Vii. Asosiy va qo6shimcha o‘quv adabiyotlar hamda axborot manbaalari Asosiy adabiyotlar


Download 335.64 Kb.
Pdf просмотр
Sana05.12.2019
Hajmi335.64 Kb.

VII.  Asosiy va  qo6shimcha o‘quv adabiyotlar hamda  axborot 

manbaalari

Asosiy adabiyotlar

I.  Muxamedov  B.E.  Metrologiya,  texnologik  parametrlami  oTchash  usullari  va 

asboblari.  Darslik.  Toshkent.  « 0 ‘qituvchi»,  1991. -250 b.

2.1smatullayev 

P.R.va 

boshqalar. 



Metrologiya, 

standartlashtirish 

va 

sertifikatlashtirish.  Darslik.  -T.:  « 0 ‘zbekiston», 2001.  -360 b.



3.  Abduvaliyev  A.A.  Metrologiya,  standartlashtirish  va  sertifikatlashtirish. 

Darslik.  Toshkent.  Sharq., 2018.

4.  Ismatullayev  P.R.  va  boshqalar.  “Metrologiya  asoslari”.  0 ‘quv  qoTlanma. 

Toshkent,  «Fan va texnologiya»,  2012.  -250 b.

5.  R.O.  Mahmudov  Qishloq  xo‘jaligi  mahsulotlari  sifatini  nazorat  qilish  va 

standartlashtish Toshkent “Ilmziyo” -2006y.



Qo‘shimcha adabiyotlar

6.  SH.M.  Mirziyoyev  «Erkin  va  farovon,  demokratik  0 ‘zbekiston  davlatini  mard 

va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz» Toshkent 2016 y.

7.SH.M.  Mirziyoyev  «Tanqidiy tahlil,  qat’iy tartib  intizom  va shaxsiy javobgarlik 

-h ar bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi  boMishi kerak» Toshkent 2017 y.

8.  E.D.  Yusupov,  A.A.  Djumanov  va  boshq.  “Agrosanoat  majmui  korxonalarida 

sifat menejmentini tashkillshtirish”, o‘quv qo‘llanma Toshkent, 2011.

9.  Abduvaliyev  A.A.,  Latipov  V.B.,  va  boshq.  “Standartlashtirish,  metrologiya, 

sertifikatlashtirish va sifat”.  Kitob. Toshkent.  2008.  -300b.

10.Ismatullayev  P.R.,  Abdullayev  A.X.,  Turg‘unboyev  A.  OMchashlarning  fan  va 

turmushdagi  tutgan o‘rni.  0 ‘quv qoMlanma.  Fan va texnologiya,  2000  155b

II.  Абдувалиев  А.А.,  Авакян  П.Г.,  Садыков  А.Б.,  Умаров  A.C.,  Хакимов 

О.Ш.  Основы  обеспечения  единства измерений.  Книга  1. -  Ташкент,  2005. 

-250  с.


12.  Ismatullayev  Р.  R.,  To‘rayev  SH.A.,  Hamroqulov  G ‘.X.  Sifat  menejmenti 

tizimi  va uni  sertifikatlash.  0 4quv qo‘llanma. Toshkent 2014



Internet saytlari

13. www.Agro.uz

14.  www.standart.uz

15. www.unim.ru

8

0 6ZBEKIST0N 

OLIY VA 0 6RTA

Ro‘yxatga olindi:

№  BD-511000-3.13 

2019 yil  “ / 5 ”  0 *1

yil У С '

BIOTEXNOLOGIYADA STANDARTLASHTIRISH, METROLOGIYA VA 

SIFATNI  BOSHQARISH

FAN DASTURI

Bilim sohasi:

300  000 -

Ishlab chiqarish texnik soha

Ta’lim sohasi:

320 000 -

Ishlab chiqarish texnologiyalari

Ta’lim


yo‘nalishi:

5320500 -

Biotexnologiya (oziq-ovqat,  ozuqa,  Kimyo va qishloq 

xo‘jaligi)

Toshkent-2 0 1 9  y.


O'zbekiston  Respublikasi  Oliy  va  o'rta  maxsus  ta'lim  vazirligining  2019  yil 

“o t   ” 



0J> 

dagi  ‘3 $  £’  -   sonli  buyrug'ining  3)  -ilovasi  bilan  fan  dasturi

ro'yxati tasdiqlangan.

Fan  dasturi  Oliy  va  o'rta  maxsus,  kasb-hunar  ta'limi  yo'nalishlari  bo'yicha 

O'quv- uslubiy bilashmalar faoliyatini  Muvofiqlashtiruvchi  Kengashining 2019 yil 

”  O+i 



_ dagi 

” -  sonli  bayonnomasi  bilan ma'qullangan.

Fan dasturi Toshkent Kimyo-texnologiya institutida ishlab chiqildi.

Tuzuvchilar:

Akbarxo‘jayev Z.A 

-  “Mahsulot  sifati  menejmenti”  kafedrasi  dotsenti., 

texnika fanlari nomzodi,  dotsent.

Ismoilov B.X. 

-  “Mahsulot 

sifati 

menejmenti” 



kafedrasi 

katta


oqituvchisi.

Annamuratov  S.J. 

-  “Mahsulot sifati  menejmenti” kafedrasi assistenti.

Taqrizchilar:

Muxiddinov A.A. 

-  Standartlar  instituti  direktor  o‘rinbosari,  texnika  fanlari 

nomzodi.


Parpiyev M.  P. 

-   ToshDAU  "Qishloq  xo'jalik  mahsulotlarini  standartlash 

va  sertifikatlash"  kafedrasi  muduri,  texnika  fanlari 

nomzodi, dotsent.

Fan  dasturi  Toshkent  Kimyo-texnologiya  instituti  Kengashida  ko‘rib 

chiqilgan  va  tavsiya  qilingan  (2019  yil 



в ”  O S  

dagi  “   ”  -   sonli

bayonnoma).

2

2.  Qishloq xo‘jaligida oziq-ovqat havfsizligini ta‘minlash



3.  Oziq-ovqat va qishloq xo'jaligida standartlashtirish boyicha xalqaro 

tashkilotlari

4.  Kattaliklaming birliklari.

5.  Etalonlaming yaratilish tarixi.

6.  OTchash xatoliklarini tabaqalash.

7.  OTchash o'zgartkichlari.

8.  OTchash texnikasidagi yangi va avtomatlashtirilgan tizimlar.

9.  Standartlami  MDH  doirasidagi  mavqei.

10.O‘zaro almashuvchanlik asoslari.

11.  Sertifikatlashtirish omillari.

12.  Sertifikatlashtirish tizimida qatnashuvchi  idoralar mas’uliyati.

13.  Sifat to‘garaklari.

14.  Oziq-ovqat sanoatida standart talablari.

15.  Qishloq xo'jaligida standart talablari.

16.  MDH  davlatlarida metrologik ta’minotni  muvofiqlashtirish.

17.  Rivojlangan davlatlarda mahsulot va xizmatlar sifati.

18.  Ta’lim  sohasidagi Davlat standartlari.

19.  Texnik jixatdan tartibga solish davlat tizimi  asoslari.

20.Ishlab chiqarish va uning tarmoqlarida metrologik xizmat va ta’minot. 

21.0Tchashlarning sifat mezonlari.

22.Standartlashtirish davlat tizimi  (SDT).

23.Standartlaming turlari va toifalari.

24.Standartlashtirish va metrologiya  buyicha  Davlat  nazorati.

25.  Xalqaro  ISO-9000,  ISO-22000, Global  GAP va Organic standartlar.

26.  Qishloq xo'jaligida mahsulot sifati  va sifat boshqaruvi.

27.  Mahsulot haqidagi maTumotlami  standartlashtirish va kodlash.

28.  Ekspert-auditorlar.

29.  Qishloq xo‘jaligik mahsulotlariga sertifikatlashtirish sxemalari qoTlash.

30. 

Qishloq  xo'jaligik mahsulotlariga standartlami  ishlab chikish, tasdiklash 



va tadbik etish tartib-qoidalari.

31.  Qishloq xo‘jaligida standartlashtirish xizmati.

32.  Xalqaro standartlashtirish tashkiloti /ISO/.

33. 


Metrologiya,  standartlashtirish va masifatni boshkarishning qonuniy 

asoslari


7

6.  CPlchash  usullari  va  turlari.  0 ‘lchash  vositalari  va  ulaming  turlari. 

0 ‘lchashning sifat mezonlari, o 4lchash  xatoliklari va  ulaming tabaqalanishi

7.  Standartlashtirish. 

Standartlashtirishning 

maqsad 

va 


vazifalari. 

Standartlashtirish davlat tizimi.  Standard am ing turlari va toifalari.

8.  Oziq-ovqat va qishloq xo4jaligida standartlashtirish.

9.  Qishloq  xo'jaligik  maxsulotlari  standartlarini  ishlab  chiqish,  kelishish, 

tasdiqlash,  davlat  ro4yxatidan o4tkazish va tadbiq etish tartib -  qoidalari

10.  Sertifikatlashtirish  bo'yicha  asosiy  tushunchalar.  Atama  va  ta’riflar. 

Sertifikatlashtirish  sxemalari.

11.  Qishloq  xo'jaligik  maxsulotlarini  setifikatlashtirish,  sertifikat  olish  tartibi  va 

usullari.

12.  Ekspert-auditorlar.  Oziq-ovqat va qishloq xo'jaligida xalqaro  ISO-9000,  ISO- 

22000,  Global  GAP va Organic standartlar bo'yicha ishlami tashkil  etish.

13.Sifat to4garaklari.  Mahsulot sifati va sifat boshqaruvi.

14.  Mahsulot haqidagi  ma’lumotlarni standartlashtirish va kodlash.

15.  Texnik jihatdan tartibga solish davlat tizimi  asoslari.



V. Laboratoriya  mashg6ulotlari  bo6yicha  ko‘rsatma va tavsiyalar

Talabalar  ma’ruza  mashg4ulotlarida  olgan  nazariy  bilimlarini,  laboratoriya 

mashg4ulotlarida  mustaxkamlaydilar.  Xom  ashyoni  texnologik  baxolay  olish,  turli 

tarmoklarda qo4llaniladigan  ayrim  sifat taxlillarini  bajara olish  amaliy  ko4nikma va 

malaka xosil  kiladilar

Laboratoriya  mashg6uIotlarining taxminiy mavzulari

• 

Xalqaro 44SI” tizimi  birligini  qo4llash



• 

0 4lchash vositalarini  xatoliklarini  aniqlash;

• 

0 4lchash natijalarini  qayta ishlash



• 

Kattalik etalonlari  va ularni  saqlash va uzatish usullari

• 

Temperatura o4lchash vositalarini  o4rganish;



• 

O'zgarmas tok ko4priklari

• 

Shtrix kodlarni  o4rganish va xisoblash



VI.  Mustaqil ta’Iim va  mustaqil ishlar

Talaba  mustaqil  ta’limning  asosiy  maqsadi  -   o4qituvchining  rahbarligi  va 

nazoratida  muayyan  o4quv  ishlarini  mustaqil  ravishda  bajarish  uchun  bilim  va 

ko4nikmalarni  shakllantirish va rivojlantirish.

Mustaqil ta’Iim  uchun tavsiya etiladigan mavzular:

1.  Markaziy Osiyodagi  qadimiy o4lchovlar va o4lchash birliklari.

6

I. 

0 6quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy 

ta’limdagi  o6rni

Mazkur  dastur  xalq  xo4jaligining  texnika-texnologiya,  menejment  va 

marketing  oziq-ovqat,  qishloq  xo4jaligi  sohalaridagi  ishlab-chiqarish,  savdo, 

nazorat  va  iste’mol  bilan  bog4liq  bo4lgan  turli  sohalarda 

metrologiya, 

standartlashtirish,  sertifikatlashtirish  va  sifatni  boshqarishga  doir  ishlami 

tashkillashtirish,  amalga  oshirish,  me’riy  hujjatlar  bilan  ishlash  borasidagi  bir 

qancha masalalarini  qamrab olgan.

«Biotexnologiyada standartlashtirish,  metrologiya va sifatni boshqarish» fani 

umumkasbiy  fanlar  blokiga  kiritilgan  kurs  xisoblanib, 

4-xursda  o4qitilishi 

maqsadga  muvofiq.  «Biotexnologiyada  standartlashtirish,  metrologiya  va  sifatni 

boshqarish»  fani  ishlab  chiqarish  va  texnik  soha  fanlar  turkumiga  kiradi  va 

Biotexnologiya  (oziq-ovqat,  ozuqa,  xirnyo  va  qishloq  xo4jaligi)  bakalavriat  ta4lim 

yo4nalishida o4qitiladi.

II.  0 ‘quv fanining maqsadi va vazifasi

«Biotexnologiyada  standartlashtirish,  metrologiya  va  sifatni  boshqarish» 

fanini  o4rganishdan  maqsad:  talabalarda  iqtisodiyotning  texnika-texnologiya, 

menejment  va  marketing,  oziq-ovqat  va  qishloq  xo4jaligi  sohalaridagi  ishlab 

chiqarish,  savdo-nazorat  va  istemol  bilan  bog4liq  bo4lgan  turli  metrologik,  sifat 

boshqaruvi  va  sertifikatlashtirish  bo4yicha  masalalar  bilan  shug4ullanish,  hamda 

meyoriy  xujjatlar  va standartlar  bilan  ishlash  borasida yetarli  bilim  va malakalami 

hosil  qilish.

Fanning 

vazifasi 

-  

talabalarga 



standartlashtirish, 

metrologiya, 

sertifikatlashtirish  va  sifatni  boshqarish  asoslarini,  standartlar  va meyoriy  xujjatlar 

bilan  ishlashni,  iqtisodiyotning  turli  sohalarida  va  ishlab  chiqarish  korxonalarida 

standartlashtirish,  metrologiya,  sertifikatlashtirish  va  sifatni  boshqarish  masalalari 

bo4yicha ishlami tashkil  qila olishni o4rgatishdan  iborat.

«Biotexnologiyada  standartlashtirish,  metrologiya  va  sifatni  boshqarish» 

fanini  o'zlashtirish jarayonida bakalavr:

-oziq-ovqat va qishloq xo4jaligi standartlari va qonuniy asoslarini; 

-oziq-ovqat  va  qishloq  xo4jaligida  o4lchashlarning  texnik  vositalarini 

tuzilishi  haqida tasavvurga ega bo'lishi;

oziq-ovqat va qishloq xo4jaligi mahsulotlari  sifatining ko4rsatkichlarini; 

standartlarning kategoriyalari va turlarini; 

metrologiyaning qonuniy asoslarini;

o4lchash tamoyillari  va usullarini bilishi va ulardan foydalana olishi; 

texnik o4lchov vositalarini tekshirish va sinashni;

3


oziq-ovqat  va  qishloq  xo‘jaligi  mahsulotlarining  tarkibi  va  tuzilishini 

tekshirish ко ‘nikmalariga  ega bo ‘lishi kerak.



У '

III. Asosiy nazariy qism (ma’ruza  mashg6uIot!ari)

1-mavzu.  Fanga  kirish

«Biotexnologiyada  standartlashtirish,  metrologiya  va  sifatni  boshqarish» 

fanining  maqsad  va  vazifalari.  Fanning  rivojlanish  tarixi.  “Metrologiya 

to ‘g‘risida”gi  0 ‘zbekiston  Respublikasi  qonuni.  Metrologiyaga  oid  asosiy 

tushunchalar  va  qoidalar.  0 ‘lchashlaming  turlari  va  usullari  xakida  ma’lumot. 

O ichash xatoliklari  va klassifikatsiyasi.  0 ‘lchash vositalari  va ulaming metrologik 

tavsiflari.  Standartlashtirish  haqida.

2-mavzu.  Metrologiyaga oid asosiy tushunchalar va qoidalar

Oziq-ovqat  va  qishloq  xo‘jaligi  ishlab  chiqarish  tarmoqlarida  metrologik 

hizmat  va ta’minot,  metrologiya va standartlashtirish  bo‘yicha halqaro tashkilotlar, 

Metrologiya  bo‘yicha  asosiy  atamalar,  kattakliklar,  ulaming  o‘lchamliligi, 

birliklari,  xalqaro birliklar tizimi, o‘lchamlarni belgilash va yozish qoidalari.

3-mavzu.  OMchashlarning turlari va  usullari  xakida  ma’lumot

0 ‘chashlaming  usullari  va  turlari,  o‘lchash  vositalari  va  ulaming  turlari. 

OMchashlarning sifat mezonlari, o‘lchash  xatoliklari,  ulaming tabaqalanishi.

4-mavzu.  OMchash  xatoliklari va  klassifikatsiyasi

Muntazam  xatoliklar,  ulami  kamaytirish  usullari,  tasodifiy  xatoliklar,  ularni 

taqsimlarnishi,  o‘lchash aniqligining ehtimoliy  baholanishi.  0 ‘lchash  asboblarining 

aniqlik  klasslari, 

ulaming  metrologik  tavsiflari  o‘lchash  asboblarining 

klassifikatsiyasi



5-mavzu.  Mchash vositalari va  ularning metrologik tavsiflari

Oziq-ovqat  va  qishloq  xo‘jaligida  o‘lchash  asboblari, 

magnitoelektrik, 

elektromagnit,  elektrodinamik  o‘lchash  asboblari,  ulami  shartli  belgilari.  Raqamli 

0

‘lchash  asboblari  o‘lchash  o‘zgartgichlari.  0 ‘lchash  texnikasidagi 



yangi  va 

avtomatlashtirilgan  tizimlar  va  o‘lchash  texnikasining  xozirgi  kunlagi  xolati  va 

rivojlanish  istiqbollari

6-mavzu.  Standartlashtirish  haqida

Oziq-ovqat  va  qishloq  xo‘jaligida  standartlashtirish  va  uning  maqsad  va 

vazifalari, 

asosiy 


atamalar  va  tushunchalar. 

0 ‘zbekiston 

respublikasida

4

standartlashtirish 



xizmati 

“Standartlashtirish 

to‘g‘risida”gi 

0 ‘zbekiston 

Respublikasi  qonuni

7-mavzu.  Standartlashtirish  davlat tizimi

Qishloq  xo‘jaligida standartlashtirish  tizimi,  standartlaming turlari  va toifalari 

(kotegoriya). 

qishloq 


xo‘jaligi  mahsulotlari 

standartlarini 

ishlab  chiqish, 

tasdiqdlash, 

ro‘yxatdan  o‘tkazish  tartib  va  qoidalari,  standartlashtirish  va 

metrologiya bo‘yicha davlat nazorati



8-mavzu.  Sertifikatlashtirish  va  unga oid  asosiy tushunchalar va 

atamalar

Sertifikatlashtirish  bo‘yicha  asosiy  tushunchalar  va atamalar,  oziq-ovqat  va 

qishloq  xo‘jaligida  sifat  boshqaruvi,  sertifikatlashtirish  sxemalari.  Oziq-ovqat  va 

qishloq  xo‘jaligi  mahsulotni  sertifikatlashtirish  tartibi  va  qoidalari.  Ekspert- 

auditorlar,  Xalqaro  ISO-9000,  ISO-22000,  Global  GAP  va  Organic  standartlar  va 

ular  bo‘yicha  ishlarni  tashkil  etish.  Mahsulot  sifati  va  sifat  boshqaruvi,  mahsulot 

haqidagi ma’lumotlami  standartlashtirish  va kodlash.

9-mavzu.  Texnik jihatdan tartibga solish  davlat tizimi asoslari

Texnik jihatdan  tartibga  solish,  asosiy  tushunchalar.  Texnik jihatdan  tartibga 

solishning  mohiyati  va  ahamiyati.  Texnik jihatdan  tartibga  solishning  maqsad  va 

vazifalari.  Texnik jihatdan tartibga solish  davlat tizimi.  Atama va ta’riflar.  “Texnik 

jihatdan  tartibga  solish  to‘g ‘risida”gi 

0 ‘zbekiston  Respublikasi  Qonuni. 

0 ‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish  davlat tizimi  tashkiliy tuzilmasi.

IV.  Amaliy  mashg6u!otIar bo‘yicha  ko‘rsatma va tavsiyalar

Amaliy  mashg‘ulotlarni  tashkil  etish  bo‘yicha  kafedra  professor  -  

o‘qituvchilari  tomonidan  ko‘rsatma  va  tavsiyalar,  masalalar  to‘plami  ishlab 

chiqiladi.  Unda  talabalarga  asosiy  ma’ruza  mavzulari  bo‘yicha  amaliy  masala  va 

misollar echish uslubi  va mustaqil echish uchun  masalalar keltirildi.

Amaliy mashg‘ulotlar uchun quyidagi  mavzular tavsiya etiladi:

1.  «Biotexnologiyada  standartlashtirish,  metrologiya  va  sifatni  boshqarish» 

fanining maqsad, vazifalari va rivojlanish tarixi.

2.  “Metrologiya to‘g‘risida”gi  0 ‘zbekiston  Respublika qonuni.  Ishlab  chiqarish 

va uning tarmoqlarida metrologik ta’minot.

3.  Metrologiya va standartlashtirish bo‘yicha xalqaro tashkilotlar.

4.  Metrologiya bo‘yicha asosiy atamalar,  kattaliklar va kattalikni 

0

‘lchamligi



5.  Kattaliklaming  birliklari.  Xalqaro  birliklar  tizimi  (SI)  va  ularni  yozish  va 

belgilash qoidalari



5



Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling