Universiteti I tiranës fakulteti I shkencave tё natyrёs departamenti I kimisë industriale


Download 5.04 Kb.

bet5/11
Sana10.01.2019
Hajmi5.04 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

2.1.2  Vlerësimi energjitik i prodhimeve dhe i mbetjeve agrokulturore 
Në studimin tonë si mbetje të prodhimeve agro-bujqësore do të karakterizojmë të gjitha 
mbetjet  nga  prodhimet  bujqësore,  të  cilat  nuk  përfshihen  në  procesin  e  ushqimit  të 
bagëtive apo në bilancin e humusit dhe që mund të shfrytëzohen për përfitim energjie 
apo  për  trajtim  të  mëtejshëm  (krahaso  edhe  Kappler  (2008)).  Vlerësimi  i  këtyre 
burimeve  dhe  rezervave  vështirësohet  përmes  ndërrimit  të  kulturave  sipas  stinëve, 
përmbajtjes  së  tokës  apo  zhvillimit  ekonomik  të  rajonit  në  fjalë  (shiko  edhe  Kappler 
(2008)). 
Sipas  Leible  et  al.  (2007)  dhe  Kappler  (2008)  për  të  ruajtur  bilancet  dhe  ekuilibrat  e 
humusit  në  tokat  bujqësore  rekomandohet,  që  pas  marrjes  së  pjesës  së  ushqimit  për 
bagëtinë  dhe  të  asaj  që  përdoret  për  shtrojë  për  viça  dhe  derra  afro  50  deri  70%  e 
kashtës  së  mbetur  mund  të  përdoret  për  përfitim  energjitik.  Në  kundërshtim  me  këtë 
Ericsson dhe Nilson (2006) si dhe Beckmann (2006) rekomandojnë, që përdorimi i më 
shumë  se  25%  e  potencialit  teorik  të  kashtës,  sjell  pasoja  negative  për  ekuilibrat 
ekologjik,  pasi  interesi  dhe  tendencat  ekonomike  janë  të  atilla,  që  në  të  ardhmen 
kashtrat  të  përdoren  më  shumë  për  humus  (Beckmann  2006).  Ndërkohë  që  Keppler 
(2008)  thekson  që,  ulja  e  numrit  e  bagëtive  do  të  çojë  përsëri  drejt  ruajtjes  së  këtyre 
ekuilibrave dhe pse jo në të ardhmen ndoshta të mundësojë edhe efektin e kundërt. 

30 
Në vazhdim të studimit tonë si vlerë minimale të shfrytëzimit të kashtrave do të merret 
vlera 25% e kashtës së përgjithshme, ndërsa si vlerë maksimale do të jetë ajo prej 60%. 
Nisur  nga  të  dhënat  e  Vjetarit  Statistikor  të  Ministrisë  së  Bujqësisë  për  vitin  2010, 
sipërfaqja e tokës bujqësore për Shqipërinë është 24 % e sipërfaqes së përgjithshme ose 
695.520  hektarë.  Sipërfaqen  më  të  madhe  të  punueshme  në  raport  me  sipërfaqen  e 
përgjithshme  e  zënë  qarqet  e  Fierit,  Durrësit  dhe  Tiranës,  repektivisht  me  65,  53  dhe 
34% (tab. 2-5). Kjo shpjegohet me faktin, që këto qarqe zënë edhe pjesën dërrmuese të 
ultësirës përëndimore të vendit, e njohur kjo për klimën mesdhetare, relievin fushor dhe 
rezerva të bollshme hidroenergjitike. 
Mbetjet agrokulturore më të rëndësishme dhe me potencial më të lartë energjetik janë 
ato  që  vijnë  nga  drithërat  (grurë,  misër,  thekër  etj.).  Duke  iu  referuar  të  dhënave  të 
tabelës 2-5 shohim se të mbjellat me drithëra në shkallë kombëtare për vitin 2010 zënë 
afro 21% e të gjithë sipërfaqes bujqësore të vendit. 
Tabela 2-5:  Struktura e tokës sipas qarqeve (modifikuar sipas të dhënave të MBUMK 2010 
(2011, S. 54)) 
Qarku 
Sip. përgj. e tokës 
(ha) 
Tokë bujqësore 
Tokë jo bujqësore 
(ha) 
(ha) 

Berat 
179.793 
52.908 
29% 
126.885 
Dibër 
248.503 
41.056 
17% 
207.447 
Durrës 
76.443 
40.568 
53% 
35.874 
Elbasan 
329.994 
72.872 
22% 
257.122 
Fier 
189.070 
121.961 
65% 
67.108 
Gjirokastër 
288.426 
45.111 
16% 
243.315 
Korçë 
371.032 
90.909 
25% 
280.123 
Kukës 
237.348 
25.292 
11% 
212.056 
Lezhë 
161.910 
34.736 
21% 
127.174 
Shkodër 
356.199 
50.625 
14% 
305.574 
Tiranë 
165.463 
56.609 
34% 
108.854 
Vlorë 
270.621 
62.873 
23% 
207.748 
Totali 
2.874.800 
695.520 
24% 
2.179.280 
Elbasani, Berati dhe Korça bashkë me qarqet me shtrirje në ultësirën përëndimore kanë 
peshën kryesore të këtyre produkteve. Duke qenë së kanë një numër të konsiderueshëm 
veprash  hidroenergjetike  dhe  falë  shtrirjes  në  grygëderdhje  apo  lugina  lumejsh  edhe 
qarqet Kukës dhe Lezhë kanë arritur të mbjellin sipërfaqe të përafërta me mesataren e 
vendit (respektivisht 20,02 dhe 19,76%). 
Në 10-vjeçarin e fundit sipërfaqja e mbjellë me këto kultura ka pësuar një rënie prej më 
shumë se 10% (178.200 ha për vitin 2000; 145. 700 ha për 2010). Një tendencë të tillë 
ka patur edhe e gjithë sipërfaqja e mbjellë në shkallë vendi (1,37% zbritje krahasuar me 
2010). Ndërkohë që sasia e drithërave të prodhura për hektarë ka ardhur duke u rritur 
me  më  shumë  se  8,15%  (tab.  2-6).  Përpunimi  i  mbetjeve  agrokulturore  për  përfitim 
energjie deri më tani nuk është kryer, pasi ka munguar infrastruktura, për rrjedhojë ato 

31 
janë përdorur në të shumtën e rasteve si ushqim për kafshët apo janë dekompozituar në 
natyrë. 
Tabela 2-6:  Sipërfaqet me të mbjella me bimë arash (ha) sipas qarqeve; modifikuar sipas të 
dhënave të MBUMK 2010 (2011, S. 57)  
Qarku 
Drithëra 

Grurë 
Misës 
Thekër 
Elb 
Tagjira 
Berat 
13.666 
25,83 
8.008 
3.278 
10 
 
2.370 
Dibër 
7.375 
17,96 
2.022 
4.998 
80 

270 
Durrës 
6.492 
16,00 
2.445 
3.359 
 
 
688 
Elbasan 
21.901 
30,05 
11.884 
7.195 
100 
60 
2.662 
Fier 
31.924 
26,18 
18.449 
10.026 
 

3.443 
Gjirokastër 
5.805 
12,87 
3.026 
1.250 
18 
29 
1.482 
Korçë 
23.594 
25,95 
15.034 
4.634 
427 
2.431  1.068 
Kukës 
5.064 
20,02 
1.176 
3.280 
430 

172 
Lezhë 
6.864 
19,76 
3.411 
3.453 
 
 
 
Shkodër 
7.083 
13,99 
1.399 
5.684 
 
 
 
Tiranë 
9.264 
16,36 
4.790 
3.620 
15 

834 
Vlorë 
6.633 
10,55 
2.243 
3.417 

 
972 
Totali 
145.665 
20,94 
73.887 
54.194  1.081 
2.542  13.961 
Siç  vihet  re  edhe  në  figurën  2-5,  mbetjet  më  të  rëndësishme  agrare,  që  mund  të 
përdoreshin si biomasë në vitin 2010, kanë qenë të mundura me drithërat (grurë, misër, 
thekër dhe elb) me rreth 145 665 ha të kultivuara dhe me një prodhim total prej 693 800 
tonësh.  Patatet  me  2,2%  të  sipërfaqes  së  përgjithshme  (208  000  ton)  dhe  perimet  me 
afro 7,6% (860 400 ton) paraqesin gjithashtu një rëndësi të veçantë. 
 
Figura 2-5: 
Struktura  e  mbjelljeve  të  bimëve  të  arave  për  vitin  2010;  modifikuar  sipas  të 
dhënave të Vjetarit Statistikor për vitin 2010 të MBUMK (2011, S. 60) 
Mbetjet  nga  prodhimet  agrokulturore  janë  sasi  të  cilat  priten  dhe  mbeten  pas 
grumbullimit  të  produkteve  kryesore  (tab.  2-7).  Ato  varen  në  një  shkallë  të  lartë  nga 
kushtet  klimaterike,  zonale  dhe  sezonale,  faktorë  primarë  këto,  që  ndikojnë  në 
rendimentin e përfundimtar dhe në sasinë e mbetjeve organike. 
Sasia e mbetjeve nga të korrat e grurit (m
KG,mth
) llogaritet përmes një korrelacioni linear, 
i cili lejon njëhsimin e sasisë së kashtës së gjeneruar, në qoftë se është i njohur prodhimi 
36,0% 
7,6% 
2,2% 
50,0% 
4,2% 







Drithëra 
Perime (bostan) 
Patate 
Foragjere të njoma 
Të tjera 

32 
i grurit për hektar - [y] (Kerstetter & Lyons, 2001, S. 23). Më pas kjo vlerë shumëzohet 
me  faktorin  e  mbledhjes  së  mundshme  për  prodhim  të  qëndrueshëm  y
r
  (për  të  ruajtur 
pjellorinë e tokës ai merret: y
r
=(
!".!"!!!"#$.!∗!"
!"""
)), me faktorin e disponueshëm [a] dhe 
me përmbajtjen e lagështisë së të korrave [w]. [ac] - është sipërfaqja e përgjithshme me 
të mbjella. Relacioni ndërmjet këtyre parametrave jepet si mëposhtë: 
m
KG,mth
=y

· a · (1 - 
!
!""

   
 
 
 
 
 
 
(2-2)  
Tabela 2-7:  Struktura  e  mbjelljeve  të  bimëve  të  arave  /  në  1000  ha  për  vitet  2000-2010
modifikuar sipas të dhënave të MBUMK 2010
 
(2011, S. 56-60) 
Viti /Llojet 
2000 
2005 
2008 
2009 
2010 
 
ha 
x1000 

ha 
x1000 

ha 
x1000 

ha 
x1000 

ha 
x1000 

Drithëra 
178 
565,8 
148 
511,2 
149 
608,5 
146 
629,9 
14

693,8 
Grurë 
112 
341,1 
82,4 
260 
83,4 
335 
82,8 
333,1 
74 
294,9 
Misër 
53 
205,7 
48,4 
219,9 
49 
245 
47,6 
265,1 
54 
362 
Thekër 
1,3 
1,5 
1,5 

1,4 
3,1 
1,1 
2,2 
1,1 
2,3 
Elb 
1,2 
1,8 
1,5 
4,1 
1,4 
3,6 
1,7 
4,5 
2,5 
7,3 
Tagjira 
10,7 
15,7 
13,9 
24,2 
13,9 
21,8 
13 
25 
14 
27,3 
Perime 
32,8 
620 
32,5 
684,9 
29,6 
715,4 
30,3 
730 
31 
860 
Patate 
11,4 
161 
10,1 
169,3 
9,8 
190 
9,1 
200 

208 
Fasule 
22,5 
25,2 
16,1 
23,6 
14,3 
21,8 
14 
23 
14 
24 
Duhan 
5,7 
6,2 
1,5 
1,9 
1,1 
1,3 
1,2 
1,6 
1,2 
1,7 
Lule dielli 
1,9 
2,9 
1,1 

1,4 
2,2 
1,2 
2,3 
1,2 
2,6 
Sojë 
0,4 
0,6 
0,4 
0,7 
0,3 
0,6 
0,3 
0,5 
0,3 
0,5 
Foragjere 
165 
4730 
191 
5197 
194 
5333 
200 
5326 
20

5429 
Totali 
419 
6677
 
401 
7102 
400 
7481 
402 
7543 
40

7914 
Duke  u  bazuar  në  përllogaritjen  e  Karaj  et  al.  marrë  nga  Frear  et  al.  (2005)  faktori  i 
mbledhjes  së  qëndrueshme  për  grurin  merret  25%  dhe  përmbajtja  e  lagështisë  28%. 
Ndërkohë që mbetjet e kashtës së misrit, thekrës, elbit dhe tagjirave llogariten përmes 
ekuacionit të mëposhtëm: 
m
KX,mth
= y
 
· r · a · (1 - 
!
!""
)   
 
 
 
 
 
 
(2-3) 
[m
KX,mth
] - është masa e kashtës përkatëse në ton (masë e thatë); [y] - është prodhimi në 
ton për hektar; [r] - është faktori i tepricës; [a] - është faktori i disponueshmërisë (25%); 
[w] - është përmbajtja e lagështisë së kashtës (47% për misrin; 10% për thekrën dhe 9% 
për  elbin  dhe  tagjirat).  Faktori  i  tepricave  për  misrin  është  1,1;  për  thekrën  dhe  elbin 
është 2,5, ndërsa për tagjirat është 3,01 (Klass, 2004). 
Përsa  u  përket  mbetjeve  nga  prodhimet  e  perimeve  (përfshi  edhe  pataten)  duhet  të 
theksojmë  që  ato  kanë  një  faktor  teprice  prej  13%  (patatja  10%)  dhe  përmbajtje  të 

33 
lagështisë mbi 90% (patatja 81%) (Frear, Zhao, Fu, Richardson, & Chen, 2005). Sasia e 
masës së thatë, e cila mund të përdorej si biomasë përcaktohet sipas formulës: 
m
pp,mth
= y
 
· p
 
· (1- 
!
!""

 
 
 
 
 
 
 
(2-4) 
ku (m
pp,mth
) i korrespondon masës së thatë të perimeve, [y] - është prodhimtaria në ton 
për hektar, [p] - është faktori i mbetjeve të ngurta, ndërsa [w] - është përmbajtja e 
lagështisë. 
Metoda e mësipërme për përllogaritjen e masës së thatë nga produktet e lartpërmendura, 
vlen vetëm në rastin kur drithërat përdoren për përfitim të biodiezelit, ndërsa perimet 
dhe patatet, të cilat kanë përmbajtje të lartë lagështie dhe rrjedhimisht edhe energji më 
pak, përdoren për të fituar biogaz. 
Të dhënat e llogaritjeve të mësipërme bashkë me të dhënat e marra nga Vjetari 
Statistikor i Ministrisë së Bujqësisë (tab. 2-8), pasqyrojnë potencialet e mëdha me 
prodhime agrokulturore, që kanë qarqet e Fierit, Korçës, Elbasanit dhe Beratit (Karaj, 
Sh.; Rehl, T.; Leis, H.; Müller, J., 2009). 
Tabela 2-8:  Prodhimi i drithërave dhe sasia teorike e përllogaritur biomasës së thatë (t) për 
vitin 2010 
2.1.3  Analiza e potencialeve energjitike të mbetjeve të kafshëve 
Nisur  nga  krahasimi  i  të  dhënave  të  ofruara  nga  Ministria  e  Bujqësisë,  numri  i 
përgjithshëm  i  krerëve  të  bagëtive  në  Shqipëri  nga  viti  2000  ka  ardhur  në  rënie. 
Përjashtim këtu bëjnë vetëm derrat, numri i krerëve të të cilëve në vitin 2005 është rritur 
me afro 30% (krahasuar me vitin 2000) dhe shpendët, numri i të cilëve në vitin 2010 
Qarku 
Grurë 
Misër 
Thekër 
Elb 
Tagjira 
Prod 
Bio 
Prod 
Bio 
Prod 
Bio 
Prod 
Bio 
Prod 
Bio 
Berat 
37.929  770 
23.202  3.382  14 

 
 
5.090 
742 
Dibër 
8.475 
194 
29.326  4.274  123 
18 
15 

527 
77 
Durrës 
9.398 
235 
25.588  3.729 
 
 
 
 
1.363 
199 
Elbasan 
49.638 
1.14

47.292  6.893  289 
42 
120 
17 
4.979 
726 
Fier 
69.396 
1.77

75.289  10.97 
 
 
13 

7.530 
1.097 
Gjirokastër 
8.938 
291 
7.767 
1.132  14 

48 

2.224 
324 
Korçë 
58.723 
1.44

17.469  2.546  907 
132 
7.043 
1.027  2.342 
341 
Kukës 
5.421 
113 
18.288  2.665  960 
140 
12 

347 
51 
Lezhë 
13.884  328 
24.508  3.572 
 
 
 
 
 
 
Shkodër 
6.141 
134 
39.268  5.723 
 
 
 
 
 
 
Tiranë 
16.915  460 
22.656  3.302  26 



1.158 
169 
Vlorë 
10.090  216 
31.343  4.568  2 
 
 
 
1.754 
256 
Totali 
294.94 
7.10

361.99  52.76  2.335 
340 
7.258 
1.058  27.31 
3.981 

34 
ishte 38% më i lartë (Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumatorit, 
2011, S. 97). 
Rrjedhimisht nisur nga kjo edhe sasia e mbetjeve të biomasës, e cila mund të përdorej 
për përfitim energjie ka ardhur në rënie. Kjo sasi varet jo vetëm nga lloji i bagëtisë, por 
edhe nga numri dhe densiteti i tyre për një zonë të caktuar. 
Relacioni që jep masën e biomasës së thatë të fituar nga mbeturinat blegtorale [m
mb,mth

në vit, në varësi të masës së plehut organik të prodhuar në ditë nga një kafshë - [m
mth

është si mëposhtë: 
m
mb,mth 
= Nr

· (m
mth 
· 365)
 
· a 
 
 
 
 
 
 
(2-5) 
[Nr
b
]-  është  numri  i  përgjithshëm  i  bagëtive,  ndërsa  [a]  -  është  faktori  i  mbledhjes  së 
mundshme, i cili varet nga sasia dhe koha e qëndrimi të plehut organik në stallë. 
Tabela 2-9:  Numri  i  krerëve  të  bagëtive  për  vitet  2000  –  2010  (x  1.000),  si  dhe  mbetjet 
organike të tyre për vitet 2005 dhe 2010 
Viti/ 
Numëri / 
Lloji  
2000 
2005 
2008 
2009 
2010 
x1000 
(t) 
x1000 
(t) 
m
mb,mth 
(t) 
x1000 
(t) 
x1000 
(t) 
x1000 
(t) 
m
mb,mth 
(t) 
Gjedhë 
728 
655 
229.950 
541 
494 
493 
141.036 
Lopë 
448 
430 
858.830 
360 
353 
355 
709.034 
Të imta 
3045 
2701 
266.184 
2620 
2540 
2581 
254.358 
Derra 
103 
147 
14.487 
161 
160 
164 
22.178 
Njëthundrakë 
204 
149 
14.684 
113 
102 
98 
83.702 
Shpendë 
5291 
6432 
633.874 
8100 
8313 
8437 
346.444 
 
2.018.008 
 
1.556.752 
Në analizën e potencialit energjitik të biomasës për vitin 2005, Karaj et al. duke u nisur 
nga  mbetjet  organike  të  secilit  lloj  bagëtie  dhe  numrit  të  tyre  të  përgjithshëm  ka 
llogaritur sasinë e përgjithshme teorike të kësaj biomase, bashkë me  potencialin teorik 
të prodhimit të metanit dhe energjisë. 
Siç  shihet  edhe  nga  tabela  2-9,  numri  i  bagëtive  me  potencial  të  lartë  të  prodhimit  të 
mbetjeve  organike  (gjedhë,  lopë,  njëthundrakë)  nga  viti  2005  ka  ardhur  në  rënie.  Kjo 
shpjegon edhe rënien prej afro 23% të sasisë së përgjithshme të mbetjeve organike dhe 
rënien e potencialit energjitik teorik. Rritja e numrit të fermave dhe kapaciteteve të tyre 
në  mbarështimin  e  derrave  dhe  shpendëve,  nuk  ka  ndikuar  në  rritjen  e  potencialit  të 
prodhimit  të  biomasës,  pasi  ato  prodhojnë  sasi  të  vogla  mbetjesh  organike  në  ditë. 
Respektivisht nga mbarështimi i derrave përfitohen 0,39 kg/ditë biomasë e thatë, ndërsa  
nga pulat vetëm 0,15 kg/ditë. 
Qarqet e Fierit, Elbasanit, Korçës dhe Shkodrës kanë numrin më të lartë të bagëtive të 
trasha,  sasia  e  mbeturina  të  të  cilave  mund  të  përdorej  për  prodhimin  e  energjisë 
(Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumatorit, 2011, S. 108), (Karaj, 
Sh.; Rehl, T.; Leis, H.; Müller, J., 2009). 

35 
2.1.4  Potenciali energjitik i mbetjeve urbane 
Zhvillimi i shpejtë i infrastrukturës, emigracioni dhe lëvizja e lirë e popullsisë e drejtuar 
dhe përqendruar sidomos në kryeqendrat e mëdha, shoqëruar këto me rritjen e shkallës 
së  mirëqënies  dhe  ndryshimit  të  mënyrës  së  jetesës  pas  viteve  1990,  kanë  ndikuar  në 
rritjen masive të sasisë dhe shumëllojshmërisë së mbeturinave urbane në vend. Rritja e 
numrit  të  banorëve,  e  konsumit,  si  dhe  të  ardhurave  të  tyre  për  frymë  në  qendrat  e 
mëdha  të  banimit  si  Tirana,  Fieri,  Elbasani  dhe  Durrësi  ka  bërë,  që  ato  të  krijojnë  jo 
vetëm sasinë më të lartë të mbeturinave urbane për banor, por edhe sasinë më të madhe 
në shkallë vendi (fig. 2-6), (Ministria e Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit të Ujërave, 
2010, S. 116). 
 
Figura 2-6: 
Sasia  e  mbetjeve  urbanë  për  qarkun  e  Tiranës  dhe  varësia  e  saj  me  numrin  e 
banorëve nga viti 2003 – 2010 (modifikuar sipas të dhënave të MMPAU) 
Nisur  nga  të  dhënat  e  publikuara  nga  Ministria  e  Mjedisit  dhe  INSTAT  (Instituti  i 
Statistikave),  të  pasqyruara  në  figurën  2-7,  shikohet  tendenca  gjithmonë  e  në  rritje  e 
sasisë së mbetjeve urbane në shkallë vendi, e shoqëruar kjo edhe me rritjen e sasisë së 
tyre për banorë. Më një vlerë mesatare prej afro 0,35 tonësh në shkallë vendi, sasia e 
mbetjeve për banorë ka arritur vlerën maksimale në vitin 2010 (dy herë më e madhe se 
në vitin 2003), ndërkohë që, me një vlerë me mbi 1.570.000 ton mbetje të përgjithshme 
arrinte  maksimumin  e  vet  në  vitin  2008.  Për  vitin  2007  nuk  arritëm  të  siguronim 
informacione të plota. 
Nga studimi e kryer për periudhën shtator-dhjetor 2009 në kuadër të projektit të zbatimit 
të planit kombëtar për përafrimin e legjislacionit mjedisor (INPAEL), u arrit të krijohej 
një ide e përafërt e përmbajtjes merceologjike të mbetjeve urbane të qyteteve tona.  
Kështu rezultoi se 47,36% e mbetjeve kishin bazë organike dhe një individ prodhonte 
afro  1,106  kg  mbetje  të  tilla  në  ditë.  Ndërkohë  që  mbetjet  drusore  përbënin  1,43%, 
ndërsa  letrat  dhe  kartoni  13,51%  të  këtyre  mbetjeve,  sasia  e  mbetjeve  të 
biodegradueshme përbënte vetëm 62,3% të mbetjeve të përgjithme urbane. 

100.000 
200.000 
300.000 
400.000 

200.000 
400.000 
600.000 
800.000 
1.000.000 
2003 
2004 
2005 
2006 
2008 
2009 
2010 
Mb
etj

u
rb
an

(t) 
Banorë 
Banorë 
Mbetje 

36 
 
Figura 2-7: 
Sasia e mbetjeve urbane nga viti 2003 – 2010 (modifikuar sipas të dhënave të 
Ministrisë së Mjedisit (2010) dhe INSTAT) 
Fakti që, shkalla e grumbullimit nëpër qytete është në nivele të ulëta dhe pothuajse nuk 
ka fare seleksionim të tyre, bën që edhe përpunimi i këtyre mbeturinave të ngelet vetëm 
në  nivele  të  grumbullimit  në  vendet  e  depozitimit  dhe  më  pas  të  djegies  apo  të 
groposjes. Zjarret e pakontrolluara, të cilat çlirojnë gaze toksike si pasojë e përmbajtjes 
së lëndëve plastike, gomës dhe mbetjeve elektronike (13,72%), janë bërë ndër vite një 
problem  serioz  për  shëndetin  e  qytetarëve.  Po  ashtu  vetëm  në  disa  qendra  kyesore 
mjeksore ka pika të caktuara për shkatërrimin e kontrolluar të mbetjeve nga prodhimet 
sanitare, të cilat kapin një vlerë prej mëse 3,25% të mbetjeve të përgjithshme. Në zonat 
rurale  nuk  ka  pothuajse  fare  grumbullim  të  kontrolluar  të  mbetjeve  dhe  ato  hidhen 
kryesisht  në  luginat  e  lumejve,  ku  përveç  së  shndërrohen  në  problem  për  florën  dhe 
faunën, bëhen edhe burim sëmundjesh për banorët e zonave përreth. 
Sipas planit kombëtar të menaxhimit të mbetjeve për vitin 2010-2025 janë planifikuar 
12 zona për grumbullimin e mbetjeve urbane në shkallë vendi, por siç raportojnë edhe 
ekspertët e Ministrisë së Mjedisit, pa seleksionimin e tyre që në burim dhe trajtimin e 
mëtejshëm  të  tyre  në  formë  riciklimi  apo  përfitimi  energjie  ky  problem  nuk  mund  të 
quhet i zgjidhur plotësisht (Ministria e Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit të Ujërave, 
2010, S. 120). 
 
 

400.000 
800.000 
1.200.000 
1.600.000 

0,05 
0,1 
0,15 
0,2 
0,25 
0,3 
0,35 
2003 
2005 
2008 
2010 

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling