Shiker kiselligi


Download 1.19 Mb.
Sana10.01.2019
Hajmi1.19 Mb.



Shiker kiselligi ; qandiki shiker (glikoz) miqtarining normaldin yuqiri bulishi bilen ozini görsetken, asta xaraktirlik ve insan bedinning hemme ezalirgha tesir görsitidighan kiselliktur.

  • Shiker kiselligi ; qandiki shiker (glikoz) miqtarining normaldin yuqiri bulishi bilen ozini görsetken, asta xaraktirlik ve insan bedinning hemme ezalirgha tesir görsitidighan kiselliktur.

  • İnsan wujududiki hüceyreler glikozni enirgiye menbesi qilip qollindu amma qandiki glikozning uzun waqit normalidn yuquri bulushi kisellikle sewep boludu.



İnsanda normal achliq qan şekiri: 70—100 mg/dl

  • İnsanda normal achliq qan şekiri: 70—100 mg/dl

  • Eger achliq qan shekiri: 100– 125 mg/dl bolghanda buningha : buzulmush achliq qan shekiri diyildu( mehpi shiker)

  • Eger achliq qan shikiri >= 126 mg mg/dl bolghanda Shiker kisili(Diyabit) bolghan boldu.



Eger yimektin 2 saat keyinki qan shekiri 140↓ bolsa normal qan shekiri.

  • Eger yimektin 2 saat keyinki qan shekiri 140↓ bolsa normal qan shekiri.

  • Eger yimekten 2 saat keyinki qan shekiri 140 -199 mg/dl bolsa buzulmush toqluk qan shekiri( mehpi shiker)

  • Eger toqluq halide qan shekiri >= 200 mg/dl bolsa Sheker kisili(Diyabit) diagonuzu qoyuldu.



Sheker kiselligining fizyo-patologiyelik arqa kurunushi:

  • Sheker kiselligining fizyo-patologiyelik arqa kurunushi:





Ozuqluqlardan elinghan glikoz ucheyning duwaridiki huceyriler teripidin emilip → qan tumurgha kiridu → qan aylinish bilen insan wujudidiki barliq organlargha taqildu, o yerdiki hujeyriler glikozni enirgiye menbesi qilip qollindu→ ATP

  • Ozuqluqlardan elinghan glikoz ucheyning duwaridiki huceyriler teripidin emilip → qan tumurgha kiridu → qan aylinish bilen insan wujudidiki barliq organlargha taqildu, o yerdiki hujeyriler glikozni enirgiye menbesi qilip qollindu→ ATP



Glikoz’ning huceyre ichige kirishi uchun insulin hormunigha ihtiyaji boldu.

  • Glikoz’ning huceyre ichige kirishi uchun insulin hormunigha ihtiyaji boldu.

  • Vujudumizdiki nurghun organlarning hujeyriliri glikozni huceyre ichige elishi uchun insulingha ehtiyaj tuyudu.(muskul cell. Yagh cell. K.ciğer cell)

  • bundaqche eyitqanda; insulin bir achquchqa ohshash ishikni achidu,glikoz uningdin keyin echilghan ishiktin hujeyrige kireydu

  • .



  • Dr. Frederick Banting

  • (Kanada Toronto Ü.Medical School)

  • The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1923















Mutehhesisler diyabitnining fizyo-patalogiyelik kilip qichisha qarap :

  • Mutehhesisler diyabitnining fizyo-patalogiyelik kilip qichisha qarap :

  • TİP 1 DİYABİT kiselligi

  • TiP 2 DİYABİT Kiselligi

  • Hamile ayallarda kurulghen Diyabit kiselligi

  • Bashqa alahide kurulghen diyabit kiselligi



Buning kilip qiqish sewebi: pankeasning insulin ishlep chiqirdighan beta hujeyrisi wujudumizning immunit sistimi teripidin weyran qilindu. Bu bir hil otoimmun kisellik bolup, buning tigide genetik sewepler yatmaqta . Bu hil ehwal, genetik meyilligi(yatqinlighi) bolghan kishler otturgha chiqidu.

  • Buning kilip qiqish sewebi: pankeasning insulin ishlep chiqirdighan beta hujeyrisi wujudumizning immunit sistimi teripidin weyran qilindu. Bu bir hil otoimmun kisellik bolup, buning tigide genetik sewepler yatmaqta . Bu hil ehwal, genetik meyilligi(yatqinlighi) bolghan kishler otturgha chiqidu.



30 yashning astida kuruldu.

  • 30 yashning astida kuruldu.

  • 6- 13-20 yash etrapida eng kop kuruldu.

  • Bu hildiki diyabit kisellirde beta hujeyrisi tamamen weyran bolghan bolup chuqum sirittin insulin elishqa ihtiyaji bar.



Kisellikining kilip chiqishida 2 hil sewep bar

  • Kisellikining kilip chiqishida 2 hil sewep bar

  • 1. her hil organlarning hujeyriliridiki insulin reseptorida , insulin’gha qarshi bir rezistans( qarshiliq) kilishidu.

  • 2. ᵦ hujeyriside isnulin ishlep chiqirish aziydu.





Kop kurulgen alametler:

  • Kop kurulgen alametler:

  • 1. kichik teretke kop chikish.

  • 2. kop ussash ,

  • 3. kop yemek yiyish (toqkuqning ichide achliq chikish)

  • 4. kop aghzi qurush

  • 5.halsizliq we tiz herip qelish

  • 6. kichide kop kichik teret qilish

  • ( 3 kop --- 1 az)



Az kurulghen( keyinki waqitlardiki) alametler

  • Az kurulghen( keyinki waqitlardiki) alametler

  • 1. kuzi tutuq kurush

  • 2. sewebi eniq bolmighan uruqlap kitish

  • 3. pat pat infeksiyon(yallughlunush) bolup qelish.

  • 4.vucutta pat pat kurulghen tire yallughi we qichishish .



Mushundak sewepler tupeylidin dohturhanigha kelgen kishilerde :

  • Mushundak sewepler tupeylidin dohturhanigha kelgen kishilerde :

  • Achliq qan shekiri >= 126 mg/dl

  • Toqluq qan shekiri >= 200 mg/dl

  • Shiker kisili (Diyabit) !!!



1. Yürek qan tumur kisellikleri



2. böbrek kiselligi (Nefropati)

  • 2. böbrek kiselligi (Nefropati)

  • ( böbrek iqtidari yetersizligi)



3. Neriwa yallughi ( Nöropati)

  • 3. Neriwa yallughi ( Nöropati)



Göz kiselligi(Retinopati)

  • Göz kiselligi(Retinopati)



-Turkiyede 7 milyon diyabit kisili bar.

  • -Turkiyede 7 milyon diyabit kisili bar.

  • - 2025 yiligha barghanda dunyada 380 milyon

  • diyabit kisili boldighanlighi perez qilinwatidu



Yemekke diqqet qilish (periz tutush)

  • Yemekke diqqet qilish (periz tutush)

  • Cheniqish !

  • dora bilen dawalash

  • - insulin’gha qarshi kilishken rezistans’ni azaytidighan

  • (metformin, glitazon)

  • - beta hujeyrisining insulin ishlepchiqirishini artirdighan

  • (glimeprid)

  • insulin qollinish (sunni insulin)

  • . Yengi tehnikilar (kök hüceyre)

  • -



1. chuqum pilanliq cheniqish kirek

  • 1. chuqum pilanliq cheniqish kirek

  • 2. eger bek simiz bolsingiz uruqlang!

  • 3. yimeklerge diqqat qilish,

  • meyve köktatlarni koprek yiyish

  • 4. 35 yashtin keyin chuqum her yilda eng az bir qetim dohturda tekshurtush kirek.

  • - Qan Besimi

  • - Qan Shikiri



Egeshkuchi kiselliklerning aldini elish uchun:

  • Egeshkuchi kiselliklerning aldini elish uchun:

  • 1. chuqum pianliq cheniqing

  • 2. qan shekiringizi kotrol astigha eling; buning uchun dorilarni yaki insulin’ni wahtida we toghra qollining. Qan shekiringiz qanche yuqiri bolsa bashqa kisellikler shunche tiz peyda boldu.

  • 3. chuqum göz dohturgha berip tekshurtup turung.

  • 4. qan besimingizni kontrol astigha eling

  • 5. qan kolestrol’ni tekshurtung we kontrol astigha eling

  • 6. elektrokardiorgafi (EKG)

  • 7. putuingizni ozingiz tekshurup turung. Bu bek muhim !

  • (Diyabitik Put)



1. az az ,pat pat tamaq yeng.

  • 1. az az ,pat pat tamaq yeng.

  • 2. tamaq pishurghanda: hoda, yaghsiz, qizartish ,suda pishurush eng uyghun.

  • !!Yaghqa qorup pushurmang!!

  • 3. Chay shekiri, hesel, murabba, kek, chikolatta’din uzaq turung.

  • 4. Yaghliq göshni az yeng.

  • 5. Az tuz qollining



!

  • !




Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling