Seminar mashg‟ulotlarning ta‟lim texnologiyasi 1-mavzu


Download 0.57 Mb.
Pdf просмотр
bet1/6
Sana08.07.2018
Hajmi0.57 Mb.
  1   2   3   4   5   6

SEMINAR MASHG‟ULOTLARNING TA‟LIM TEXNOLOGIYASI 

 

1-mavzu 

Tilshunoslik fani haqida.



 

 

1.1. Ta‟lim  berish texnologiyasining modeli 

 

Mashg‟ulot vaqti  - 2 soat  

Talabalar soni – 30 ta  



Mashg‟ulot shakli 

Mavzu bo‟yicha bilimlarni kengaytirish va 

mustahkamlash yuzasidan Seminar 

mashg‟ulot 



Seminar mashg‟ulot rejasi  

1.

 



Tilshunoslik fani haqida 

muloqot yuritish.

 

2.

 



 Nazariy va amaliy tilshunoslik 

muammolarini o‟rganish.

 

Seminar mashg‟ulotning ta‟limiy maqsadi

Tillarning o‟zaro ta‟siri va rivojlanish 

qonuniyatlari haqidagi bilimlarni kengaytirish 

va  mustahkamlash. 



         Seminar  mashg‟ulotning  tarbiyaviy 

maqsadi: dars  tarbiyaviy xarakterdagi  qator 

vazifalarni  bajarish    imkoniyatini  beradi: 

jamoa 

bilan 


ishlash 

 

mahorati, 



xushmuomalalik,    o‟zgalar  fikriga  hurmat, 

faollik,  liderlik  sifatlarini  shakllantirish,  

ishga ijodiy yondashish, o‟zini xolis baholash 

va b. 


Seminar mashg‟ulotning rivojlantiruvchi 

maqsadi:  talabalarning ijodiy tafakkurini 

o‟stirish. 



              

 

 

 

Mavzuni 

o‟zlashtirish  uchun  zaruriy 

bo‟lgan adabiyotlar ro‟yxati 

 

 

          1. 



Sodiqov 

A. 

va 

boshq. 

Tilshunoslikka kirish. – Toshkent, 1981. 

         2. Irisqulov  M. Tilshunoslikka kirish.-


Toshkent: O‟qituvchi, 1992. 

         3.  Ahmedov  B.  Tarixdan  saboqlar.  – 

Toshkent, 1994. 

        4.  Yo‟ldoshev  I.  O‟zbek  kitobatchilik 

terminologiyasi. – Toshkent: Fan, 2005.  

         5.  Yo‟ldoshev  I.,  SHaripova  O‟

Tilshunoslikka 

kirish.-Toshkent: 

Iqtisod-


moliya, 2007. 

         



Pedagogik vazifalar: 

         -  Tillarning  o‟zaro  ta‟siri  va  rivojlanish 

qonuniyatlari          haqidagi  bilimlarni 

kengaytirish va chuqurlashtirish. 

-

 

         



-

 

bu borada talabalarning shaxsiy fikrini 



aniqlash. 

 

O‟quv faoliyati natijalari: 

  -  Tillarning  o‟zaro  ta‟siri  va  rivojlanish 

qonuniyatlari          haqidagi  bilimlarini 

kengaytiradi va chuqurlashtiradi. 

- bu  boradagi o‟z shaxsiy fikrini bildiradi. 

Ta‟lim berish usullari 

Munozara, suhbat,  tezkor so‟rov, Klaster 

jadvali, Baliq skeleti 

Ta‟lim berish shakllari   

Ommaviy, jamoaviy,  hamkorlikda ishlash 

texnologiyasi 

Ta‟lim berish vositalari  

Munozara, suhbat, tezkor so‟rov 



Ta‟lim berish sharoiti 

O‟TV ga moslashtirilgan auditoriya  



Monitoring va baholash 

Og‟zaki savol-javob 



 

1.2. Seminar  mashg‟ulotning  texnologik xaritasi 

Ish  bosqichlari va vaqti 

Ta‟lim beruvchi 

Ta‟lim oluvchilar 

Tayyorgarlik bosqichi 

1. Mavzuni aniqlaydi, 

ta‟limiy maqsadni belgilaydi. 

2.Belgilangan ta‟limiy 

maqsadlarga mos  o‟quv 

bilish topshiriqlarini ishlab 

chiqadi. 

 3.Ichki guruhlar ishini  

 


samarali bo‟lishini ta‟minlash 

maqsadida ular uchun yozma  

yo‟riqnomalarni tayyorlaydi.  

4. Ekspert guruhlar ish 

natijalarini baholashi uchun 

mezonlarni ishlab chiqadi. (1-

ilova) 

1-bosqich. O‟quv 

mashg‟ulotiga kirish  

bosqichi 

(10 daqiqa) 

1.1. 


Mashg‟ulot  mavzusi, 

uning 


maqsadi 

va 


kutlayotgan  natijalar  bilan 

tanishtiradi, 

ularning 

ahamiyati  va  dolzarbligini 

asoslaydi. 

1.2.  Mavzu  bo‟yicha  asosiy 

tushunchalarga 

 

ta‟rif 



berishni  taklif  qiladi  va  shu 

asosda tezkor-so‟rov  o‟tkazib 

talabalarni faollashtiradi.  

1.3.Talabalarga  bugungi  dars 

guruhlarga  bo‟lingan  holda  

tarzida  kechishini  bildiradi. 

Guruhlarda  ishlash    qoidalari 

bilan tanishtiradi (2-ilova)    

Tinglaydilar 

 

 



 

 

Talabalar berilgan savollarga   



javob beradilar  

2-bosqich. Asosiy bosqich 

(55 daqiqa) 

2.1.  Kursni  5ta  guruhga 

bo‟ladi,  ularni    talabalar 

takliflari  asosida  nomlaydi. 

Har bir guruh  mavzu asosida  

taqdimot tayyorlashini aytadi.  

2.2. 

Mavzu 


bo‟yicha 

tayyorlangan 

ekspert 

varaqasini 

tarqatadi. 

(3-


ilova). 

2.3.  Guruhlarga  topshiriqni 

bajarishda  yordam  beradi. 

Taqdimot  materiallari  to‟liq 

va to‟g‟ri bo‟lishini kuzatadi. 

2.4.  Taqdimot  boshlanishini 

e‟lon qiladi.  Guruh sardorlari 

taqdimotini  tashkillashtiradi. 

Aniqlik  kiritish  lozim  bo‟lsa, 

sardorni  to‟xtatadi,  savollar 

 

Talabalar berilgan savollarga 



javob beradilar. 

 

Kichik guruhlarga 



bo‟linadilar. 

 

 



Guruh sardorini saylaydilar. 

 

Taqdimot tayyorlaydilar. 



 

Taqdimotni taqdim qilishda 



beradi, 

muhokamasini  

kursga havola qiladi. 

2.5.  Mavzu  asosida  berilgan 

ma‟lumotlarni 

umumlashtiradi 

va 

xulosalaydi, 



faol 

ishtirok 

etgan  talabalarni  baholaydi 

va    guruhga  umumiy  ball 

qo‟yadi.   

2.6.  Mavzu  bo‟yicha  Klaster 

va  Baliq  skeleti  jadvalini 

to‟ldirishni so‟raydi (4-ilova) 

sardorga  yordam  beradilar. 

 

 



 

 

 



Jadvalni to‟ldiradilar 

 

3-bosqich. Yakuniy bosqich 



(20 daqiqa) 

3.1. 


O‟quv 

faoliyati 

yuzasidan xulosa bildiradi. 

3.2. 


Mavzu 

maqsadiga 

erishishdagi 

talabalar 

faoliyatini  tahlil  qiladi  va 

o‟zlashtira  olmagan  joylarni 

qayta o‟qib chiqishni  tavsiya 

qiladi. 


3.3. Uyga vazifa beradi. 

Tinglaydilar. 

 

 

 



 

 

Vazifani yozib oladilar. 



 

 

 

 

1-ilova 

Ekspert guruhlar ish natijalarini baholash mezonlari 

 

Mezonlar 

Maks. 

Ball 











Axborotning 

to‟liqligi 

1,0 

 

 

 

 

 

Axborotning grafik 

shaklda  ifoda 

etilishi 

0,6 

 

 

 

 

 

Guruhning faolligi 

0,4 

 

 

 

 

 

Ballarning jami 



 

 

 

 

 

 

2-ilova 

“BIRGALIKDA O‟QIYMIZ” TEXNIKASI 

   Birgalikda  o‟qish:      o‟quv  guruhi  kichik  guruhlarga  bo‟linadi.  Har  bir    kichik  guruh  

o‟rganilayotgan mavzuning biror sohasida ekspert bo‟ladi va  boshqalarni o‟rgatadi.  

“Birgalikda o‟qiymiz” texnikasidan foydalangan holda guruhlarda  ishni tashkil etish 

jarayonining tuzilishi  

 

      1. 5-6 talabadan iborat guruhlar tuziladi, ularga talabalarning takliflari asosida nom beriladi. 

      2.Har bir guruhga bitta topshiriq beriladi – umumiy mavzuning bir qismi, uning ustida  butun 

o‟quv guruhi ish olib boradi hamda ularga ekspert varaqlari taqdim etiladi. 

       3. Har bir guruh ichida umumiy topshiriq taqsimlanadi. 

       4. Hamma yakka tartibdagi topshiriqni bajaradi. 

       5. Barcha guruh a‟zolarining mini-ma‟ruzalari  tinglanadi. Umumiy natijan shakllantirishadi 

va uni taqdimotga tayyorlashadi.  

      6. Sardor guruh ishi natijalarini taqdim qiladi. 

 

Guruhlarda ishlash qoidasi 

SHerigingizni diqqat bilan tinglang. 

Guruh ishlarida faol ishtirok eting, berilgan topshiriqlarga mas‟uliyat bilan yondoshing. 

Agar yordam kerak bo‟lsa, albatta, murojaat qiling. 

Agar yordam kerak bo‟lsa, albatta, yordam bering. 

Guruhlar faoliyati natijalarini baholashda barcha ishtirok etishi shart. 



Aniq bilmog‟imiz lozim: 

A. Boshqalarga o‟rgatish orqali o‟zimiz o‟rganamiz. 

B. Biz bitta kemadamiz: yoki birgalikda suzib chiqamiz, yoki birgalikda cho‟kib ketamiz. 

 

 

 

 

 

3-ilova 

Ekspert varag‟i № 1 

O‟quv topshirig‟i 

 

1.



 

“Tilshunoslikka kirish” fanining maqsadi nimalardan iborat? 

2.

 

“Tilshunoslikka kirish” fanining vazifalariga nimalar kiradi? 



3.

 

Tilshunoslik  fanining  eng qadimiy  ta‟limotlari va maktablari qaerda  yuzaga kelgan? 



 

 

 

Ekspert varag‟i № 2 

O‟quv topshirig‟i 

     1.           Qiyosiy-tarixiy tilshunoslik  qachon  vujudga kelgan? 

2. Tilshunoslik  qachon alohida  fan sifatida ajralib chiqdi? 

3.Tilshunoslik  fanining taraqqiyotiga  qaysi olimlar  katta hissa qo‟shganlar? 



 

 

Ekspert varag‟i № 3 

O‟quv topshirig‟i 

1.Tilning mohiyati haqida qanday fikrlar mavjud? 

2.Til va boshqa ishoralar sistemasining farqlari nimalardan iborat? 

3.Tilshunoslik va ijtimoiy fanlarning aloqasi qanday? 

4.

 

Tilshunoslik va tabiiy fanlarning aloqasi haqida nimalarni bilasiz? 



 

 

 

 

Ekspert varag‟i № 4 

O‟quv topshirig‟i 

       1.  Tillarning o‟zaro ta‟siri  tilning qaysi sathida  yaqqol namoyon bo‟ladi? 

     2.O‟zbek tili lug‟at boyligining rivojida qaysi tillarning ta‟siri katta? 

      3.O‟zbek  kitobatchilik  terminologiyasi  misolida  tillarning  o‟zaro  ta‟sirini  izohlab 

bering. 

 

 



 

 

Ekspert varag‟i № 5 

O‟quv topshirig‟i 

        1.  O‟zbek  kitobatchilik  terminologiyasiga    xorijiy  tillardan  o‟zlashgan  qaysi 

terminlarni bilasiz? 

       2.  Substrat nima? 

       3. Superstat nima? 

  

 



 

 

 

 

 

4-ilova 

 

 

 

 

 

Tilga oid tushunchalarni 

yozing 

 

   “Bаliq skеlеti” chizmаsi 

   Bir qаtоr muаmmоlаrni 

tаsvirlаsh vа uni еchish 

imkоnini bеrаdi. 

   Tizimli fikrlаsh, tuzilmаgа 

kеltirish, tаhlil qilish ko 

‘nikmаlаrini rivоjlаntirаdi

 

Ish nаtijаlаrining tаqdimоti 



 

   


Chizmаni  tuzish  qоidаsi  bilаn  tаnishаdilаr. 

Аlоhidа/kichik  guruhlаrdа  yuqоri  “suyagidа” 

kichik  muаmmоni  ifоdаlаydi,  pаstdа  esа,  ushbu 

kichik  muаmmоlаr  mаvjudligini  tаsdiqlоvchi 

dаlillаr yozilаdi

 

   



Kichik  guruhlаrgа  birlаshаdilаr,  tаqqоslаydilаr, 

o  ‘zlаrining  chizmlаrini  to  ‘ldirаdilаr.  Umumiy 

chizmаgа kеltirаdilаr. 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Til

ni

ng 

mo

hiyati

 

 

 

 



 



 

 

«Bаliq skеlеti»  

 

 

 

 

 

 

2-mavzu 

Tilshunoslikni zamonaviy yo‟nalishlari  

bilan birgalikda lingvistika va boshqa 

fanlar sintezida dunyoga kelgan 

fanlarning vazifasini o‟rganish.

 

1.1. Ta‟lim  berish texnologiyasining modeli 

Mashg‟ulot vaqti  - 2 soat  

Talabalar soni – 30 ta  



Mashg‟ulot shakli 

Mavzu bo‟yicha bilimlarni kengaytirish va 

mustahkamlash yuzasidan Seminar 

mashg‟ulot 



Seminar mashg‟ulot  rejasi  

Tilshunoslikni zamonaviy 

yo‟nalishlari  bilan birgalikda 

lingvistika va boshqa fanlar sintezida 

dunyoga kelgan fanlarning vazifasini 

o‟rganish.

 

 Seminar mashg‟ulotning ta‟limiy 

maqsadi:    Nutq tovushlarining akustikasi 

va artikulyatsiyasi.  Nutq tovushlarining 

tasnifi.   Nutqning fonetik bo‟laklari: 

jumla (fraza), takt, bo‟g‟in, tovush.  

Bo‟g‟in va uning turlari.   Urg‟u va uning 

turlari.    Nutq tovushlarining o‟zgarishi. 

Nutq tovushlarining pozitsion va 

kombinator o‟zgarishlari haqidagi 

bilimlarni kengaytirish va  

 

     

 


mustahkamlash.  

Seminar mashg‟ulotning tarbiyaviy 

maqsadi: dars  tarbiyaviy xarakterdagi  qator 

vazifalarni bajarish  imkoniyatini beradi:  

jamoa bilan ishlash  mahorati, 

xushmuomalalik,  o‟zgalar fikriga hurmat, 

faollik, liderlik sifatlarini shakllantirish,  

ishga ijodiy yondashish, o‟zini  xolis 

baholash va b. 

 

       Seminar 



mashg‟ulotning 

rivojlantiruvchi 

maqsadi

talabalarning 

ijodiy  tafakkurini,    mantiqiy  fikrlash  va 

analiz-sintez qilish  qobiliyatini o‟stirish. 



   

              

     

    Mavzuni  o‟zlashtirish  uchun  zaruriy 

bo‟lgan adabiyotlar ro‟yxati 

 

          1. 

Nurmonov 

A. 

O‟zbek 


tili 

fonologiyasi  va  morfonologiyasi.-Toshkent, 

1990. 

              2.    Abduazizov  A.A.  O‟zbek  tili 

fonologiyasi  va  morfonologiyasi.-Toshkent, 

1992. 

              3.  Nabieva  D.  O‟zbek  tilida  lisoniy 



birliklarning    invariant-variant  munosabati 

(fonologik 

sath). 

Filol.fan.nomz...dis. 



Toshkent, 1998. 



            6.  Yo‟ldoshev  I.,  SHaripova  O‟

Tilshunoslikka 

kirish.-Toshkent: 

Iqtisod-


moliya, 2007. 

            7.  Bushuy  T.,  Safarov  SH.  Til 

qurilishi: tahlil metodlari va metodologiyasi. -

Toshkent: Fan, 2007. 



                8.   Jamolxonov H. Hozirgi o‟zbek 

adabiy tili. –Toshkent, 2008. 

            

 


       9.  Jamolxonov H. O‟zbek  tilining 

nazariy fonetikasi. –Toshkent, 2009. 



Pedagogik vazifalar: 

     


    -      Nutq  tovushlarining  akustikasi  va 

artikulyatsiyasi.    Nutq  tovushlarining  tasnifi.   

Nutqning  fonetik  bo‟laklari:  jumla  (fraza), 

takt,  bo‟g‟in,  tovush.    Bo‟g‟in  va  uning 

turlari.      Urg‟u  va  uning  turlari.        Nutq 

tovushlarining 

o‟zgarishi. 

Nutq 


tovushlarining 

pozitsion 

va  kombinator 

o‟zgarishlari haqidagi bilimlarni kengaytirish 

va  mustahkamlash; 

-

 



bu borada talabalarning shaxsiy fikrini 

aniqlash. 



O‟quv faoliyati natijalari: 

   


 -Nutq 

tovushlarining 

akustikasi 

va 


artikulyatsiyasi.    Nutq  tovushlarining  tasnifi.   

Nutqning  fonetik  bo‟laklari:  jumla  (fraza), 

takt,  bo‟g‟in,  tovush.    Bo‟g‟in  va  uning 

turlari.      Urg‟u  va  uning  turlari.        Nutq 

tovushlarining 

o‟zgarishi. 

Nutq 

tovushlarining  pozitsion  va  kombinator 



o‟zgarishlari haqidagi bilimlarni kengaytiradi 

va  mustahkamlaydi; 

-

 

bu  borada  talabalarning  shaxsiy  fikri 



shakllanadi; 

   

   

Ta‟lim berish usullari 

Munozara,  suhbat,  tezkor  so‟rov,  FSMU 

texnikasi, Klaster, Baliq skeleti 

Ta‟lim berish shakllari   

Ommaviy, jamoaviy,  hamkorlikda, yakka 

tartibda  ishlash texnologiyasi 

Ta‟lim berish vositalari  

Munozara, suhbat, tezkor so‟rov 



Ta‟lim berish sharoiti 

O‟TV ga moslashtirilgan auditoriya  



Monitoring va baholash 

Og‟zaki nazorat:  savol-javob 



 

1.2 Seminar mashg‟ulot mashg‟ulotining  texnologik xaritasi 

Ish  bosqichlari va vaqti 

Ta‟lim beruvchi 

Ta‟lim oluvchilar 

Tayyorgarlik bosqichi 

1. Mavzuni aniqlaydi, 

ta‟limiy maqsadni belgilaydi. 

2.Belgilangan ta‟limiy 

maqsadlarga mos  o‟quv 

bilish topshiriqlarini ishlab 

chiqadi. 

 3.Ichki guruhlar ishini  

samarali bo‟lishini ta‟minlash 



 

maqsadida ular uchun yozma  

yo‟riqnomalarni tayyorlaydi.  

 

 

1-bosqich. O‟quv 



mashg‟ulotiga kirish  

bosqichi 

( 5 daqiqa) 

1.1. 


Mashg‟ulot  mavzusi, 

uning 


maqsadi 

va 


kutlayotgan  natijalar  bilan 

tanishtiradi, 

ularning 

ahamiyati  va  dolzarbligini 

asoslaydi. 

1.2.  Guruhlar  ishini  baholash 

mezonlarini  e‟lon  qiladi  (1-

ilova).  

  

Tinglaydilar 



 

 

 



 

 

2-bosqich. Asosiy bosqich 



(50 daqiqa) 

2.1.  Talabalarni  faollashtirish  

maqsadida 

 

tezkor-so‟rov 



usulini qo‟llaydi.  

 

2.2.Guruhni 



5ta 

guruhchalarga  bo‟ladi,  ularni  

talabalar  takliflari  asosida 

nomlaydi. Guruhlarga ekspert  

vazifalarini 

tarqatadi 

va 

ularning mohiyati bilan ularni 



tanishtiradi. 

Ekspert  

vazifalarini 

“FSMU” 


texnikasi asosida  bajarilishini 

tushuntiradi (2-3-ilovalar). 

Avval 

 

yakka 



tartibda 

bajargan  ishlarni  muhokama 

qilib,  yagona    to‟g‟ri  fikrni 

tanlab, 


format 

qog‟oziga 

ko‟chirishni taklif qiladi. 

Talabalar 

faoliyatini 

yo‟naltiradi,  maslahat  beradi. 

Baholash 

mezonlarini 

eslatadi.  

Taqdimot  boshlanishini  e‟lon 

Talabalar berilgan savollarga 

javob beradilar. 

 

Kichik guruhlarga 



bo‟linadilar. 

 

 



Topshiriqni bajaradilar 

 

 



 

 

Taqdimotni taqdim qilishda 



sardorga  yordam  beradilar. 

 

 



Taqdimotlar muhokamasida  

faol qatnashadilar 



qiladi. 

2.3. 


Bajarilgan 

ishlarni 

taqdim 

qilishni 



so‟raydi, 

savollar  beradi.  Taqdimot 

jarayonida  talabalar  fikrini 

tahlil  qiladi,  faol  ishtirok 

etgan  talabalarni  baholaydi 

va    guruhga  umumiy  ball 

qo‟yadi.   

2.4. Klaster va Baliq skeletini 

to‟ldirishni so‟raydi (4-ilova) 

3-bosqich. Yakuniy bosqich 

(15 daqiqa) 

3.1. 


Mavzuni 

umumlashtiradi,  u  yuzasidan 

xulosa  bildiradi.  Bilimlarni 

mustahkamlash  uchun  testlar 

beradi  

(5-ilova).  

3.2. 

Guruhlar 



ishini 

baholaydi,  faollarni  alohida 

qayd  qiladi  va  ballarni  e‟lon 

qiladi. 


3.3.  Mustaqil  ish  uchun 

vazifalar (savollar) beradi. 

Tinglaydilar. 

 

 



Testlarni yechadilar 

 

  



 

 

Vazifani yozib oladilar. 





Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling