2-amaliy mashg`ulot. Mavzu: Turbo Pascal dasturlash muhiti. Pascal tilida ifodalaming yozilishi. Chiziqli operatorlar dastur. Sharti oldindan beriluvchi, sharti keyin beriluvchi operatorlaridan foydalanib dasturlar tuzish


Download 144.59 Kb.
bet1/2
Sana28.11.2020
Hajmi144.59 Kb.
  1   2

2-AMALIY MASHG`ULOT.

Mavzu: Turbo Pascal dasturlash muhiti. Pascal tilida ifodalaming yozilishi. Chiziqli operatorlar dastur.Sharti oldindan beriluvchi, sharti keyin beriluvchi operatorlaridan foydalanib dasturlar tuzish.


Ishning maqsadi: Matematik ifodalarni Paskal tilida yozilishi. Chiziqli dasturlar tuzish haqida tushunchaga ega bo`lish.

Dars jihohlari: videoproyektor, amaliy mashg’ulot ishlanmasi, shaxsiy kompyuter.

Nazariy qism: Arifmetik amallarni Paskal tilida yozilishi quyidagi jadvalda tasvirlangan:

1) Paskalda chiqarish operatori 2 xil ko`rinishga ega:



Write(chiqarish ro`yxati)

Writeln(chiqarish ro`yxati)

2) Paskalda ma’lumotlarni xotiraga muloqot usulida kiritish operatori 2 xil:



Read(kiritish ro`yxati)

Readln(kiritish ro`yxati)

Chiziqli algoritmlarning dastur shaklida yozilishi chiziqli dastur deyiladi.

3) Paskalda ekran bilan ishlash operatorlari quyidagilar:

1) TextColor(rang) matn rangini belgilaydi;

2) TextBackGround(rang) – matn foni rangini belgilaydi;

3) ClrScr – ekranni tozalaydi;

4) GoToXY(x,y) –kursorni ekranning (x,y) koordinatasiga joylashtiradi;

Paskalda qo`llaniladigan ranglar va ularning kodlari:





Rang

Kodi

Nomi



Rang

Kodi

Nomi



Qora

0

Black

9.

To’q kulrang

8

DarkGray



Ko’k

1

Blue

10.

Havorang

9

LightBlue



Yashil

2

Green

11.

Och yashil

10

LightGreen



Billur

3

Cyan

12.

Och billur

11

LightCyan



Qizil

4

Red

13.

Och qizil

12

LightRed



Siyohrang

5

Magenta

14.

Och siyohrang

13

LightMagenta



Jigarrang

6

Brown

15.

Sariq

14

Yellow



Och kulrang

7

LightGray

16.

Oq

15

White

Biror shartga ko’ra bajariladigan dasturlar tarmoqlanuvchi dasturlar deb ataladi. Bunday jarayonlarni hosil qilishda shartli o’tish, shartsiz o’tish operatorlaridan foydalaniladi. Shartli o’tish operatorining umumiy ko`rinishi quyidagicha:

If then

Paskalda takrorlanuvchi dasturlar uchun takrorlash operatorlari 3 xil bo`ladi:

1) Parametrli takrorlash operatori - for i:= n1 to n2 Do

2)Sharti oldin tekshiriladigan takrorlash operatori - While Do

3) Sharti keyin tekshiriladigan takrorlash operatori - Repeat Until

Paskalda belgili va satrli miqdorlar bilan ishlash uchun maxsus finksiyalar kiritilgan. Ular:



1)Concat(s1,s2,…sn) - satrlar ketma ketligini birlashtiradi;

2)Length(s) - satrning uzunligi(belgilar soni)ni aniqlaydi;

3)Pos(bs) - s satrdan b belgini izlaydi;

4)Copy(s,n1,n2) - s satrning n1 belgisidan boshlab n2 belgisigacha nusxa oladi;

5)Delete(s,n1,n2) - s satrning n1 belgisidan boshlab n2 belgisigacha o`chiradi;

6)Insert(s1,s,n) - s satrga n-belgidan boshlab s1 satrni joylashtiradi;

7)Str(a,[:n1[:n2]],s) - satrli miqdorni sonli miqdorga o`tkazadi;

8)Val(s,a,c) - satrli miqdorni sonli miqdorga o`tkazadi;

Biror shartga ko’ra bajariladigan dasturlar tarmoqlanuvchi dasturlar deb ataladi. Bunday jarayonlarni hosil qilishda shartli o’tish, shartsiz o’tish operatorlaridan foydalaniladi. Shartli o’tish operatorining umumiy ko`rinishi quyidagicha:

If then

Paskalda takrorlanuvchi dasturlar uchun takrorlash operatorlari 3 xil bo`ladi:

1) Parametrli takrorlash operatori - for i:= n1 to n2 Do

2)Sharti oldin tekshiriladigan takrorlash operatori - While Do

3) Sharti keyin tekshiriladigan takrorlash operatori - Repeat Until

Paskalda belgili va satrli miqdorlar bilan ishlash uchun maxsus finksiyalar kiritilgan. Ular:



1)Concat(s1,s2,…sn) - satrlar ketma ketligini birlashtiradi;

2)Length(s) - satrning uzunligi(belgilar soni)ni aniqlaydi;

3)Pos(bs) - s satrdan b belgini izlaydi;

4)Copy(s,n1,n2) - s satrning n1 belgisidan boshlab n2 belgisigacha nusxa oladi;

5)Delete(s,n1,n2) - s satrning n1 belgisidan boshlab n2 belgisigacha o`chiradi;

6)Insert(s1,s,n) - s satrga n-belgidan boshlab s1 satrni joylashtiradi;

7)Str(a,[:n1[:n2]],s) - satrli miqdorni sonli miqdorga o`tkazadi;

8)Val(s,a,c) - satrli miqdorni sonli miqdorga o`tkazadi;

Paskalda grafik imkoniyatlardan foydalanish uchun Uses Graph ko`rsatmasi beriladi.Ekranni grafik holatga o`tkazish uchun Graph modulining InitGraph(GD,GM,) ko`rsatmasidan foydalaniladi.Grafik holatdan chiqish uchun CloseGraph buyrug’idan foydalaniladi. Graf modulida bir necha turdagi operator va funksiyalar mavjud:



1. PutPixel(x,y,rang)- (x,y) koordinatali nuqtani ranglaydi;

  1. GetPixel(x,y) – (x,y) koordinatali nuqtani qanday rangda ekanligini aniqlaydi;

  2. GetMaxX va GetMaxY- mos ravishda ekranning gorizontal va vertikal yo`nalish bo`yicha koordinatasini aniqlaydi;

  3. SetColor(rang)- chiziq rangini belgilaydi;

  4. SetBkColor(rang)- fon rangini aniqlaydi;

  5. Line(x1,y1,x2,y2)- (x1,y1) va (x2,y2) koordinatalarni birlashtiruvchi kesma chizadi;

  6. Circle(x,y,R)- markazi (x,y) nuqtada radiusi R bo`lgan aylana chizadi;

  7. Ellipse(x,y,BB,OB,XR,YR)- markazi (x,y) nuqtada, x va y o`qlari bo`yicha radiuslari mos ravishda XR,YR bo`lgan, BB burchagidan OB burchagigacha yoy chizadi;

  8. Rectangle(x1,y1,x2,y2)- yuqori chap burchagi (x1,y1) va quyi o`ng burchagi(x2,y2) koordinatali to`gri to`rtburchak chizadi;

  9. DrawPoly(BS,KM)- sinish nuqtalari soni BS, sinish nuqtalari koordinatalari KM bo`lgan siniq chiziq chizadi;

  10. SetFillStyle(usul,rang)- shakl ichini bo`yash operatori; - rang bilan sohalarni to’ldirish va ularni ko’rsatilgan uslubda to’ldirish (shtrixovka qilish) uchun ishlatiladi;

Sohani turli ranglar bilan to’ldirish o’zgarmaslari:

T/R

Nomi

Kodi

Bo`yash usuli

  1. 1

EmptyFill

0

{sohani ekran fonining rangiga bo’yaydi}



SolidFill

1

{sohani belgilangan rangda uzluksiz to’ldirish}



LineFill

2

{sohani qalin gorizontal (--) chiziq bilan to’ldiradi}



LtSlashFill

3

{sohani ingichka"/// " belgilari bilan to’ldiradi}



SlashFill

4

{sohani qalin "/// " belgilari bilan to’ldiradi}



BkSlashFill

5

{sohani qalin "\\\" belgilari bilan to’ldiradi}



LtBkSlashFill

6

{ sohani "\\\" qatlami bilan to’ldiradi}



HatChFill

7

{sohani to’r bilan to’ldiradi}



XHatChFill

8

{ sohani egri to’r bilan to’ldiradi}



InterLeaveFill

9

{ sohani zich egri shtrixovka bilan to’ldiradi}



WideDotFill

10

{sohani kam uchrovchi nuqtalar bilan to’ldiradi}



CloseDotFill

11

{sohani zich nuqtalar bilan to’ldiradi}



UserFill

12

{sohani dasturchi aniqlagan shtrixovka bilan to’ldiradi}

  1. Bar(x1,y1,x2,y2) - protsedurasi ekrandagi rang va shtrixovka ustiga to’g’ri to’rt burchak quradi;

  2. Bar3D(x1,y1,x2,y2,a,b) protsedurasi ham shunday rang va shtrixovka bilan to’ldirilgan parallelepiped chizadi. a o’zgaruvchisi parallelepiped balandligini anglatadi. b mantiqiy o’zgaruvchisi true qiymatli bo’lsa, parallelipipedning yuqori asosi chiziladi aks xolda, chizilmay ochiq qoladi;

  3. FillEllipse(x,y,XRadius,YRadius) protsedurasi oldin o’rnatilgan rangga to’ldirilgan ellips chizadi. Ellips o’qlari koordinata o’qlariga parallel deb olinadi. XRadius - ellips eni, YRadius - ellips balandligi.



1-TOPSHIRIQ

1. Quyidagi ifodalarni paskal ko’rinishida tasvirlang:



+
































Download 144.59 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling