Umumiy o'rta ta'lim maktabi direktori: Farg ona


Uyga  vazifa  adib  asarlaridan  na'munalar  o'qish


Download 2.82 Mb.
Pdf просмотр
bet3/9
Sana15.12.2019
Hajmi2.82 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Uyga  vazifa  adib  asarlaridan  na'munalar  o'qish.

18

I-Sana_____________  

- Sinf-_________________   9  Tekshirdim__________

III-Darsning mavzusi: 

Usmon  Nosir  "Bolaligimda"



IV-Darsning maqsadi:

Ta'limiy  maqsad -  

Usmon  Nosir  haqida ilmiy  tu sh u n ch alar  berish 



Tarbiyaviy  maqsad -  O'quvchilarni o'z  maqsadiga  erishish  ruhida tarbiyalash.  Bir- 

birlariga o'zaro  hurmat, jamoa  bo'lib ishlash,  o'zaro yordam va  berilgan vazifani 

bajarishda  mahsuliyat sezish  ko'nikmalarini tarkib toptirish.

Rivojlantiruvchi  maqsad -  O'quvchilarni  mustaqil  ishlash,  ijodiy izlanish, guruxlarda 

ishlash orqali  bilim  olishga, xotirani  mustahkamlashga, tez fikrlash, fikrni  aniq 

ifodalashga o'rgatish,  til  madaniyatini  o'stirish.

V-Dars

 turi: Yangi tishuncha va  qonunlarni  o'rgatuvchi  dars.



VI-Darsda foydalaniladigan  metodlar:  Hamkorlik texnologiyasi,  "Aqliy  hujum" ,

VII-Darsda foydalaniladigan jihozlar:  ko'rgazmalar

VIII-Tashkiliy qism:

a)  salomlashilsh 

b)  navbatchi axboroti

c)  davomatni  aniqlash 

d)  uyga vazifani tekshirish

IX-Darsning  rejasi:

a)  o'tilgan  mavzuni  takrorlash 

b)  yangi  mavzu  bayoni 

c)  mustaxkamlash. 

d)  O'quvchilarni 

baxolash


X-O'tilganlarni  takrorlash:

1.  G‘afur  G£ulomga  «Buyuk  xizmatlari  uchun»  ordeni  berilishining 

asosiy sababi nimada deb o‘ylaysiz?

2.  Adib asarlari asosida yaratilgan qanday film yoki spektaklni tomosha 

qilgansiz?

3.  Nim a uchun «qora buvi» o‘g‘ridan qo‘rqmaydi?



XI-Yangi  mavzu  bayoni:

Dunyo  adabiyoti  tarixida  shunday shoirlar  o‘tganki,  ulaming umri 

va  ijodi  xuddi  qorong‘i  osmonni  birdan  yoritib  yuborgan  chaqmoqqa 

o‘xshaydi.  Bilsangiz,  bir  lahzada  chaqnab  o£tib  ketadigan  chaqmoq 

ko‘plab elektrostansiyalar yillar davomida ishlab chiqaradigan quwatni 

o‘zida mujassam etadi.  Rus shoiri M. Y.  Lermontov, tatar ijodkori Ab­

dulla To‘qay,  o‘zbek adabiyotining favqulodda  iste’dodli namoyandasi 

Usmon  Nosir mana shunday yorqin siymolardandir.  Garchi juda kam 

umr  ko‘rgan  bo‘lsalar-da,  ular  yozib  qoldirgan  asarlaming  ahamiyati 

asrlarga tatigulikdir.

Usmon  Nosir  bor-yo‘g‘i  32  yil  yashagan  bo‘lsa,  shuning  6 -7  

yilidagina erkin ijod qilish imkoniyatiga ega bo‘ldi.

Bo‘lg‘usi  shoir  1912-yilning  13-noyabrida  Namangan  shahrida 

dunyoga keldi. Uning hunarmandchilik bilan ro‘zg‘or tebratadigan otasi



19

1


bu paytda og‘ir xasta yotgan bo‘lib, bola go‘dakligidayoq olamdan o£tadi. 

Usmon  o‘z  otasi  mehrini,  uning  erkalashlarini  ko‘rmay  o‘sdi.  To‘rt 

yashariigida onasi Xolambibi shu yerlik Nosirhoji degan kishiga turmushga 

chiqadi va oila Qo‘qonga ko‘chib keladi. Usmonjon shahardagi intematda 

o‘qiydi,  tarbiyalanadi.

1931-yilda  Usmon  Nosir  Samarqanddagi  Oczbekiston  dorilfununi 

(hozirgi Samarqand davlat universiteti)ga o‘qishga kiradi. U tengdoshlari 

orasida  o‘zining izlovchan  fikri,  fanlami tez  o‘zlashtira  olishi,  shoirlik 

iste’dodi va sho‘x-sha’n tabiati bilan yaqqol ajralib turardi.  Usmon Nosir 

nafaqat  adabiyotni,  balki  dunyo  tarixi,  falsafasi,  san’atini  ham 

chanqoqlik  bilan  o‘zlashtirishga,  buyuklarga  ergashib  ijod  qilishga 

oshiqardi. Bu intilishlar shoiming dastlabki asarlaridayoq o‘zini ko‘rsatar, 

yoshgina  yigit  bitiklarida  katta  g‘oyalar,  badiiy  tafakkurning  erkin 

parvozlari,  fikrning  o‘tkir  yolqinlari  yaqqol  aks  etardi.  Mana,  uning 

Samarqanddan onasiga yozgan she’riy maktubi — «Oq yuvib, oq tarab» 

she’ridan ayrim lavhalar.  Unda shoir bolaligida ko‘rgan sargardonliklarini 

tabiat  manzaralariga  uyg‘un  holda  qayta jonlantiradi,  o‘quvchini  o‘z 

xotiralariga oshno etadi:

Esingdami,  g‘arib  ona, 

Sarg‘ayib yerga tushgani

U  qishlaming  zahri? 

Bir  ko‘m-ko‘k  yaproqning.

Yuzni  momataloq  qilgan 

Qon,  yoshlar-la to‘lganda

U  yillarning  qahri? 

U  ko‘zlaring  seni,

Mehribonim,  yodga tushdi, 

Tuproqqa yuz tutganda

Bir  kuni  kuz  nahori, 

Umring  bahori...

Usmon  Nosir  uchun  tabiat  manzaralari  she’riy  asami  qo‘shimcha 

tashbehlar  bilan  bezash,  go‘zallashtirish  vositasi  emas  edi.  U  tabiatni 

go‘yo ona anglab, o‘zini esa shu ona bag‘riga doimiy talpinuvchi farzand 

hisoblardi.  Uning  she’rlarida  har bir fasl,  yer,  osmon,  quyosh,  yulduz 

va  oy,  daraxtlar  va  chechaklar,  qushlar  va  hayvonlar  badiiy  umum- 

lashma, obraz darajasiga o‘sib chiqadi.



Xll-Mustahkamlash: O'quvchilarni  baholash.

1.  Usmon  Nosir  hayoti  va  ijodi  qaysi  jihatlari  bilan  Sizda  ko‘proq 

taassurot  qoldirdi?

2.  Aksariyat shoirlar ijodida tabiatga qayta-qayta murojaat etilishining 

sababi  nimada,  deb  o‘ylaysiz?

3.  Biz yashaydigan olamni  «ona yer»,  «ona tabiat»  deb atashimizning 

boisi  nimada?

4.  Usmon Nosir she’rlarida tabiat qanday ranglarda, obrazli ifodalarda 

kuylanishini aniq misollarda ko‘rsating.

Uyga  vazifa  adib  asarlaridan  na'munalar  o'qish.

20


I-Sana_________  

- Sinf-_____________ 

10  Tekshirdim _________

III-Darsning mavzusi: 

O'tkir  Xoshimov  "Dunyoning  ishlari”



IV-Darsning maqsadi:

Ta'limiy  maqsad -  

O’tk ir  Xoshimov haqida  ilmiy  tu sh u n ch alar berish 



Tarbiyaviy  maqsad -  O'quvchilarni 

o'z 


maqsadiga  erishish  ruhida tarbiyalash.  Bir-

birlariga  o'zaro  hurmat, jamoa  bo'lib ishlash,  o'zaro yordam va  berilgan vazifani

bajarishda  mahsuliyat sezish  ko'nikmalarini tarkib toptirish.

Rivojlantiruvchi  maqsad -  O'quvchilarni  mustaqil  ishlash,  ijodiy izlanish, guruxlarda 

ishlash orqali  bilim  olishga, xotirani  mustahkamlashga, tez fikrlash, fikrni aniq 

ifodalashga  o'rgatish,  til  madaniyatini o'stirish.

V-Dars

 turi: Yangi tishuncha  va  qonunlarni o'rgatuvchi  dars.



VI-Darsda foydalaniladigan  metodlar:  Hamkorlik texnologiyasi,  "Aqliy  hujum" ,

VII-Darsda foydalaniladigan jihozlar:  ko'rgazmalar

VIII-Tashkiliy qism:

a)  salomlashilsh 

b)  navbatchi axboroti

c)  davomatni aniqlash 

d)  uyga vazifani tekshirish

IX-Darsning  rejasi:

a)  o'tilgan  mavzuni  takrorlash 

b)  yangi  mavzu  bayoni 

c) 


mustaxkamlash. 

d) 


O'quvchilarni 

baxolash


X-O'tilganlarni  takrorlash:

1.  Usmon  Nosir  hayoti  va  ijodi  qaysi  jihatlari  bilan  Sizda  ko‘proq 

taassurot  qoldirdi?

2.  Aksariyat shoirlar ijodida tabiatga qayta-qayta murojaat etilishining 

sababi  nimada,  deb  o‘y!aysiz?

3.  Biz yashaydigan olamni  «ona yer»,  «ona tabiat»  deb atashimizning 

boisi  nimada?

XI-Yangi  mavzu  bayoni:

0 ‘tkir Hoshimov 1941-yilda Toshkentning Do‘mbirobod mahdlasida 

tug‘ilgan.  Yoshligidan  ilmga,  adabiyotga,  san’atga  qiziqqan  bo‘lajak 

yoziivchi 5-sinfda o‘qib yurgan vaqtidayoq, demak, Siz tengi yoshlarida 

she’r mashq qila boshlagan edi. Dastlabki kitobi esa yozuvchining talabalik 

yillariga  to‘g‘ri  keladi.  Octkir  Hoshimov  hayot  qozonida  qaynagan, 

yozuvchi  sifatida  hayotdan  bir  qadam  ham  ajramay  qalam  tebratgan 

ijodkor.  U  amaliy  va  ijodiy  ishni  baqamti  olib  bordi.  Adibning  hayot 

yo‘liga  diqqat  qiladigan  bo‘lsak,  u  xat  tashuvchi,  musahhih,  muxbir, 

gazetada  bo‘lim  mudiri,  nashriyotda  va jurnalda  bosh  muharrir  kabi 

bosqichlami bosib o‘tganiga guvoh bo‘lamiz. Keyingi yillarda bir necha 

marta xalq deputatligiga saylangan adib Oiiy Majlisda qo‘mita raisi sifatida 

ham  faoliyat  ko‘rsatgan.  Biroq  bir  lahza  bo‘lsa-da,  adabiy  ijod  bilan

21


aloqani uzgani  yo‘q.  Keyingi  8— 10-yilda  ham  adibning  qator sermaz- 

mun  kitoblari,  publitsistik  maqolalari  chop  etildi.  Hozirda  adibning 

«Urushning  so‘nggi  qurboni»,  «Muhabbat»  kabi  ko‘plab  hikoyalari, 

«Nur borki,  soya  bor»,  «Ikki  eshik  orasi»,  «Tushda  kechgan  umrlar» 

nomli  romanlari,  «Odamlar  nima  derkin»,  «Shamol  esaveradi»,  «Ikki

karra  ikki  besh»,  «Bahor  qaytmaydi»,  «Dunyoning  ishlari»  nomli 

qissalari respublikamiz va xorijda sevib o‘qilmoqda. «Qatag‘on», «Inson 

sadoqati»,  «To‘ylar muborak» dramalari mamlakatimiz teatrlarida sah- 

nalashtirilgan.  Respublika radiosida efirga berilayotgan, televideniyasida 

ko‘rsatilayotgan bir qancha radio va telespektakllar ham hassos yozuv- 

chimiz  asarlari  asosida  yaratilgandir.  Bugun  xalqimiz  0 ‘tkir  Hoshi- 

movni ulkan adib,  o‘tkir nafasli jumalist, faol siyosatdon arbob sifatida 

taniydi,  hurmat  qiladi.  Bu  hurmatning  boisi  uning  biz  yuqorida  tilga 

olgan  asarlari,  jo‘shqin  ijtimoiy  faoliyatidir.

Bolalar,  bugun  Siz  bilan yozuvchining  «Dunyoning  ishlari»  qissasi 

haqida gaplashamiz va  Sizga bu  asarni to‘liq  o‘qib  chiqishni  maslahat 

beramiz.  Chunki mazkur asar eng ezgu,  eng samimiy tuyg‘ular haqida, 

eng e’zozli  zot — ona to‘g‘risida hikoya qiladi.  Onaning qanday inson 

ekanligini  yaxshi  bilamiz.  U  insonga  hayot  beradi,  yuvib-taraydi, 

tarbiyalaydi. Ona uchun eng to‘tiyo narsa, o‘g‘ilmi-qizmi, uning farzandi. 

Ona  o‘z farzandi uchun hamma narsaga,  hatto jonini  qurbon  qilishga 

ham tayyor.  Shuning uchun bo Isa kerak,  ona haqida behisob she’rlar 

to‘qilgan,  dostonlar,  katta-katta  asarlar  bitilgan.  Kichik  maqollardan 

tortib, muborak hadislarimizgacha ona madh etiladi, e’zozlanadi. 0 ‘tkir 

Hoshimovning  bu  asari  har  biri  o‘ziga  mustaqil  sujetli  hikoyalardan 

tashkil topgan. Undagi «Gilam paypoq», «Oq-oydin kechalar», «Tush», 

«Alla»,  «Oltin  baldoq»,  «0‘ris bolaning  oyisi»,  «Iltijo»  kabi  hikoyalar 

kishini befarq qoldirmaydi, ularda o‘g‘li uchun har qanday mashaqqatga, 

jon fido qilishga tayyor, shaiqona axloq-odob qoidalarini o‘zida mujassam 

etgan Ona madh etiladi.  Barcha hikoyalar mazmuni  ona obrazi tofayli 

yaxlitlik kasb etadi. Asar ortiqcha maishiy tafsilotlar, jimjimadorliklardan 

xoli.  Shu tufayli ham katta qiziqish va hayajon bilan o‘qiladi.  Bu qissa, 

oqsoqol  adibimiz,  0 ‘zbekiston  Qahramoni  Said  Ahmad  aytganidek, 

«...dostondek o‘qiladi.  Uni o‘qib o‘z onalarimizni o‘ylab ketamiz...»



Xll-Mustahkamlash: 

O'quvchilarni 

baholash.

1.  Octkir  Hoshimov  haqida  nimalar  bilasiz?  Gapirib  bering.

2.  «Dunyoning  ishlari»  qissasining umumiy mazmuni  haqida so‘zlab 

bering.


3.  Asarda  tasvirlangan  ona  obrazi  bilan  barchamizning  onalarimiz 

o‘rtasida  qanday  o‘xshashliklar ko‘ramiz.



Uyga  vazifa  adib  asarlaridan  na'munalar  o'qish.

22

I-Sana_________  

Sinf-_____________ 

11  Tekshirdim _________

III-Darsning mavzusi: 

M irtem ir.  "Bulut”



IV-Darsning maqsadi:

Ta'limiy  m aqsad 

-  Mirtemir. 

"Bulut" haqida  ilmiy  tu sh u n ch alar b e r is h . 

Tarbiyaviy  maqsad -  O'quvchilarni o'z maqsadiga  erishish  ruhida tarbiyalash.  Bir-

birlariga o'zaro  hurmat, jamoa  bo'lib ishlash, o'zaro yordam va  berilgan vazifani

bajarishda  mahsuliyat sezish  ko'nikmalarini tarkib toptirish.

Rivojlantiruvchi maqsad -  O'quvchilarni  mustaqil  ishlash,  ijodiy izlanish, guruxlarda 

ishlash orqali  bilim olishga, xotirani  mustahkamlashga, tez fikrlash, fikrni aniq 

ifodalashga  o'rgatish,  til  madaniyatini  o'stirish.

V-Dars

 turi: Yangi tishuncha va  qonunlarni  o'rgatuvchi  dars.



VI-Darsda foydalaniladigan  metodlar:  Hamkorlik texnologiyasi,  "Aqliy  hujum" ,

VII-Darsda foydalaniladigan jihozlar:  ko'rgazmalar

VIII-Tashkiliy qism:

a)  salomlashilsh 

b)  navbatchi axboroti

c)  davomatni aniqlash 

d)  uyga vazifani tekshirish

IX-Darsning  rejasi:

a)  o'tilgan  mavzuni  takrorlash 

b)  yangi  mavzu  bayoni 

c) 


mustaxkamlash. 

d) 


O'quvchilarni 

baxolash


X-O'tilganlarni  takrorlash:

1.  0 £tkir  Hoshimov  haqida  nimalar  bilasiz?  Gapirib  bering.

2.  «Dunyoning  ishlari»  qissasining umumiy mazmuni  haqida so'zlab 

bering.


3.  Asarda  tasvirlangan  ona  obrazi  bilan  barchamizning  onalarimiz 

o£rtasida qanday  o£xshashliklar ko£ramiz.



XI-Yangi  mavzu  bayoni:

КоЧ-u  tog‘lik,

Bog‘-u rog‘lik o‘zbek elim.

Momo  yurti,

Bobo yurti, chambilbelim.

Zar-u  gavhar  — yaltiroq  tosh, 

nedir  olmos,

Sen biz uchun ham  non,  ham  osh, 

mangu  meros.

0 ‘quvchining xotirasiga bir o‘qishdayoq mixlanib qoladigan bu quyma 

satrlar  0 ‘zbekiston  xalq  shoiri  Mirtemir  qalamiga  mansubdir.

Mirtemir  Tursunov  1910-yilda,  o£zi  yozganidek,  Qoratog£  etakla- 

rida— Turkiston  shahrining  Iqon  qishlog‘ida  tug‘ilgan.  Awal  bobosi 

qo‘lida va eski maktabda tahsil olgan. So‘ng Toshkentga kelib, «Almaiy» 

nomidagi bolalar namuna ish maktabida tarbiya ko£radi. Samarqanddagi

23


0 ‘zbekiston Davlat pedagogika akademiyasida o‘qiydi.  0 ‘qishni bitirib 

maktablarda muaUimlik qiladi, nashriyotlarda, Yozuvchilar uyushmasida 

ishlaydi.

Shoiming  birinchi  she’d  «Tanburim  ovozi»  1926-yili,  16  yoshida 

e’lon  qilinadi.  1928-yili  uning  «Shu’lalar  qo‘ynida»  nomli  ilk  she’riy 

to‘plami nashr etiladi. Keyin «Zafar», «Qaynashlar», «Tong» to‘plamlari 

dunyo  yuzini  ko‘radi.

30-yillarda u juda ko‘p vaqtini taijimalarga bag‘ishlaydi. A.  S.  Push­

kin,  M. Y.  Lermontov,  N. A. Nekrasov, T.  G.  Shevchenko she’rlarini, 

dostonlarini o‘zbekchaga o‘giradi.  Umuman taijima sohasida Mirtemir 

nihoyatda barakali ijod qilgan. Antik dunyo shoiri Homer, shuningdek, 

Shota  Rustaveli,  Henrix  Heyne,  Tagor,  Maxtumquli,  Berdaq,  Nozim 

Hikmat  she’riy  asarlari,  «Manas»  qirg‘iz  xalq  eposi,  «Qirq  qiz» 

qoraqalpoq  xalq  dostoni  Mirtemir  domla  zahmatlari  tufayli  o‘zbek 

o‘quvchisiga yetib kelgan.

Shoir umri davomida o‘nlab she’rlar va dostonlar to‘plamlarini chop 

ettirdi.  «Bong»,  «Poytaxt»,  « 0 ‘ch»,  «Surat»,  «Qoraqalpoq  daftari», 

«Tingla,  hayot!»,  «Izlaganim»,  «Tog‘day tayanchim»,  «Yodgorlik»  ka- 

bilar ulaming ichida eng mashhurlaridir.  Bu to‘plamlaming mundarijasiga 

qarasangiz, inson hayotining barcha pallalaridagi kechmishlar, tuyg‘ular, 

taassurot  va  xotiralar jamuljam  bolganini  ko£rasiz.  Chunki  Mirtemir 

xoh  yirik  doston  yozsin,  xoh  sahna  asarlari  yoki  katta-katta  asarlami 

taijima qilsin,  qat’i nazar, biron kun ham she’r yozishni tark etmagan.

Shoiming ijodidagi bosh mavzu  nima deb so£ralsa,  yurtga,  tabiatga 

oshiqlik, bolalik xotiralariga sadoqat,  o‘z xalqidan faxrlanish,  uni chin 

dildan sevish va ardoqlash deb aytish mumkin.  Mirtemir she’rlarida bu 

mavzular ko‘pincha birikib,  omuxtalashib keladi.  Bir she’ming o‘zida 

ham tabiat go‘zalligi, ham xotiralar, ham iftixor tuyg'usi va yarn hayotga 

muhabbat  kabi  tushunchalaming  ifodalanishini  ko'rish  mumkin.

Shoir umrining oxirida «Yodgorlik» deb nomlangan she’riy to‘plam 

tayyorladi. Va unga so‘nggi yillardagi eng sara she’rlarini jamlab, o‘zidan 

keyingi avlodlariga ma’naviy tuhfa qilib qoldirdi.

Mirtemir  1978-yil 24-yanvarida 68 yoshida vafot etdi.

Xll-Mustahkamlash:  O'quvchilarni  baholash.

1.  Mirtemir hayoti va ijodi haqida so‘zlab bering.

2.  Shoiming birinchi she’ri va to‘plami qanday nomlanadi, ular qachon 

e’lon  qilingan?

3.  «Mirtemir — taijimon»  mavzusida suhbatlashing.

4.  Shoir  ijodidagi  bosh  mavzular  haqida  so‘zlang.



Uyga  vazifa  adib  asarlaridan  na'munalar  o'qish.

24

I-Sana_________  

- Sinf-_____________ 

12  Tekshirdim __________

III-Darsning mavzusi: 

Ibroyim   Yusupov.



IV-Darsning maqsadi:

Ta'limiy  maqsad -  

M irtem ir.  "Bulut" haqida  ilmiy  tu sh u n ch alar berish . 



Tarbiyaviy  maqsad -  O'quvchilarni o'z maqsadiga  erishish  ruhida tarbiyalash.  Bir-

birlariga  o'zaro  hurmat, jamoa  bo'lib  ishlash, o'zaro yordam va  berilgan vazifani

bajarishda  mahsuliyat sezish  ko'nikmalarini tarkib toptirish.

Rivojlantiruvchi  maqsad -  O'quvchilarni  mustaqil  ishlash,  ijodiy izlanish, guruxlarda 

ishlash orqali  bilim  olishga,  xotirani  mustahkamlashga, tez fikrlash, fikrni aniq 

ifodalashga  o'rgatish,  til  madaniyatini  o'stirish.

V-Dars turi: 

Yangi tishuncha va  qonunlarni o'rgatuvchi  dars.



VI-Darsda foydalaniladigan metodlar:  Hamkorlik texnologiyasi,  "Aqliy  hujum" ,

VII-Darsda foydalaniladigan jihozlar:  ko'rgazmalar

VIII-Tashkiliy qism:

a)  salomlashilsh 

b)  navbatchi axboroti

c)  davomatni aniqlash 

d)  uyga vazifani tekshirish

IX-Darsning  rejasi:

a)  o'tilgan  mavzuni  takrorlash 

b)  yangi  mavzu  bayoni 

c) 


mustaxkamlash. 

d) 


O'quvchilarni 

baxolash


X-O'tilganlarni  takrorlash:

1.  0 ‘tkir  Hoshim ov  haqida  nim alar  bilasiz?  G apirib  bering.

2.  «Dunyoning  ishlari»  qissasining  um um iy  m azm uni  haqida  so‘zlab 

bering.


3.  Asarda  tasvirlangan  o n a  obrazi  bilan  barcham izning  onalarim iz 

o crtasida  qanday  o ‘xshashliklar  ko‘ramiz.



XI-Yangi  mavzu  bayoni:

0 ‘zbekiston va Qoraqalpog'iston xalq shoiri Ibroyim Yusupov qardosh 

Q oraqalpog‘istonning  C him boy  tumani  hududidagi  Azot  ovulida  1929- 

yilning  5-inay  kuni  tav allud   topgan.  O r t a   m aktabni  tugallab,  Q ora- 

qalpog‘iston  pedagogika  institutiga  o kqishga  kirgan  va  uni  1949-yilda 

m uvaffaqiyatli  bitirgan.  Talabalik  yillarida  yaqqol  nam oyon  b o ‘lgan 

uning  izlanuvchanligi,  ijodga  m oyilligidan  xabardor institut  rahbariyati 

Ibroyimni  shu dargohda  o kqituvchi  sifatida  ishga  olib  qoladi.  I.Yusupov

1961-yilgacha inazkur institutda talabalarga til va adabiyot ilmidan saboq 

beradi.


1961-1962-yillarda  u  Q oraqalpog‘istonning  m arkaziy  adabiy  nashri 

b o im is h   «A m udaryo»  ju m a lin in g   bosh  m uharriri  vazifasini  bajaradi.

1 9 6 2 -1 96 5 -y illard a  esa  resp u b lik an in g   Tarix.  til  va  adabiyot  ilm iy-

25


tekshirish institutida a w a l  ilm iy xod im , k eyin sektorm udiri b o 'lib  ishlaydi.

Ibroyim   Y usupov  respublika adabiy ja m o a tch ilig i  o ‘rtasida  qozongan

ob ro‘- e ’tibori tufayli  uzoq yillar davom id a (1 9 6 5 —1 980) Q oraqalp og‘iston

Y ozuvchilar u yu sh m asiga  raislik qiladi.  Ayni  shu yillari  qoraqalpoq m illiy

ad a b iy o tin in g   barcha  y o 'n a lish la rid a   d iqq atga  lo y iq   asarlar  yaratiladi,

y o zu v ch ila r  safiga  y o sh ,  um idli  ijodkorlar  k elib   q o ‘shiladi.

I.  Y usupov  1980 - 1985-yillard a  respublikaning  m arkaziy  gazetasida

bosh  m uharrir  vazifasini  bajargan  bo4sa.  m am lakatim iz  m ustaqillikka 

erishganidan  to  2000-yilgacha  Q oraqalpog‘iston  M a'naviyat  va  m a’rifat

markazining  raisi  lavozimida  fidokorona  xizmat  qildi.

Ibroyim  Y usupovning  dastlabki  she'rlari  o 'tg a n   asrning  40-yillari

o ‘rtalaridan -  u  institutda o ‘qib yurgan  kczlariyoq e ’lon qilina boshlagan.

Shundan  buyon  ijodkorning  30  dan  ortiq  sh e ’riy  va  nasriy  kitoblari

o ‘quvchilar  q o kliga  yetib  bordi.  Shoirning  «Kun  chiqish  y o 4lovchisiga».

«Qoraqalpoqni  k o ‘p  m aqtam ang  k o kzim cha»,  «Q ora  tol»,  «Tum alar».

«M ening  yigit  vaqtim ...»  singari  o ‘nlab  sh e’rlari.  «A katsiya  gullagan

joyda»,  «G ilam chi  xotin  haqida  haqiqat»,  «D ala  arm onlari»,  «M angu

buloq»  kabi  dostonlari  zam onaviy  qoraqalpoq  adabiyotining  salmoqli

yutuqlari  bo‘lib  qoldi.

Serqirra ijodkor Ibroyim  Yusupov qoraqalpoq m illiy dramaturgiya va

sahna  san ’ati  rivojiga  ham  sezilarli  hissa  q o ‘shgan.  Uning  «Qirq  qiz»

(1965),  «A ktrisaning  iqboli»  (1967),  «Um irbek  laqqi»  (1971)  dramalari,

«Ajinivoz» librettosi uzoq yillar davomida tom oshabinlarolqishiga sazovor

bo'lgan.


Kovp  yillik  samarali  ijodiy  faoliyati,  qoraqalpoq  va  okzbek  xalqlari 

o ‘rtasidagi  d o 4st!ik  va  qardoshlik  m unosabatlarining  rivojlanishiga 

qo‘shgan ulkan  hissasi. davlat va jam oat ishlaridagi  ibratli faoliyati uchun 

Ibroyim  Yusupov  2004-yilda  « 0 ‘zbekiston  Qahramoni»  degan  yuksak 

unvonga  sazovor b o ‘ldi.

Xll-Mustahkamlash:

1.  0 4zbek  va  qoraqalpoq  xalqlarining  qadimdan  bir oila  farzandlari  kabi 

ahil  va  inoq  yashab  kelayotganiga  hayotdan  m isollar keltiring.

2.  Ibroyim  Yusupovning  mehnat  faoliyati  uning  hayoti  davomida  qaysi 

sohalar rivojiga  ko‘proq  hissa  qo‘shganini  anglatadi?

3.  «Qadrdon  so ‘qmoqlaD>  sh e’rining  yozilishiga  nim alar  sabab  bo'lgan. 

deb  o'ylaysiz?

O'quvchilarni  baholash.  Uyga  vazifa  adib  asarlaridan  na'munalar  o'qish.

26

1   2   3   4   5   6   7   8   9


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling