1. Xo‘jalik hisobining va uning tavsiflang


Download 21.19 Kb.
bet1/3
Sana07.11.2021
Hajmi21.19 Kb.
#171420
  1   2   3
Bog'liq
OR Buxgalteriya hisobi
1-topshiriq dinshunoslik, Instruction uz, Instruction uz, Документ Microsoft Word, 3-amaliy 3-topshiriq, Document-WPS Office, Xarbiy Tayorgarlik 25-18-Guruh, M a ‘ ruzalar matni kirish, muhammadali, 2 5384060093325118175, Мустақил иш, oz betinshe jumis, MUSTAQIL ishi 5, MUSTAQIL ishi 5

Oraliq nazorat

Savollar


1.Xo‘jalik hisobining va uning tavsiflang

2.Buxgalteriya balansi to‘g’risida tushuncha va uning hisob ishlaridagi va boshqaruvdagi ahamiyati

3.Aktiv va passiv schyotlar va ularning o‘ziga xos xususiyatlari

1. Mamlakatimizdagi ayrim xo'jalik yurituvchi subyektlaming


serqirra moliya-xo'jalik faoliyatini har tomonlama aks ettirish uchun har
xil hisob turlaridan foydalaniladi.
Xo'jalik hisobining turlari:
*Operativ hisob

*Statlstik hisob

*Buxgalterlik hisobi

Ulaming har biri o'z predmetiga mos bo'igan hisob obyektlariga va


mazkur predmetni o'rganadigan o'z metodiga ega bo'iganlikiari bois
mustaqildirlar. Ayni vaqtda ulardan har birining mustaqilligi o'zaro
bog'liqlik va bir-birini taqozo qiJishidan mustasno emas.
Hisobning har bir turi bir xildagi xo'jalik jarayonlarining tuTti jihatlarini o'rganib, axborotdan foydalanuvchilami qiziqtiradigan axborot
oqimlarining alohida bosqichlarda kesishishiga to'sqinlik qilmaydi. Bu
hisobning barcha turlariga taalluqti bo'igan, ular uchunjuda muhim bitta
xususiyat tufayligina mumkin. U ham bo'lsa, yuqorida ko'rib chiqilgan
uchta: natural, mehnat va pul o'ichoviarining uchala hisob turida ham
qo'llaniJishidir. Shu boisdan, hisobning uchta turini alohida va batafsil
ko'rib chiqamiz.
Operativ hisob rejalaming bajarilishini nazorat qilish va ishlab
chiqarishga tezkor rahbarlikni amalga oshirish uchun zarur bo'igan kundalik ma'iumotiami olish va umurnlashtirishga xizrnat qiladi. U tadbirkorlikni rivojlantirishda muhirn ahamiyatga egadir. Operativ hisob
yordamida korxona resurslari va ular miqdorining o'zgarishini joriy
tartibda kuzatish, buxgalterlik va statistik hisobda aks ettirilmaydigan
qator ma'iumotiami ko'rsatish mumkin. Masalan, ishlab chiqarish
me 'yorlarining bajarilishi, shartnoma majburiyatlaming bajarilishi,
mashina va qurilmalardan foydalanish darajasi va hokazolar hisobga olinadi.
Operativ hisob xo'jalikka tezkor rahbarlik qilishni ta'minlash
uchun iqtisodiy ma'iurnotiami to'plashda bevosita xo'jalik bo'linma-
larida amalga oshiriIadi. Ayrim operativ hisob ma'iumotiaridan faqat
bevosita korxonada foydalanilib qolmasdan, balki ular korxonaga
rahbarlik qiluvchi yuqori tashkiIotlarda, hatto iqtisodiyot tarmoqlari
miqyosida alohida operativ hisobot ko'rinishida ham wnumlashtirilishi
mumkin. Bunday hisobotlardan esa, mahsulot ishlab chiqarish miqdori
va sifati, xom-ashyo biIan ta'minlanganlik darajasi, hosilni
yig'ishtirishning borishi to'g'risidagi va boshqa ma'lwnotlarni olishda
foydalaniIadi.
Nazorat qilinayotgan xo'jalik muomalalarining mazmuniga ko'ra
operativ hisobda natura va mehnat o'lchovlari, ayrim hollarda esa pul
o'ichoviari qo'llaniladi.
Ta'kidlanganidek, operativ hisob tomonidan boshqaruv apparatiga
taqdim etiladigan axborot kundalik xo'jalik muomalalari alohida
qismlarining mazmuni to'g'risida javob bera olishi sababli zarur. Mazkur axborotning vaqt oralig'ida chegaralanganJigi - operativ hisobning
birinchi ajralib turuvchi belgisi hisoblanadi.
Bunday axborotlarni hisobning boshqa turlaridan olish ularga g'ov
bo'lishi va quyilgan vazifalarni hal etishga tizimli yondashuvni
qo'llashni yuzaga chiqarmasligi mumkin. Shuning uchun ushbu
bo'shliqni o'z tabiatiga ko'ra bir xiI bo'lmagan, operativ hisob
to'idiradi. Operativ hisob xo'jalik hisobiga xos bo'lgan uchala
o'ichovdan foydalansa ham, shunga qaramasdan, pul o'ichovidan foydalanish unda cheklangan. Bu operativ hisobda asosan doimiy ravishda
umumlashtirish talab qiIinmaydigan, ayrim bir xiI xo'jalik muomalalari
aks ettirilishi bilan bog'liq. Mazkur hisob turining farq qiIuvchi ikkinchi
belgisi ham mana shundan iborat.
Bunday axborotlarni olishning tezkorligi operativ hisobning
uchinchi farq qiluvchi belgisi hisoblanadi. Operativ axborotlarni 0lishga bo'lgan talablarning soddalashtirilishi shundan kelib chiqadi.
Operativ hisob axborotlari hujjatlashtirilmaganligi bois, ular yuridik
dalillovchi kuchga ega emas. Agar operativ hisob axborotlarining tayinlanishidan kelib chiqiladigan bo'lsa, bunday dalillash shart emas.
Operativ hisobning to'rtinchi farqlovchi belgisi mana shundan iborat.
Opyerativ axborotlar, odatda, og'zaki, telefon yoki telegraf, teletayp orqali uzatiladi. Ayrim hollarda bunday 3.'C.borotlar ma'lumotnoma,
xizmat yozuvi va boshqa ko'rinishda rasmiylashtiriIib, bu operativ hisobot tuzish deb qaralishi mumkin. Zarur hollarda operativ hisobda
statistik va buxgalterlik hisobdan olingan axborotlar ham qo'llaniladi.
Bu operativ hisobning beshinchi o'zishga xos belgisidir. Hisobning
boshqa turlariga xos bo'lgan, axborotlarga ishlov berishning maxsus
usullari va amallarini qo'llash operativ hisobda ishlatilmaydi.

Download 21.19 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling