Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим


Download 0.54 Mb.
Pdf просмотр
bet1/6
Sana22.03.2017
Hajmi0.54 Mb.
  1   2   3   4   5   6

 

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ОЛИЙ ВА ЎРТА МАХСУС ТАЪЛИМ 



ВАЗИРЛИГИ 

ТОШКЕНТ АРХИТЕКТУРА ВА ҚУРИЛИШ ИНСТИТУТИ 

МУХАНДИСЛИК ҚУРИЛИШ ИНФРАСТРУКТУРАСИ ФАКУЛТЕТИ 

“Қурилиш материаллари, буюмлари ва конструкциялари технологияси” 

кафедраси 

                                                               Ҳимояга 

                                                                                             РУХСАТ ЭТИЛСИН 

                                                                         МҚИФ декани 

Тошпулатов С.А._____ 

   “____” ________2013й. 

 

5140900  –  Касб  таълими  (5580500  -  Қурилиш  материаллари  ва  буюмларини 



ишлаб  чиқариш  технологияси)  таълим  йўналиши  бўйича  бакалавр 

даражасини олиш учун бажарилган диплом лойиҳасининг (ишининг) 

 

ТУШУНТИРИШ ХАТИ 



Лойиҳа  (иш)  мавзуси:  Куп  каватли  бинолар  учун  ораѐпма  плиталар  ишлаб 

чикариш корхонасини лойихалаш, махс. 40 минг.м

3

, “Шагал ишлаб чикариш 



технологияси” мавзусини укитишда инновацион педагогик технологиялардан 

фойдаланиш. 

 

Лойиха муаллифи:                                          Абдуллаев Миржалол Зоир угли 



 

Рахбар:                                                            Комилов Х.Х. 

 

Тушунтириш хати________ 



 

Чизма _____ варақада 

 

Ҳимояга “РУХСАТ ЭТИЛГАН” 



 

“ҚМБ ва КТ” кафедраси мудири___________ доц. Н.А.Махмудова 

 

 

 



Тошкент-2013 й. 

 

Kirish 

 

Mamlakatimizning  2012  –  yil  uchun  tasdiqlangan  Davlat  byudjeti  jami 



xarajatlarining  60  foizdan  ortig„ini  sosial  soha  va  aholini  ijtimoiy  qo„llab-

quvvatlashga yo„naltirish ko„zda tutilmoqda. 

Ishlab chiqarish hajmini kengaytirish va raqobatdosh mahsulotlarning yangi 

turlarini o„zlashtirish bo„yicha qabul qilingan birinchi navbatdagi chora – tadbirlar 

dasturiga  muvofiq,  2012  –  2016  –yillarda  hisob  –  kitoblar  bo„yicha  qiymati  6 

milliard  200  million  dollar  bo„lgan  270  dan  ziyod  investisiya  loyihasini, 

shuningdek,  ishlab  chiqarishni  modernizasiya  qilish,  texnik  va  texnologik  qayta 

jihozlash bo„yicha tarmoq dasturlarini amalga oshirish ko„zda tutilmoqda. 

Joriy  2012  –  yilda  iqtisodiyotimizni  diversifikatsiya  qilishni  davom 

ettirishda  o„ta  muhim  ahamiyatga  ega  bo„lgan  loyihalarni  amalga  oshirish 

mo„ljallanmoqda.  Jumladan,  Surg„il  koni  bazasida  Ustyurt  gaz-kimyo  kompleksi, 

Dehqonobod kaliyli o„g„itlar va Qo„ng„irot soda zavodlarining ikkinchi navbatini, 

sintetik suyuq yoqilg„i ishlab chiqarish zavodini qurish ishlari boshlanadi. 

Shuningdek,  Tollimarjon  issiqlik  elektr  stansiyasida  ikkita  bug„  –  gaz 

qurilmasi,  Angren  issiqlik  elektr  stansiyasida  yangi  energoblok  qurish,  avtomobil 

shinalari  va  transportyor  tasmasi  ishlab  chiqarishni  yo„lga  qo„yish,  to„qimachilik 

korxonalari  quvvatlarini  yanada  kengaytirish  va  butun  texnologik  jarayonni 

takomillashtirish bo„yicha loyihalarni amalga oshirish ko„zda tutilmoqda. 

Aytish  kerakki,  hozirgi  vaqtda  ushbu  Jamg„arma  kapitali  9  milliard 

dollardan  oshib  ketdi.  2012  –  yilda  Jamg„arma  mablag„lari  hisobidan  sanoat  va 

ishlab  chiqarish  infratuzilmasining  yetakchi  tarmoqlarida  758  million  dollardan 

ziyod  hajmdagi  29  ta  strategik  investisiya  loyihasini  birgalikda  moliyalash 

mo„ljallanmoqda, bu o„tgan yilga nisbatan 38,2 foizga ko„p demakdir. 

2012  –  yilda  va  undan  keyingi  yillarda  diqqatimiz  markazida  turishi  lozim 

bo„lgan  ustuvor  vazifalar  haqida  so„z  borar  ekan,  qishloq  joylarda  namunaviy 

loyihalar  asosida  xususiy  uy  –  joylarni  qurish  bo„yicha  dasturni  amalga  oshirish 

masalalariga alohida to„xtalmoqchiman. 


 

Qishloq joylarda xususiy uy – joylarni qurish bo„yicha keng ko„lamli dastur 



amalga oshirila boshlaganidan buyon, ya‟ni so„nggi ikki yil davomida 15 mingdan 

ziyod oila har tomonlama qulay yangi uy – joylarga ega bo„ldi. 

Faqat o„tgan yilning o„zida namunaviy loyihalar asosida umumiy maydoni 1 

million  100  ming  kvadrat  metrga  teng  bo„lgan  7  ming  400  ta  xususiy  uy  –  joy 

qurib  bitkazildi.  Bu  maqsad  uchun  576  milliard  so„mlikdan  ortiq  investisiyalar 

yo„naltirildi,  ularning  63  foizidan  ziyodini  markazlashtirilgan  manbalar  va 

“Qishloq qurilish bank” mablag„lari tashkil etadi. 

Joriy yilda umumiy turar – joy maydoni 1 million 200 ming kvadrat metrdan 

ortiq bo„lgan 8 ming 510 ta yakka tartibdagi uy – joy qurilishi rejalashtirilgan, bu 

esa o„tgan yilga nisbatan 15 foiz ko„pdir. 

Ijtimoiy  infratuzilma  ob‟ektlarini  barpo  etish  hisobidan  kompleks  qurilish 

joylarida  26  ta  qishloq  vrachlik  punkti,  10  ta  umumta‟lim  maktabi  va  680  tadan 

ziyod xizmat ko„rsatish va servis ob‟ekti foydalanishga topshiriladi. 

Qurilish  xalq  xo„jaligining  muhim  tarmog„i  bo„lib,  ishlab  chiqarish  va 

noishlab  chiqarish  maqsadlariga  mo„ljallangan  asosiy  fondlarni  kengaytirilgan 

tarzda takror ishlab chiqarishni ta‟minlaydi. Kapital qurilishning asosia vazifasi fan 

texnika taraqqiyotini jadallashtirish hamda uy - joy binolari, kommunal maishiy va 

sotsial  madaniy  maqsadlarga  mo„ljallangan  ob‟ektlar  qurish  negizida 

mamlakatimizning ishlab chiqarish potensialini yuksaltirishdan iborat. 

Mustaqillikning 21 yili davomida demokratik jamiyat va bozor iqtisodiyotini 

barpo  etishga  yo„naltirilgan  bosqichma-bosqich  islohotlar  siyosati  O„zbekiston 

aholisi 


farovonligini 

yaxshilashda 

anchagina 

ijobiy 


ijtimoiy-iqtisodiy 

o„zgarishlarga  olib  keldi.  Shuningdek  yosh  respublika  jahon  hamjamiyati 

tomonidan  tan  olinib,  unda  o„z  mavqeiga    ega  bo„ldi.  Bunda  faol  investision 

siyosat  yuritish  va  mavjud  barcha  moliyaviy,  intellektual  va  boshqa    resurslarni 

import  o„rnini  bosuvchi  va  eksportga    yo„naltirilgan,  hom  –  ashyomizni  qayta 

ishlashni  nazarda  tutuvchi  ishlab  chiqarishni  yaratishga  yo„naltirish  katta  rol 

o„ynaydi.  Iqtisodiy  asoslangan  investision  loyihalarni  amalga  oshirish  hamda 

O„zbekiston iqtisodiyotining  ustuvor tarmoqlariga tashqi sarmoyalar va kreditlarni 



 

jalb  etish,  bugungi  kunda  xalq  xo„jaligida  tarkibiy  o„zgarishlarni  yanada 



chuqurlashtirish borasida belgilab olingan maqsadlarga erishishning eng muhim va 

ustuvor vazifasi sifatida qaralmoqda. 

Respublika xalq xo„jaligining asosiy tarmoqlari qatorida qurilish materiallari 

sanoati yetakchi rol o„ynaydi. Bu o„z xom ashyo bazasiga ega ekanligimiz, qurilish 

materiallari,  sanoat  va  uy-joy  konstruksiyalariga  bo„lgan  yuqori  ehtiyoj  hamda 

malakali mutahassislarning mavjudligi bilan belgilanadi. 

Beton  va  temir  beton  mahsulotlari  ishlab  chiqarishni  rivojlantirish  uchun 

qurilish  ishlarini  samaradorligi  va  sifati  bo„yicha  talablar  qo„yiladi.  Bularni 

muvaffaqiyatli ravishda amalga oshirish uchun, asosan material va konstruksiyalar 

ishlab  chiqarishni  rivojlantirish,  sermetall,  qurilish  qiymati  va  sermehnatliligini, 

bino va inshootlarni og„irligini pasaytirishni ta‟minlovchi hamda ularni qurilish va 

ekspluatatsiya  qilishdagi  jami  energetik  mablag„lar  sarfini  kamaytirishga  erishish 

kerak.  

Bunday vazifalarni hal etishda asosiy qurilish materiali hisoblangan beton va 

temir-betonga katta ahamiyat beriladi.  

Beton  texnologiyasi  va  temir-beton  sohasini  rivojlanishini,  uni  ishlab 

chiqarish  va  ishlatilishini  o„sishi,  bu    sohadagi    ilm-fan    va  texnikada  erishilgan 

yutuqlar  va  qurilishni  quvvatli  industrial  bazasini  barpo  etilishi  bilan  uzliksiz 

bog„liq.    Keyingi  yillarda  beton  ishlarini  bajarishning  hamma  bosqichlari: 

betonqorishmalarining  tarkibini  tanlashdan  tortib,  monolit  konstruksiyalar  sifatini 

nazorat qilishgacha mukammalashtirilgan.  

Kapital  qurilishda  material  resurslarining  umumiy  narxini  25%ga  yaqini 

beton  va  temir-beton  konstruksiyalariga  to„g„ri  keladi.  Bu  boshqa  qurilish 

konstruksiyalarining  narhi  va  hajmidan  ancha  yuqoridir.  Beton  va  temir-beton 

o„zining  fizik-mexanik  hususiyatlari,  chidamliligi  va  ishlab  chiqarishda  texnik-

iqtisodiy  samaradorligi  hamda  hom  ashyo  resurslarining  yetarli  darajada  ekanligi 

bilan  hozir  va  kelajakda  kapital  qurilishda  eng  yuqori  potensialga  ega  bo„lgan 

qurilish materiali  bo„lib qoladi.  



 

Yig„ma  temir  –  beton  sanoati  eski  korxonalarni  qayta  ta‟mirlash  va  yangi 



zamonaviy  samarador  korxonalarni  loyihalash,  korxonalarda  yuqori  sifatli  ko„p 

miqdorda  mahsulotlarni  ritmik  tayyorlashni  tashkil  qilish  bo„yicha  korxona 

bo„limlarida  muvaffaqiyatli  rahbarlikni  amalga  oshiradigan  mutaxassis  kadrlarga 

muhtoj. 


Beton  va  temir-beton  texnologiyasini  rivojlanish  tarixi  haqida 

qisqacha  ma‟lumot.  Beton  –  eng  qadimiy  qurilish  material-laridan  biri 

hisoblanadi.      Eramizdan    3600    yil  ilgari    Misr  labirinti  galereyalari,  Ulug„ 

Xitoy devorining bir qismi (eramiz-dan 3 asr ilgari), Hindiston, qadimiy Rim 

va boshqa  joydagi qurilish va inshootlarda beton ishlatilgan. Ammo beton va 

temir-beton  konstruksiyalar  qurilishda  keng  ishlatilishi  XIX  asrning  ikkinchi 

yarmidan  boshlandi,  bu  esa  beton  va  temir-beton  uchun asosiy ashyo bo„lgan 

sementni  sanoatda  ishlab  chiqarishni  tashkil  etish  va  ishlab  chiqarishni  yulga 

qo„yilaboshlagan  davrga  to„g„ri  keladi.  30  yillarda  betonni  titratish  orqali 

zichlashtirish  usuli  yaratilgan-dan  so„ng  betonlarni  mustahkamligini  oshirish, 

sement sarfini kamaytirish, chidamliligini oshirish va bikir hamda kam hara-

katlanuvchi  beton  qorishmalarini  zich  joylashishini  ta‟minlash  amalga 

oshdi. 

Yig„ma  temir-betonni  rivojlanishiga  sement,  metallurgiya,  ma-



shinasozlik 

sanoatlarini 

rivojlanishi 

sabab 


bo„ldi, 

hamda 


uning 

texnologiyasini  rivojlanishi  sement  va  betonlar  haqidagi  fanga  mustahkam 

ilmiy asoslangan.  

Hozirgi  vaqtda  Respublikamizda  temir  –  beton  konstruksiyalarini 

to„ldiruvchilar  asosidagi  yengil  betonlardan  tayyorlash  talab  qilinadi. 

Masalan,  armotsement  konstruksiyalari,  g„ovak  va  gazobeton.  Bular 

ma‟lum  miqdorda  konstruksiyalarni  yengillashtirish  armatura  va  sement 

miqdorini tejashga, konstruksiyalarni ko„ndalang kesimini kamayishiga va 

ularni proletini uzaytirishga olib keladi.  

Beton  texnologiyasi  va  yig„ma  temir-beton  konstruksiyalar  ishlab 

chiqarishni  rivojlantirishda  asosiy  yo„llanmalar  quyida-gilar  bo„lishi  kerak: 


 

yig„ma  temir-beton  konstruksiyalarni  sifat  darajasi  va  samarasini  oshirish; 



ishlab  chiqarishda  mehnat  sar-fini  va  metall  sarfini  kamaytirish; 

bog„lovchi  moddalarning  samarali  turlari,  armatura  po„latlari,  yuqori  sifatli 

to„ldiruv-chilar  va  kompleks  ximik  qo„shimchalarni  ko„plab  ishlab 

chiqarishni  tashkil  etish  va  ishlabchiqarish,  konstruksiyalarni  og„irligini 

kamaytirish  va  o„lchamlarini  kattalashtirish;  beton  va  temir-beton 

konstruksiyalarini  ishlab  chiqarish  texnologiyasini  tubdan  yaxshi  -lash 

uchun  eng  zamonaviy  texnologik  jarayonlarni  keng  qo„lamda  tadbiq  qilish; 

yuqori unumdor avtomatik uskunalarni, robotlarni, manipulyatorlarni ishlatish; 

betonlarning  xossalarini  aniqlashda  mahsulotlarning  sifatini  boshqarish  va 

nazorat  sistemasini  eng  sifatlisini  qo„llash;  hisoblash  texnikasidan  keng 

foydalanish; 

chiqindiga 

chiqarmaydigan 

va 


resurslarni 

tejamlash 

texnologiyasini  qo„llash;  sanoat  chiqindilari  va  ikkilamchi  mahsulotlarni 

keng  ko„lamda  qo„llash;  ishchi,  energiya  va  material  resurslarini 

tejamkorligini oshirish maqsadida ishlab chiqarish rezervlaridan foydalanish 

darkor. 


Beton  va  temir-beton  asosiy  qurilish  materiallari  hisoblanadi.  Ularni  ishlab 

chiqarish  kun  sayin  o„sib  bormoqda.  Kapital  va  umuman  qurilishdagi  asosiy 

masala,  bu  yig„ma  temir  beton  konstruksiyalarini  ishlab  chiqarish  va  qo„llashni 

takomillashtirish,  sifatini  yaxshilash  hamda  ilmiy-texnik  yutuqlarni  qurilishda 

qo„llash. Bu masalalarni hal qilishda beton texnologiyasini takomillashtirish, uning 

hossalarini    yaxshilash,  yangi  samaradorligi  yuqori  bo„lgan  betonlarni  tayyorlash 

va  tadbiq  etish,  asosan  yengil,  yuqori  mustahkamlikka  ega  bo„lgan,  ximik 

qo„shilmali betonlar olish, mahsulotni sifatini oshirish, malakali kadrlar tayyorlash, 

ularni  betonshunoslik  asoslari,  temir-beton  konstruksiyalarining  ishlab  chiqarish 

hamda  texnologik  hisoblar  asoslari  bilan  chuqur  tanishtirish  katta  ahamiyat  kasb 

etadi.   

 

 

 


 

1



 

Texnologik qism 

1.1

 

Mahsulot nomenklaturasi 

 

 

 

Orayopma plitalar  – eng keng tarqalgan temir  – beton 



konstruksiyalari  bo„lib,  kam  qavatli  va  ko„p  qavatli 

binolar  qurilishida  qavatlararo  orayopmalar  sifatida 

qo„llaniladi. 

Orayopma  plitalarni  tayyorlashda  ko‟pgina  xollarda  og„ir  betondan 

foydalaniladi.  Egilishga  ishlaydigan  orayopma  plitalari  oldindan  zo„riqtirilgan 

temir – betondan ham tayyorlash mumkin. 

Materiallar  sarfini  kamaytirish,  tovushizolyatsion  xususiyatini  oshirish  va 

ularning  xususiy  vaznini  yengillashtirish  maqsadida  orayopma  temir  –  beton 

plitalari tekis, bo„shliqli yoki qovurg„ali qilib tayyorlanadi.  

Tekis plitalarning uzunligi 6,6 m, eni 3 m, qalinligi 120  – 160 mm, vazni 7 

tonnagacha;  bo„shliqli  plitalarning  uzunligi  6  m,  eni  2,4  m  va  qalinligi  220  mm 

yoki uzunligi 9 – 12 m, eni 1,5 m, qalinligi 300 mm, vazni 4 tonnagacha; kesimi P 

shaklidagi qovurg„ali plitalarning uzunligi esa 8,8 m, eni 1,5 m va balandligi 400 

mmgacha hamda vazni 4 tonnagacha bo„ladi. 

Katta  oraliqlarda  2T  turdagi  qovurg„ali  plitalar  qo„llaniladi.  Ularning 

uzunligi  15  m,  eni  3  m  gacha,  balandligi  600  mmgacha,  vazni  11  tonnagacha 

bo„ladi.  Plitalarni  tayyorlashda  og„ir  beton  hamda  yengil  konstruksion  betondan 

foydalaniladi.  

Yengil konstruksion betondan tayyorlangan orayopma plitaning vazni og„ir 

betondan tayyorlangan panellarga nisbatan 20 % yengilroq bo„ladi. 

Plitalar  A-III  sinfli  armatura  va  Bp-I  simli  armatura  va  karkaslar  bilan 

armaturalanadi.  Oraliqlari  3  m  dan  katta  bo„lganda  plitalarni  oldindan 

zo„riqtirilgan  yuqori  mustahkam  armaturalar  bilan  armaturalash  maqsadga 

muvofiq. Plitalarni konveyer, agregat – potok usullari bilan tayyorlash mumkin.  

Quyidagi  diplom  loyihada  dumaloq  bo„shliqli  plitani  tayyorlash 

texnologiyasi ko‟rib chiqilgan. Plita markasining shartli belgilanishi: 



10 

 

PK 58-12-8 A - III 



bunda: PK – dumaloq bo„shliqli plita; 

58 – uzunligi (dm); 

12 – eni (dm); 

8 – hisobiy yuk (xususiy vaznini hisobisiz) ya‟ni, 800 kg/kv.m.; 

A – III – foydalanilgan armatura sinfi. 

 

1.1-jadval 



Ishlab chiqarish uchun qabul qilingan buyumlarning asosiy  

ko‘rsatkichlari 

 

№ 

Buyum  



markasi 

Buyum 


eskizi 

O„lchov 


birliklari, 

mm 


Bitta 

mahsulot 

uchun 

beton sarfi, 



V

m

 , 



m

Bitta 



mahsulot 

uchun 


armatura 

po„latini 

sarfi, 

kg 


1m

3   


beton 

uchun 


po„latning 

solishtirma 

sarfi, 

kg/m


uzun


lig

 



eni

 

baland



lig



Dumaloq 

bo„shliqli 

plita 

PK 58.12.8 



 

5860


 

1190


 

220


 

0,825 


35,79 

44,2 


 

1.2

 

Ishlab chiqarish usulini tanlash va asoslash 

 

Yig„ma beton va temir – beton buyumlarini ishlab chiqarishdagi texnologik 



jarayonlar  qator  mustaqil  operatsiyalardan  tashkil  topib,  alohida  jarayonlarga 

birikadi.  Operatsiyalar  shartli  ravishda:  asosiy,  yordamchi  va  transportli  turlarga 

bo„linadi. 

Asosiy  operatsiyalar  beton  qorishmani  tashkil  qiluvchi  materiallarni 

tayyorlash;  armatura  mahsulotlari  va  tayyor  karkaslarning  tayyorlanishi, 

mahsulotlarni  armaturalash  va  qoliplash;  qoliplangan  mahsulotga  issiqlik  bilan 

ishlov  berish;  tayyor  mahsulotni  qolipdan  ko„chirish  va  qoliplarni  keyingi  siklga 


11 

 

tayyorlash,  ba‟zi  bir  mahsulotlrning  yuza  qismini  pardozlashdan  iborat.  Asosiy 



texnologik  operatsiyalardan  tashqari  har  bir  bosqichda  yordamchi  operatsiyalar 

ham bajariladi: suv va bug„larning, siqilgan havo, elektr energiyasining olinishi va 

uzatilishi,  xom-ashyo  va  yarim  tayyor  va  tayyor  mahsulotlarning  saqlanishi, 

operatsiyalar  va  tayyor  mahsulotlarning  sifatini  nazorat  qilish  va  boshqa  asosiy 

operatsiyalarni bajarish uchun zarur etaplar olib boriladi. 

Zavod sharoitida dumaloq bo„shliqli plitalarni har xil usulda ishlab chiqarish 

mumkin: stend, konveyer va agregat – potok. 

Stend  texnologiyasida  materiallar,  mahsulotlar  va  ishchi  bo„g„inlar, 

texnologik  uskunalar  bir  stendli  shakldan  boshqasiga  ko„chiriladi,  shu  sababli  bu 

jarayon uzoq muddat davom etishi, stendli shakllarni joylashtirish esa katta ishlab 

chiqarish  maydonlarini  talab  etishi  bilan  boshqalaridan  ajralib  turadi.  Bularning 

hammasi konstruksiyalarni ishlab chiqarishda katta mehnat sarfini talab qiladi. 

Stend 

ishlab 


chiqarishni 

tashkil 


etish 

texnologik 

jarayonlarni 

mexanizatsiyalashtirish  va  avtomatlashtirishning  yuqori  darajasini  ta‟minlamaydi. 

Stend usuli kam ish unumdorligiga ega va past hamda o„rta quvvatli korxona yoki 

poligonlarda qo„llaniladi. 

Konveyer  usulida  butun  texnologik  jarayon  alohida  postlarda,  bir  –  biridan 

mustaqil,  baravariga  bajariladigan  operatsiyalarga  bo„linadi.  Konveyer  usulida 

qoliplar  bir  postdan  boshqasiga  maxsus  transport  moslamalari  orqali  o„tkaziladi. 

Liniyadagi  har  bir  postga  unga  biriktirilgan  bo„g„in  (zveno)  xizmat  ko„rsatadi. 

Ammo,  konveyer  usuli  qator  kamchiliklarga  ega:  mexanizmlar,  transport  va 

texnologik uskunalarga xizmat ko„rsatish uchun katta  mablag„ sarflanishi; boshqa 

turdagi  mahsulotlarni  ishlab  chiqarish  ehtiyoji  tug„ilganda  uskunalarni  qayta 

sozlashga  katta  sarf  –  harajat  talab  qilinishidir.  Shuning  uchun  konveyer 

texnologik liniyasini loyihalash maqsadga muvofiq emas. 

Orayopma plitalarni ishlab chiqarishda agregat – potok texnologik sxemasi 

qabul qilinadi. 

Agregat  –  potok  usulida  qoliplash,  qotirish,  qolipdan  yechish  jarayonlari 

texnologik  oqim  tarkibiga  kiruvchi  maxsus  postlarda  bajariladi.  Har  bir  post  mos 


12 

 

mashina  va  mexanizmlar  bilan  jihozlangan,  qolip  va  mahsulotlar  bir  postdan 



ikkinchisiga  ko„prikli  kran  orqali  ko„chiriladi.  Bu  usulda  mahsulotlar  qolip  bilan 

birgalikda  oqim  bo„yicha  harakatlanish  vaqtida  hamma  ishchi  postlarida  emas, 

balki  berilgan  turdagi  mahsulotlar  uchun  zarur  postlarda  to„xtaydi.  Bunda  har  bir 

postdagi  to„xtash  muddati  turlichadir.  Bu  muddat  berilgan  texnologik  jarayon 

bajarilishi uchun sarflanadigan vaqtga bog„liq. Bunday vaziyat bitta liniyada turli 

texnologik  uskunalar  joylashgan  postlarni  yaratish,  bir  vaqtning  o„zida  turlicha 

mahsulotlar  ishlab  chiqarish,  bitta  turdagi  mahsulotni  tayyorlashdan  ikkinchi 

turdagi  mahsulotni  tayyorlashga  nisbatan  oson  o„tish  imkonini  beradi.  Qoliplar 

majburiy harakatlantirilmaganligi sababli, bitta postda bir necha jarayonni bajarish 

mumkin,  texnologik  postlar  yiriklashtiriladi,  uskunalar  agregatlanadi,  qoliplarni 

joydan joyga ko„chish soni esa qisqaradi. 

Qoliplash  postlari    mavjud  agregat  –  potok  liniyalarida  qoliplarni 

vibromaydonlariga  qolip  o„zatgichlar  yordamida  uzatiladi.  Texnologik  liniya 

tarkibiga:  beton  yotqizgich,  armaturani  mexanik  taranglash  qurilmasi,  qolip 

uzatgich,  qotish  kamerasi,  mahsulotni  qolipdan  chiqarish,  mahsulotlarni  sovushi, 

ularni maromiga yetkazish yoki ishlov berish, texnik nazorat kiradi. 

Agregat  –  potok  texnologik  liniyasi  unumdorligi  mahsulotlarni  qoliplash 

davri  muddati  bilan  belgilanadi,  bu  muddat  (5  –  20  minut)  keng  chegarada 

qoliplanadigan mahsulot turi va o„lchamlariga ko„ra o„zgarib turishi mumkin.  

Ishlab chiqarishni bu usulda tashkil qilish nihoyatda samaralidir. 

Yuqorida sanab o„tilgan xususiyatlarni inobatga olib, qoliplash sexini ishlab 

chiqishda agregat – potok texnologiyani qo„llash maqsadga muvofiqdir. 

 

 

 



 

 

 



 

13 

 

1.3



 

Sexning ish rejimi 



Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling