1-dars. Sintaksis haqida umumiy tushuncha


Download 1.01 Mb.
bet1/5
Sana26.06.2022
Hajmi1.01 Mb.
#777836
  1   2   3   4   5
Bog'liq
1-kitob. 6-DARS. Fonetika
Ясин сураси крилча матни, 4g sotali tizimlari, Basketbol 2 (1), Лекция хинолины, Novogalenovie preparati, Лекция 7 имидазол производные, 284171, 5-mavzu. Milliy innovatsion tizimning xususiyatlari va rivojlani, ИЛОВАЛАР, 1-kitob. FONETIKA ORFOGRAFIYA LEKSIKOLOGIYA, Ona tili va adabiyot ONLAYN KURS ISH REJA, 1-kitob. 2-DARS. Dunyo tillari

6-DARS. FONETIKA


@uzbek_tilim

Fonetika so‘zi grekcha phone “tovush” so‘zidan olingan. Tovushlar 2 xil:

a) nutq tovushlari (tilshunoslikning fonetika bo‘limida o‘rganiladi): inson tovushlari

b) fizik tovushlar (fizika fanining akustika bo‘limida o‘rganiladi): tabiatdagi insondan tashqari tovushlar


@uzbek_tilim

Fonetika bo‘limi nimalarni o‘rganadi?


@uzbek_tilim
FONETIKA
Nutq tovushlari
Bo‘g‘in
Urg‘u
Tovush o‘zgarishlari

Tovush va harf

  • Nutqimizni bo‘laklarga ajratsak, uning oxirgi bo‘linish nuqtasi tovush (yozuvda harf) hisoblanadi. Bo’linish jarayonini misollarda ko‘ramiz:
  •  

  • Gap: O‘zbekiston – umumiy uyimiz.
  • So‘zlar: O‘zbekiston, umumiy, uyimiz.
  • Bo‘g‘inlar: O‘z-be-kis-ton, u-mu-miy, u-yi-miz.
  • Tovushlar (yozuvda harf): O‘, z, b, e, k, i, s, t, o, n, u, m, u, m, i, y, u, y, i, m, i, z.
  • Ko‘rinib turibdiki, eng oxirida bo‘linishning oxirgi nuqtasi bo‘lib tovush qoldi. Fonetika bo‘limi ana shunday nutq tovushlarini o‘rganadi.

@uzbek_tilim

§ Nutq tovushlari va ularning hosil bo‘lishi

  • Inson talaffuz qiladigan tovushlar nutq tovushlari deyiladi. Nutq tovushlari nutq a’zolari yordamida hosil qilinadi. Nutq a’zolari 10 ta:
  • 1. O‘pka 6. Yumshoq va qattiq tanglay
  • 2. Kekirdak 7. Yuqori va pastki lablar
  • 3. Tovush paychalari 8. Yuqori va pastki tishlar
  • 4. Og‘iz bo‘shlig‘i 9. Burun bo‘shlig‘i
  • 5. Katta va kichik til 10. Bo‘g‘iz bo‘shlig‘i
  •  

  • Nutq tovushlarining asosiy vazifasi – so‘z ma’nolarini farqlashdan iborat. Masalan, tok, tom, tol, tosh. Bu so‘zlarda k, m, l, sh kabi nutq tovushlari so‘z ma’nosini farqlamoqda.

@uzbek_tilim

Download 1.01 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling