Wzbekiston respublikasi oliy va wrta maxsus talim vaziRLİGİ


Download 142.22 Kb.
Pdf просмотр
bet1/3
Sana22.03.2017
Hajmi142.22 Kb.
  1   2   3

 

1

 



WZBEKİSTON RESPUBLİKASİ 

 

  

OLİY VA WRTA MAXSUS TALİM VAZİRLİGİ 

 

 

 

BEDAQ NOMİDAGİ QORAQALPOQ DAVLAT 

UNİVERSİTETİ

 

 

Sport fanlari kafedrasi 

 

 

Futbol fanidan maruzalar matni 

 

 

 

 

 

 

Tuzgan:                                          İ.İ.Najimov 

 

 

 

 

 

 

Nukus  

 

 

2

FUTBOL WYNİNİNG MAZMUNİ VA RİVOJLANİSh BOSQİChLARİ 



 

Futbolning rivojlanishi, futbolni takomillashtirish, futbolning tarixiy 

axamiyati, futbol tug’risida farmoyishlar, sport mashq jaraёni. 

1. Futbol «oёqtwpi» degan manodagi inglizcha swz bwlib, Frantsiya, İspaniya, 

Rossiyada shu nom saqlanib qolgan. Nemislarda u «fusbol», vengerlarda 

«laburagosh»,  İtalyanlarda «kalchio», Yugoslavlarda «nagomet», Amerika 

«sokker» deyiladi. Futbolning xaq, ommasini jismoniy rivojlantirishning, uning 

salomatligini mustaxkamlashning eng ommabop, vositasidir. Bu katttlarga xam, 

wsmirlarga xam, bolalarga h’am birdek maqul bwlgan chinakam wyin. 

Futbol chinakam atletik wyin. U tezkorlik, chaqqonlik. Kuchlilik va 

sakrovchanlikni rivojlantirishga ёrdam beradi. Futbolchi wyin paytida xaddan 

tashqari kwp ish bajaradi. Bu esa odamning funktsional imkoniyatlari darajasini 

oshirishga, manoviy, irodaviy xislatlarini tarbiyalashga ёrdam beradi.Futbol 

wyining negizida wyinchilarni umumiy maqsad 2alabaga intilish birlashtirib turgan 

jamoalardan ikkitasining kurashi ёtadi g’alabani qwlga kiritishga intilish 

futbolchilarni jamao bwlib xarakat qilishga, bir biriga wz aro ёrdam berishga 

wrgatadi, dwstlik, wrtoqlik twyqularini tarbiyalaydi. Futbol wynash umumiy 

jismoniy taёrgarlik kurashida yaxshi vosita bwlib xizmat qila oladi. Ywnalishini 

wzgartirib xilma xil yugurush sakrashning turli xillari, struktura jixatidan turlicha 

gavda xarakatlari, twpni tepish, twxtatib olish va olib yurish, maksimal tezlikda 

xarkat qilish, irodaviy xislatlarning, taktik taffakurining kamol topishi kabilar-

futbolni xar qanday ixtisosdagi sportchiga zarur bwlgan kwpgina mwxim 

xislatlarni wstiradigan sport wyini dep xisoblash imkoniyatini beradi. 

2.  Xozirgi zamon futbolining «ajdodi» bundan ikii ming yil avval qadimgi 

Sharq xaliqlari va antik Dune davlatlari Gretsiya va Rimda malum bwlgan 

«Garponon» (usha payitda futbol shunday atalar edi) wyini wynagan qadimgi 

Gretsiya wsmirlari maydon wrtasidan turib twpni raqiblar tomoniga wtkazishga, 

Goy Bliy Tsezarning rimlik legionerlari twpni xar qanday usul va priёmlarni 

qullagan xolda ustunlar orasiga kirgizishga xarakat qilganlar. Wrta asrlarda wyin 



 

3

keng tus oldi. Bunda kwcha va qishloqlar maydon wrnida xizmat qilardi. 



Musobaqalar kun urtasida boshlanar edi va qarang’u tushguncha davom etardi. 

Twpni butun shaxar bwylab malum bir joygacha surib kelishga erishgan 

«komanda» g’olib xisoblanardi. Wyin tartibsiz bir uri yigitka uxshar, kwp xollarda 

qon twkar, mushtlashishgacha borib etardi. Shu sababdan va «jin uyin» sifatida 

ingliz qirollari futbolni kwp marta taqiqlaganlar. Bu taqiq 200 yil amalda bwldi. 

19 asr urtalariga kelib, sport metodi jismoniy tarbiyaning eng maqbul metodi 

dep topilib, sport xamda sport wyinlari jismoniy rivojlanishning samarali vositasi 

bwlib qolgandan keyin futbol tarixida Yangi bosqich boshlandi. 

Oёqda twp wynash birinchi galda ingliz kollejlari xamda universitetlarida 

ёyiladi. 19 – asrning ikkinchi yarimidan futbol wyinida ochiq oydin ikki yunalish 

tarkib topadi. Ulardan birini London xamda Kembrij kollejlari qullab quvvatlar 

edi.Bular 1863 yili futbol assotsiatsiyasi tuzadilar va yumoloq twpni faqat oёqda 

wynashi rasm qilishga qaror qiladilar. 1848 yili Kembrij futbol klubi birinchi bor 

yagona wyin qoyidalarini joriy qiladi va bu qoidalarni nashr etishga qaror qilinadi. 

Afsuski, ular bosmadan chiqmay ywqolib ketadi. Bizgacha etib kelgan qoidalar 

1863 yili 8 dekabrda elon qilinadi.Bu qoida 13 banddan iboratdir.Xozir biz bilgan 

futbol anna shunday paydo bwlgan. 1863 yilgi qoidalar Xozirgi qoidalardan farq 

qilgan. 1871 yili golkiper ( darvozobon) Larga 38lda wynash ruxsat beriladi. 

Burchakdan twpni kiritish 1873 yilda kiritldi. 1875 yili ustunlarni birlashtirib 

turgan arqon erdan 2,44 m balandlikda ёtkizilgan twsinga almashtirildi. 1882 yili 4 

ta mustaqil futbol ittifoqi Angliya, Shotlandiya, Uels va İrlandiya futbol ittifoqlari 

birlashdilar. Futbol maydonida h’akam birinchi marta 1880-1881 yillarda ishtiroq 

etadigan bwldi. 1891 yili xakam maydonga ikkita ёrdamchisi bilan tushadigan 

bwldi. Xalqaro miqiёsidagi dastlabki futbol wyini 1873 yili Angliya va 

Shotlandiya futbol jamoalari wrtasida bwlgan edi. Futbol 1875 yilda Gollandiyada 

wynala boshlandi, 1882 yildan Shveytsariyada, 1890 yildan Chexiyada, 1894 

yildan Avstriada, 1897 yildan Rossiyada wynala boshladi. 

1904 yili Xalqaro futbol assotsiatsiyasi (FİFA) tuziladi.Xozir uning sostavida 

190 ga yaqin mamlakat bor. 1954 yildan beri Evropa ittifoqi-UEFA xam ishlab 


 

4

turibdi. Wnga 50 ga yaqin mamlakat azo bwlib kirgan.1930 yildan beri xar twrt 



yilda jaxon chempionati, 1958 yildan beri esa Evropa chempionati wtkazilib 

kelinmoqda.1908 yili futbol Olimpiya wyinlari dasturiga kiritildi. UEFA 

raxbarligida quidagi kubok wyinlari wtkazilib turadi: 

Evropa chempionlari kubogi (1956 yidldan beri) 

Kubok egalari kubogi (1961 yildan beri) 

Bular endilikda UEFA kubogi dep yuritiladi. 

 

3. Wzbekistonda futbolning rivojlanish bosqichlari 

Zamonaviy futbol Turkistonda asrimizning boshida paydo bwldi. Futbol 

Farg’onada 1911 yilda aka-uka Martinyuk, Rajabov, Grenkolar tashabbusi bilan 

birinchi futbol komandasi tuzildi. «Wzbekiston fizkulturachisi» rwznomasining 

ёzishicha kiyinchilik bilan 12 swm yig’ildi va Mokva savdo dwkonidan twp sotib 

olindi. Undan keyin reykalardan darvoza yasashda va uni cherkov maydonida 

wrnatishdi. Undan keyin futbol wyini boshlandi. Toshkentda ilk futbol jamoalari 

1912 yilda gimnaziya wquvchilari orasida tuzildi. 1913 yildan boshlab futbol 

Samarqandda, Andijonda va №wqonda keng tarqala boshladi. 1918 yildan keyin 

Toshkentda «Olimpiya» va «Spartak» futbol klublari qayta tiklandi. Shu yili 

Toshkentda shaxarlararo musobaqa wtkazildi. 1924 yilda futbolchilar 

tomoshobinlarga qulay bwlgan yashil maydonli «KSİ» futbol maydonni tashkil 

qilishdi va bu erda Sirdarё viloyatining olimpiadasi wtkazildi. Futbol 

musobaqasida TsSKS, Muravey, Deprezıvnik, SKS, Fortuna, kenvaytsı jamoalari 

ishtirok etishdi.1924 yildagi olimpiada fizkulturachilarning katta bayramiga 

aylanib ketdi.Bu musobaqada Toshkent, Sirdarё, Samarqand viloyatlarining 

jamoalari qatnashdi.1928 yili wzbek futbolchilari Bilan bir qator uchrashuvlar 

wtkazildi. 

Bularning eng qiziqarlisi Toshkentning «Kor» jamaosining Rossiya jamaosi 

Bilan bwlgan uchrashuv edi.Bu wyinda futbolchilarimiz 3:1 h’isobida 2alaba 

qozonishdi.1935 yildan boshlab Toshkentda ёshlar wrtasida ?zbekiston birinchiligi 

wtkazila boshladi. 



 

5

1943 yilning qiyin sharoitida Wrto Osiё respublikalari va Qozog’istonning 



spartakiyadasi wtkazildi. Wzbek futbolchilari birinchi wrinni egallashdi. 

Futbol bwicha Wzbekiston jamoalari Sobik İttifoq chempionlari: 

1937 yil - «Spartak» (Toshkent) 

1938 yil - «Spartak» (Toshkent) 

1939 yil - «Spartak» (Toshkent) 

1948 yil - «Dinamo» (Toshkent) 

1951 yil - «Polyarnaya zvezda» (Toshkent) 

1952 yil - «Dinamo» (Toshkent) 

1953 yil - «Ёshlar terma jamoasi» (Toshkent) 

1954 yil - «Dinamo» (Toshkent) 

1955 yil - «ODO» (Toshkent) 

1946 yilda baxorgi Toshkent birinchiligida 119 ta jamoa ishtiroq etishdi. 76 ta 

kattalar, 35 wspirinlar va 8 ta bolalar jamoalari. 

1948 yili ODO jamoasi Wrto Osiё zonasida birinchi wrinni egalladi.1960 yili 

Sobiq  İttifoq yangi tizimini ishlab chiqdi.Mamlakat chempionatida 22 ta jamoa 

ishtiroq eta boshladi. Bular ichida «Paxtokaor» xam bor edi. 

1962 yil Sobiq ittifoq birinchiligida 6-wrinni egalladi. Mustaqillikka 

erishgandan swng kwp ijobiy ishlar amalga oshirilib kelinmoqda.Yani sportimiz 

orqali yaxshi sportchilarimiz avvalambor, Wzbek sportini Wzbekistonni butun 

dunёga tanitib kelmoqda desok mubolaqa bwlmaydi. Yurtboshimiz İ.A.Karimov 

boshchiligida futbol sport wyinining turi xam rivojlanib kelmoqda desak xato 

qilmaymiz. 

1993 yil 18-martda Wzbekistonda ommaviy va professional futbolni yanada 

rivojlantirish, uning moddiy bazasini mustaxkamlash, futbolchilarning yangi 

avlodini taёrlash va tarbiyalash, vatanimiz futbolini xalqaro nufuzini oshirish 

maqsadida Vazirlar Maxkamasining qarori chiqdi. Qarordan keyin anchagina sport 

maktablari, yani futbol maktablari, yani futbol maktablari tashkil qilindi.Jumladan, 

qishloq maktablarida stadaonlarning qurilishlari, futbol uchun mablag’ ajratilishi, 

futbol twplarini taёrlash, musobaqalarni kwproq wtkazilishlari fikrimiz davomidir. 


 

6

Yana bir quvonarli tomoni shundaki, 1991 yil Yaponiyada bwlib wtgan 12 Osiё 



wyinlarida qatnashib, Osiё chempioni bwlganligi bizni juda quvontirgan edi. 

Shundan swng Wzbek futboli Osiё kitasida xam tanila boshladi. 

1996 yil 17-yanvarda Vazirlar Maxkamasida yanada futbolni rivojlantirish 

tug’risida qaror qabul qilindi.Bu qarorda asosan futbolni klub asosida rivojlantirish 

twg’risida takliflar kiritildi. 1996 yilda kamida  500 mingta rezina twplarini 

taёrlanishini taminlash, ikki oy muddatda futbol jamoalari trenerlarini taёrlash 

bwyicha maxsus kurslar tashkil etish ywlga qwyildi. 

Shu bilan birga 1998 yil  6 iyulda Vazirlar Maxkamasining raisi İ.A Karimov 

qaror qabul qildi. Bu qarorning asl moxiyati shundan iborat edi, Wzbekistonda 

futbolni rivojlantirish fondi faoliyatini yaxshilash va uni qwllab quvvatlash chora 

tadbirlari twg’risida.  

Xozirgi kunni oladigan bwlsak, qoniqarli darajada bajarilib kelinmoqda. 

Masalan, yana bir quvonorli tomoni shundaki,ёshlar wrtasida jaxon 

chempionatining final bosqichiga ёshlar terma jamoamiz ywl oldi. Yani jaxonning 

kuchli 24 jamoasi orasiga qushildi. Bu final bosqichi BAA da bwlib wtadi. 

Osiё chempionlari ligasi musobaqasida xam yurtimiz sharafini «Paxtakor» 

jamoasi ximoya qilmoqda.Saralash baxslarida omadli wtgan «Paxtakor» jamoasi 

guruxi baxslarni davomettiradi. 

Kelajakda futbolimiz Wzbeksitonning kuch qudiratini namoyish qiladi, 

yurtimiz shuxratiga–shuxrat kwshadi.Yani jaxon futbolini yuqori pag’onalaridan 

joy egallashi bejiz emas.  

Bizning bolalarimiz xam Braziliya, Angliya, İtaliya,  İspaniya, Turkiya ёki 

Argentina bolalari singari dunёga tanila boradi. Futbol sog’lom avlodni 

tarbiyalashda, xalqning ruxini kutarishga, ёshlarni tarbiyalashga xizmat qilishi 

lozim.  

Shuning Bilan birgalikda mamlakatimizda, qishloq maktablarida 

futbolimizning rivojlanishi biroz sustroq. Sababi, futbol maydonlarining 

murabbiylarini, mutaxasislarini etishmasligi, mashg’ulotlarning kam olib 

borishlaridir. Buni bartaraf qilish uchun biz birinchi navbatda kadrlar taёrlashga 


 

7

asosiy etiborni qaratishimiz lozim. Kuchli mutaxasisi bwlgandan keyin, 



mashg’ulotlar xam yaxshi olib boriladi.Mashg’ulotlardan swnggi natijalar xam 

yaxshilanib boriladi. Maktab wquvchilari  wrtasida futbolda tanlash ywnaltirish 

ishlariga katta etibor berish zarur. 

 

4. Talabalar bilimini mustaxkamlash savollari: 

1. Futbol uyini qaysi wyinnan kelib chiqqan? 

2. Birinchi futbol wyining qoidalari  qaysi  wyindan kelib chiqqan? 

3.Bizgacha etib kelgan qoidalar qaysi yili elon qilingan va u qoidalar necha 

banddan iborat? 

4. Nechanchi yili Xalqaro va Evropa futbol ittifoqlari tuzildi? 

5. Wzbekistonda futbol nechanchi yili va qaerda birinchi bor taraqqiy etgan 

edi? 


6. Futbol bwyicha birinchi wrto Osiё spartakiyadasi qaerda bwlib wtkan? 

7. Mustaqillikdan keyin futbolni rivojlantirish tu2risidagi qarorning asl 

moxiyati nimadan iborat? 

 

Adabiёtlar: 

 

R.Akramov. «Ёsh futbolchilarni tanlab olish». Toshkent. 1983 y. 

Yu.N.Lopachev. « Keling twp tepamiz».Toshkent 1988 y. 

P.N Kazakov.  «Futbol».1981 y. 

Sport rwznomasi. «Wzbek futboli» maqolasi.1998 y.10.12. 

 

 



 

 

 



 

 


 

8

2-3 Lektsiya. 



FUTBOL WYİNİ TEXNİKASİ 

Reja: 

1.  Futbol texnikasining klassifikatsiyasi 

a) Xarakatlanish texnikasi, 

b) Maydon wyinchisining texnikasi

v) Darvozobon wyini texnikasi. 



2. Xujum taktikasi 

Z. Ximoya taktikasi 

Tayanch iboralar: 

- Malakka, kwnikma, jismoniy rivojlanish, xarakat amallari. 

- Himoya, h’ujum. 

- Darvozabonning wyini, twpni ushlab olish, tashlab berish, wrib yuborish. 

- Wyinni tasnifi, qoidalar, wyinchilar, jamoalar munosabati. 

1. Qwyilgan maqsadga erishmoq uchun wyinda xilma xil tarzda 37shib turib 

qullonadigan maxsus usullar twplami futbol texnikasini tashkil etadi. 

Texnik usullar - bu futbol wyinni vuvjudga keltirish vositasidir. Yuksak sport 

natijalariga erishish kwp jixatdan futbolchining anna shu xilma xil vositalarini 

qanchalik twliq bwlishga, raqib jamoa wyinlarini qarshilik kursataёtgan, kupincha 

esa charchoq orta boraёtgan sharoitda wyin faoliyatidagi turli xolatlarda ularni 

qanchalik moxirlik Bilan, samarali qullanishiga bog’lik.Futbol texntkasini yaxshi 

bilish futbolning xar tomonlama taёrgarlik kwrish va garmonik kamol topishidagi 

ajralmas qismidir.Uyin taraqqiёtining 100 yildan ortiq tarixi mobaynida futbol 

texnikasida muayan wzgarishlar bwldi. 

Xozirgi futboldagi texnik usullar uyin xarakatlari tezligi va aniqligini oshirish 

uchun kuchdan etarlicha tejab foydalanish imkonini beradigan,biomexanika nuqtai 

nazaridan maqbul xarakat sistemasi Bilan xarakterlanadi. Tez va ishnchli, soda va 

samarali bwlsin. 

Futbol texnikasining qullanishiga 3wyiladigan xozirgi kundagi tabal anna 

shundan iborat. 



 

9

Futbol texnikasining klasiffikatsiyasi texnik usullarni umumiy spetsifik 

belgilariga qarab guruxlarga bwlishdan iborat. 

Wyin faoliyati xarakteriga qarab futbol texnikasida ikkita yirik bwlim 

ajiratiladi, maydon wyinchisi texnikasida va darvozabon texnikasi.Xar qaysi bwlim 

egasi 3wyidagi xarakatlanish texnikasi va twpni boshqarish texnikasi bwlimlariga 

bwlinadi. 

Xarakatlanish texnikasi quidagi usullar guruxini wz ichiga oladi,yugirish , 

sakrash, tuxtash, burilish.Uyin vaqtida xarakatlanish texnikasi usullaridan xilma xil 

tarzda foydalaniladi.Xarkatlanish texnikasining usullari maydon wyinchilari va 

darvozobanlarning twpni boshqarish sanati Bilan chambarchas bog’lik. 



Yugurush. Futboldagi asosiy xarakatlanish vositasidir. Futbolda yugurushning 

3yidagi usullari qullaniladi: oddiy yugurush, tisarilib yugurush, chalishtirma 

qadam toshlab yugurish. 

Sakrash. Tuxtash va bwrilish usullarining bazilarini ijro etishda sakrashdan 

foydalaniladi.Sakrashning ikki xil usuli bor: bir oёqda tepsinib sakrash va ikki 

oёqda depsinib sakrash. 

Burilish. Burilish ёrdamida futbolchilar tezlikni minimal kamaytirib, yugurush 

ywnalishini wzgartiladilar.Burilish shuningdek, zarba berish, twpni twxtatish, 

twpni olib yurish va oldingi xarakatlarning ayrim usullarini bajarish texnikasi 

tarkibiga xam kiradi.Burilishning quyidagi usullaridan foydalaniladi: xatlab utib 

burilish, sakrab burilish, tayanch oёqda burilish. Uyin sharoitiga qarab ёn 

tomonlarga va orqaga burilish mumkin. 



Maydon wyinchisining texnikasi ikkita kichik bwlimdan iborat. Bulardan biri 

xarakatlanish texnikasi bwlsa, ikkinchisi twpni boshqarish texnikasidir. 

TWpni boshqarish texnikasiga quyidagi usullar guruxi kiradi: zarba berish, 

twpni tuxtatish , twpni olib yurish, aldash xarakatlari, twpni olib quyish. Bundan 

tashqari spetsifik priёm-ёn chiziqning narigi ё2idan twpni tashlab berish xam 

twpni boshqarish texnikasiga kiradi.Uyin vaqtida qaysi usul qancha miqdorda ijro 

etilishi futbolchilarning uyindagi funktsiyalariga bog’lik. 


 

10

Twpga zarba berish futbol wynashning asosiy vositasi xisoblanadi. Twpga oёq 

bilan va kala bilan turli usullarda zarba beriladi: 

Twpga oёq bilan zarba berish oёq kaftining ikki tomoni bilan, oёq uchi Bilan, 

tovon bilan zarba beriladi. Zarbalar xarakatsiz twrgan twpga, shuningdaek, twpga 

turgan joydan xarakat vaqtida, sakrab turib, burilib, ikkila turib beriladi. 



Twpga kala bilan zarba berish, bu texnik usul uyindagi muxim vosita 

xisoblanadi. TWpga kala quyish uyin jaraёnida yakunlovchi zarba berishda xam, 

sherkilariga twp oshirishda xam qullaniladi. Peshona bilan zarba beri shva shuning 

variantlari bu usullardagi eng kwp foydalaniladigan usullardir. Ammoy uyin 

vaziyatlari juda kwpdir, shuning uchun xam uning variantlarini ishlatish 

imkoniyati bwlmaydigan paytlar xam uchrab turadi. 

Kala bilan twpga zarba berish tayёrlov, ishchi va yakunlovchi fazalarnir wz 

ichiga oladi. Peshona bilan zarba berish va sakrab zarba berish va xokazo. 



Twpni twxtatish. Twpni qabul qilish va egallash vositasi bwlib xizmat qiladi. 

Twpni twxtatish, termini bazida «Twpni moslash». TWpni qabul qilish dep 

yuritiladigan manoda tushunuladi.Shuning uchun twpi twxtatish usullarini kwrib 

chiqaёtkanda futbolchi twpni butunlay twxtabi olmay, balki uni keyingi 

xarakatlarni bajarish uchun moslab olishini nazarda tutamiz. Twpni oёq bilan, 

gavda va kall Bilan tuxtatiladi. 



Twpni olib yurishda wyinchi xar xil joyga kuchib yurishi mumkin. Bunda twp 

doim wyinchi nazoratida bwladi. Twp olib yurishda yugurib, bazan yurib twpga 

turli xil zarba beriladi. Twp olib yurishning bazi usullari mustaqil axamiyatga ega 

bwlmay, wyinda wz xolicha kamdan kam qullaniladi. Tupni olib yurish asosan oёq 

yuzining wrtasi bilan, oёq yuzining tashqi qismi bilan, oёq kaftining ichki tomoni 

bilan, oёq uchi va kala bilan olib yuriladi. 



Aldash xarakatlari (fintlar). Futbol texnikasining raqib bilan bevosita 

yakkama yakka kurashda bajariladigan usullar guruxlari aldash xarakatlarini 

tashkil qiladi. Aldamchi xarakatlar raqib qarshiligini engish va wyinni davom 

ettirish uchun qulay sharoit yaratish maqsadida ishlatiladi. Futbol texnikasida 

aldash xarakatlarining quyidagi asosiy usullari kwzga toshlanadi: 


 

11

- qocha turib aldash, 



-zarba berib aldash 

-twpni txtatib aldash. 

«Fint» italyancha «flnta» swzidan olingan bwlib «mug’ombirlik» degan 

manoni bildiradi. 

Twpni olib quyish  asosan raqib twpni olib ketaёtkanida ёki qabul qilib olishda 

undan twpni olib quyishga xarkat qilinadi. Twlasada olib 3wyivchining wzi ёki 

uning sherigi twpni egallab oladi. Chalasida esa, twp malum masofaga tepib 

yuboriladi  ёki  ёn chiziqdan chiqarib yuboriladi. Murakkab wyin vaziyatlarida 

twpni olib qwyish maqsadida tashlanib, olib quyish sirpanib olib qwyish degan 

murakkab usullar qullaniladi. 



Twpni tashlash - maydon wyinchilari qwlda bajaliradigan yagona usuldir. 

Twp tashlash xarakatining sturkturasi kwp jixatdan futbol qoyidalarining talabiga 

qarab belgilanadi va unchalik murakkab xisodlanilmaydi. Tupni tashlashda wni 

keng ёzilgan barmoqlar ёn tamonlaridan qamrab turadigan qilib, bosh barmoqlari 

qariyb bir biriga tegadigan darajada qwlga olinadi. 

Darvozobon wyin texikasi. Darvozobonning wyin texnikasi maydon 

wyinchisining wyin texnikasidan tubdan farq qiladi. Bu darvozobonga  qoyidaga 

binoan jariyma maydoni ichida qwl bilan twp wynashga ruxsat eitlgani bilan 

bog’likdir. 

Qwyidagi usullar guruxi darvozobonning wyin texnikaisga kiradi: twpni ilib 

olish, qaytarish, wtkazib yuborish, tashlab berish. Wyinda sheriklar va raqib 

jamoasi wyinchilarning qaerda turganiga qarab darvozobon xarakatining xilma xil 

usul va turlari qullaniladi. 



Twpni ilib olish. Darvozabon wyin texnikasining asosiy vositasidir. Bu 

kupincha ikki qullab bajariladi. Twpning ywnalishiga qarab, tezligiga, traektorisiga 

qarab, uni pastdan, yuqoridan, ёndan ilib olinadi. Darvozabondan anchagina 

naridan uchib kelaёtgan twplar asosan ёiqila turib olinadi. 



Twpni qaytarib yuborish. Twpni ilib olish mumkin bwlmaganda, raqib 

wyinchilari xalakit bergan xollarda, twp juda qattiq tepilganda, twp qaytarib 



 

12

yuboriladi. Darvozabonning darvozaga ketaёtgan twp yulini twsishdagi, twg’ridan 



uzatilgan va yuqoridan uzatib tushirilgan twplarni olib qolishdagi xarakatlari twpni 

qaytarib yuborishga kiradi. Twp bir qullab va ikki qwllab qaytarib yuboriladi. 

Twpni ikki qwllab qaytarish ishonchliroqdir, chunki bunda twsib qoluvchi satx 

kattaroq bwladi. Twg’idan g’izillatib uzatilgan va yuqoridan uzatib tushirilgan 

twplarni twsib qolaёtgan darvozobon raqib wyinchilari Bilan kurashda twpni ancha 

nariga qaytarib yuborishi kerak. Buning uchun twpni u bir ёki ikala qulini musht 

qilib urib yuborishi kerak. Mwshti Bilan twp qaytarishning ikki xil varianti bor: 

elkadan boshlab urish va ortidan boshlab urish. Twpning qwldan sirg’anib 

ketishiga ywl qwymaslik uchun barcha xollarda twpga mushtning wrta qismi bilan 

zarba berish kerak. 



Twpni tepdan oshirib yuborish. Darvozaga uchub kelaёtgan twpni yuqori 

twsin ustidan wtqazib yuborishga tepadan oshirib yuboish deyiladi. Qattiq va 

baland traetoriyada uchub kelaёtgan twp tepadan oshirib yuboriladi.Tepadan 

oshirib yuborilish xam bir ёki ikki qwllab bajariladi. Twpning uchish yunalishi va 

darvozabondan ungacha bwlgan masofa qanchaligini xisobga olgan xolda twp 

keraklicha jilgandan keyin joyida turib,sakrab va xarakatlana turib tepadan oshirib 

yuboriladi. 

Twpni tashlab berish. Xozirgi futbolda darvozabonlar twpni kwpincha tashlab 

beradilar, chunki tepgandan kwra aniqroq ywnaltirib berish mumkin.Tashlash 

mosafosiga kelganda esa, jismoniy va yaxshi texnikaga ega bwlgan darvozabon 

twpni anchagina mosafoga tashlab bera oladi. Bu texnik usul asosan bir qullab va 

ikki qullab bajariladi. 

Twpni bir qwllab toshlab berish yuqoridan, ёndan va pastdan bajariladi. Twpni 

ikkki qullab tashlash esa yuqoridan, bosh ortidan boshlab bajariladi. Yurib ёki 

yugurib borib twp berish qoidada qatiy chegaralangan bwladi. 





Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling