3-4 laboratoriyaliq jumis KÓp kletkalilar /eumetazoa/ BÓlimi ishek quwislilar (coelenterata) tipi gidrozoylar /hydrozoa/ klassi gidralar /Hydrida/ otiryat Gidra /Hydra oligactis/ niń dúzilisi Kerekli materiyallar


Download 0.58 Mb.
bet1/6
Sana02.06.2022
Hajmi0.58 Mb.
#723671
  1   2   3   4   5   6
Bog'liq
2 5226473212044384320
Davlat xizmatlari markazi, 18 son ochiq dars Aprel, 2 5406731344485029847, Describing-graphs-making-sentences-2018z, nigora, pinkbowtie text (2), pinkbowtie text (2), 2 5222107884594138170, 2 5380055702041531191, 2 5380055702041531192, 2 5204152421625895824, Maktabgacha ta`lim-www.hozir.org, Chanel, 2

3-4 laboratoriyaliq jumis KÓP KLETKALILAR /EUMETAZOA/ BÓLIMI
ISHEK QUWISLILAR (COELENTERATA) TIPI
GIDROZOYLAR /HYDROZOA/ KLASSI


Gidralar /Hydrida/ otiryat
Gidra /Hydra oligactis/ niń dúzilisi


Kerekli materiyallar: gidraniń dúzilisini, atiliwshi hám qaplawshi bulshiq et kletkalariniń dúzilisini sawlelendiriwshi kesteler, saat aynalarida yaki petri idislarida suwǵa quyilǵan hám 1-2 sutka dawaminda awqatlantirilmaǵan tiri gidralar, tiri siklop yaki dafniyalar, tamizǵishlar, preparoval iyneler, gidra denesiniń bóyina hám kóndelańine kesmelerinin mikropreparatlari, jasil metilniń sirka kislatasi menen aralaspasi, 300 l spirt, mikroskoplar, binokulyarlar.
Gidra kól, hawiz hám sol kabi suw hawzalaride ósimliklardiń arasinda tirishilik etedi. Denesi silindr tárizli formada bolip, uzunliǵi 1-1,5 sm ǵa jetedi. Gidraniń aldinǵi terepinde bir az bórtip shiqqan bólimii-gipostom bar. Oniń toba bólimide awiz tesigi jaylasqan. Awiziniń tiykarida bólsa 6-12 ta qarmalawshilar órnasqan. Olar gidralar ushin awqat bóladiǵan kolovratkalar tóman shayanlar, nasekomalardiń mayda lishinkalari. Ayrim waqitlari bólsa baliqlaridiń mayda shabaqlarini uslash ushin xizmet qiladi. Gidraniń awiz hám qarmalawshilari jaylasqan ushini aral hám oǵan qarama-qarsi ushin aboral (kótb) tamanlari delinadi. Bir az jalpaqlanǵan aboral yáǵniy, taban bólimindegi kletkalar jabisqaq zat islep shiǵaradi. Bul gidralarniń suw ósimliklarine, mollyuskalar baqanshaǵi hám sol kabi buyumlarǵa jabisiwǵa jardem beradi.
Gidralar ótiriqshi turmis keshiredi, biraq hár waqit"adimlaǵan" singari yaki basi menen domalaq atip hám hareket qiladi. (16 súwret).



16-súwret. Gidra (Hydra oligactis) niń dúzilisi:
1-búrtiklanayatǵan gidra; 2-gidralardiń hár turli usilda hareket qiliw sxemasi

Gidraniń denesi eki qabat kletkaladan, sirtqi-ektoderma, ishki-endodermadan ibarat. Hár ekele qabat arasinda strukturasiz dirildewik zat-mezogleya yaki tayansh plastinka jaylasqan (17 súwret). Ektoderma kletkalari mayda, bir-birine tiǵiz jaylasqan boladi. Bul qabatta atiliwshi kletkalardiń barliǵi itibarǵa layiq. Qorǵaw hám hujim qiliw vazifasin atqaradiǵan bul kletkalar asirese, qarmalawshilarda tóda-tóda boli jaylasadi. Bulshiq et kletkalari gidra denesiniń qisqariwi hám sóziliwini táminlaydi. Bularni qaplawshi bulshiq et kletkalari delinedi. Bulardan tisqari ektodermada interstitsial kletkalar (jinisiy hám bahqa kletkalarin payda qiladiǵan) hám mayda juldiz tárizli shaxlanǵan nerw kletkalari bar. Bular eń ápiwayi dúzilgen tarqaq haldaǵi nerw sistemasin quraydi . Soniń ushin gidra sirtqi tásirlerge qisqarip juwap beredi. Endoderma kletkalari gidra dene /gastral/ bósliǵiniń ishki juzesin qaplaǵan iri qamshili kletkalardan ibarat. Qamshilar suw aǵimi payda qiliwǵa jardem beredi. Sonday-aq, bul kletkalar arasida awqat bólekshelerin jalǵan ayaqshalar — psevdopodiylar payda qilip qamrap aladiǵanlari da bar. Bunday kletkalarda aziq qaldiqlari sińedi. Sińbey qalǵan awqat qaldiqlari hár bir kletka tamaninan erkin tárizde gastral bósliqqa, onnan bólsa suw menen birgelikde awiz arqali sirtqa shiǵariladi. Gidralarda bul tárizde awqattiń kletka ishide sińiwi bir kletkali haywanlardiń as sińiriw sistemasina uqsap ketedi.








Download 0.58 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2023
ma'muriyatiga murojaat qiling