Tarix fakul’teti "Milliy g‘oya va ma’naviyat asoslari"


Download 5.18 Kb.
Pdf просмотр
bet1/27
Sana04.04.2018
Hajmi5.18 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tarix fakul’teti 
“Milliy g‘oya va ma’naviyat asoslari” 
kafedrasi” 
“Jahon siyosiy - mafkuraviy ta’limotlar 
tarixi” 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
5141500  Milliy  g‘oya,  ma’naviyat 
asoslari va нuquq ta’limi 
TOSHKENT    2015
 

 

О‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI  
OLIY VA О‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI 
 
NIZOMIY NOMIDAGI  
TOSHKENT DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI 
 
“Milliy g‘oya va ma’naviyat asoslari”  kafedrasi  
“Jahon siyosiy – mafkuraviy ta’limotlar tarixi”  
fanidan 
 
О‘QUV – USLUBIY  MAJMUA 
 
 
 
Bilim sohasi:  100000 - Ta’lim 
Ta’lim sohasi:140000- О‘qituvchilar tayyorlash va pedagogika fani  
Bakalavriat yо‘nalishi: 5111600 – Milliy g‘oya,  ma’naviyat asoslari va     
 
huquq ta’limi
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
TOSHKENT – 2015 

 

 
 «Milliy g‘oya va ma’naviyat asoslari » kafedrasi 
 
«Jahon siyosiy - mafkuraviy ta’limotlar tarixi » 
fanidan  
 
О‘QUV – USLUBIY  MAJMUA 
     
 
Ushbu  о‘quv-uslubiy  majmua    “Jahon  siyosiy  -  mafkuraviy  ta’limotlar 
tarixi” fani bо‘yicha yaratilgan bо‘lib,  unda mazkur fanning о‘quv dasturi, ishchi 
dasturi,  ma’ruza  mashg‘ulotlarining  ta’lim  texnologiyasi    va  seminar 
mashg‘ulotlarining ta’lim texnologiyasi jamlangan. 
          Mazkur  о‘quv-uslubiy  majmua  oliy  о‘quv  yurtlarining  bakalavr  ta’lim 
yо‘nalishi  talabalari uchun mо‘ljallangan.   
 
 
 
 
Tuzuvchilar:        Katta о‘qituvchi          A.Norboyev 
                                                       О‘qituvchi  X. Aхmedova                            
 
 
 
 
Taqrizchilar:            s.f.n. O.Sirojov 
                                                                  katta o’qituvchi  U.Musayev 
 
 
 
 
O‘quv-uslubiy majmua  Nizomiy nomidagi TDPU  O‘quv uslubiy 
kengashining 2015__ yil __  ___________dagi ___-  sonli qarori bilan  tavsiya 
etilgan. 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
 
 
 

 

 
 

 

 
 
 
 

 

USLUBIY    MAJMUA   MUNDARIJASI 
 
 
     1.“ Jahon siyosiy - mafkuraviy ta’limotlar tarixi” fani bо‘yicha  
  
 ishchi  dastur.................................................................................. 
    2.  Ta’lim texnologiyalar ishlanmasi................................................... 
2.1 Leksiya mashg‘ulot mavzulari bо‘yicha............................................     
2.2.Seminar mashg‘uloti mavzulari bо‘yicha..........................................      
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
 

 
10 
                 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
11 
 
KIRISH 
Jahon siyosiy mafkuralarni ijtimoiy-tarixiy hodisa sifatidagi mohiyatini 
ochib berish, mafkuralar genezisi, shakllanishi va rivojlanishi qonuniyatlarini 
yoritish dasturdan ko‘zlangan asosiy maqsadni tashkil etadi. Ushbu maqsad jahon 
siyosiy mafkuralari tarixi fanining boshqa ijtimoiy-gumanitar fanlar bilan 
aloqadorligini ko‘rsatish, insoniyat tarixida, tsivilizatsiya rivojida muhim o‘rin 
tutgan muayyan mafkuralarning mazmunini ochib berish kabi vazifalarni 
bajarishni taqazo etadi.  
Jahon  siyosiy  mafkuralari  tarixi  fani  tarix,  falsafa,  sotsiologiya, 
siyosatshunoslik,  huquqshunoslik  kabi  ilmiy  bilimlar  sohalari  bilan  o‘zaro 
aloqadordir. 
Jahon  siyosiy  mafkuralari  tarixi  fanini  o‘qitish  jarayonida  klaster,  aqliy 
hujum,  guruhlarga  bo‘lish,  FSMU,  suhbat-debat,  bahs  munozara,  bumeran  kabi 
zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalaniladi. 
1.1
 
Fanning o‘qitishdan maqsad va vazifalar. 
-
 
Jahon-siyosiy mafkuraviy ta’limotlar tarixini har tomonlama talabalarga 
tushuntirish;  
-
 
Talaba–o‘quvchilar  ongida  jahon  mafkuraviy  ta’limotlari  boyicha 
tushuncha shakllantirilishi va har tomonlama etuk fuqaroni tarbiyalash
-
 
Jahon  siyosiy-mafkuraviy    ta’limotlar  tarixini    o‘qitishning  o‘ziga  xos 
xususiyatlari,  metodlari,  vositalari,  dars  va  uning  turlari  va  tuzilishini 
o‘rgatish; 
-
 
Dars  davomida  turli  manba  va  dabiyotlardan  foydalanish  metodikasini 
o‘rgatish.   
 
1.2  Jahon siyosiy mafkuraviy ta’limotlar tarixi fanini o‘qitish 
metodikasi fani boyicha talabalar bilimlari va ko‘nikmalariga qoyiladigan 
talablar
- jahon siyosiy-mafkuraviy ta’limotlar tarixining tuzilishi va vazifasini 
bilish; 
 O‘qitishning turli usul va vositalarini o‘zlashtirish; 
-
 
Dars jarayonini tashkil qilish mahoratini o‘zlashtirish; 
-
 
O‘qitishning tashkil qilishda unumli metodlarni qo‘llay bilish; 
-
 
Nazariy bilimlarni amaliyotda qo‘llashni bilish; 
-
 
jamiyat  taraqqiyotida  jahon  siyosiy  mafkuraviy  ta’limotlar  tarixining 
ahamiyatini  tushunish  va  ularni  turmushga  tadbiq  etishga  erishish 
malakasiga ega bo‘lishi kerak. 
1.3 Jahon siyosiy mafkuraviy ta’limotlar tarixini o‘qitish metodikasi 
fanining boshqa fanlar bilan bog‘liqlgii: Ushbu fan tarix o‘qitish metodikasi, 
o‘zbek adabiyot o‘qitish metodikasi, ma’naviyat asoslari, etika, estetika, 
madaniyatshunoslik, politologiya, sotsiologiya, milliy g‘oya, milliy mafkura, 
g‘oyalar falsafasi fanlari bilan aloqada. 

 
12 
 
1.4. Fanning hajmi. 
 
№ 
Mashg‘ulot turi 
Ajratilgan soat 
Semestr  

Nazariy  
30 
               7 

Amaliy (laboratoriya) 
 
 

Seminar 
28 
 

Kurs ishi (loyixalash) 
 
 

Mustaqil ish 
 50 
 
 
Jami 
 108 
 
 
II. Asosiy qism 
2.1.  Nazariy    mashg‘ulotlar  mavzulari,  mazmuni  va  ularga  ajratilgan 
soatlar 
 
№ 
Mavzular mazmuni  
Nazariy mashg‘ulotning  
maqsadi 

1. 
“Jahon 
siyosiy 
mafkuralari 
ta’limotlar  tarixi”  o‘quv  fanining 
predmeti, maqsad va vazifalari.  
Mafkuralar  tarixi  fanining  tadqiqot 
ob’ekti va predmeti. Fanning o‘ziga 
xos  xususiyati,  tadqiqot  usullari  va 
nazariy-metodologik 
masalalari. 
Siyosiy 
mafkuralar 
va 
siyosiy 
amaliyot  o‘rtasidagi  munosabat. 
Qadimgi 
Sharq-insoniyat 
sivilizatsiyasining 
beshigi.   
Dastlabki  davlatlar,  siyosiy-huquqiy 
qarashlar  va  ilk  mafkuralarning 
Sharqda 
vujudga 
kelishining 
ob’ektiv  sabablari.  Diniy–mifologik 
dunyoqa 
rash 
asosida 
siyosiy 
mafkuralar  shakllanishi.  Shumer  va 
Akkadda  siyosiy  fikr,  hukumron 
mafkura  хususiyatlari.  Xammurapi 
qonunlari  –  Bobil  mafkurasining 
huquqiy  manbayi.  Qadimgi  misr 
davlatchiligining  g‘oyaviy  asoslari 
va  mafkuraviy  negzlari.  Rasmiy 
ideologiya xususiyatlari.
 
       Talabalarni 
jahon 
siyosiy  mafkuralari  tarixi 
o‘quv  fanining  predmeti  va 
vazifalari 
bilan 
tanishtirish.Kishilar 
safarbarlikka  chorlagan  ilk 
davr 
mafkuralari 
va 
ularning g‘oyaviy asoslarini 
yoritish 


 
13 
2. 
Qadimgi va о‘rta asrlarda 
Janubiy va Sharqiy Osiyo 
mamlakatlarida mafkuraviy 
yо‘nalishlar va oqimlar 
Hindistonda 
ilk 
davlatlar. 
Oriylar  istilosi,  uning  hind  jamiyati, 
siyosiy  fikr  va  rasmiy  ideologiyalar 
mazmunini  belgilashdagi  ahamiyati. 
Braxmanizm 
mohiyati. 
Upanishadalarda 
barxmanizm 
ideologiyasi  rivojlantirilishi.  «Manu 
qonunlari»  ning  ideologik  funksiyasi. 
Buddaviylikning 
braxmanizmga 
munosabati. 
Qadimgi 
Xitoyda 
g‘oyaviy-siyosiy 
qarashlar, 
davlat 
mafkurasining 
xususiyatlari. 
Konfusizmning  paternalistik  xarakteri.  
Daosizmning 
ijtimoiy-siyosiy 
mohiyati. 
Mo-Szi 
sotsial 
ideali. 
Legistlar mafkurasi, undagi oqimlar.    
Hindistonda 
IV-VI 
asrlarda 
feodalizm 
mafkurasi. 
Kastachilik 
tartiblari.  Hindistonga  islomning  kirib 
kelishi. 
Mafkuraviy 
sohada 
braxmanizmning 
yetakchiligi. 
Buddaviylik nufuzi pasayishi. Indiuzm 
ideologiyasi. Shankara ta’limoti. Ilk va 
sо‘nggi 
bxakti, 
uning 
ijtimoiy 
mohiyati, 
targ‘ibotchilari. 
Diniy 
islohatchilik  adeologlari.  Boburiylar 
davrida mafkuraviy hayot. Xitoyda III-
IV 
asrlarda 
mafkuraviy 
soha 
Kо‘chmanchilar 
istilosi. 
Xan 
sulolasida  konfusiyachilik  mafkurasi. 
Dao  sektalari  mistikasi,  buddaviylik 
ravnaqi.  Neokonfusizmning  hukmron 
mafkuraga 
aylanishi. 
Yaponiyada 
siyosiy 
fikr, 
rasmiy 
mafkura 
xususiyatlari. 
Konfusiyachilik 
va 
buddaviylikning  hukmron  mafkuraga 
aylanishi. 
Aksilfeodal 
mafkuraviy 
oqimlar.  
Talabalarga  Qadimgi  Xitoy 
va 
Hindistonda 
jamiyat 
mafkurasi 
darajasiga 
ko‘tarilgan 
siyosiy 
mafkuralar 
bilan 
tanishtirish. 

3. 
Qadimgi Gretsiyada siyosiy 
mafkuralar. Ellinizm davri 
mafkurasi 
Talabalarga Yunon polislari 
manfaatlarini  ifoda  etgan 
aristokratik  va  demokratik 


 
14 
Ilk  yunon  davlatlari  va  antik  davr 
siyosiy 
mafkuralari 
tarixidagi 
davriylik. 
Polis-davlatchilik 
sistemasining  g‘oyaviy  asoslari, 
quldorlik  demokratiyasi  mafkurasi. 
Gomer va Geosiod asarlarida siyosiy 
masalalar.  «Yetti  donishmand». 
Solon 
islohotlari, 
Afina 
demokratiyasi. 
«Pifogorchilar 
ittifoqi»  doktrinasi.  Geraklitning 
siyosiy 
qarashlari. 
Quldorlik 
demokratiyasi 
rivojlangan 
va 
inqirozga  uchragan  davr  mafkurasi. 
Demokritning  siyosiy  qarashlari. 
Sofistlar 
ta’limoti. 
Siyosiy 
mafkuralar 
rivojida 
Platon 
va 
Aristotel ta’limotining ahamiyati. 
Yunon polis-davlatlari, quldorlik 
demokratiyasining  inqirozi  va  uning 
mafkuralardagi in’ikosi. Ellinizm davri 
ideologiyasi g‘oyalari, kosmopolotizm, 
apolitizm,  demokratik  qadriyatlarning 
qadrsizlanishi,  monarxistik  qarashlar 
kuchayishi.  Epikurchilikda  ijtimoiy 
shartnoma, 
qonuniylik 
mavzulari 
о‘zgaruvchan  adolat  konsepsiyasi. 
Stoizmning  mafkuraviy  funksiyasi. 
Polibiy ta’limoti va uning Rim siyosiy 
–huquqiy mafkuralari rivojiga ta’siri. 
ruxdagi  mafkuralar,  Yunon 
va 
yunon 
polislarida 
vujudga 
kelgan 
siyosiy 
mafkuralar 
moxiyatini 
yoritish   
4. 
Qadimgi Rim ideologiyasi 
 
Lotin 
sivilizatsiyasining 
g‘oyaviy-
ma’naviy asoslari, uning taraqqiyotida 
mafkuraviy 
faktorning 
roli. 
Rim 
huquqi-Qadimgi  Rim  ideologiyasining 
huquqiy 
manbai. 
Patritsiylar 
va 
pleybeylar, 
qullar 
va 
quldorlar, 
optimatlar  va  populyalar,  boylar  va 
kambag‘allar 
 
manfaatlarining 
mafkuralarda  ifodalanishi.  Aka-uka 
Graxlar  siyosiy  g‘oyalari.  L.Kar-
quldorlik  demokratiyasi  ideologi.  Rim 
stoiklari  va  yuristlarining  siyosiy 
g‘oyalari. 
Qadimgi 
Rim 
 


 
15 
mafkuralarining 
insoniyat 
tarixida 
tutgan о‘rni va roli. 
5. 
Xristian ideologiyasining 
vujudga kelishi 
Xristianchilik 
genezisi. 
Ilk 
xristian  jamoalari  ideologiyasi,  uning 
asosiy tamoyili. Apostollar faoliyati va 
cherkov  institutining  shakllanishi.  II 
asrda 
xristian 
ideologiyasidagi 
о‘zgarishlar.  Yeretiklar  mafkurasi. 
Tertullian  va  Avgustin  ta’limotining 
xristian 
mafkurasi 
shakllanishidagi 
roli. Avgustin teokratiyasi. 
Talabalarga 
xristianchilik 
genezisi, 
ilk 
xristian 
jamoalari 
ideologiyasi, 
uning 
asosiy 
tamoyili, 
apostollar 
faoliyati 
va 
cherkov 
institutining 
shakllanishi, 
II 
asrda 
xristian 
ideologiyasidagi 
о‘zgarishlar, 
yeretiklar 
mafkurasi  haqida  ma’lumot 
berish.   

6. 
Yaqin va О ‘rta Sharq 
mamlakatlarida diniy-siyosiy 
mafkuralar 
Yaqin 
va 
О‘rta 
Sharqda 
quldorlik 
davlatlari 
va 
feodal 
munosabatlari. 
Sharq 
despotiyasi 
xususiyatlari. Eronda zardushtiylikning 
hukmron 
mafkuraga 
aylanishi. 
Zardushtiylikda 
ijtimoiy-siyosiy 
muammolar. 
Moniy 
ta’limotining 
ijtimoiy 
mohiyati. 
Mazdakiylar 
mafkurasi. 
Vizantiyada 
xristian 
dinining 
hukmron 
mafkuraga 
aylanishi. 
Imperiya 
doktrinasi, 
vizantizm  xususiyatlari.  Feodalizm 
ideologiyalari. Yeretiklar mafkurasi. 
Talaba  yoshlarga  Yaqin  va 
О‘rta  Sharqda  quldorlik 
davlatlari 
va 
feodal 
munosabatlari, 
Sharq 
despotiyasi 
xususiyatlari, 
Eronda 
zardushtiylikning 
hukmron 
mafkuraga 
aylanishi  mohiyatini  yoritib 
berish.   

7. 
Islom mafkurasi va arab-
musulmon siyosiy fikri 
Islom  mafkurasi va uning g‘oyalari. 
Arab  xalifaligi  ekspansiyasi,  islom 
mafkurasining 
mustahkamlanishi. 
Islomda  insonparvarlik  g‘oyalari, 
gumanistik 
qadriyatlar 
va 
demokratik  unsurlar.  Qur’oni  karim 
va  Hadislarda  hokimiyat  masalalari. 
Rasmiy 
islom 
va 
xalifalik 
hokimiyati.  Sunniylik  va  shialik, 
xorijiylar, 
islomiylar, 
Qarmatlar 
mafkurasi. 
Al-Ma’ariy 
xalifalik 
xususida. 
«Sof 
birodarlar» 
mafkurasi. 
Tasavvufning 
Talabalarga 
islom 
mafkurasi 
va 
uning 
g‘oyalari.  Arab  xalifaligi 
ekspansiyasi, 
islom 
mafkurasining 
mustahkamlanishi,  islomda 
insonparvarlik 
g‘oyalari, 
gumanistik  qadriyatlar  va 
demokratik 
unsurlar, 
Qur’oni 
Karim 
va 
Hadislarda 
hokimiyat 
masalalarini yoritib berish. 


 
16 
mafkuraviy  funksiyasi.  Nizom  ul-
mulkning  «Siyosatnoma»  asarining 
g‘oyaviy-siyosiy  mazmuni. Ispaniya 
va  Mag‘ribda  siyosiy  fikr.  Ibn 
Tufayl  roman-utopiyasida  siyosiy 
masalalar. Ibn Rushd qarashlari. Ibn 
Xaldun gumanizmi.
 
8. 
О‘rta asrlarda G‘arbiy Yevropada 
mafkuraviy jarayonlar 
 
О‘rta 
asrlarda 
G‘arbiy 
Yevropada 
ijtimoiy-iqtisodiy 
va 
siyosiy-ma’naviy 
hayot. 
Feodal 
tarqoqlik,  feodalizm  ideologiyasi  va 
markazlashgan  cherkov  hokimiyati. 
О‘rta  asrlarda  g‘oyaviy  qarama-
qarshilik, 
mafkuraviy 
kurashlar 
xususiyatlari.  Papa  hokimiyati  va 
sxolastika  hukmronligi.  «Erkinlikning 
buyuk  xartiyasi»  ,  uning  ta’limotining 
katolik  cherkovi  uchun  mafkuraviy 
ahamiyati. 
U.Okkam 
siyosiy 
qarashlari, 
uning 
papachilikka 
munosabati. Pyer Abelyarning cherkov 
ideologiyasi, 
ortodoksal 
sxolastika 
munosabati. Yeretiklar mafkurasi.  
Renessans 
ideologiyasining 
mazmun-mohiyati.  G‘arbiy  Yevropada 
ma’naviy-madaniy  о‘zgarishlar  va 
Renessans 
markazlari. 
Italyan 
gumanizmi 
ideologlari. 
D.Aligyeri 
gumanistik 
dunyoqarashi. 
F.Petrarkaning 
Rim 
respubilkasiga 
munosabati.  Pikko  Della  Mirandola 
gumanizmi.  Byurgerlar  ideologiyasi, 
uning  asosiy  xususiyatlari.  Paduyalik 
Marsiliy siyosiy qarashlari. 
О‘rta 
asrlarda 
G‘arbiy 
Yevropada 
ijtimoiy-
iqtisodiy 
va 
siyosiy-
ma’naviy  hayotni,  Feodal 
tarqoqlik, 
feodalizm 
ideologiyasi 
va 
markazlashgan 
cherkov 
hokimiyati,  О‘rta  asrlarda 
g‘oyaviy  qarama-qarshilik, 
mafkuraviy 
kurashlar 
xususiyatlarini  talabalarga 
tushuntirib berish. 

9. 
Reformatsiya  va  undan  keyingi 
davrlarda 
Yevropa 
ideologiyasi, 
undagi yо‘nalishlar va oqimlar. 
«Reformatsiya 
davri» 
tushunchasi.  Reformatsiya  markazlari. 
Rim  katolik  cherkovi  mafkurasining 
inqirozi.  Reformatsiya  harakatining 
Reformatsiya 
mafkurasi, 
undagi yo‘nalishlar, oqimlar 
uni  harakatga  keltiruvchi 
kuchlar  haqida  ma’lumot 
berish 


 
17 
ijtimoiy 
tarkibi, 
harakatlantiruvchi 
kuchlari, 
nazariyotchilari. 
Reformatsiyadagi  mafkuraviy  oqimlar. 
Protestantizm  mafkurasi.  M.Lyuter 
diniy 
islohatchiligi. 
T.Myunser 
g‘oyalari. 
Kalvinizmda 
diniy 
va 
dunyoviy  hokimiyat,  vijdon,  e’tiqod 
erkinligi  masalasi.  Lyuteranchilik  va 
kalvinizmning 
kapitalizm 
ideologiyasida 
tutgan 
о‘rni. 
Markazlashgan  davlatchilik  mafkurasi, 
uning  nazariyotchilari.  N.Makiavelli 
g‘oyalari. 
J.Boden 
davlat 
va 
suverenitet haqida. 
Sotsializm 
genezisining 
obyektiv 
va 
subyektiv 
omillari. 
Sotsialist-mutafakkirlarning 
xususiy 
mulkchilik, 
feodal 
tabaqachilikka 
munosabati. 
Mulk 
umumiyligi, 
odamlarning  moddiy  tengligi  va  «odil 
davlat»  g‘oyalari.  T.Mor  sotsial 
upotizmi. 
«Utopiya» 
asarining 
g‘oyaviy-siyosiy 
mazmuni. 
T.Kampanellaning  «Quyosh  shahri» 
asarida 
ideal 
davlat 
tuzulishi. 
Sotsialist-mutafakkirlar  ijodida  inson 
qadr-qimmati, 
shaxs 
mustaqilligi 
g‘oyasiga 
e’tiborsizlik, 
nazariy 
kollektivizm, 
shaxsning 
davlat 
tomonidan mahv etilishi. 
10. 
Yevropa 
mamlakatlaridagi 
siyosiy mafkuralar rivoji 
Gollandiyada 
feodal 
absolyutizm, 
katolitsizm 
inqirozi. 
Gollandiyada 
inqilobiy 
mafkura 
mazmuni. 
Burjua-dvoryanlar 
va 
«oranjistlar»  ideologiyasi.  Siyosiy-
falsafiy 
fikrning 
teologiya, 
diniy 
dogmatizm 
va 
katolik 
cherkovi 
mafkurasining tazyiqiga qarshi kurashi 
G.Gorsiyning  siyosiy-huquqiy  fikr, 
siyosiy  mafkuralar  tarixidagi  о‘rni. 
B.Spinoza  gabiiy  huquq  nazariyasi, 
uning mafkuraviy ahamiyati.  
XVII 
asr 
о‘rtalarida 
Talabalarga 
Yevropa 
mamlakatlaridagi 
siyosiy 
mafkuralar  rivoji  haqida 
tushuntirish.  


 
18 
burjuaziyaning  yangi  dvoryanlar  bilan 
ittifoqni, 
monarxiya, 
feodal 
va 
cherkovga  qarshi  kurash.  Feodalizm 
ideologlari.  Independentlar,  levellerlar 
va diggerlar ideologiyasi. T.Gobbsning 
g‘oyalari. 
J.Russo 
radikalizmi. 
Utopistik sotsializm iyeologlari. 
Fransiyadagi 
feodal-
absolyutistik 
tuzum 
ag‘darilishi. 
«Erkinlik,  tenglik  va  birodarlik» 
g‘oyalari.  Fransuz  inqilobining  G‘arb 
Yevropadagi  mafkuraviy  jarayonlarga 
ta’siri. Royalistlar, Konstitusionalistlar, 
jirondistlar 
va 
yakobinchilar 
mafkurasi. 
Yakobinchilarning 
mafkurasining 
radikal 
demokratik 
mazmuni.  M.Robespyer,  J.P.Marat, 
J.J.Danton 
va 
L.A.Sen-Jyust 
qarashlari. 
G.Babyof    g‘oyalari. 
Bonapartizm  ideologiyasi.  «Grajdan 
(Napaleon)  kodeksi»  Restavratsiya 
davri mafkurasi.  
Germaniyada  feodal  tarqoqlik 
sharoitida 
ma’rifatparvarlik 
mafkurasining  xususiyatlari,  undagi 
oqimlar.  Tabiiy  huquq  doktrinasining 
sistemalashtirilishi.  Siyosiy  nazariya 
sekulyarizatsiyasi. 
X.Tomaziyning 
siyosiy-huquqiy 
qarashlari. 
X.Volf 
g‘oyalari.  I.Knutsenning  inqilobiy 
g‘oyalari. 
G.E.Lessin 
gumanizmi. 
XVIII  asrda  Italiyada  krepostnoy-
absolyulistik  tartiblar.  Va  mafkuraviy 
soha  xususiyatlari.  Ma’rifatparvarlik 
harakati  ideologlari.  J.Viko  tarixiy 
konsepsiyasi. 
Chyubekkaria 
gumanistik  dunyoqarashi.  Germaniya 
va 
Italiyada 
ma’rifatparvarlik 
ideologiyasining 
umumevropa 
ahamiyati. 
11. 
XVIII-XIX 
asrlarda  G‘arbiy 
Yevropa  va  Rossiyadagi  mafkuraviy 
yо‘nalishlar va oqimlar 
G‘arb  Yevropada  kapitalistik 
munosabatlar  taraqqiy  etishi,  ijtimoiy 
Talabalarga 
XVIII-XIX 
asrlarda  G‘arbiy  Yevropa 
va  Rossiyadagi  mafkuraviy 
yо‘nalishlar  va  oqimlar 
mohiyatini  yoritib berish 


 
19 
hayot  demokratlashishi.  Mafkuraviy 
sohada  liberalizm  mavqei.  Fransuz 
liberalizmi. 
B.Konstan 
nazariyasi. 
A.Tokvil 
konsepsiyasi. 
Ingliz 
liberalizmi. 
I.Bentam 
utilitarizmi. 
J.S.Mill g‘oyalari. Germaniyada liberal 
mafkuralar. 
V.fon 
Gumbold 
konsepsiyasi. 
L.Shteyn 
dotrinasi. 
Sotsializm 
ideologlari. 
O.Kont 
sotsiokratiyasi. 
XIX  asrning  ikkinchi  yarmida 
bozor  munosabatlari  rivoji,  aholi 
qatlamlarining  siyosiy  jarayonlarga 
tortilishi. 
Burjua 
tartiblari 
va 
sotsialistik  о‘zgarishlar  tarafdorlari 
о‘rtasidagi  g‘oyaviy  qarama-qarshilik, 
mafkuraviy 
kurash. 
R.Mering 
konsepsiyasi. 
Esmen 
liberalizmi. 
Nekantchilarning  siyosiy  qarashlari. 
G.Spenser  siyosiy  g‘oyalari.  F.Nitsshe 
ta’limotining mafkuraviy funksiyasi. 
Dvoryanlar 
monarxiyasi, 
imperiya  mafkurasining  shakllanishi. 
Burjuaziya 
manfaatlarining 
mafkuraviy  sohada  ifodalanishi.  Rus 
ma’rifatparvarlik 
ideologiyasi 
manbalari  S.Desnitskiy,  Y.Kozelskiy 
g‘oyalari.  Dehqonlar  harakati  va 
siyosiy 
talablari 
A.Radishchev- 
inqilobiy 
demokratizm 
mafkurasi 
asosichisi. 
M.Speranskiy 
islohatlarining 
g‘oyaviy 
negizi. 
Karamzining  dvoryanlar  mafkurasini 
rivojlantirishi. 
Dekabristlar 
ideologiyasi. 
P.Pestelning 
«Rus 
haqiqati», 
A.Muravyovning 
konstitusiya loyihasi. Slavyanofillar va 
g‘arbchilar mafkurasi. 
12. 
Sharqiy va Janubiy Osiyo hamda  
musulmon mamlakatlarida siyosiy fikr 
va mafkuralar 
 
XX  asr  boshlarida  Xitoyda 
milliy-ozodlik 
mafkurasi. 
Xitoy 
inqilobining 
g‘oyaviy 
negizlari. 
Sharqiy  va  Janubiy  Osiyo 
hamda 
 
musulmon 
mamlakatlarida  siyosiy  fikr 
va 
mafkuralar 
haqida 
talabalarga 
ma’lumot 
berish. 


 
20 
Gomindanchilar  mafkurasi.  «Madaniy 
inqilob»  ning  g‘oyaviy  mazmuni. 
«Xitoycha 
sotsializm» 
mafkurasi. 
Hindistonda  milliy-ozodlik  mafkurasi. 
Gandizm 
ideologiyasi, 
uning 
evolyusiyasi. 
«Qо‘shilmaslik» 
mafkurasi. 
Yaponiyada 
Meydzi 
islohatchiligi 
Yaponiya 
harbiy 
salohiyatining 
kuchayishi, 
ijtimoiy 
hayot  militarlashuvi,  rasmiy  davlat 
mafkurasining  agressiv,  shovinistik 
mazmuni.  «Yamato  ruhi»,  yaponizm 
mafkurasi.  Jahon  urushidan  keyin 
Yaponiyada 
demokratik 
oriyentatsiyadagi mafkuralar. 
XIX  asr  va  XX  asrlarda  Sharq 
mamlakatlarida 
G‘arbiy 
Yevropa 
ekspansiyasi.  Islomiy  jamiyatlarning 
ijtimoiy 
taraqqiyotidagi 
orqada 
qolishining 
g‘oyaviy 
sabablari, 
mafkuraviy  omillari.  Turkiya,  Misr, 
Suriya,  Iroq  Yaqin  Sharqda  g‘oyaviy-
siyosiy 
jarayonlar. 
Milliylik, 
parlamentarizm  va  konstitusionalizm 
mafkuralari. 
Islom 
Reformatsiyasi 
g‘oyalari, 
sotsial 
ideallari. 
Panislomizm 
mafkruasi. 
«Islom 
M.K.Otaturk,  J.Al-Afg‘oniy,  M.Abdo, 
M.Iqbol  siyosiy  g‘oyalari.  Sionizm 
ideologiyasi. «Buyuk isroil» g‘oyasi va 
uning amaliyoti. 
13. 



Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling