10 sinf ona tili Ma’nodosh so’zlar ustida ishlash


Download 160.59 Kb.
Pdf ko'rish
Sana16.04.2020
Hajmi160.59 Kb.

10 sinf ona tili     Ma’nodosh so’zlar ustida ishlash  

KASAL so’zining ma’nodoshlari:   betob, notob, bemor, nosog‘, xasta, og‘riq. 

 

 

 



 

Kasal  


Organizmning normal faoliyati buzilgan, sog‘ning aksi. 

Kasal keng tushunchaga ega. U odamga, hayvon yoki jonivorlarga, hatto jonsiz 

narsalarga nisbatan ham qo‘llanaveradi. Bu so‘z «organizm faoliyatining vaqtincha 

buzilgan»ligini ifodalash uchun ham, shuningdek, «sog‘ning aksi» ma’nosida ham 

qo‘llanaveradi. 

 

Betob, notob, bemor, xasta 



odamga nisbatangina qo‘llanadi. 

 

Betob, notob so‘zlari  



«vaqtincha deb tasavvur qilinadigan kasal» ma’nosini bildiradi. 

 

Notob  



Juda kam qo‘llanad.  

 

Bemor 



 So’zi ijobiy munosabat ifodalanadi. Bu so‘z oddiy so‘zlashuvga nisbatan yozuvda 

ko‘p qo‘llanadi. 

 

Xasta 


So’zi nisbatan eskirgan 

 

Nosog’  



Juda kam qo’llanadi.  

 

Og’riq  



 Juda kam qo’llanadi.  

Topshiriq test 



1. Haq yo’lida kim senga bir harf o’qitmish ranj ila, 

   Aylamak oson emas haqqin ado ming ganj ila. 

Navoiynning  ushbu  misralarida  qo’llangan  ranj  va  ganj 

so’zlarining sinonimlari qaysi javobda berilgan? 

A) mehnat va qarz                

B) mashaqqat va boylik 

C) alam va xazina                 

D) ozor va intilish 

2. Tilda bir ma’noni ifodalash uchun qo’llanuvchi bir 

nechta so’z qanday nomlanadi? 

A) ko’p ma’noli so’zlar               

B) olmoshlar 

C) sinonimlar                               

D) antonimlar 

3.  So’zlarni  qaysi  jihatga  ko’ra  sinonim,  omonim, 

antonimlarga ajratamiz? 

A) bir yoki birdan ortiq ma’noga ega bo’lishiga ko’ra        

B) tuzilishiga ko’ra 

C) shakl va talaffuziga ko’ra.                

D) shakl va ma’no munosabatiga ko’ra  

4. Berilgan sinonimlardan asosiy so’zni aniqlang. 

A) ilgari            B) oldin                

C) 

avval                



D) burun 

5. Qaysi so’zlar o’zaro sinonim emas? 

A) zeb, ziynat     

 

 

B) nafis, nozik      



C) mustahkam, mahkam     

D) puxta, pishiq 



6. Sinonimlar qatorini toping. 

A) yoz, o’t, kech         B) kumush, mayin, o’tkir 

C) belgi, nishon, alomat                 

D) tur, uch, xayr 



7.  Uxlamoq,  talamoq  fe’llarining  sinonimlari  qaysi 

qatorda to’g’ri izohlangan? 

A)  tunamoq-uxlamoq,  to’namoq-talamoq;  bu  o’rinda 

tunamoq so’zining ikki ma’nosi berilgan. 

B)  tunamoq-uxlamoq,  to’namoq-talamoq;  bu  o’rinda 

tunamoq, to’namoq so’zlari omonim so’zlar. 

C)  tunamoq-uxlamoq,  to’namoq-talamoq;  bu  o’rinda 

tunamoq va to’namoq so’zlari paronim so’zlar. 

D) tunamoq so’zi uxlamoq va talamoq so’zlariga sinonim 

bo’lib,  bu  so’z  ba’zan  ikki  xil  variantda;  tunamoq  yoki 

to’namoq tarzida yoziladi 



8. Berilgan sinonimlardan bosh so’zni aniqlang. 

A) boqmoq         

 

 

B) termilmoq              



C) nazar solmoq              

 

D) qaramoq 



9. O’zaro sinonim bo’lgan quyidagi so’zlardan qaysi 

biri yaqin so’zi bilan sinonim bo’la oladi? 

A) darrov              B) jadal             C) tez                D) 

shaxdam 

10.  O’zaro  sinonim  bo’lmagan  so’zlardan  hosil 

bo’lgan juft so’zni toping. 

A) kuch-quvvat               

B) o’y-xayol           

C) or-nomus              

 

D) ur-yiqit 



11. Qaro ko’zim, kel-u mardumlig’ emdi fan qilg’il. 

      Ko’zim qarosida mardum kibi vatan qilg’il.  

Navoiyning  ushbu  mashhur  baytida  qo’llangan  fan 

so’zining sinonimi berilgan qatorini belgilang. 

A) ilm, bilim          

 

B) rasm, odat         



C) bog’, chaman          

D) chidam, toqat 



12.  Sinonimik  qatordagi  so’zlardan  qaysi  biri 

ko’chma ma’noda? 

A) ayyor                

 

B) mug’ombir                   



C) hiylagar                    

D) shayton. 



13.  Quyidagi  sinonim  so’zlarning  qaysi  biri  keng 

qo’llanadi? 

A) ivirsiq             B) isqirt            C) irkit            D) iflos 



14.  Birgina  so’z  birdan  ortiq  sinonimik  qatorda 

ishtirok eta oladimi? 

A)  bir  so’z  faqat  bir  sinonimik  qatorda  ishtirok  etishi 

mumkin. 

B) birdan ortiq sinonimik qatorda qatnashgan so’zlar bir 

so’z hisoblanmaydi, ular omonimlarga aylangan bo’ladi 

C) bir so’z birdan ortiq sinonimik qatorda ishtirok etishi 

mumkin 

D) bir ma’noli so’zlargina ishtirok etishi mumkin 



15. Qaysi qatorda faqat sinonim so’zlar berilgan? 

A) xavfli, xavotirli, qo’riqinchli, barakatli 

B) 

xayrlashmoq, 



xabarlashmoq, 

xo’shalashmoq, 

vidolashmoq 

C) sabab, vaj, bahona, bois                       

D) ruxsat, javob, izn, haq 

16. Yuz-bet-aft-bashara-turq-chehra-jamol sinonimik 

qatorida  hissiy-ta’siriy  bo’yoqdor  so’zlar  qaysi  bir 

javobda to’g’ri ko’rsatilgan? 

A) yuz, bet          

 

 

B) bet, bashara         



C) chehra, yuz           

 

D) bashara, jamol 



17.  Odam-kishi-inson-bashar,  ko’krak-ko’ks-bag’ir-

to’sh-siyna  sinonimik  qatorlardagi  poetik  (badiiy) 

uslubga xos so’zlar berilgan qatorni toping. 

A) bashar, siyna       

 

B) inson, bag’ir        



C) odam, ko’krak           

D) kishi, bag’ir 



18. Turli tillardan o’zlashgan so’zlar o’zaro sinonim 

bo’lishi mumkinmi? 

A) bir til doirasidagina o’zaro sinonim bo’lishi mumkin 

B)  faqat  arab  va  fors-tojik  tillardan  olingan  so’zlargina  

sinonim bo’la oladi. 

C)  o’zlashma  so’zlar  qaysi  tildan  olinganligidan  qat’i 

nazar, o’zaro sinonim bo’la oladi. 

D)  o’zlashma  so’zlar  faqat  o’zbekcha  so’zlar  bilangina 

o’zaro sinonim bo’lishi mumkin 



19. Qaysi ta’rif sinonimlarga xos? 

A) shakli bir xil, ma’nosi har xil so’zlar 

B)  bir  tushuncha  doirasidagi  turli  ma’no  qirralarini 

anglatuvchi so’zlar. 

C) zid ma’noli so’zlar                            

D) aytilishi va ma’nosi bir xil so’lar 



20.  Quyidagi  qatorlarning  qaysi  birida  salbiy 

bo’yoqdor so’zlar berilgan? 

A) yaxshi, chiroyli, shirin, xursand                            

B) yomon, xunuk, bemaza, xafa 

C) badburush, naynov, qiltiriq, bashara, satang         

D) B va C

 

 



Download 160.59 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling