7-mavzu Kasallik qо‘zg‘atuvchi bakteriyalar. Virusli kasalliklar. Immunitet haqida ta’limot


Download 46.79 Kb.
Pdf ko'rish
Sana08.07.2018
Hajmi46.79 Kb.

7-mavzu 

Kasallik qо‘zg‘atuvchi bakteriyalar. Virusli  

kasalliklar. Immunitet haqida ta’limot. 

 

2.1.Ta’lim berish texnologiyasining modeli 

 

Mashg‘ulot vaqti-2 soat 



Talabalar soni: 20 – 60 gacha 

Mashg‘ulot shakli 

Ma’ruza-muloqot 

 

Ma’ruza rejasi 

О‘simliklardagi bakterioz kasalliklar 

G‘о‘zadagi gammoz kasalligi  

Bug‘doydagi qora kuya kasalligi 

Odamlardagi qoqshol va qorason kasalliklari. 

Tamaki mozaykasi 

Odamlardagi virusli kasalliklar. 

Patogen mikroorganizmlar 

Immunitet xosil bо‘lishi mexanizmi 

Immunitet xillari 

Agglyutinatsiya va pretsipitatsiya reaksiyalari   

О‘quv mashg‘ulotining maqsadi:      О‘simliklarda xayvon va odamlarda 

kasallik qо‘zg‘atuvchi mikroorganizm  moxiyatini ochib berish.  



Pedagogik vazifalar

-О‘simliklardagi bakterioz 

kasalliklarini tushintirish 

-G‘о‘zadagi gammoz kasalligining 

moxiyatini ochib berish  

-Bug‘doydagi qora kuya kasalligini 

tushintirish 

-Odamlardagi qoqshol va qorason 

kasalliklarining mohiyatini ochib 

berish. 


-Tamaki mozaykasi kasalligining 

rivojlanishini tushintirish. 

-Odamlardagi virusli kasalliklar: 

-Qizamiq, Suvchechak kasalliklarini 

о‘rganish. 

 

О‘quv faoliyati natijalari (talaba): 

 -О‘simliklardagi bakterioz 

kasalliklarini о‘rganadi 

-G‘о‘zadagi gammoz kasalligining 

moxiyatini ochib beradi  

-Bug‘doydagi qora kuya kasalligini 

tushintiradi 

-Odamlardagi qoqshol va qorason 

kasalliklarining mohiyatini ochib 

beradi. 

-Tamaki mozaykasi kasalligining 

rivojlanishini о‘rganadi. 

-Odamlardagi virusli kasalliklar: 

-Qizamiq, Suvchechak kasalliklarini 

о‘rganadi.   

- patogen mikroorganizmlarlar 


- patogen mikroorganizmlarlar 

tо‘g‘risida tushintirish 

- immunitet fiziologik ximoya 

reaksiyalarining murakkab kompleks 

ekanligini tushuntirish; 

- immunologiya fanini rivojlantirishda 

chet el olimlarini xizmatlari; 

 

- tabiiy immunitet; 



- sun’iy immunitet; 

tо‘g‘risida gapiradi 

- immunitet fiziologik ximoya 

reaksiyalarining murakkab kompleks 

ekanligini gapirib berishadi; 

- immunologiya fanini 

rivojlantirishda chet el olimlarini 

xizmatlari xaqida gapirib beradi; 

- tabiiy immunitet gapirib beradi; 

- sun’iy immunitet gapirib beradi. 



Ta’lim berish usullari 

Kо‘rgazmali, ma’lumotli, muloqat  

ma’ruza, jamoada ishlash, 

Ta’lim berish shakllari 

Ommaviy, jamoaviy, juftlikda 

ishlash.  

Ta’lim berish vositalari 

О‘quv qо‘llanma, tarqatma 

materiallar, proyektor, doska, grafik

 

organayzerlar



.

 

Ta’lim berish sharoiti 

Hamkorlikda ishlash va taqdimotlarni 

amalga oshirish imkoniga ega bо‘lgan 

auditoriY. 

Monitoring va baholash 

Og‘zaki nazorat: savol-javob  

 

 

Kasallik qо‘zg‘atuvchi bakteriyalar  ma’ruza mashg‘ulotining texnologik 



xaritasi 

 

Ish 



bosqichla-

ri va vaqti 

Faoliyat mazmuni 

Ta’lim beruvchi 

Ta’lim oluvchilar 


 

Tayyorgar 

lik bosqichi 

1. Mavzu bо‘yicha о‘quv materiallarni, 

ya’ni taqdimot va tarqatma materiallarni 

tayyorlash. 

2. Talabalarni jonlantirish uchun mavzu 

doirasida savollarni,  kо‘rgazmali 

sxemalarni yaratish. 

3. Talabalar о‘quv faoliyatini  baholash 

mezonlarini ishlab chiqish. 

4. О‘quv kursini о‘rganishda 

foydalaniladigan adabiyotlar rо‘yxatini 

tartiblashtirish. 

 

  

1-bosqich. 



Mavzuga 

kirish 


(15 daqiqa) 

1.1. Mavzuning nomini ekranga chiqaradi 

va mazkur mavzuni yoritishdan 

kutilayotgan asosiy natijalar tо‘g‘risida 

axborot beradi. 

1.2. Bugungi о‘tilishi kutilayotgan dars 

mashg‘uloti muloqot tarzida bо‘lishi 

ta’kidlanadi. Muloqotni qanday tashkil 

qilish tо‘g‘risidagi eslatmani ekranga 

chiqaradi (1-Ilova). 

1.3. Mavzuni yoritish bо‘yicha tuzilgan reja 

savollarini namoyishga uzatadi (2-ilova). 

    1.4. “Aqliy hujum” metodi orqali 

talabalarni faollashtiradi. Berilgan savolga 

о‘ylab javob berishni taklif qiladi (javoblar 

2-3 sо‘zdan iborat bо‘lishi kerakligini 

eslatadi) 

Bir talabaga javoblarni doskada yozib 

borishni taklif qiladi. Buning uchun 10 

minutcha vaqt ajratiladi. Belgilangan vaqt 

tugagandan sо‘ng, fikr bildirishlar 

tо‘xtatiladi va javoblar tahlil qilinadi. 

Tinglaydi 

lar  


 

 

Kо‘chirib oladilar. 



 

Tinglaydilar va 

muloqot qoidalari 

bilan tanishadilar  

 

Juftliklarga 



bо‘linadilar, 

о‘ylaydilar, 

muhokama qiladilar 

va savollarga javob 

beradilar. 

Faol qatnashib, 

javob variantlarini 

ketma-ket aytib 

boradilar 

 

2. Asosiy 



bosqich   

(55 daqiqa) 

2.1. Rower Point dasturi asosida 

kо‘rgazmali materiallar bо‘yicha ma’ruza 

о‘qiydi. 

Ma’ruza davomida oqsillar va ularning 

organizmdagi miqdoriga oid ma’lumotlarni 

beradi(3,4,5-ilovalar).Talabalarning yozib 

olishlarini ta’kidlaydi. 

Tinglaydilar, 

yozadilar. 

Talabalar berilgan 

savollarga javob 

beradilar. 

 

 


1.Kartoshkadagi bakterioz kasalligi? 

2.G‘о‘zadagi vilt kasalligi? 

3.Odamdagi terlama kasalligi? 

3. Yakuniy 

bosqich 

(10 daqiqa) 

3.1. Mavzuni umumlashtiradi va umumiy 

xulosalar yasaydi. Talabalar diqqatini 

mavzuning asosiy tomonlariga qaratadi. 

3.2. Mustaqil ishlashlari uchun nazoarat 

savollariga javob tayyorlab kelish vazifasini 

beradi (15-ilova). 

Tinglaydilar. 

 

Vazifani yozib 



oladilar. 

 

1-ilova  

 

 

2-ilova 



 

Muloқotga ishtirok etuvchilarga eslatma! 

1.

 



Muloқot muammoni yechishga қaratilgan usuldir. 

2.

 



Gapirayotganda  uzoқ  sо‘ylama,  boshқalar  ҳam  о‘z  fikrlarini  bayon 

etishlarini unutma. 

3.

 

Ҳissiyotni  jilovlagan  ҳolda  fikringni  shunday  jamlab  aytki,  u  murod 



nishoniga tyegsin. 

4.

 



Muxolifatingni sо‘zlarini ҳurmat bilan tingla. 

5.

 



Munosabatingni aniқ byergin va fikrlar takrorlanishiga yо‘l қо‘yma! 

6.

 



О‘z  bilimdonliging,  iқtidoring  va  zakovatingni  kо‘rsatish  uchun 

sо‘ylama, balki munozara mavzusi doirasida sо‘z yuritgin. 

7.

 

Fikringni қabul қilishlari va uni ma’қul topishlari uchun kurashgin! 



 

Patogyen baktyeriyalar odamlarda, ҳayvonlarda turli-tuman kasalliklar 

vujudga kyeltiradi. Bularda stafilokokklar, stryeptokokklar, 

pnyevmokokklar, myeningokokklar, gonokokklar kiradi. Bular odamlarda 

turli-tuman yalliғlanishni vujudga kyeltiradi. Masalan, stafilokokklar 

odamda chipқon (furunkul)ni vujudga kyeltiradi. Patogyen stafilokokklarga 

қoramollar, қо‘y va echkilar, otlar, oқ қuyon va oқ sichқonlar juda 

chidamsizdir. Patogyen  

Stryeptokokklar odamda va xayvonlarda turli-tuman yalliғlanishlarni, 

pnyevmokokklar pnyevmoniyani, myeningokokklar myeningitni, 

gonokokklar gonoryeya kasalliklarining sababchilaridir. 

 

 



 

 

 



 

 

 

3-ilova 

 

 



 

 

Fitopatogen 

psevdomona 

dalar  


Ps. 

Malvacearum 

Ps. 

gorlenkovinium 



Ps.  

Beticola 

Ps. 

phaseoli 



 

Ps. 


Fobacia 

Ps. 


angulata 

О‘simlik kasalliklariga quyidagicha kurash olib boriladi: 

1. Kimyoviy usulda 

2. Agrotexnikaviy usulda   

3. Biologik usulda   

Patogen 


mikroorganizmlar 

 

 



   Bakteriyalar  

 

 



Viruslar 

 

 



 

   Zamburug‘lar  



4-ilova 

 

 



 

 

 

 

 

5-ilova 

 

 



 

6-ilova 

 

 

 

Patogyen anaerob baktyeriyalar қoқshol, botulizm, gazli gangryena 

tо‘қimalarning emirilishi va boshқa kasalliklarning sababchilaridir. 

Patogyen baktyeriyalar diftyeriya kasalligini, patogyen mikobaktyeriyalar 

sil kasalligini, patogyen rikkyetsiyalar қizilchali tif kasalligini kyeltirib 

chiқaradi  

О‘simliklarda har hil kasalliklarni vujudga keltiruvchi bakteriyalarni 

fitopatologiya fani о‘rganadi. Fitopatologiya fani 19 asrning 30 yillarida 

tashkil topa boshlagan. Kasal о‘simliklarni birinchi bо‘lib D.Kandol 

tasvirlagan edi. 

Fitopatogen 

psevdomona 

dalar  

Ps. 


Malvacearum 

Ps. 


gorlenkovinium 

Ps.  


Beticola 

Ps. 


phaseoli 

 

Ps. 



Fobacia 

Ps. 


angulata 

Vizuval materiallar 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

Nazorat savollari: 

Qaysi danakli о‘simliklarda bakterioz kasalligi uchraydi? 

Qaysi о‘simliklarda rak kasalligi uchraydi? 

Makajuhorining vilt kasalligi haqida nimalarni bilasiz? 

Bug‘doy bakterioz kasalligi? 

Qaysi danakli о‘simliklarda virus kasalligi uchraydi? 

Qaysi о‘simliklarda rak kasalligi uchraydi? 

Makajuhorining vilt kasalligi haqida nimalarni bilasiz? 

Bug‘doy bakterioz kasalligi? 

 

 



 

 

 




Download 46.79 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling