2-bob. Amaliy mashg’ulot materiallari 1-amaliy ish: Agregat tarkibini traktor tortish kuchidan foydalanish koeffitsenti


Paxtani mashinada terish-tashish otryadining tarkibi


Download 315.01 Kb.
Pdf ko'rish
bet2/4
Sana20.02.2020
Hajmi315.01 Kb.
1   2   3   4

Paxtani mashinada terish-tashish otryadining tarkibi

Biriktirilgan texnikalar

nomi va soni, dona

Ajratilgan paxta maydoni (ga) va

terilgan paxta  miqdori (tn)

(hosildorlik o’rtacha 24 c/ga)

Kunlik

Mavsumiy

Otryad

tarkibi

Paxt

a terish

mashinasi

Paxt

a tashish

vositasi

Ko’c

hma

ta`m

irlash

ustaxonasi

Er 

tekisla-

gichlar

Shpindel

yuvgichlar

ga

tn

ga

tn

1-zveno


1-zveno

1-zveno


Otryad

bo’yicha


İsh bo’yicha hisobotda:

İshning maqsadi, kerakli jihozlar, berilgan topshiriqlar, ishning bajarish tartibi bo’yicha

aniqlangan  ma`lumotlarga asosan 17- jadval ko’rinishida yoziladi hamda bajarilgan hisoblar va

olingan ma`lumotlarga ko’ra  xulosa beriladi.



Nazorat  savollari:

1. Paxtani mashinada terib olishni uzliksiz oqim usulida tashkil etishning mohiyatini ayting.

2. Paxta terish-tashish otryadida qanday zvenolar mavjud?

3. Paxta terish-tashish otryadidagi texnikalar tarkibi va sonini aniqlashda qaysi agregatning

ishi asos qilib olinadi?

4. Otryaddagi transport vositalarining soni qaysi agregatning ish unumiga bog’liq holda

aniqlanadi?


10

5-amaliy ish: Xo’jalikning mashina-traktor agregatlari va yoqilg’i sarfiga bo’lgan

         talablarni aniqlash

 Amaliy mashg’ulotning maqsadi: Talabalarga MTAlaridan foydalanishda sarflanadigan

yoqilg’i moylash materiallari sarflarini hisoblash bo’yicha bilim va ko’nikmalarni berish.



Amaliy mashg’ulotlarni bajarish tartibi:

Xo’jalikka kerak bo’ladigan neft mahsulotlarini va ularni tashish hamda tarqatish

vositalarini aniqlash. Bu qismda quyidagi ishlar bajariladi:

1.  Traktorlar markasi bo’yicha sutkalik yoqilg’i sarfi grafigini qurish;

2.  Sutkalik yoqilg’i sarfining maksimal miqdorini aniqlash uchun sutkalik yoqilg’i sarfi

yig’indisi grafigini qurish;

3.  Moylash materiallari va benzinning miqdorini aniqlash;

4.  Ehtiyoj uchun saqlanadigan yoqilg’i miqdori va uni saqlash uchun kerak bo’lgan idishlar

hajmini aniqlash;

5.  Mexanizatsiya yordamida traktor yoqilg’i bakini to’lg’azuvchi vositalar sonini aniqlash;



Traktorlarning sutkalik yoqilg’i sarfi grafigini qurish. Sutkalik yoqilg’i sarfi grafigini

traktorlar markasi bo’yicha qurishdan maqsad shu markadagi traktorlarga texnik xizmat ko’rsatishni

rejalashtirishdir. Yillik sutkalik yoqilg’i sarfi yig’indisi grafigi esa ehtiyoj yoqilg’i miqdorini

aniqlash uchun kerak bo’ladi va hamda dalada agregatlarni yoqilg’i bilan to’lg’azish uchun kerak

bo’lgan mexanizatsiya vositalari sonini topishda ishlatiladi Sutkalik yoqilg’i sarfi grafigi

korrektirovka qilingan traktorlardan foydalanish grafigi otsidan quriladi va ordinatalar  o’qiga

masshtab yoqilg’i sarfi quyiladi.  Grafikni qurish uchun ishlatiladigan ma’lumotlar texnologik

kartaning 2 va 20 utsunlaridan olinadi.  Grafikda qurilgan to’rtburchaklarning yuzi shu texnologik

jarayonni bajarish uchun sarflanadigan yoqilg’i mikdorini beradi.  Sutkalik yoqilg’i sarfi grafigini

korrektirovka qilish shart emas. Traktorlardan foydalanish grafigidan korrektirovka qilinmagan

qismiga to’g’ri keladigan sutkalik yoqilg’i sarfi grafigi to’g’ridan-to’g’ri texnologik kartadan olib

quriladi.  Agar bir vaqtda bajariladigan texnologik jarayonlar bo’lsa ularning sutkalik yoqilg’i sarfi

bir-biriga qo’shib olinadi.

å

=



+

+

+



=

i

n

c

Q

Q

Q

Q

Q

Q

.......


3

2

1



 , kg

 bu yerda:

1

,

2

,

n

Q

....

3

- bir vaqtda  bajariladigan texnologik jarayonlarning sutkalik yoqilg’i



sarfi.

Korrektirovka qilingan qism uchun sutkalik yoqilg’i sarfi qaytadan hisoblangan ish hajmiga

ko’ra qayta hisoblanib,  keyin grafik quriladi.  Qaytadan korrektirovka qilingan qism uchun sutkalik

yoqilg’i sarfi quyidagicha aniqlanadi.

2

2

1



1

*

Q



h

h

Q

Q

c

+

=



bu yerda:

c

Q

- korrektirovka qilingan qismga to’g’ri keladigan sutkalik yoqilg’a sarfi;

2

Q

- korrektirovkagacha bo’lgan sutkalik yoqilg’i sarfi;

1

h

- korrektirovka qilingan grafikdagi ordinata balandligi;

2

h

- korrektirovka qilishdan  oldingi grafikdagi ordinata bo’yicha balandligi;

1

Q

- korrektirovka  qilinishidan  oldingi jarayonga to’g’ri keladigan sutkalik

   yoqilg’i miqdori.

Qurilgan sutkalik yoqilg’i sarfi grafigidan oylik va yillik talab qilinadigan yoqilg’i miqdorlari

topiladi.

å

=



=

м

м

Q

Q

В

а

F

Q

,

*



*

 , kg



 bu yerda:

F

- grafikda qurilgan to’rtburchaklarning bir oyga to’g’ri keladigan yuzasi;



а

- yoqilg’i sarfi masshtabi, kg/sm;



В

- kunlar hisobida berilgan vaqt masshtabi, kun/sm.



11

Oylar bo’yicha aniqlangan yoqilg’i miqdori jadval ko’rinishida yoziladi.



2.19-jadval

Oylar bo’yicha yoqilg’i sarfi

Oylar

Traktor

markasi

I

II III IV  V  VI VII VIII

IX X XI XII

Bir

yilda

T – 4A


T287X4M

T287X4MS-1



Jami:

Aniqlangan umumiy yoqilg’i miqdoriga texnologik kartada hisobga olinmay qolgan ishlar

uchun sarflanadigan yoqilg’i miqdorlarini ham qo’shish kerak, bu yoqilg’i miqdoriga nisbatan %

hisobida  beriladi.

1.  Agregatni har kuni saqlash joyidan  dalaga borish-kelishi uchun –3%;

2.Agregatlarni  tuzish uchun – 0, 2 %;

3.  Uzoq joylarga borib kelishga – 1 %;

  4. Maydonni ishga tayyorlash uchun-1%;

  5. Agregatning ekspluatatsion o’zgarish natijasida qo’shimcha yoqilg’i sarflanishini

xisobga olish va boshqa sabablar uchun -2, 5%;

  Yuqorida ko’rsatib o’tilgan qo’shimcha yoqilg’ilarni xisobga olsak, yillik yoqilg’i sarfi

quyidagicha  bo’ladi:

å

+

=



куш

й

й

й

у

Q

Q

Q

.

.



  bu yerda:

å

куш



й

Q

.

- yillik qo’shimcha yoqilg’i miqdori



 Sutkalik yoqilg’i sarfining yig’indisi grafigi ham xuddi aytilgandek usulda quriladi.  Bu

grafikdan xo’jalikka kerak bo’ladigan umumiy yoqilg’i miqdori aniqlanadi.



12

6-amaliy ish: Traktorlar va qishloq xo’jaligi mashinalaridan samarali foydalanishni

tashkil etish

 Amaliy  mashg’ulotning  maqsadi: Talabalarga traktorlar va qishloq xo’jaligi

mashinalaridan samarali foydalanishni tashkil etish bo’yicha bilim va ko’nikmalarni berish.



Amaliy mashg’ulotlarni bajarish tartibi:

 Qishloq xo’jalik mashinalarining talab qilingan sonini aniqlash.

Qishloq xo’jalik

mashinalarininng talab qilingan soni texnologik karta va qishloq xo’jalik mashinalaridan

foydalanish grafigiga asosan qabul qilinadi. Qishloq xo’jalik mashinalari sonini aniqlash uchun

texnologik kartadan quyidagi utsunlar asos qilib olinadi.

1.  Texnologik jarayon  nomlari  (2 utsun);

2.  Ishning bajarilish kalendar kunlari (11 utsun);

3.  Bajariladigan ish hajmi (15 utsun);

4.  Qishloq xo’jalik mashinalari va tirkalmalarga bo’lgan talab (17 utsun)

 Texnologik kartada bir marta ishlatiladigan qishloq xo’jalik mashinalari (paxta ekish

seyalkalari,  chikanka qiladigan mashinalar,  silos o’rish kombaynlari va boshqalar) sonini,

texnologik jarayonni borishidagi talab qilingan soniga qarab texnologik kartaning o’zitdan qabul

qilinadi.

 Umumiy ishlarga mo’ljallangan qishloq xo’jalik mashinalari (pluglar, kultivatorlar va

boshqa mashinalar) sonini aniqlash uchun shu mashinalar texnologik jarayonlarining ish bajarish

muddatiga qaraladi, agar ish bajarish muddatlari bir-biriga to’g’ri kelsa shu mashinalar soni bir-

biriga qo’shib hisoblanadi va umumiy soni topiladi. Soni aniqlanayotgan mashinalarning umumiy

soni, shu mashina qaysi muddatda eng ko’p ishlatilsa shunga qarab olinadi.

 Loyihaning grafika qismida bir litsga qishloq xo’jalik mashinalarining ishlash muddati,

texnik xizmat ko’rsatish vaqti  va joriy remont qilish vaqtlari yilning oylari va kunlari ko’rsatilgan

holda chiziladi. Qishloq xo’jalik mashinalarining ishlash muddati gorizantal chiziq bilan

ko’rsatiladi, texnik xizmat ko’rsatish va joriy remontli shartli belgilar bilan ko’rsatiladi. Bulardan

tashqari, shu litsda qishloq xo’jalik mashinalari bajaradigan ish hajmi, yillik bajarishi mumkin

bo’lgan ishi  va talab qilinayotgan sonlari xam ko’rsatiladi.

  Traktorlar va qishloq xo’jalik mashinalarining talab qilinayotgan umumiy soni topilgandan

keyin, ularni jadval ko’rinishida narxi va umumiy summasi keltiriladi.



2.18-jadval

MTP ning tarkibi va balansdagi qiymati



Mashina nomi

Markasi

Soni

Bittasining

bahosi, so’m

Umumiy

bahosi, so’m

1  Haydov 

traktorlari

T-4A


2  Chopiq 

traktorlari

T28X4M

3  Transport 



traktorlari

T28X4MS-1

4 Pluglar

PLN-4-35


5 Chizellar

CHKU-4


6 Boronalar

ZBSS-1. 0

7 Seyalkalar

SZT-3, 6,

SCHX-4

  va hakozolar



Jami:

  Mexanizatorlar va yordamchi ishchilar sonini aniqlash. Talab qilinadigan ishchilar soni

texnologik kartada har bir texnologik jarayon uchun ishlab chiqilgan.  Ishchilarning xo’jalik uchun

kerak bo’lgan umumiy soni grafik qurish yo’li bilan aniqlanadi.  Ishchilar sonini aniklash grafigi

xuddi traktorlardan foydalanish grafigi kabi ko’riladi,  lekin bunda mashinalar sonini ko’rsatuvchi

o’qiga ishchilar sonini masshtab bo’yicha qo’yiladi.


13

 Kalendar kunlar texnologik kartaga asosan gorizontal o’qqa masshtab bo’yicha olinadi.

Ishchilar sonini aniqlash grafigi traktorlardan foydalanish grafigining korrektirovka qilinganidan

keyin quriladi.  Grafik bo’yicha xo’jalikka kerak bo’ladigan kunlik ishchilar soni aniqlash mumkin,

bu esa ishni to’g’ri rejalashtirishni ta’minlaydi.

Xo’jalikka kerak bo’ladigan neft mahsulotlarini va ularni tashish hamda tarqatish

vositalarini aniqlash. Bu qismda quyidagi ishlar bajariladi:

1.  Traktorlar markasi bo’yicha sutkalik yoqilg’i sarfi grafigini qurish;

2.  Sutkalik yoqilg’i sarfining maksimal miqdorini aniqlash uchun sutkalik yoqilg’i sarfi

yig’indisi grafigini qurish;

3.  Moylash materiallari va benzinning miqdorini aniqlash;

4.  Ehtiyoj uchun saqlanadigan yoqilg’i miqdori va uni saqlash uchun kerak bo’lgan idishlar

hajmini aniqlash;

5.  Mexanizatsiya yordamida traktor yoqilg’i bakini to’lg’azuvchi vositalar sonini aniqlash;



14

7-amaliy ish: Xo’jalikning mashina saroyi va neft  mahsulotlarini saqlash

                                   shahobchasini loyihalashtirish

Amaliy mashg’ulotning maqsadi: Xo’jaliklarning mashina saroyi va neft  mahsulotlarini

saqlash shahobchasini loyihalashtirish bo’yicha bilim va ko’nikmalarni berish.



Amaliy mashg’ulotlarni bajarish tartibi:

Ehtiyoj uchun saqlanadigan yoqilg’i hajmini aniqlash.

  Ehtiyoj uchun saqlanadigan yoqilg’i miqdorini saqlash uchun idishlarning umumiy hajmi

quyidagi formula bilan aniqlanadi:

Т

й

у

x

m

E

Q

V

r

100



.

max


.

=

, m



3

;

bu yerda:



й

у

Q

.

 - yillik umumiy yoqilg’i miqdori sarfi, t;



r

         - yoqilg’ining zichligi (hisoblashlarda dizel yonilg’isi uchun 0, 8: benzin

            uchun 0, 76 qabul qilinadi);

Т

m

         - idishlarning to’ldirilish darajasi koeffitsienti-0, 95;

max

E

- xo’jalikda ehtiyoj  uchun saqlanadigan yoqilg’i miqdori (yillik yoqilg’i

   sarfiga nisbatan % hisobida).

 Xo’jalikda saqlanishi kerak bo’lgan yoqilg’ining eng yuqori miqdori,  yoqilg’i sarfi

notekisligi koeffitsientining yuqori qiymatiga bog’liq bo’ladi.  Bu  koeffitsient oylik yoqilg’i

sarfining eng yuqorisini,  o’rtacha oylik yoqilg’i sarfiga nisbati bilan aniqlanadi.

  Jamoat va davlat xo’jaliklari MTP da texnik xizmat ko’rsatishni tashkil qilish qoidalariga

ko’ra xo’jalikda saqlanishi kerak bo’lgan yoqilg’ining eng yuqori miqdori bilan yoqilg’i sarfi

notekisligi koeffitsientining quyidagi bog’liqligi keltirilgan.

2.20-jadval

Xo’jalikda saqlanishi kerak bo’lgan yoqilg’ining eng yuqori miqdorining yoqilg’i sarfi

notekisligi koeffitsientiga bog’liqligi.

max


g

1, 25


1, 50

1, 75


2, 00

2, 20


2, 50

2, 75


3, 00

max


E

4, 00


4, 80

5, 60


6, 40

7, 80


9, 40

10, 80  12, 10

Har bir asosiy yonilg’i uchun 2-3 tadan idish tanlanishi kerak.  Idishlarning o’lchamlari

GOST buyicha hisoblanganga yaqini qabul qilindi,  bunda,  albatta,  namunaviy loyihalarini

hisobga olish kerak.  Moylash materiallari va divegatelini yondirish uchun ishlatiladigan benzin

sarflanish me’yorlari asosiy yoqilg’i sarfiga ko’ra % larda beriladi 2-ilova.

Yillik,  kvartal va oylik neft maxsulotlarini hisoblashlarda,  albatta bunga chiniqtirish,  texnik

xizmat kursatish va remont uchun sarflanadigan neft maxsulotlarini  xam xisobga olish kerak.

Neft mahsulotlari sarfi aniqlangandan keyin jadval ko’rinishida yoziladi.

2.21-jadval

Neft mahsulotlari sarfi

Kvartallar

Neft mahsuloti

nomi

I

II

III

IV

Yillik

sarfi,

Tonna

1 t. neft

mahsuloti

bahosi,

so’m

Umumiy

summasi

so’m

Dizel yonilg’isi

Motor moyi

Transm. moyi

Solidol

Yondirish benzini



Jami:

15

Yoqilg’i tashish vositalarini aniqlash.

Yoqilg’i tashish vositalarining soni xo’jalikdagi yoqilg’i tashish vositalarining turiga va

ishlatilayotgan mashina-traktor agregatlarining soniga bog’liq bo’ladi.

P

B

T

c

В

Т

V

Q

т

DP

=



r

.

max



.

  , dona



bu yerda:

max


C

Q

- xo’jalikda eng ko’p talab qilinayotgan sutkalik yoqilg’i sarfi, t;



B

T

V

.

- yoqilg’i tashish vositalarini idishining xajmi, m



3

;

r - yoqilg’ining zichligi , t/m



3

;

D



- yoqilg’i tashish vositalari idishining to’ldirilish darajasi    koeffitsienti (0,

95)


r

P

- sutkadagi yoqilg’i tashish vositalarining qatnash soni



К

Ё

u

CM

T

V

S

T

T

.

/



2

+

S



-

=

P



r

 , marta;



 bu yerda:

СМ

T

- smena vaqtining davomiyligi, s;



ST

- yoqilg’i tashish vositalarining o’ziga yoqilg’i quyish uchun va agregatlarga

  yoqilg’i quyish uchun ketgan vaqtlardan tashqari yo’qotgan vaqtlari, s;

К

Ё.

T

- yoqilg’i tashish vositalarining o’ziga va agregatlarga yoqilg’i quyish uchun



  ketgan vaqt, s;

- yoqilg’ini agregatlarga olib borish masofasi, km;

Nazorat uchun savollar:

1. MTA foydalanishda mehnat sarfi qanday aniqlanadi?

2. MTA foydalanishda yoqilg’i sarfi qanday aniqlanadi?

3. MTA foydalanishda energiya sarfi qanday aniqlanadi?



16

8-amaliy ish: Xo’jalikdagi texnikalardan foydalanishning texnik-iqtisodiy

ko’rsatkichlarini aniqlash

Amaliy mashg’ulotning maqsadi: Qishloq xo’jaligi ishlab chiqarishida foydalanilayotgan

mashina-traktor agregatlari texnik-iqtisodiy ko`rsatkichlarini hisoblash usul va metodlari bo’yicha

bilim va ko’nikmalarni berish.

Amaliy mashg’ulotlarni bajarish tartibi:

Barcha energiya manbalari va boshqa dvigatellar quvvatlari yig`indisining umumiy er

maydoni yuzasiga nisbati dalachilikning energiya bilan ta`minlanganligi deb ataladi va quyidagicha

ifodalanadi,



х

ен

га

F

N

N

å

=



/

,

kvt/ga

Barcha energiya manbalari va boshqa dvigatellar quvvatlari yig`indisining ishlab chiqarishda

band bo`lgan ishchilar soniga nisbati mexnatni energiya bilan qurollanganligini bildiradi,



к

ен

к

L

N

N

å

å



=

/

,



kvt/kishi

Traktorlarning markalari bo`yicha bir yillik ish xajmi yuklamasi quyidagicha aniqlanadi,

å

=

тр



ф

ф

ю

ф

M

U

W

.

.



/

,

ga/traktor



bu yerda:

å

ф



U

- bir xil markali traktorlarning yil davomida bajargan fizik o`lchovdagi

                                  bajargan ish hajmi;

тр

ф

M

.

 -  berilgan markadagi traktorlarning fizik soni, dona.



Bir shartli etalon traktorga to`g`ri keladigan maydon yuzasi,

тр

эт

ш

х

тр

эт

ш

M

F

В

.

.



.

.

/



=

,

ga/shartli traktor

Shartli etalon traktorlar soni,

тр

эт

ш

фi

тр

эт

ш

M

M

.

.



.

.

å



=

l

,



sh.e.tr.

bu yerda:

фi

M

- tegishli markadagi fizik traktorlar soni, dona;



тр

эт

ш

.

.



l

- tegishli markadagi fizik traktorlarni shartli etalon traktorga aylantirish

                          koeffitsienti.

Qishloq xo`jaligi mashinasiga to`g`ri keladigan maydon yuzasi,



кхм

х

кхм

M

F

В

/

=



,

ga/ qxm

Traktorlardan (fizik) foydalanish koeffitsienti,



и

и

pi

mi

ф

Д

M

Д

M

å

=



/

a

,



17

bu yerda:

pi

mi

Д

M

å

,



- berilgan markadagi traktorlarning yil davomida  ishlash kunlari;

и

и

Д

,

 - berilgan markadagi traktorlarning yil davomida xo`jalikda bo`lish

                                         kunlari.

Mexanizatsiyalashgan ishlarning zichligi bir gektar maydonga to`g`ri keladigan ishlar

miqdori bilan aniqlanadi,

х

га

эт

ш

F

U

/

.



.

=

w



,

sh.e.ga/ga

 Bir gektar maydonga sarf bo`ladigan yonilg`i miqdori,

å

=

га



эт

ш

и

U

Q

q

.

.



/

,

kg/sh.e.ga

Bir gektar xaydaladigan maydonga to`g`ri keladigan texnikalarning narxi,

х

тех

F

С

С

å

=



/

,

so`m/ga

Bir gektar xaydaladigan maydonga to`g`ri keladigan yonilg`i-moylash material-larining narxi,

å

=



x

емм

емм

F

С

С

/

,



so`m/ga

bu yerda:

å

емм



C

- yil bo`yi sarflanadigan yonilg`i-moylash materiallarining  umumiy narxi.

Ekin turi bo`yicha bir tsentner maxsulotni etishtirish uchun mexnat sarfi

å

=



i

мi

м

g

З

З

/

,



kishi-soat/tsentner

bu yerda:

å

мi



З

- tegishli ekin turi uchun mexanizatsiyalashtirilgan ishlarni bajarishda bir

                               gektar maydonga ketgan mexnat sarfi, kishi-soat/ga.

Qishloq xo`jaligi texnikalaridan foydalanishning texnik-iqtisodiy ko`rsatkichlari jadval

ko`rinishida beriladi, aniq xo`jalik sharoiti misolida loyiha bajarilgan bo`lsa ko`rsatkichlar

taqqoslanadi va tegishli xulosa beriladi.



2.5-jadval

Download 315.01 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling