishga qaratilgan 

10 
 
Umumiy  patologiya  va  tibbiyotni  rivojlantirishda  eksperimentning  axamiyati. 
Tibbiy  –  biologik  eksperimentlar  va  uning  natijalarini  tuzishdagi  umumiy  prinsiplari. 
Modellashtirish uning turlari, imqoniyatlari va chegaralanganligi: evolyusion takkoslash 
usuli. 
Kasalliklarni urganishda, davolashda yangi usullaridan foydalanish, yangi dorilarni 
tadqiqot kilish va sinashda eksperimental terapiyaning asosiy yo‗nalishlari. 
Kasal  organizmning  shikastlanishi  himoya  –  moslashuv  reaksiyasi.  Kasallik 
bosqichlari,  uning  oqibatlari.  To‗la  va  chala  sog‗ayish.  Remissiya,  retsidiv,  asoratlar. 
Terminal holat agoniya, klinik o‗lim, biologik o‗lim. 
Biologik  va  sotsial  faktorlarning  odam  patologiyasida  bir  –  biriga  munosabati. 
Kasallikni  sotsial  mezoni.  Kasalliklarni  klassifikatsiyalash  prinsipi.  Kasalliklarni 
davolashda  dori  –  darmonlarning  ahamiyati.  Umumiy  etiologiya.  Etiologiya 
tushunchasi  kasallik  kelib  chiqish  sababi  va  sharoitlari.  Kasallikning  tashqi  va  ichki 
sababalari  haqida  tushuncha.  Patogen  faktorlarning  xossasi,  ularning  asosiy 
kategoriyalari.  Kimyoviy,  biologik  va  sotsial  faktorlar  ta‘sirida  turli  kasalliklarni 
vujudga  kelishi.  Organizmga  elektr  tokining  ta‘sir  qilishi,  tokning  kuchlanishiga, 
kuchiga va qanchalik uzoq vaqt ta‘sir qilishiga bog‗liqligi. 
Patologik  jarayon  rivojlanishida  tashqi  faktorlarning  ahamiyati:  to‗mtoq  narsa 
bilan  urilganda  lat  eyish,  O‗tkir  narsalar  bilan  urilganda  jarahatlanish,  organ  va 
to‗qimalarning  odam  yiqilganda  uzilishi  va  cho‗zilishi.  To‗mtoq  narsalar  to‗qimalarni 
ezishi va majag‗lashi.  
Termik  faktorlar.  Issiq  yoki  sovuqni  patologik  ta‘siriga  organizm  yo‗liqishi. 
Organizm  isib  ketishi  yoki  sovib  ketishi,  kuyishi  yoki  sovuq  oldirishi.  Turli 
ko‗rinishdagi  nur  energiyalarining  (ultrabinafsha  nur,  rentgen,  radiy  nurlari) 
organizmga ta‘sir qilishi ostida og‗ir kasallik faoliyatlari kelib chiqishi. 
Barometrik  bosim  pasayganda  tog‗  kasalligi,  barometrik  bosim  ko‗tarilganda 
Kesson kasalligini kelib chiqishi. 
Organizm  reaktivligi  hakida  tushuncha.  Reaktivlik  va  rezistenlik  tushunchalarini 
bir  –  biri  bilan  bog‗liqligi  va  munosabatlari.  Reaktivlik  turlari  va  ularni  aniklaydigan 
faktorlar. Patologik reaktivlik va uning turlari. 
Individual  fiziologik  reaktivlikni  o‗zgarishi  va  patologik  reaktivlikni  dori  – 
darmonlar ta‘sirida shakllanish imqoniyatlari. Kasallikni paydo bulishida, kechishida va 
okibatlarida organizm reaktivligining ahamiyati. Individual reaktivlikning holatini dori 
moddalar ta‘siriga bog‗liqligi. 
Infeksion  protsesslar.  Mikro  va  makro  organizmlarning  o‗zaro  ta‘siri.  Infeksion 
jarayon  bosqichlari:  infeksiyaning  har  –  xil  bosqichlarida  organizm  funksiyalarining 
o‗zgarishi, infeksion jarayoning o‗zgarishi. Infeksion agentlarining organizmga kirishi 
va tarqalish yo‗llari. 
 
Qon aylanishining mahalliy buzilishlari. Tromboembolizm va staz. 
Arterial  va  venoz  giperemiyalarida  va  stazda  organizmda  mahalliy  va  umumiy 
o‗zgarishlar, ularni oqibatlari. 
  Kollateral  qon  aylanish.  Ishemiya  etiologiya  patogenezi,  oqibati.  Tromboz  va 
emboliya,  ularning  turlari,  sabablari,  rivojlanish  mexanizmlari,  tashqi  ko‗rinishlari. 
Infarkt etiologiyasi, patogenezi. 

11 
 
  Alteratsiya:  yallig‗lanish  o‗chog‗ida  moddalar  almashinuvi  va  fizik-kimyoviy 
O‗zgarishlar.  YAllig‗lanish  mediatorlari:  ularning  turlari,  kelib  chiqishi
rivojlanishidagi ahamiyati. 
Ekssudatsiya. Maxalliy qon aylanish buzilishlarining bosqichlari va mexanizmlari. 
Ekssudat turlari. Qon tomirlardan qoni suyuq qismini to‗qimaga chiqishi, mexanizmlari. 
Leykotsitlar  emigratsiyasi  va  mexanizmlari.  YAllig‗lanish  jarayonida  har  xil 
to‗qimalarda  proliferatsiya  rivojlanish  mexanizmlari  va  uning  ahamiyati.  Fagotsitoz 
turlari, bosqichlari va mexanizmlari. 
Isitmaning  umumiy  patofiziologik  xarakteristikasi.  Isitma  etiologiyasi.  Infeksion 
va infeksion bo‗lmagan isitmalar. 
Infeksion  jarayonda,  to‗qimalarning  aseptik  shikastlanishida  va  immun 
reaksiyalardan  pirogen  moddalarning  xosil  bo‗lish  manbalari  va  ularning  kimyoviy 
tabiati.  Isitmaning  har  xil  bosqichlarida  termoregulyasiyaning  buzilishi  va  ularning 
mexanizmlari.  Isitma  reaksiyasi,  tiplari  haqida  tushuncha.  Isitmada  fiziologik 
funksiyalarni va moddalar almashinuvini buzilishi. Isitmaning biologik ahamiyati. 



Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   26


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling