«tasdiqlayman»


Download 189.67 Kb.
Pdf просмотр
Sana15.12.2019
Hajmi189.67 Kb.

 



 



O`ZBЕKISTON RЕSPUBLIKASI 

OLIY VA O`RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI 

 

NAMANGAN DAVLAT UNIVЕRSITЕTI  

 

 



 

 

  



 

 

 



 

 

 



«TASDIQLAYMAN» 

 

 



 

 

 



O’quv ishlari bo’yicha prorektor                

  

 



                 ____________ v.v.b Dexqanov 

 

 



 

 

                                                  «_____»__________2019  yil 



 

 

 



 

  

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 

U M U M I Y F I Z I K A 

FANI BO`YICHA  

ISHCHI O’QUV DASTURI  

( 2-bosqich talabalari uchun) 

 

 

 

 

Bilim sohasi:   

100000 

– Gumanitar sohasi 



Tа’lim sohasi:   

140000  


– Matematika                                      

Tа’lim yo’nalishi: 

5130100    – Matematika 

 

 



 

 

 



 

 

 

Namangan – 2019 

 


 

 



Fanning  ishchi  o’quv  dasturi  OO’TMV  ning    2018    yil    18.08.  dagi      4  -sonli  

buyrug’i  asosida    namunaviy,  ishchi  o’quv  reja  va  o’quv  dasturiga  muvofiq  ishlab 

chiqildi. 

 

Tuzuvchi:       



 

 

 

 



 A.Maxmudov 

 

                       

 

 

 

 

 

 

 



Fanning  ishchi  o’quv  dasturi  fizika  kafedrasining  2019  yil  28-  avgustdagi    1–sonli 

yig’ilishida  muhokamadan  o’tgan  va  fakulg’tet    Kengashida  ko’rib  chiqish  uchun 

tavsiya etilgan.  

 

 



 

 

Kafedra mudiri:             

                     B.X. Qo’chqorov 

 

 



 

Ishchi  o’quv  dastur  “Fizika-matematika”  fakulg’tetining  2019  yil  29-avgustdagi  

1-sonli Kengashida ko’rib chiqilgan va foydalanishga tavsiya etilgan. 

  

 

 

 

Fakulg’tet Kengashi raisi:             

 

     D.A. Boytillayev 

 

 



 

 

 



 

Kelishildi:  

 

 



     O’quv- uslubiy boshqarma  boshlig’i:                       v.v.b   Z.Mo’minov 

 

 



 



O’quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta’limdagi o’rni 



       

Fizika,  boshqa  tabiiy  fanlar  kabi,  bizni  o’rab  olgan  moddiy  dunyoning  obyektiv 

xossalarini  o’rganadi.  Fizika  so’zi  grekcha  bo’lib,  tabiat  demakdir.  Fizika  materiya 

harakatining  eng  umumiy  (mexanik,  issiqlik,  elektromagnit  va  h.k.)  formalarini  va 

ularning  bir-birlariga  aylanishlarini  o’z  ichiga  qamrab  oladi.  Harakatning  fizikada 

o’rganiladigan  formalari  harakatning  oliy  va  ancha  murakkab  bo’lgan  hamma 

formalarida    (geofizik,  biologik  va  boshqa  jarayonlarda)  ishtirok  etadi  va  ularning 

ajralmas qismidir.  



 

Ushbu  dastur  umumiy  fizikaning  asosiy  hodisalari,  qonunlari,  qonuniyatlarini 

o’rganish,  ularning  texnikada  va  hayotda  qo’llanishi,  tabiatdagi  jarayonlarni  hayotga 

ta’sirini qamraydi.    

 

 O’quv fanining fanining maqsadi va vazifasi 

 

    

Fanining  o’qitishning  maqsadi  -  Umumiy  fizika  fanining  asosiy  vazifasi 

talabalarni  asosiy  fizik  hodisalar,  ularning  mexanizmlari,  qonuniyatlari  va  amaliy 

qo’llanishlari bilan tanishtirishdir. 

   

Ushbu  maqsadga  erishish  uchun  talabalarda  ilmiy-amaliy  dunyoqarashni,  ya’ni 

fizikaviy  hodisalarning  tabiatini  to’g’ri  tasavvur  qilish,  tabiiy  fanlar  sohasida  qo’yilgan 

har bir aniq vazifalar mazmunini umumiy fizika qonunlari bilan bog’lash, fizika fanining 

rivojida  o’zbek  allomalarining  qo’shgan  hissalaridan  g’ururlanishni  shakllantirishdir. 

Talabalarni  mustaqil  ishlash  malakasini,  tahliliy  mulohaza  yuritish  qobilyatini, 

shuningdek  asosiy  va  qo’shimcha  adabiyotlardan  foydalanish  mahoratini  o’stirish 

vazifalarini bajaradi.  

Fan  bo’yicha  talabalarning  bilim,  ko’nikma  va  malakalariga  quyidagi  talablar  qo’yiladi. 

Talaba: 

- Asosiy  fizika  qonunlarini  va  ularning  formulalarini,  asosiy  fizik  prinsiplarni 

ma’nosi, mazmuni, harakat qonuniyatlari va ularning grafiklarini tahlil qilish, fizik 

kattaliklarning ma’nosini, birliklarini va ularni taqqoslashni, asosiy fizik qonun va 

prinsiplarni  mexanik  hodisalarga  qo’llay  bilish,  fizik  tajribalar,  namoyishlar  va 

hodisalarni fzik qonun va prinsiplar asosida tavsiflash, fizikada qo’laniladigan fizik 

qonunlar, prinsiplar, ideallashtirilgan modellar to’g’risida tasavvurga ega bo’lishi; 

- Umumiy  talab  darajasidagi  masalalarni  yechish  va  tahlil  qilish,  fizikaviy  masala 

va tajriba natijalarini har xil o’lchov sistemalarida hisoblashda matematik fizikaviy 

masala  va  tajriba  natijalarini  har  xil  o’lchov  sistemalarida  hisoblash  usullarini 

qo’llay  bilish  o’quviga  ega  bo’lish.  Fizik  qonun  va  formulalarni  nostandart 

masalalarga tadbiq etish ko’nikmalariga ega bo’lishi kerak.  

- Oddiy  mexanik  laboratoriya  ishlarini  sozlashni,  o’lchashni  bajarishni  va 

natijalarni  hisoblashni,  ekspriment  hatoliklarini  hisoblash  va  tajriba  sifatini 

xulosalashni  bilishlari  kerak.  Tajribalarda  ishlatiladigan  o’lchov  asboblaridan 

to’g’ri va aniq foydalanish malakalariga ega bo’lishi kerak. 

 

 

 



 

 



Fan bo’yicha bilim, ko’nikma va malakaga qo’yiladigan talablar 



 

“Fizika  ”  o’quv  fanini  o’zlashtirish  jarayonida  amalga  oshiriladigan  masala  doirasila 

bakalavr: 

Fizika    fanining  asosiy  masalalari,  ilmiy,  ta’lim-tarbiyaviy  dunyoqarashlari;  xozirgi 

davrda  o’qituvchilik  kasbi  va  uning  jamiyatda  tutgan  o’rni;  o’rta  umumiy  ta’lim 

maktablari  va  mutaxassislashtirilgan  maxtablarda  fizika  o’qituvchisining  asosiy 

maqsadlari; oliy ta’lim tizimida fizika fanini o’qitishiing mazmuni va vazifazari; fizika 

fanini o’kitishda ma’ruzaning roli: fizika kursining tabiiy o’quv fanlari bilan bog’liqligi; 

fizika 

masalalarinii 



klassnfikatsiyalash. 

Turli 


xildagi 

masapalarni 

yechish 

metodikasi;namoyish  tajribaparini  tayyorlash  va  kursatish  metodikasi  va  texnikasi: 

fizika o’quv mavzulariga pedagogik va axborot texnologiyalarni qo’llash usullari; dars 

turlari va tuzilishlari;  turli darslarga  o’qituvchining  tayyorgarligi,  reja  konspekt  tuzish. 

Seminar  va  konferensiya  darslarnini  rejalashtirish;  oliy  o’quv  yurtlarida  ma’ruza, 

laboratoriya,  amaliy  va  seminar  mashgulotlarini  tashkil  qilish  usullarini  bilishi:  fizik 

tajribatarni  utkazish  jarayonida  fan  bo’yicha  olgan  bilimlarini  qollay  olish 

ko’nikmalarini shakllaitirishi kerak. 



 

 

 

 

“Fizika” fanidan mashg’ulotlarning  

mavzular va soatlar bo’yicha taqsimlanishi: 

                               5130100-Matematika, kunduzgi yo’nalish uchun 

Semestr bo’yicha mashg’ulot turlariga ajratilgan soatning taqsimoti 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Semestr  Yuklama 

Auditoriya mashg’ulotlari turi bo’yicha o’quv 

yuklamasi taqsimoti (soat) 

Mustaqil 

tahlim 


Jami 

Ma’ruza 


Amaliy 

mashg’ulot

 

Labaratoriya 



mashg’uloti 

III 


136 

68 


26 

22 


20 

68 


Jami 

136 

68 

26 

22 

20 

68 

 



 



Ma’ruza mashg’ulotlari mazmuni va unga ajratilgan soatlar 

№ 

Mavzular 

Qisqacha mazmuni 

Soati 

Fanni  o’rganishdagi  muammolar,  uslubiy 



ko’rsatmalar.  Fanlararo  bog’lanish.  Fizika 

fanining tabiiy fanlarni o’rganishdagi ro’li. 

Moddiy nuqta kinematikasi.  Ilgarilanma 

va  aylanma  harakatda  tezlik  va  tezlanish. 

Moddiy 

nuqta 


dinamikasi. 

Mexanikada 

kuchlar. Nyuton qonunlari. Impuls. Impulsning 

saqlanish 

qonuni. 

Kuchlarning 

ishi. 

Kuchlarning  potensial  maydoni.  Kinetik  va 



potensial energiya. 

Mutloq  qattiq  jismning  ilgarilanma  va 

aylanma  harakati.  Massalar  markazi.  Qattiq 

jismning  inersiya  momenti.  Impuls  momenti, 

kuch  momenti,  qattiq  jism  aylanma  harakati 

dinamikasining 

asosiy 

tenglamasi. 



Giroskoplar.

 

Moddiy  nuqta  kinematikasi.  Ilgarilanma 



va  aylanma  harakatda  tezlik  va  tezlanish. 

Moddiy  nuqta  dinamikasi.  Mexanikada 

kuchlar. 

Nyuton 


qonunlari. 

Impuls. 


Impulsning  saqlanish  qonuni.  Qattiq 

jismning 

inersiya 

momenti. 

Impuls 

momenti,  kuch  momenti,  qattiq  jism 



aylanma  harakati  dinamikasining  asosiy 

tenglamasi. Giroskoplar.

 





Tebranishlar. 

Garmonik 

ossillyator. 

Erkin  tebranishlar  tenglamasi.  Matematik  va 

fizik 

mayatnik. 



Garmonik 

ossillyator 

energiyasi.  Fure  teoremasi  to’g’risidagi 

tushuncha. 

So’nuvchi 

va 


majburiy 

tebranishlar.  Rezonans.To’lqinlar.  To’lqinlar 

tenglamasi.

 

Tebranishlar. Garmonik ossillyator. Erkin 



tebranishlar  tenglamasi.  Matematik  va 

fizik  mayatnik.  Garmonik  ossillyator 

energiyasi.  Fure  teoremasi  to’g’risidagi 

tushuncha.  So’nuvchi  va  majburiy 

tebranishlar. 

Rezonans.To’lqinlar. 

To’lqinlar tenglamasi.

 



Gazlarning 

molekulyar-kinetik 

nazariyasi.  Ideal  gaz  modeli.  Gazlar  kinetik 

nazariyasining  asosiy  tenglamasi.  Absolyut 

temperatura.  Ideal  gazning  holat  tenglamasi. 

Gaz 

qonunlari. 



Molekulaning 

erkinlik 

darajalari 

bo’yicha 

tekis 

taqsimlanishi. 



Molekulalararo 

o’zaro 


ta’sir 

kuchlari 

to’g’risida  tushuncha.  Real  gazning  holat 

tenglamasi.Ideal  gazning  ichki  energiyasi  va 

gazlarning  issiqlik  sig’imlari.

 

Termodinamika 



qonunlari. 

Adiabatik 

jarayon. 

Entropiya. 

Qattiq jism. Kristallardagi

 

 Ideal  gazning  holat  tenglamasi.  Gaz 



qonunlari. 

Molekulaning 

erkinlik 

darajalari  bo’yicha  tekis  taqsimlanishi. 

Molekulalararo  o’zaro  ta’sir  kuchlari 

to’g’risida  tushuncha.  Real  gazning  holat 

tenglamasi.Ideal  gazning  ichki  energiyasi 

va 


gazlarning 

issiqlik 

sig’imlari.

 

Termodinamika 



qonunlari. 

Adiabatik 

jarayon

 



O’zgarmas  elektr    toki  qonunlari. 

O’zgarmas  tokning  ishi  va  quvvati.  Joul-Lens 

qonuni.  Tarmoqlangan  zanjirlar,  Kirxgof 

qoidalari. 

Turli 


muhitlarda 

elektr 


toki. 

Metallarda tok tashuvchilarning tabiati.

 

Joul-Lens 



qonuni. 

Tarmoqlangan 

zanjirlar, 

Kirxgof 


qoidalari. 

Turli 


muhitlarda  elektr  toki.  Metallarda  tok 

tashuvchilarning tabiati.

 





Elektrolitlarda  elektr  toki.  Elektroliz. 

Faradey 


qonunlari. 

Elektrolitik 

o’tkazuvchanlik.  Gazlarda  elektr  toki.Gaz 

Elektrolitik  o’tkazuvchanlik.  Gazlarda 

elektr toki.Gaz razryadining turlari.

 



 

razryadining turlari.



 

Metallar, 



yarim 

o’tkazgichlar 

va 

elektrolitlarda 



elektr  o’tkazuvchanlikning 

haroratga  bog’liqligi.  O’ta  o’tkazuvchanlik 

to’g’risida 

tushuncha. 

 

Elektron 



mikraskopning tuzilishi.

 

O’ta 


o’tkazuvchanlik 

to’g’risida 

tushuncha.    Elektron  mikraskopning 

tuzilishi.

 





Toklarning 

bo’shliqdagi 

magnit 

maydoni.  Tok  elementlarining  o’zaro  ta’siri, 



Amper 

qonuni. 


Magnit 

maydonining 

induktsiyasi  va  kuchlanganligi,  Bio-Savar 

qonuni. Lorents kuchi.



 

Amper  qonuni.  Magnit  maydonining 

induktsiyasi va kuchlanganligi, Bio-Savar 

qonuni. Lorents kuchi.

 

 



Elektr va magnit maydonlarining o’zaro 

aylanishi.  Uyurmaviy  elektr  maydoni,  Fuko 

toklari. 

Elektr 


konturidagi 

tebranishlar. 

O’zgaruvchan 

tok. 


O’zgaruvchan 

tok 


zanjiridagi sig’im va induktivlik.

 

Elektr  va  magnit  maydonlarining  o’zaro 

aylanishi.  Uyurmaviy  elektr  maydoni, 

Fuko 


toklari. 

Elektr 


konturidagi 

tebranishlar. 

O’zgaruvchan 

tok. 


O’zgaruvchan  tok  zanjiridagi  sig’im  va 

induktivlik.

 





Magnit  dipol    momenti.  Muhitning 

magnit 


singdiruvchanligi. 

Dia-, 


para-, 

ferromagnetizm.  Magnit  maydon  oqimi. 

Elektromagnit  induktsiya  hodisasi,  Faradey 

qonuni. Lents qoidasi, o’zinduktsiya.



 

Magnit 


maydon 

oqimi. 


Elektromagnit 

induktsiya 

hodisasi, 

Faradey 


qonuni. 

Lents 


qoidasi, 

o’zinduktsiya



 

10 



Magnit  dipol    momenti.  Muhitning 

magnit 


singdiruvchanligi. 

Dia-, 


para-, 

ferromagnetizm.  Magnit  maydon  oqimi. 

Elektromagnit  induktsiya  hodisasi,  Faradey 

qonuni. Lents qoidasi, o’zinduktsiya.



 

Elektromagnit  induktsiya  hodisasi, 

Faradey 

qonuni. 


Lents 

qoidasi, 

o’zinduktsiya.

 

11 



Yorug’lik difraktsiyasi. Gyugens-Frenel 

printsipi. 

Difraktsion 

panjara. 

Rengen 

nurlarining 



difraktsiyasi. 

Yorug’likning 

qutblanishi.  Yorug’likning  qaytishda  va 

sinishda  qutblanishi.  Yorug’likning  yutilishi 

va  dispersiya.  Buger  qonuni.  Dispersiyaning 

elementar nazariyasi.



 

Difraktsion 

panjara. 

Rengen 


nurlarining  difraktsiyasi.  Yorug’likning 

qutblanishi.  Yorug’likning  qaytishda  va 

sinishda qutblanishi.

 

12 



Atom  va  molekulalarning  kvant  mexanikasi. 

Moddalarning 

issiqlik 

nurlanishi. 

Nurlanishning 

kvant 


xarakteri.

 

Kirxgof 



qonuni.  Plank  formulasi.  Fotoeffekt  va  uning 

qonunlari.  Yorug’likning  issiqlik  va  kimyoviy 

ta’siri. 

Atom  fizikasi.  Rezerford  tajribalari.  Bor 

nazariyasi.Lazerlar 

va 


ularning 

ishlash 


printsipi. Moddaning to’lqin xususiyatlari. De-

Broyl  gipotezasi.  Pauli  printsipi.  Kvant 

Nurlanishning 

kvant 


xarakteri.

 

Kirxgof 



qonuni. 

Plank 


formulasi. 

Fotoeffekt va uning qonunlari.



 



 

nazariyasi.



 

13 


Elementar  zarralarning  hozirgi  zamon  tizimi. 

Elementar  zarralarning  o’zaro  ta’sir  turlari. 

Atom 

yadrosining 



tarkibi, 

yadrodagi 

nuklonlarning  o’zaro  ta’siri.  Tabiiy  va  sun’iy 

radioaktivlik.  Eng  sodda  yadro  reaktsiyalari. 

Yadrolarning bo’linishi, zanjir reaktsiyalar. 

Atom 


yadrosining 

tarkibi, 

yadrodagi  nuklonlarning  o’zaro  ta’siri. 

Tabiiy va sun’iy radioaktivlik. Eng sodda 

yadro reaktsiyalari.

 



Jami: 



26 

  

 



 

 

 

 Amaliy mashg’ulotlarning mavzulari va soatlar boyi taqsimlanishi.  

 

№ 

Mavzular 

Qisqacha mazmuni 

Soati 

Fanni  o’rganishdagi  muammolar,  uslubiy 



ko’rsatmalar.  Fanlararo  bog’lanish.  Fizika 

fanining tabiiy fanlarni o’rganishdagi ro’li. 

Moddiy 

nuqta 


kinematikasi. 

Ilgarilanma va aylanma harakatda tezlik va 

tezlanish. 

Moddiy 


nuqta 

dinamikasi. 

Mexanikada  kuchlar.  Nyuton  qonunlari. 

Impuls.  Impulsning  saqlanish  qonuni. 

Kuchlarning  ishi.  Kuchlarning  potensial 

maydoni. Kinetik va potensial energiya. 

Mutloq  qattiq  jismning  ilgarilanma 

va  aylanma  harakati.  Massalar  markazi. 

Qattiq  jismning  inersiya  momenti.  Impuls 

momenti,  kuch  momenti,  qattiq  jism 

aylanma  harakati  dinamikasining  asosiy 

tenglamasi. Giroskoplar. 

Moddiy 

nuqta 


kinematikasi. 

Ilgarilanma  va  aylanma  harakatda 

tezlik  va  tezlanish.  Moddiy  nuqta 

dinamikasi. 

Mexanikada 

kuchlar. 

Nyuton qonunlari. Impuls. Impulsning 

saqlanish  qonuni.  Qattiq  jismning 

inersiya  momenti.  Impuls  momenti, 

kuch  momenti,  qattiq  jism  aylanma 

harakati 

dinamikasining 

asosiy 

tenglamasi. Giroskoplar. 



Tebranishlar.  Garmonik  ossillyator. 



Erkin  tebranishlar  tenglamasi.  Matematik 

va  fizik  mayatnik.  Garmonik  ossillyator 

energiyasi.  Fure  teoremasi  to’g’risidagi 

tushuncha. 

So’nuvchi 

va 


majburiy 

tebranishlar. 

Rezonans.To’lqinlar. 

To’lqinlar tenglamasi. 

Tebranishlar.  Garmonik  ossillyator. 

Erkin 


tebranishlar 

tenglamasi. 

Matematik 

va 


fizik 

mayatnik. 

Garmonik  ossillyator  energiyasi.  Fure 

teoremasi  to’g’risidagi  tushuncha. 

So’nuvchi  va  majburiy  tebranishlar. 

Rezonans.To’lqinlar. 

To’lqinlar 

tenglamasi. 



Gazlarning 



molekulyar-kinetik 

nazariyasi. Ideal gaz modeli. Gazlar kinetik 

nazariyasining asosiy tenglamasi. Absolyut 

temperatura. 

Ideal 

gazning 


holat 

tenglamasi.  Gaz  qonunlari.  Molekulaning 

erkinlik 

darajalari 

bo’yicha 

tekis 


 Ideal  gazning  holat  tenglamasi.  Gaz 

qonunlari. 

Molekulaning 

erkinlik 

darajalari bo’yicha tekis taqsimlanishi. 

Molekulalararo  o’zaro  ta’sir  kuchlari 

to’g’risida  tushuncha.  Real  gazning 

holat  tenglamasi.Ideal  gazning  ichki 



 

taqsimlanishi.  Molekulalararo  o’zaro  ta’sir 



kuchlari  to’g’risida  tushuncha.  Real 

gazning  holat  tenglamasi.Ideal  gazning 

ichki  energiyasi  va  gazlarning  issiqlik 

sig’imlari. 

Termodinamika 

qonunlari. 

Adiabatik  jarayon.  Entropiya.  Qattiq  jism. 

Kristallardagi 

energiyasi 

va 


gazlarning 

issiqlik 

sig’imlari.  Termodinamika  qonunlari. 

Adiabatik jarayon 

O’zgarmas  elektr    toki  qonunlari. 



O’zgarmas  tokning  ishi  va  quvvati.  Joul-

Lens  qonuni.  Tarmoqlangan  zanjirlar, 

Kirxgof  qoidalari.  Turli  muhitlarda  elektr 

toki.  Metallarda  tok  tashuvchilarning 

tabiati. 

Joul-Lens 

qonuni. 

Tarmoqlangan 

zanjirlar,  Kirxgof  qoidalari.  Turli 

muhitlarda  elektr  toki.  Metallarda  tok 

tashuvchilarning tabiati. 



Elektrolitlarda  elektr  toki.  Elektroliz. 

Faradey 


qonunlari. 

Elektrolitik 

o’tkazuvchanlik.  Gazlarda  elektr  toki.Gaz 

razryadining turlari. 

Elektrolitik  o’tkazuvchanlik.  Gazlarda 

elektr toki.Gaz razryadining turlari. 



Metallar, 



yarim 

o’tkazgichlar 

va 

elektrolitlarda  elektr  o’tkazuvchanlikning 



haroratga 

bog’liqligi. 

O’ta 

o’tkazuvchanlik  to’g’risida  tushuncha.  



Elektron mikraskopning tuzilishi. 

O’ta 


o’tkazuvchanlik 

to’g’risida 

tushuncha.    Elektron  mikraskopning 

tuzilishi. 



Toklarning  bo’shliqdagi  magnit 



maydoni.  Tok  elementlarining  o’zaro 

ta’siri, 

Amper 

qonuni. 


Magnit 

maydonining 

induktsiyasi 

va 


kuchlanganligi, Bio-Savar qonuni. Lorents 

kuchi. 


Elektr  va  magnit  maydonlarining 

o’zaro  aylanishi.  Uyurmaviy  elektr 

maydoni,  Fuko  toklari.  Elektr  konturidagi 

tebranishlar. 

O’zgaruvchan 

tok. 


O’zgaruvchan  tok  zanjiridagi  sig’im  va 

induktivlik. 

Amper  qonuni.  Magnit  maydonining 

induktsiyasi  va  kuchlanganligi,  Bio-

Savar qonuni. Lorents kuchi. 

Elektr 


konturidagi 

tebranishlar. 

O’zgaruvchan  tok.  O’zgaruvchan  tok 

zanjiridagi sig’im va induktivlik. 

 



Magnit  dipol    momenti.  Muhitning 



magnit  singdiruvchanligi.  Dia-,  para-, 

ferromagnetizm.  Magnit  maydon  oqimi. 

Elektromagnit 

induktsiya 

hodisasi, 

Faradey 


qonuni. 

Lents 


qoidasi, 

o’zinduktsiya. 

Magnit  dipol    momenti.  Muhitning 

Magnit 


maydon 

oqimi. 


Elektromagnit  induktsiya  hodisasi, 

Faradey 


qonuni. 

Lents 


qoidasi, 

o’zinduktsiya 



 

magnit  singdiruvchanligi.  Dia-,  para-, 



ferromagnetizm.  Magnit  maydon  oqimi. 

Elektromagnit 

induktsiya 

hodisasi, 

Faradey 

qonuni. 


Lents 

qoidasi, 

o’zinduktsiya 

Yorug’lik  difraktsiyasi.  Gyugens-



Frenel  printsipi.  Difraktsion  panjara. 

Rengen 


nurlarining 

difraktsiyasi. 

Yorug’likning  qutblanishi.  Yorug’likning 

qaytishda 

va 

sinishda 



qutblanishi. 

Yorug’likning  yutilishi  va  dispersiya. 

Buger  qonuni.  Dispersiyaning  elementar 

nazariyasi. 

Difraktsion  panjara.  Rengen 

nurlarining 

difraktsiyasi. 

Yorug’likning 

qutblanishi. 

Yorug’likning  qaytishda  va  sinishda 

qutblanishi. 

10 



Atom 

va 


molekulalarning 

kvant 


mexanikasi. 

Moddalarning 

issiqlik 

nurlanishi.  Nurlanishning  kvant  xarakteri.

 

Kirxgof 


qonuni. 

Plank 


formulasi. 

Fotoeffekt 

va 

uning 


qonunlari. 

Yorug’likning issiqlik va kimyoviy ta’siri. 

Atom  fizikasi.  Rezerford  tajribalari.  Bor 

nazariyasi.Lazerlar  va  ularning  ishlash 

printsipi.  Moddaning  to’lqin  xususiyatlari. 

De-Broyl gipotezasi. Pauli printsipi. Kvant 

nazariyasi.

 

Nurlanishning  kvant  xarakteri.



 

Kirxgof  qonuni.  Plank  formulasi. 

Fotoeffekt va uning qonunlari. 

11 



Elementar  zarralarning  hozirgi  zamon 

tizimi. Elementar zarralarning o’zaro ta’sir 

turlari. 

Atom 


yadrosining 

tarkibi, 

yadrodagi  nuklonlarning  o’zaro  ta’siri. 

Tabiiy  va  sun’iy  radioaktivlik.  Eng  sodda 

yadro 

reaktsiyalari. 



Yadrolarning 

bo’linishi, zanjir reaktsiyalar. 

Atom 

yadrosining 



tarkibi, 

yadrodagi 

nuklonlarning 

o’zaro 


ta’siri. Tabiiy va sun’iy radioaktivlik. 

Eng sodda yadro reaktsiyalari. 



Jami: 

22 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

10 


Laboratoriya mashg’ulotlarini bo’yicha ko’rsatma va tavsiyalar. 

 

   Ushbu  mashg’ulot  turi  o’quv  dasturidagi  bo’limlarga  tegishli  laboratoriya  ishlarini 

bajarish,  fizik  qurilmalar  bilan  bevosita  tanishish,  yuqori  aniqlikda  natijalar  olish, 

tajriba  natijalarini  hisoblash,  grafiklar  chizish  va  tegishli  xulosalar  chiqarish  orqali 

amalga  oshirilib,  har  bir  laboratoriya  ishi  joriy  nazorat  orqali  tegishli  ballar  bilan 

baholab boriladi. 

Fizika fanining tegishli bo’limlari bo’yicha quyidagi laboratoriya ishlari tavsiya etiladi: 

№ 

Laborotoriya ishi mazmurti 



So

at

  



1.  Og’irlik kuchining tezlanishini mayatnik yordamida topish. 

2.  Xavoning issiqlik sig'imlari nisbatini C



p

 /C


v

 ni topish 

3.  Misning elektrokimyoviy ekvivalentini aniqlash. 



4  Linzalarning fokus masofasini aniqlash. 

5.  Diodning volt-amper harakteristikasini o’rganish 



 

Jami  



20 

 

 



 

Mustaqil  ish mavzulari va shakllari 

 

  

 



№ 

Mаvzu nomi 

TMI shakli  

soati 

Erkin tushish, yuqoriga tik otilgan 



jism harakati.  

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

 

4



 

Nyuton qonunlari va butun olam 



tortishish qonuni 

  

Аdаbiyotlаrdаn 



kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

 

2



 

 Inertsial va noinertsial sanoq 



tizimlari. Gallileyning nisbiylik 

pirintsipi.  

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

 

4

 



Tabiatdagi kuchlar tafsifi 

(klassifikatsiyasi) Elastiklik

ishqalanish va tortishish kuchlari. 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

 

4

 



Og’irlik kuchi va og’irlik. 

Vaznsizlik holati.  

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

 

 

2



 

 

11 


tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

Kosmik tezliklar 



Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

 



2

 



Ish, quvvat, energiya. 

Energiyaning aylanish va saqlanish 

qonuni.  

 

Аdаbiyotlаrdаn 



kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

 

2



 

Molekulyar – kinetik nazariyaning 



asosiy qoidalari. Molekulaning 

massasi va o’lchamligi. 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

4

 



Ideal gaz qonunlari 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

2



 

 Termodinamika qonunlari va 



izojarayonlarga tadbig’i. 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

 

4



 

Izojarayonlar 



Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

 

2

 



10 

Elektromagnit maydon. 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

2



 

11 


 Kondensatorlar 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

2

 



12 

Joul –Lens qonuni va uning 

ahamiyati 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

2

 



13 

Turli muhitlarda elektr toki 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

 

2

 



14 

Elektroliz qonunlari 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

 

2



 

 

12 


tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

15 

 Gazlarda elektr toki 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

2

 



16 

 

Dia-, para-, ferromagnitik 



moddalar 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

2

 



17 

 Magnit maydon 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

2



 

18 


Toklarning o’zaro ta’siri, Amper 

va Lorens kuchlari 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

4



 

19 


 O’zgaruvchan tok qonunlari 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

2

 



20   Yorug’lik to’lqini. Yorug’lik 

interferetsiyasining maksimum va 

minimum shartlari . 

 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

2

 



21  Nima uchun odatdagi yorug’lik 

manbalari kogerent to’lqinlari 

nurlantirmaydilar. Yorug’lik 

dispertsiyasi.Fizikaviy va 

gruppaviy tezlik . 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

 

4



 

22  Issiqlik nurlanishi .Kirxgof qonuni. 

Stefen-Bol’tsman  qonuni .Vin 

qonuni. 


 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

2

 



23  Bor postulotlarining fizik ma’nosi 

nimadan iborat? Frank va Gerts 

tajribasi. 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

 

4



 

 

13 


 

bаjаrish 

24 

Vodorod atomi uchun Borning 



elementar nazariyasi. 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

4

 



25 

Majburiy nurlanish. Lazerlar. 



 

 

Аdаbiyotlаrdаn 

kоnspеkt qilish. 

Individuаl 

tоpshiriqlаrni 

bаjаrish 

 

Jami 



 

68 

 

Nazorat savolnomalari 

Fanlararo bog’lanish.  

Fizika fanining tabiiy fanlarni o’rganishdagi ro’li. 

Moddiy nuqta kinematikasi.  

Ilgarilanma va aylanma harakatda tezlik va tezlanish.  

Moddiy nuqta dinamikasi.  

Mexanikada kuchlar.  

Nyuton qonunlari.  

Impuls. Impulsning saqlanish qonuni.  

Kuchlarning ishi.  

Kuchlarning potensial maydoni.  

Kinetik va potensial energiya. 

Mutloq qattiq jismning ilgarilanma va aylanma harakati.  

Massalar markazi.  

Qattiq jismning inersiya momenti.  

Impuls momenti, kuch momenti, qattiq jism aylanma harakati dinamikasining asosiy tenglamasi. 

Giroskoplar. 

Tebranishlar.  

Garmonik ossillyator.  

Erkin tebranishlar tenglamasi.  

Matematik va fizik mayatnik.  

Garmonik ossillyator energiyasi.  

Fure teoremasi to’g’risidagi tushuncha.  

So’nuvchi va majburiy tebranishlar.  

Rezonans. 

To’lqinlar.  

To’lqinlar tenglamasi. 

Gazlarning molekulyar-kinetik nazariyasi.  

Ideal gaz modeli.  

Gazlar kinetik nazariyasining asosiy tenglamasi.  

Absolyut temperatura.  

Ideal gazning holat tenglamasi.  

Gaz qonunlari.  

Molekulaning erkinlik darajalari bo’yicha tekis taqsimlanishi.  

Molekulalararo o’zaro ta’sir kuchlari to’g’risida tushuncha.  


 

14 


Real gazning holat tenglamasi. 

Ideal gazning ichki energiyasi va gazlarning issiqlik sig’imlari.

  

Termodinamika qonunlari.  



Adiabatik jarayon.  

Entropiya.  

Qattiq jism.  

O’zgarmas elektr  toki qonunlari.  

O’zgarmas tokning ishi va quvvati.  

Joul-Lens qonuni.  

Tarmoqlangan zanjirlar, Kirxgof qoidalari.  

Turli muhitlarda elektr toki.  

Metallarda tok tashuvchilarning tabiati.

 

 



Talabalar bilimini baholash mezonlari 

1. Amaliy mashg’ulot 

1.1. 


Talabalarni amaliy mashg’ulotlarga to’la qatnashib, fanning turli bo’limlari bo’yicha misol va 

masalalarni  auditoriyada  yechishlari  talab  qilinadi.    Har  bir  masala  ishlanish  darajasiga  qarab  5 

balli tizimda baholanadi. Baholarni o’rtachlashtiriladi. 

 Masalani quyidagicha baholanadi:  

 

to’liq  yechilgan,  bo’lim  bo’yicha  olgan  nazariy  bilimlarni  masala  yechishda  to’g’ri  qo’llangan 



bo’lsa – 5 ball. 

 



to’liq yechilgan, yechish yo’li to’g’ri tanlangan, ammo uni yechishda ayrim kamchiliklarga yo’l 

qo’yilgan bo’lsa – 4 ball. 

  echish uchun kerakli formulalar barchasi to’g’ri tanlangan, ammo uni noto’g’ri yechilgan bo’lsa - 



3 ball. 

  echish uchun kerakli formulalar ayrimlari to’g’ri tanlangan bo’lsa, noto’g’ri yechilgan bo’lsa– 2 



ball.  

1.2. 


Laboratoriya  mashg’uloti.  Laboratoriya  mashg’ulotlari  rejadagi  mavzular  bo’yicha 

bajarilishi  5  balli  tizimda  baholanadi.  Baholarni  o’rtachlashtiriladi.  Topshirilgan  laboratoriya 

ishlari soni 10 tadan kam bo’lmasligi kerak. 

Laboratoriya ishi quyidagicha baholanadi:  

 

mavzu bo’yicha nazariy savollarga tog’ri va aniq javob berilsa, laboratoriya ishini to’g’ri bajarsa, 



bajarilgan ish hisoboti to’liq yozilgan va hulosa chiqarilgan bo’lsa – 5 ball. 

 



mavzu bo’yicha nazariy savollarga tog’ri va aniq javob berilsa, laboratoriya ishini to’g’ri bajarsa, 

bajarilgan ish hisoboti to’liq yozilmagan va hulosa chiqarilgan bo’lsa – 4 ball. 

 

mavzu bo’yicha nazariy savollarga qisman berilsa, laboratoriya ishini to’g’ri bajarsa, bajarilgan 



ish hisoboti yozishda  va hulosa chiqarishda kamchiliklar bo’lsa – 3 ball. 

 



mavzu bo’yicha nazariy savollarga qisman va noaniq javob berilsa, laboratoriya ishini  bajarishda 

kamchilkilarga yo’l qo’ysa, bajarilgan ish hisoboti yozishda  va hulosa chiqarishda 

kamchiliklargalgan bo’lsa – 2 ball. 

 



*Talabalarning mustaqil ishi (TMI) sifatida har bir tanlangan mavzu bo’yicha belgilangan 

topshiriqlarni bajarilishi 5 balli tizimda baholanadi. Baholarni o’rtachalashtiriladi. 

Mustaqil ta’lim  quyidagicha baholanadi:  

  Mavzu mohiyati to’liq yoritib berilgan, to’g’ri hulosa chiqarilgan va savol bo’yicha ijodiy fikrlari 



bildirilgan bo’lsa – 5 ball. 

  Mavzu mohiyati yoritib berilgan va savollarga javob berilsa  – 4 ball. 



  Mavzu mohiyatini yoritishda kamchiliklarga yo’l qo’yilgan bo’lsa – 3 ball. 

         Mavzu mohiyatini hato yoritilgan, savollarga javob berilmasa – 2 ball 

2. Oraliq baho. 


 

15 


2.1. Oraliq baho fanning bo’limlari bo’yicha yozma ish ko’rinishida 2 marta  o’tkaziladi. Har bir yozma 

ishda 1 ta nazariy savol 2 tadan amaliy masala bo’lib, yozma ish bajarilgan ish hajmi va sifatiga 

qarab 5 balli tizimda baholanadi.  

Masala quyidagicha baholanadi: 

 

to’g’ri yechilgan, barcha formulalar to’g’ri va o’z o’rnida qo’llangan bo’lsa – 5 ball. 



 

to’g’ri yechilgan, ammo yechishda formulalarda ayrim kamchiliklarga yo’l qo’yilgan bo’lsa – 4 



ball. 

 



to’liq yechilmagan, yechishda formulalarda ayrim kamchiliklarga yo’l qo’yilgan bo’lsa – 3 ball. 

 



formulalar noto’gri keltirilgan va masala noto’g’ri yechilgan bo’lsa – 2-1 ball. 

Nazariy savol quyidagicha baholanadi:  

 

javob mohiyati to’liq yoritib berilgan, to’g’ri hulosa chiqarilgan va savol bo’yicha ijodiy fikrlari 



bildirilgan bo’lsa – 5 ball. 

  javob mohiyati yoritib berilgan va hulosa qisman chiqarilgan bo’lsa – 4 ball. 



 

javob mohiyatini yoritishda kamchiliklarga yo’l qo’yilgan, hulosa qisman chiqarilgan bo’lsa – 3 



ball. 

 



javob mohiyatini hato yoritilgan, hulosa chiqarilmagan bo’lsa – 2-1 ball. 

3. Yakuniy nazorat 

3.1.  Yakuniy nazorat alohida mavzularga asoslangan ikkita nazariy savol  va bitta amaliy masaladan 

tashkil topgan yozma ish shaklida o’tkaziladi.  

Nazariy savol bo’yicha mavzudagi tayanch tushuncha va iboralar mohiyati: 

 

to’liq ochilgan va xulosalangan – 5 ball. 



 

to’liq ochib berilmagan – 4 ball 



 

yoritilgan, ammo ayrim kamchiliklari bor bo’lsa – 3 ball 



 

chala yoritilgan bo’lsa va noto’g’ri tushunchalar keltirilgan – 2 ball bilan baholanadi. 



Masalani quyidagicha baholanadi: 

 



to’liq  yechilgan,  bo’lim  bo’yicha  olgan  nazariy  bilimlarni  masala  yechishda  to’g’ri  qo’llangan 

bo’lsa – 5 ball. 

 

to’liq yechilgan, formulalar keltirishda ayrim kamchiliklarga qilgan bo’lsa– 4 



 

to’liq yechilmagan, formulalar hato keltirligan bo’lsa – 3 ball. 



 

formulalar noto’g’ri tanlangan va noto’g’ri yechilgan bo’lsa – 2 ball bilan baholanadi. 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

16 


Asosiy va qo’shimcha adabiyotlar hamda axborot manbalari 

 

Asosiy adabiyotlar 

 

1.  Douglas C.Giancol.Phyusics principles with  applications.2014 

2.  Jearl Walker, David Hallidey., R.Resnick.Fundamentals of  physics ISBN 978-8808-08797, 2014. 

3.  И.В.Савельев, Умумий физика курси.Т.1, Т.2, Т.3 Мосkва.;Астрель.2011 

4.  Д.В.Сивухин Умумий физика kурси. Москва.: физ.мaт.лит.2005 

5.  K.П.Абдурахмонов, Ў.Эгамов “ Физика курси ” дарслиk, Тошkент, 2010 й 

6.  В.С.Волkенштейн.Умумий физика курсидан масалалар тўплами.2008 Санк-Петербург. “ 

Kнижний мир” 

 

Qo’shimcha adabiyotlar 

 

1.  SH.M.Mirziyoyev “ Erkin va farog’on, demokratik o’zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz 

”  Toshkent- O’zbekiston-2016. 56 bet 

2.  SH.M.Mirziyoyev. “Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib –intizom va shaxsiy javobgarlik har - bir rahbar 

faoliyatining kundalik qoidasi bo’lishi kerak” Toshkent: “O’zbekiston”.2017.-104 b 

3.  SH.M.Mirziyoyev  “  Buyuk  kelajagimizni  mard  va  olijanob  xalqimiz  bilan  birga  quramiz  ” 

Toshkent: “O’zbekiston”. 2017. 488 bet 

4.  SH.M.Mirziyoyev  “ Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash yurt taraqqiyoti va xalq 

farovonligining garovi ” Toshkent- “O’zbekiston”. 2017. 48 bet 

5.  I.Bo’riboyev, R.Karimov. Elektr va magnitizmdan fizpraktikum. Universitet.T.2002y 

6.  M.N.Valixonov.Tabiatshunoslik asoslari.T.2004 y 

7.  I.Rahimov,  A.O’tamurodov. Fanlarning falsafiy masalalari. Toshkent.2005 yil 

8.  I.I.Hamdamov, S.A.Abidov. Tabiiy fanlar konsepsiyasi. 2007y 

9.  U.Abdurahmonov,  M.M.Rusak, B.J.Yusupov. Mexanika. Molekulyar fizika va termodinamika 

asoslari.T.Universitet. 1993  

10. U.Abdurahmonov,  M.M.Rusak, B.J.Yusupov. Qo’zg’almas zaryadlar elektr maydonidagi 

o’tkazgichlar va dielektriklar. Universitet. 1994 

11. U.Abdurahmonov, M.M.Rusak, B.J.Yusupov. O’zgarmas elektr toki va uning maydoni. 

Moddalarning magnit xossalari . Universitet. 1996 

12.  M.A.Mag’rupov, M.M.Rusak, B.J.Yusupov Mexanika. Molekulyar fizika va termodinamika 

asoslari. T.Universitet. 1996 

13.  U.Abdurahmonov, M.M.Rusak, B.J.Yusupov Elektromagnit induksiya, elektr va magnit 

maydonlardagi zaryadlangan zarralarning harakati, elektromagnit tebranishlar. T.Universitet. 

2002. 


14.  B.D.Yusupov, Fizika fanini o’qitish jarayonida zamonaviy ta’lim metodalarini qo’llash. Metodik 

ko’rsatma.T.Universitet. 2002. 

15.  U.Abdurahmonov, M.A.Zakhidova, A.A. Mo’minov , B.D.Yusupov “ Elektr” (Uslubiy 

qo’llanma).T.Universitet. 2010. 

16.  A.V.Umarov, U.Abdurahmanov. Mexanika. Uslubiy qo’llanma.T.2011, 45 b 

 

Internet saytlari. 



 

1.  Animatsion rolik (http:www.upscale.utorouto.ca. va html, http:tical ua.es). 

2. 

www.cultinfo/fulltext/1/008/077/561/htm



 

3. 


www.en/edu.ru.Портал

 



Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling