1 author: Murodjon Isagaliev Fergana State University, Uzbekistan, Fergana 23


Tuproqlarni sinfiga qarab foydalanish imkoniyatlari


Download 248.8 Kb.
bet9/51
Sana11.11.2021
Hajmi248.8 Kb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   51

Tuproqlarni sinfiga qarab foydalanish imkoniyatlari.


Yerdan foydalanish shakli

Foydalanish uchun qulay sinflar

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

To‘qay

Ha

Ha

Ha

Ha

Ha

Ha

Ha

Ha

O‘rmonchilik

Ha

Ha

Ha

Ha

Ha

Ha

Ha

Yo‘q

Yaylov

Ha

Ha

Ha

Ha

Ha

Ha

Ba’zan

Yo‘q

Pichanzor

Ha

Ha

Ha

Ha

Ha

Yo‘q

Yo‘q

Yo‘q

Donli ekinlar

Ha

Ha

Ha

Ha

Yo‘q

Yo‘q

Yo‘q

Yo‘q

Haydov dehqonchiligi

Ha

Ha

Ha

Yo‘q

Yo‘q

Yo‘q

Yo‘q

Yo‘q

Jadval ma’lumotlaridan ko‘rinib turibdiki, Yerlarni tasniflash uchun 8 ta sinf ajratilgan. Eng yaxshi va eng yuqori baholi sinflarga I-II sinflar kiradi. Qolganlari ozmi-ko‘p cheklanishlarga, ya’ni qaysidir o‘simliklarni hosildorligiga salbiy ta’sir qilishiga asoslangan.

Kanadada tuproqlarni baholash ishlari Stori usuli bilan olib boriladi. Bu usul ham tabiiy tarixiy usulga yaqin bo‘lib, unda O‘zbekiston usuliga o‘xshash joylari ko‘p. Masalan, O‘zbekistonda tuproqlar 10 sinfga ajratilsa Kanadada 7 taga ajratiladi. Farqi O‘zbekiston usulida 1 sinfdan 10 sinfgacha tuproqlar yaxshilana boradi. Stori usulida 1 sinfdan 7 sinfgacha yomonlasha boradi. Sinflarga bo‘lish usuli agroguruhlarga bo‘lishni eslatadi.

Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi a’zolarida tuproq bonitirovkasi Dokuchayev va Sibirtsev usuli asosida mahalliy sharoitlarga moslashgan holda olib boriladi.

Shunday qilib, Rossiyada o‘z zamonasida Dokuchayev tomonidan yaratilgan tuproqni bonitirovkalash usuli to‘la-to‘kis talabga javob beradi desak bo‘ladi, chunki bu usul hozirgi kunda ham, nafaqat Rossiyada balki qator boshqa mamlakatlarda ham asosiy bo‘lib xizmat qilmoqda.



Tayanch iboralar. Yer, tuproq, kadastr, bonitirovka, nisbiy baho, unumdorlik, potentsial, sun’iy, tabiiy unumdorlik, erkin iqtisodiy uyushma, kadastr komissiyasi, tamoyillar, geologik, kimyoviy, fizikaviy, majmuaviy, «Avesto», xarita, masshtab, loyiha, soliq, podzol, oq yer, haydaladigan, sug‘oriladigan, supa relyef, qayinzor, organik modda, guberniya, pichanzor, yaylov, o‘rmon, so‘rov-statistika, dehqonchilik.

Takrorlash uchun savollar.

  1. «Avesto» va boshqa mutaffakirlar asarlarida yerga berilgan baholar?

  2. Qadimgi rus davlatida dehqonlar tomonidan yerga berilgan baho?

  3. Yerni hisobga olish va baholashdan maqsad?

  4. M.V.Lomonosov, M.I.Afoninlarni yerga bergan baholari?

  5. Tuproqlarni Rossiyada birinchi marotaba sinflarga, pichanzorlarni sinfga va pichan navlariga bo‘linishi?

  6. Unumdorlikni baholovchi tamoyillar?

  7. Unumdorlikni baholashni V.V.Dokuchayev usuli?

  8. Geologik, kimyoviy va boshqa diagrammalar orqali tuproqni baholash?

  9. Yerni baholashning morfologik va statistik usullari?

  10. O‘zbekistonda, chet mamlakatlarda tuproq va yer qanday baholanadi?



Download 248.8 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   51




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling