1-tajriba ishi o`tkazgichlarning qarshiligini o`lchash va solishtirma qarshiligini aniqlash Ishning maqsadi


Download 313.55 Kb.
bet1/2
Sana12.11.2020
Hajmi313.55 Kb.
  1   2

1-TAJRIBA ISHI

O`tkazgichlarning qarshiligini o`lchash va solishtirma qarshiligini aniqlash

Ishning maqsadi:

- Laboratoriya sozlamalari va elektr ulanish sxemasi

- Uskunalar ro`yxati

- Tajribani bajarishga doir ko`rsatmalar.Qarshilikni o'lchash va solishtirma qarshilikni hisoblash yo'li bilan o'tkazgich materialini aniqlash



Kerakli asbob va qurilmalar:

Belgilanishi

Nomlanishi

Turi

Ko`rsatkichlari

G1

Bir fazali quvvat manbai

218

~220 V / 16A

P2

O'rnatish maydoniga ega kuchlanish generatorlari bloki

213,6

±15 V, 0...+13 V, ~0...12 V, 12V. 0,2Hz...200KHz

A3

R,L,C o`lchash apparati

534

Raqamli multimetr E7-22

A4

"Elektrotexnika materiallari" mini bloklar majmui

600,18

"R1" va "R2" minibloklari
Nazariy qism

Aniq maqsadlar uchun ishlatiladigan elektr izolyatsiyalovchi materiallarni tanlashda ularning elektr xususiyatlaridan tashqari tashqi shart-sharoitlar ta’sirida qanday o’zgarishini ham hisobga olish zarur. Masalan: issiqlikdan, sovuqdan, havoning namligi va hokazolar.

Transformator moyi – juda keng tarqalgan suyuq elektroizolyatsion material hisoblanadi. Transformator moyining barcha elektr xarakteristikalari uning harorati va tarkibidagi aralashmalarga bog’liq. Moyning solishtirma qarshiligi =10101013 Omm, dielektrik singdiruvchanligi (tarkibi toza moy uchun) =2,2.

Transformator moyi asosan ikki maqsadda ishlatiladi:

1. Transformator moyi tolali izolyator g’ovaklarini, shuningdek, o’tkazgich o’ramlari orasini to’ldirib, izolyatsiyaning mustahkamligini oshiradi.

2. Transformator cho’lg’amlarida va o’zaklarda energiya nobudgarchiligi tufayli ajratilgan issiqlikni tashqi muhitga uzatishni yaxshilaydi. U ba’zan yuqori kuchlanish zanjirida kalitlar sifatida ham ishlatiladi.

Transformator moyi neftni pog’onali haydash yo’li bilan olinadi. Har bir pog’onadan olingan fraksiya kimyoviy chiqitlardan tozalanadi.

Suyuq dielektriklarning asosiy fizikaviy xarakteristikasi quyidagilardan iborat: zichlik-ρ, yopishqoqlik-η, qaynash harorati-T0qay, qotish harorati-T0qot, va shu kabilar. Yopishqoqligi ortayotgan yopishqoq suyuqlik qatlamlari orasida ichki ishqalanish kuchi vujudga keladi:



(3.1)

bu yerda: -tezlik gradienti, S -qatlamlar tegish sirtining yuzi, η–moddalarning haroratiga va tabiatiga bog’liq bo’lgan koeffisient (u dinamik qovushqoqlik koeffisienti deb yuritiladi).

Ifodadagi minus ishorasi F kuch tezlikning teskari yo’nalganligi sababli.

Qizdirilganda kimyoviy jihatdan o’zgarmaydigan barcha moddalarning yopishqoqligi absolyut haroratga bog’liq holda eksiponensial qonun bo’yicha o’zgaradi (3.1-rasm):



(3.2)
bu yerda: A – moddaning kimyoviy tabiatiga bog’liq koeffisent, W – aktivlashtiruvchi energiya.


3.1-rasm
Odatda yopishqoqlikning uch turi mavjud:

1. Dinamik yopishqoqlikni tezligining gradienti har metriga (m/sek) ga o’zgarganda tegish sirtiga qanday kuch (Nyutonlarda) bilan ta’sir etishini bildiradi. Halqaro birliklar sistemasida (N sek/m2) da, SGSda esa Puazlarda o’lchanadi.



1 Puaz =

2. Kinematik yopishqoqlik – bu dinamik yopishqoqlik koeffisentini shu haroratdagi modda zichligiga nisbati bilan aniqlanadi.



(3.3)

Kinematik yopishqoqlik XBS da m2/sek larda, SGS da Stokslarda o’lchanadi.



1 Stoks

3. Shartli yopishqoqlik 200 ml hajmli moyni tajriba o’tkaziladigan sharoitda oqib o’tish vaqtini suvni 20 0S oqib o’tish vaqtiga nisbati bilan aniqlangan kattalikdir. Davlat standartiga ko’ra 20 0S kinematik yopishqoqlik ν =17-18,510-6 m2/sek ga teng bo’lishi lozim. Aniqlanish harorati 1350-140 0S. Qotish harorati esa 45 0S.


Yopishqoqlikni aniqlashning Stoks usuli.

Suyuqlik ichiga tushayotgan qattiq jismga (sharcha) uchta kuch ta’sir etadi.

a) Butun olam tortishish qonuniga ko’ra og’irlik kuchi:

(3.4)

Bu yerda r - sharcha radiusi, ρ - sharcha zichligi, g - erkin tushish tezlanishi.


b) Arximed qonuniga muvofiq itarib chiqaruvchi kuch:

(3.5)

c) Suyuqlik qatlamlari orasida ichki ishqalanish tufayli vujudga keladigan kuch -Stoks kuchi.



FS=6πηvr (3.6)

Bu yerda r - sharcha radiusi, v - qatlamlar harakati tezligi.

Sharga ta’sir etayotgan natijaviy kuch:

F=P-(FA-FS) (3.7)

Dastlab sharchaning harakat tezligi orta boradi, ammo o’z navbatida qarshilik kuchi ham ortadi. Og’irlik kuchi FA va FS kuchlar yig’indisiga teng bo’lganda natijaviy kuch nolga teng bo’lib qoladi:



P-(FA-FS)=0 (3.8)

Shu vaqtdan boshlab sharcha harakati barqarorlashadi.

Agar sharcha barqarorlashgan (v=const) holda harakat qilsa, uning harakat tenglamasini (3.8) ifodaga P, FA, FS larning qiymatlarini qo’yish orqali aniqlash mumkin:

(3.9)

Qovushqoqlik koeffitsienti



(3.10)

deb hisoblab, (3.10) ni quyidagicha yozish mumkin:

(3.11)

bu yerda l-sharchaning tushish balandligi, t–shu balandlikdan tushish vaqti, r– sharchaning radiusi, ρ1, ρs– mos holda sharcha va suyuqliklarning zichligi.





3.2-rasm


3.3-rasm.
7. Aniqlangan natijalar 3.1-jadvalga yozib olinadi.

8. Jadvaldagi natijalardan foydalanib, yopishqoqlikning haroratga bog’liqlik grafigi chiziladi.



3.1-jadval



R

m


l

m


t

sek


T

0S

ρ,

kg/m3



η ,



1

2

3



4

5




















Eslatma: Suyuqlik zichligini hisoblashda haroratning farqiga tuzatmani hisobga olish lozim.

ρ ct=[ ρ20-γ(t20-t10)] (3.12)

bu yerda ρ20 - transformator moyining uy harorati sharoitidagi zichligi.




Download 313.55 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling