Tarqatmamateria L


Download 1.11 Mb.
bet5/6
Sana09.10.2019
Hajmi1.11 Mb.
1   2   3   4   5   6
1-ilova.Truboprovodlardagi mahalliy to’siqinlarning gidravlik qarshilik koeffisentlari.

4-Amaliy mashg‘ulot

Mavzu: Nasos stansiya gidrobo‘g‘ini sxemasini va tarkibini tanlash.Nasos stansiyani loyihalash uchun dastlabki ma’lumotlardan foydalanib suv sarfini aniqlash.

4.1. Mashinali suv ko‘tarish gidrotexnik inshooti deb sug‘orish tizmini suv bilan ta’minlovchi inshoot va jihozlar kompleksiga aytiladi.

Mashinali suv ko‘tarish gidrotexnik tarmog‘i sxemalari, 3 turga bo‘linadi va ular quyidagilar.



  1. Nasoslar gorizantal val bilan stansiya binosi chuqirlashtirilgan, er ustida ko‘tarish balandligi H >5 metrdan ortiq.

  2. Nasoslar vertikal val bilan stansiya binosi blokli yoki kamerali bosim H<5 metrdan ko‘p bo‘lganda.

  3. Nasoslar vertikal val bilan stansiya binosi blokli H<5 metrdan ko‘p bo‘ladi.




1 – rasm. Nasos stansiya gidrotexnik sxemasi




1 – Suv manbasi (Daryo, kanal, kul, suv ombori, er osti suvlari)

2 – Suv olish inshooti

3 – Suv olib kelish kanali

4 – Tindirgich

5 – Avan kamera

6 – Nasos kameralari




7 – So‘rish quvuri

8 – Nasos stansiya binosi

9 – Nasos agregati

10 – Har bir nasosning bosimli quvuri

11 – Umumiy bosim quvuri

12 – Bosimli hovuz

13 – Mashina kanali.


O- o‘qiy nasos

V - vertikal markazdan qochma nasos

D - ikki tomonlama kirivchi gorizontal markazdan qochma nasos.

1.Nasos stansiya binosini daryo yoki kanal uzanidan uzoqiroqdan olinadi sababi uzan har qanday sharoit bo‘lishi mumkin er yumshoqligi tufayli bino chukishini inobotga olib, nasoslarni o‘rnatish, ularni ekspluatatsiya qilish va nasoslarni bir maromda ishlashiga sharoit yaratish maqsadida suv oluvchi inshoot daryo yoki kanal uzanidan olinadi.

2. Suv olib keluvchi kanal yoki quvurlar bo‘lishi mumkin, quvurlar
qimmatligi sababli va kelayotgan suvlar loylari chukishini inobatga olib kanal
quriladi.

3. Avan kamerani qurishdan maqsad suv olib keluvchi kanal o‘rtasidan suv


tez kelayotgan suvlarni so‘ndirish uchun bloklar qo‘yilishi, kanal chetida sirpanib
oqishi natijasida har qanday yo‘qolishlarni inobatga olib avankamerada bir
xil suvni tashkil qilish maqsadida quriladi. Avankamerada ham loy suvlar
cho‘kishi inobotga olinadi.

4.Nasos stansiyasi binosi quriladi, nasoslar o‘rnatiladi, nasoslarni


remont qilish maqsadida kranlar o‘rnatiladi.

“O”va “B” - turli nasoslarda blokli va kamerali turli nasoslar kabi qilinadi, bo‘larda so‘rish quvurlari bo‘lmaydi.


2-rasm: “D” turdagi gorizontal markazdan qochma nasoslar bilan jihozlangan nasos stansiyasining inshootlar gidrobo‘g‘ini sxemasi.



1 – Suv manbasi (Daryo, kanal, kul, suv ombori, er osti suvlari)

2 – Suv olish inshooti

3 – Suv olib kelish kanali

4 – Tindirgich

5 – Avan kamera

6 – Nasos kameralari




7 – So‘rish quvuri

8 – Nasos stansiya binosi

9 – Nasos agregati

10 – Har bir nasosning bosimli quvuri

11 – Umumiy bosim quvuri

12 – Bosimli hovuz

13 – Mashina kanali.




5-Amaliy mashg‘ulot

Mavzu:Keltiruvchi va uzatuvchi kanallarning gidravlik hisobi.Nasosni hisobli suv sarfi,bosimi va sonini aniqlash.

5.1.Kanalning ko‘ndalang kesimini trapetsiya shaklida qabul qilamiz, kanal tubining kengligini Gerishkan formulasi orqali aniqlaymiz.Kanaldagi suvning chuqurligiga ixtiyoriy qiymat berib gidravlik jadval va ishchi grafigini quramiz. Qmax =5,4 m3/s



bk= (1,2 + 1,4) * = 1,2* = 4,16 m

Olingan miqdorni kam tomonga qarab standardga mos qilib yaxlitlaymiz.



bst.=1,0; 1,5; 2; 2,5; 3; 3,5; 4; 4,5; 5; 6; 6,5; 7; 7,5; 8. (m)

Hisob-kitob ishlari tanlash usuli bilan olib boriladi

Kanal tubining enini vk= 4 metr qilib oldim.

a) Hisobli suv sarfi – qilib eng ko‘pi suv istemol qilinayotgan davirdagi “Q” hisoblanadi Qmax =5,4 m3/s (1-jadvaldan olinadi)

Ammo holokat davrini hisobga olib qabul qilingan suv sarfini (Qmax) 20% ga ko‘paytiramiz: Demak.

Qhis. = 1,2* Qmax = 1,2 * 5,4 = 6,48 m3/s

b) Kanalni g‘adur-budurlik koeffitsenti n ni suv sarfi va tuproq turiga qarab yordamchi jadvaldan olamiz.



Qk = 1,0..... 25 m3/s gacha bo‘lganda va yopishqoq yoki qumli tuproqli erlar uchun n =0,0225 ga teng. Demak, Qk = 6,48 m3/s - n =0,0225 ga teng.

v) Kanal devorlarining qiyaligi m ni ham suv sarfi va tuproq turiga qarab yordamchi jadvaldan olamiz.



Qk = 1,0..... 25 m3/s gacha bo‘lganda qumli tuproqli erlar uchun mk = 1 ga teng.

Qk = 6,48 m3/s - mk = 1

g) Kanal tubining nishabligini quydagicha qabul qilamiz. ik=0,0002 qabul qildim.

ik=0,0002-0,0005

g) Har xil suv sarfida kanaldagi suv chuqurligini tanlash orqali aniqlanada. Kanalning gidravlik elementlarni quyidagi formulalar yordamida aniqlaymiz.

Ko‘ndalang kesim yuzasi hi = 0,5; 1; 1,5; 2; 2,5; 3.

1) = (vk + m*hi)*hi = (4+1*0,5)*0,5 = 2,25 m2

2) = (vk + m*hi)*hi = (4+1*1)*1 = 5 m2

3) = (vk + m*hi)*hi = (4+1*1,5)*1,5 = 8,25 m2

4) = (vk + m*hi)*hi = (4+1*2)*2 = 12 m2

5) = (vk + m*hi)*hi = (4+1*2,5)*2,5 = 16,25 m2

6) = (vk + m*hi)*hi = (4+1*3)*3 = 21 m2

Xo‘llangan peremetr yuzasi hi = 0,5; 1; 1,5; 2; 2,5; 3.



1)i = vk + 2*h* = 4+2*0,5*(1+12) = 6 m

2)i = vk + 2*h* = 4+2*1*(1+12) = 8 m

3)i = vk + 2*h* = 4+2*1,5*(1+12) = 10 m

4)i = vk + 2*h* = 4+2*25*(1+12) = 12 m

5)i = vk + 2*h* = 4+2*2,5*(1+12) = 14 m

6)i = vk + 2*h* = 4+2*3*(1+12) = 16 m

Gidravlik radius



1) Ri = = 2,25/6 = 0,375 m.

4) Ri = = 12/12 = 1 m.

2) Ri = = 5/8 = 0,625 m.

5) Ri = = 16,25/14 = 1,16 m.

3) Ri = = 8,25/10 = 0,825 m.

6) Ri = = 21/16 = 1,30 m.

Shezi koeffitsenti



1) Si = * = 1/00225*0,3751/6=44,4*0,85 = 37,80 m

4) Ri = = 1/00225*11/6=44,4*0,925=44,4 m

2) Si = * = 1/00225*0,6251/6=44,4*0,925=41,1 m


5) Ri = = 1/00225*1,161/6=44,4*1,02=45,3 m.


3) Ri = = 1/00225*0,8251/6=44,4*0,968=43,02 m


6) Ri = = = 1/00225*1,301/6=44,4*1,05=46,7 m.


O‘rtacha tezlik

1) = Si * =37,8* = 0,33 m/s

4) = Si * =44,4* = 0,63 m/s

2) = Si * =41,1* = 0,45 m/s

5) = Si * =45,3* = 0,69 m/s

3) = Si * =43,02* = 0,55m/s

6) = Si * =46,7* = 0,75 m/s

Suv sarfi

1) Qi = * = 0,33*2,25 = 0,74 m3/s

4) Qi = * = 0,63*12 = 7,56 m3/s

2) Qi = * = 0,45*5 = 2,25 m3/s

5) Qi = * = 0,69*16,25 = 11,21 m3/s

3) Qi = * = 0,55*8,25 = 5,54 m3/s

6) Qi = * = 0,75*21 = 15,75 m3/s

Hisob-kitob natijalarini 1-jadvalga yoziladi.

Kanalning gidrovlik elementlari hisobi.



1 – jadval



h, (m)

vk, (m)

m

n

ik

, (m2)

i, (m)

Ri

R1/6

Ci

, (m/s)

Q, (m3/s)

1

0,5

4,0

1,0

0,0225

0,0002

2,25

6

0,375

0,85

37,8

0,33

0,74

2

1,0

5

8

0,625

0,925

41,1

0,45

2,25

3

1,5

8,25

10

0,825

0,968

43,02

0,55

5,54

4

2,0

12

12

1,0

1

44,4

0,63

7,56

5

2,5

16,25

14

1,16

1,02

45,3

0,69

11,21

6

3,0

21,0

16

1,30

1,05

46,7

0,75

15,75

1-jadval asosida kanalning ishchi grafigini quramiz.


Masshtab: vertikal 1sm-0,2

gorizantal 1sm-1m3/s
Kanalning yuvilmaslik sharti.

Kanallar yuvulmaslik uchun quyidagi shart bajarilishi kerak.

Kanalning maksimal tezligi yoki hisobiy tezlik ruxsat etilgan tezlikdan kichik yoki teng bo‘lishi kerak.

0,61 = υhis. ≤ υyu.k.= 0,77 m/s shart bajarildi.



υyu.k. = 0,95* υm*R1/3 =0,95*0,8*1,0551/3 = 0,76*1,018 = 0,77 m/s

υyu.k – yuvib ketmaydigan tezlik. Ruxsat berilgan yuvilmaslik tezligi.


Bu erda: υm=0,8 m/s jadvaliy tezlik kanalning tuprog‘iga qarab jadvaldan olinadi.

R = 0,5* Qhis 0,4= 0,5*6,480,4 = 0,5*2,11 = 1,055 m
e) Kanalni cho‘kindi yig‘ilmaslikka tekshiramiz.

Bu shart bajarilishi uchun “Qmin” suv sarfiga mos bo‘lgan tezlik cho‘kindi yig‘ilmaslikka yo‘l qo‘ymaydigan tezlikdan katta yoki teng bo‘lishi kerak.


0,43 = υmin ≥ υcho‘k.yig‘il. > 0,38 m/s shart bajarildi.
υcho‘k.yig‘il. = 0,5*min = 0,5*0,75 = 0,38 m/s
Rmin = ωmin / χmin = (vk+mhmin)hmin / vk+2hmin (1+m2) = (4+1*0,9)*0,9 / 4+2*0,9*(1+12) = 4,41 / 7,8 = 0,5 m

Bu erda: υmin - kanaldagi min tezlik.

υcho‘k.yig‘il. - ruxsat berilgan cho‘kindi yig‘ilmaydigan tezlik.
5.2.Nasosning suv ko‘tarish balandligini aniqlash.
Uning uchun kanalning ko‘ndalang kesimini chiziladi.

a) Olib kelish kanali

Olib kelish kanali “TminCC”ni “PBS” ga teng qilib olishimiz mumkin.
SSmin = ∆PBS = 220,0 m.

Kanal tubi sathi quyidagicha aniqlanadi


TS = ∆PBS-hmin = 220 – 0,9 = 219,1 m

Kanaldagi “max”suv sathi.


CCmax = ∆TC+hmax = 219,1+1,65 = 220,75 m

Kanal qirg‘og‘i sathini aniqlaymiz.


QS = TS+hhis = 219,1 +1,8 = 220,9 m.
b) Mashina kanali hisobi.
Mashina kanalidan kelayotgan suv sarfi bilan erlarni sug‘orish uchun undagi “∆SSmin

sug‘oriladigan er sathidan 0,3-0,5 m yuuqori bo‘lishi kerak

YerS=300,0 m.

SSmin = YerS+0,5 = 300,0 + 0,5 = 300,5 m


Mashina kanal tubining sathi
MKTS = ∆SSmin-hmin = 300,5 – 0,9 = 299,6 m

Mashina kanali “max”suv sathi


MKSS = ∆SSmin+hmax = 300,5+1,65= 302,15 m
Mashinali kanali qirg‘og‘i sathi.
MKKS = ∆SSmin+hhis = 300,5+1,8= 302,3 m

2-rasm


Olib kelish kanalining ko‘ndalang kesimi. M:1:100

3-rasm

Mashina kanalining ko‘ndalang kesimi. M:1:100

To‘kma qirg‘oq ustidagi nazorat yo‘lining kengligini 4-6 metr ya’ni vn=5 m qabul qilamiz
5.3.Nasos stansiyasining geometrik va to‘la suv ko‘tarish balandligini aniqlash.
Olib kelish va mashina kanallari suv sathlari farqiga geometrik ko‘tarish balandligi deyiladi.
YUB = ∆Ers+(0,3-0,5) = 300 + 0,5 = 300,5 m.
Hg = ∆YUB- ∆PBSS = 300,5 – 220 = 80,5 m
Ma’lumki nasos quvurlarida suv harakat qilganda gidravlik qarshiliklar hisobi, ma’lum miqdorda nasoslar hosil qilayotgan bosim yo‘qotiladi

Yo‘qotilgan bosim hisoblanishi kerak, ammo vaqt qisqaligi sababli ekspluatsiya tashkilotlari tajribasidan yo‘qotilgan bosimni quyidagi miqdorda qabul qilamiz.


1. Hg=7-10m gacha bo‘lganda Σ∆h=(0,08-0,1) Ng (m)
2. Hg=10-25mgacha bo‘lganda Σ∆h =(0,06-0,07) Ng (m)
3. Hg>25m bo‘lganda Σ∆h =0,05 Ng (m)
Mening variantimda Ng = 80,5 m bo‘lgani uchun. Bu erda Σ∆h – nasosning so‘rish va haydash qismlaridagi yo‘qotilgan bosimlar yig‘indisi.

Σ∆h = 0,05*Ng = 0,05*80,5 = 4,025 metrga teng
To‘la bosim

Ht= Ng + Σ∆h =80,5+4,025 = 84,525 m
6-Amaliy mashg‘ulot

Mavzu:Nasos stansiyaning asosiy gidromexanik va energetik jihozlarini tanlash.

6.1.Nasoslar sonini aniqlash uchun ularni suv iste’mol qilish kattadan kichik mikdorga qarab qo‘ramiz (1-rasm).

Nasoslarni shunday tanlash kerakki ular uzatayotgan suv miqdori iste’mol qilish grafigini iloji boricha to‘liq qoplashi kerak.

Nasoslar sonini tanlashda nasos o‘zatayotgan suv iste’mol suvidan 5-10% kam yoki ko‘p bo‘lsa, nasos ish rejimini o‘zgartirib yuqoridagi 5-10% ish o‘rnini qoplash mumkin.



1-rasm.Nasosning suv iste’mol qilish grafigini qayta qurilgan holati

Endi nasoslarning umumiy sonini aniqlaymiz.

pum=pas+peht = 4+1 = 5 ta

Bu erda: peht- - ehtiyot nasoslar soni (4 ta agregatga 1 ta ehtiyot nasos qabul qilamiz).

1 ta nasos suv sarfini aniqlaymiz.



Qn = Qns / Pas = 5,4 / 9 = 0,6 m3/s * 3600 sek. = 2160 m3 / soat

Pas = Qmax / Qmin = 5,4/1,8 = 3 ta

Bu erda: pas –ishchi agregatlar soni

Qmax – maksimal suv sarfi

Qmin – minimal suv sarfi

Bo‘lishdan olingan qiymatlar katta tomonga yaxlitlanadi

Nasos stansiyalarda har bir agregatlarga bir dona zahira nasosi qabul qilinadi.



Pz = Pis/2 = 3/2 = 1,5 = 2 ta

Nasos stansiyalarda nasos agregatlar umumiy soni



pum=pas+pz = 9+2 = 11 ta

Qni = Qn * pas = 0,6*9 = 5,4 m3/s

6.2.Nasos turi va o‘lchamlarini aniqlaymiz.

Nasos turini tanlash uchun quyidagi 2 ta ko‘rsatgich zarur

Qnasos va Nt = 84,525 m

Nasos turi markasini aniqlash uchun har xil kataloglardan foydalanamiz. Katalogning 1-betidan Qnasos va Nt ga asoslanib tanlaymiz.



Qn=2160 m3/soat va Nt= 84,525 metrga mos kelgan nasos markasi: D2000-100 n=980 ayl/min.

Tanlangan nasos eskizi o‘rganish sxemasi alohida millimitrovka, uning ishchi xarakteristikasi esa alohida qog‘ozga chiziladi.

Bu ishlar amalgandan so‘ng keyingi hisob-kitoblar uchun zarur bo‘lgan nasosning asosiy xarakteristikalarini jadvalga yozamiz.

Bitta nasosning suv sarfi



Qn = Qmax / pa = 5,4 / 9 = 0,6 m3/c*3600 sek = 2160m3/soat pa-asosiy ishlaydigan nasoslar soni

Har xil vaqtdagi nasoslar soni



pai = Qi /Qn = 1,8/0,6 = 3 dona. (Chiqqan sonni yuqoriga qarab yaxlitlaymiz).

Bu erda: pai - har xil vaqtdagi nasoslar soni

Qi – iste’mol suv sarfi (jadval).

Qn – bitta nasosning suv sarfi.

Nasos stansiyaning suv berish sarfini topamiz. (har xil vaqtlarda)

QN.S = Qn * pac = 0,6*3 = 1,8 m3/s

Hasos agregatlari soni aniqlangandan so‘ng suv olish grafigiga qizil qalam yoki ko‘kimtir bilan suv bilan ta’minlash grafigini chizamiz.

Hasos sarfi Q ≤ 3 m3/s va bosimi Nt>15 m bo‘lsa gorizontal valli markazdan qochma nasos tanlaymiz. “D”

Nasos sarfi Q>3 m3/s bo‘lsa nasos turi vertikal nasoslar yig‘ma grafikdan nasos tanlaymiz. “V”

Ko‘tarish balandligi kichik nasoslar Np =15-17 metr uchun o‘qiy nasoslar yig‘ma grafigidan nasos tanlaymiz. O-o‘qiy

D2000-100 n= 980 ayl/min

Tanlangan nasos eskizi o‘rnatilgan sxemasi alohida millimitrovka qog‘oziga, uning ishchi xarakteristikasi esa alohida qog‘ozga chiziladi.

Bu ishlar amalga oshirilgandan so‘ng keyingi hisob-kitoblar uchun zarur bo‘lgan nasosning asosiy xarakteristikalarini jadvalga yozamiz.



1-rasm

Nasosning ishchi xarakteristikasi (D2000-100 p= 980 ayl/min)

Tanlangan nasosning asosiy xarakteristikalari.

1-jadval


Nasos tamg‘asi

n ayl/min

Di g (mm)

Massasi (kg)

Qnasos m3/s

Nnasos (m)

Nnasos (kVt)

D2000-100

(20D-16)



980

855

790


8310

0,6 m3/s

2000 m3/soat



100/80

760

6.3.Nasos agregati uchun dvigatel tanlash.



    1. Dvigatel tanlash uchun “Ndv” va“ndv” “hi”parametrlari ma’lum bo‘lishi kerak.

Dvigatel quvvati

Ndv = Np * K3=9,81*Qn *Hm/η* K3 = 9,81* 0,6*100 / 0,75*1,01 = 793 kVt

Np >100 kVt bo‘lganda K3 - dvigatelning zaxira koeffitsenti K3=1,05-1,01 gacha

Nn =1-10 kVt bo‘lsa K3=1,15, Nn = 11-50 kVt bo‘lsa K3=1,1, Nn =50-100 kVt bo‘lsa K3=1,08.

Dvigatelning aylanishlar sonini nasosning aylanishlar soniga teng deb qabul qilamiz Pdv = PH = 980 ayl/min



    1. Dvigatel quvvati va aylanishlar soni orqali dvigatellar katalogidan dvigatel tanlaymiz.

Ndv = 793 kVt, ndv= 980 ayl/min

Dvigatellar ikki xil bo‘ladi:

1. Asinxron 2. Sinxron

Dvigatel markasi A13-59-6 Quvvati Ndv = 800 kVt, kuchlanishi U-6000 V, massasi m = 8310 kg



  1. SHu tanlangan dvigatelning texnik xarakteristikalarini jadvalga tushiramiz.

    1. Tanlangan dvigatelning planda ko‘rinishi, bo‘ylama va ko‘ndalang kesimini kalka qog‘oziga chizamiz.

7-Amaliy mashg‘ulot


Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling