A 10 sm. B 20 sm. C 5 sm. D cheksizlikda


Download 1.99 Mb.
Pdf ko'rish
bet1/3
Sana07.05.2020
Hajmi1.99 Mb.
  1   2   3

3.1-masala
Shu'lalanuychi nuqta fokus masofasi 10 sm bo'lgan sochuvchi linza fokusida turibdi. Uning
tasviri linzadan qanday masofada hosil bo'ladi? 
A) 10 sm.      B) 20 sm.   C) 5 sm.   D) cheksizlikda.     
?
1
.
0
1
.
0
:
lg




f
m
F
d
m
F
an
Beri
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
𝑓
1
𝐹
=
1
𝑑

1
𝑓

1
𝐹
=
1
𝑑

1
𝑓
Yig’uvchi(qavariq)  linzada ishlatiladi
qachonki d>F bo’lsa
Yig’uvchi(qavariq) linzada ishlatiladi
qachonki dsochuvchi(botiq) linzada ishlatiladi
(har doim) 
Bizning masalada 3-formula 
ishlatiladi(sochuvchi deyilgani uchun)

3.2-masala
Sindirish ko'rsatkichi n
1
=1,6 bo’lgan yi-g’uvchi shisha linza, sindirish ko’rsatkichi n
2
=l,25 bo’lgan 
suyuqlikka tushirildi. Bunda ...
A) linzaning fokus masofasi ortdi.
B)  linzaning fokus masofasi kamaydi.
C)  linzaning optik kuchi o'zgarmadi.
D)  linza yig'uvchidan sochuvchiga aylandi.
?
25
,
1
2
6
,
1
1
:
lg



F
n
n
an
Beri
𝐹 =
1
𝑛
𝐿
𝑛
𝑚
− 1
1
𝑅
1
+
1
𝑅
2
Yig’uvchi(qavariq), Dastlab linza
havodan bo’lgan shuning uchun 𝑛
𝑚
=1, 
so’ngra 𝑛
𝑚
=1,25 bo’lgan, shundan
ortishi chiqadi.

3.3-masala
Rasmda ko'rsatilgan nuqtalardan qaysi biri linzaning fokusi, qaysi biri optik markazidir?
A) 4, 5.    B) 3, 5.    C) 2, 3.     D) 2, 4.
Rasmdan ko’rinib turibdiki 2 nuqta
linzaning fokusi. Optik markazi esa 4 
nuqta hisoblanadi.

3.4-masala
Parallel nurlar dastasi fokus masofalari F
1
va F
2
bo'lgan ikki yig'uvchi linzadan o'tib yana parallel 
ravishda tarqalishi uchun linzalarni qanday joylashtirish lozim?
Yondagi 2 ta qoidaga asoslanadigan bo’lsak
bu nuqta 1-linza uchun ham 2-linza uchun
o’z focus nuqtasi hisoblanadi.Demak, 1-sidan 
F1, 2-sidan esa F2  uzoqlikda bo’lsa , bir-
biridan L=F1+F2 uzoqlikda bo’ladi.

3.5-masala
Parallel nurlar 2 linzadan o'tgach, parallel-ligicha qoldi. Agar bu linzalarning ikkalasi ham 
yig'uvchi bo'lsa, ular qanday joylashganlar?
A) bir-biriga bevosita tegib turibdi. 
B) linzalar orasidagi masofa fokus masofalar yig'indisidan ancha katta.
C) bir linzaning orqa fokal tekisligi ikkinchi linzaning oldingi fokal tekisligi bilan mos tushadi.
D) javob fokus masofalar nisbatiga bog'liq.
3.4- masalaga qarang.
Rasmda yashil chiziq bilan
berilgan

3.6-masala
Yorug'lik dastasi fokus masofalari F
1
va F
2
bo'lgan ikki linzadan iborat sistemadan o'tmoqda. Bu 
sistemadan chiqqanda dasta nurlari parallelligicha qolishi uchun linzalar orasidagi masofa 
qanday bo'lishi kerak?                                                                                                       
A
) F
1
.   B) F
1
+F
2
C)  (F
1
+F
2
)/2.     D) |F
1
-F
2
|
3.4- masalaga qarang.

3.7-masala
Fokus masofasi F bo'lgan ikkita bir xil linza bir-biridan biror l masofaga qo'yilgan. Ulardan biriga 
parallel nurlar dastasi tushmoqda. Bu dasta 2-linzadan o'tgandan so'ng parallelhgicha qolishi 
uchun, l qanday bo'lishi kerak?                                                                                              
A) l=F/2      B) l=2F.     C) l=F.     D) l=4F. 
3.4- masalaga qarang.

3.8-masala
Fokus masofasi F
1
bo'lgan linzaga parallel tushgan nur fokus masofasi F
2
bo'lgan linzadan chiqib
yana parallel holda tarqalmoqda (rasm). Shu ikki linza orasidagi masofa qanday?
A) F
2
-F
1
.       B) F
1
F
2
/(F
1
+F
2
)     C) 0.     D) F
1
+F
2
.   
3.4- masalaga qarang.

3.9-masala
Uchta linzaning fokus masofalari (F) teng bo'lib, ular bir-biridan F masofada joylashgan. A nur
fokusdan o'tib, birinchi linzaga tushadi. Nurning linzalar sistemasidan chiqqandan keyingi
yo'nalishini aniqlang. 
A) 4    B) 5.    C) 3.    D) 2 yoki 1

Nur linzaning fokusidan tushsa
singanidan so’ng bosh optic 
o’qga parallel ketadi
Linza bosh optic o’qiga parallel 
yo’nalgan nurlar o’tkazilganda, 
nurlar singandan so’ng
linzaning fokusi orqali o’tadi
.
Nur optic markaz orqali
o’tkazilsa sinmaydi
.
Uchta linzaning fokus
masofalari (F) teng bo'lib, ular
bir-biridan F masofada
joylashgan,degan so’zi juda
muhim hisoblanadi quyidagi
qoidalarni ishlatishda

3.10-masala
Kvarsdan (n=l,7) yasalgan F
1
fokus masofali yig'uvchi linza suvga (n=1,3) va so'ngra anilinga
(n=1,59) tushirildi va mos ravishda F
2
va F
3
fokus masofalar o'lchandi. Fokus masofalar orasidagi
to'g'ri munosabatni ko'rsating.
A) F
1
=F
2
=F
3
. B) F
3
1

C) F
1
>F
2
>F
3
. D) F
1
2
3
.
59
,
1
3
,
1
7
,
1
:
lg
3
2
1



n
n
n
an
Beri
𝐹 =
1
𝑛
𝐿
𝑛
𝑚
− 1
1
𝑅
1
+
1
𝑅
2

3.11-masala
Qabariq linzaning fokus masofasi linza sirtlarining egrilik radiusiga teng bo'lsa, linza materialining
sindirish ko'rsatkichi qanday?
A) 1,5.  B) 1,4.  C) 1,45.  D) 1,3.
?
lg


n
R
F
an
Beri
𝐹 =
1
𝑛
𝐿
𝑛
𝑚
− 1
1
𝑅
1
+
1
𝑅
2
𝑛
𝑚
aytilsa, linza havoda turgan bo’ladi
va 1 ga teng.
𝐹 =
F
2 𝑛
𝐿
− 1

3.12-masala
Rasmda linza, buyum, linzaning bosh optik o'qi va fokuslari tasvirlangan. Shu vaziyatdagi
buyumning tasviri qanday bo'ladi? 
A) shu holatda tasvir hosil bo'lmaydi. 
B) haqiqiy, kichiklashgan va teskari. 
C) haqiqiy, kattalashgan va to'g'ri. 
D) mavhum, kattalashgan va to'g'ri.

Chizmalarini slayddan ko’ring.Rasmda
3-holat tasvirlangan.

3.13-masala
Buyum qabariq linza va uning fokusi orasida joylashgan bo'lsa, uning tasviri qanday va qaerda
bo'ladi?      
A) haqiqiy, to'g'ri, kattalashgan, linzaning buyum joylashgan tomonida. 
B) bunday joylashishda tasvir hosil bo'lmaydi.
C) haqiqiy,  teskari, kichiklashgan,  linzaning
buyum yo'q tomonida. 
D)  mavhum, to'g ri, kattalashgan, linzaning
buyum joylashgan tomonida.
3.12- masalaga qarang.

3.14-masala
Qavariq-botiq linza gorizontal qo'yildi va unga suyuqlik quyildi. Bunda linzaning optik kuchi
qanday o'zgardi? (Optik kuch algebraik kattalik.) 
A) o'zgarmadi.     B) kamaydi.      
C) ortdi.               D)  javob suyuqlik turiga bog'liq.
−𝐷 =
𝑛
𝐿
𝑛
𝑚
− 1
1
𝑅
1
+
1
𝑅
2
Suyuqlik botiq qismiga quyilgani uchun botiq linza
uchun yechiladi. Dastlab linza havodan bo’lgan
shuning uchun 𝑛
𝑚
=1, so’ngra 𝑛
𝑚
=1 dan katta
bo’lgan, shundan ortishi chiqadi.

3.15-masala
Yig'uvchi linza yordamida mavhum tasvir hosil qilish uchun buyum ... joylashgan bo'lishi kerak. 
Nuqtalar o'rniga to'g'risini tanlab qo'ying. 
A) linza fokusida.    B) linza va fokus orasida. 
C)  linza va ikkilangan fokus orasida.   D) TJY.
3.12- masalaga qarang.

3.16-masala
Buyum yig'uvchi linzadan qanday masofada joylashganda tasvir kattalashgan, mavhum, to'g'ri
bo'ladi?                                                                                                                            
A) d=F. B) dF.      D) d>2F. 
3.12- masalaga qarang.

3.17-masala
Fokus masofasi 36 sm bo'lgan linzadan 18 sm uzoqlikda joylashgan buyumning kattalashgan
mavhum tasviri linzadan necha sm masofada hosil bo'ladi?        A) 36. B) 18. C) 12. D) 9
?
18
36
lg



f
sm
d
sm
F
an
Beri
Demak bu yig’uvchi linza
1
𝐹
=
1
𝑑

1
𝑓
Yig’uvchi(qavariq) linzada ishlatiladi
qachonki d

3.18-masala
Fokus masofasi 1 m bo'lgan yig'uvchi linzadan necha metr masofaga buyumni joylashtirsak, 
uning mavhum tasviri linzadan 3 m masofada hosil bo'ladi? 
A) 2.       B) 1,5.    C) 1,25.    D) 0,75.
?
3
1
lg



d
m
f
m
F
an
Beri
1
𝐹
=
1
𝑑

1
𝑓

3.19-masala
AB buyumning linzadagi tasviri qaysi sohada hosil bo'ladi? 
A) 5.     B) 4.    C)  3.     D) 2
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
𝑓
Yig’uvchi(qavariq)  linzada ishlatiladi
qachonki d>F bo’lsa
Fsonni quying.Masalan d=1,5 F , d=4/3F

Yoki quyidagi qoidalardan 2-si 
ishalatilsin.

3.20-masala
AB buyumning yig'uvchi linzadagi tasviri qanday bo’ladi?
A) mavhum, to'g'ri, kichraygan. 
B) mavhum, to'g'ri, kattalashgan.
C) haqiqiy, to g'ri, kichraygan. 
D) haqiqiy, teskari, kattalashgan. 
3.19- masalaga
qarang.Rasmlardagi 2-
qoida

3.21-masala
Rasmda 00
'
-linzaning bosh optik o'qi, S - buyum, S
'
- uning haqiqiy tasviri. Bu qanday linza va u 
nimaga yaqinroq joylashgan: buyumgami yoki uning tasvirigami?
A) sochuvchi, S'ga.      B) sochuvchi, S ga.
C) yig'uvchi, S'ga.        D) yig'uvchi, S ga.
3.12- masalaga
qarang.2-qoidadagi 
rasmga qarang

3.22-masala
Buyum yupqa yig'uvchi linzadan Fbo'lsa, tasvir qanday bo'ladi? 
A)  mavhum va kichiklashgan, to'g'ri.
B)  mavhum va kattalashgan, to'g ri.
C)  mavhum va kichiklashgan, teskari.
D)  haqiqiy va kattalashgan, teskari.
3.12- masalaga
qarang.2-qoidadagi 
rasmga qarang

3.23-masala
Buyumni linzadan 25 sm masofaga qo'ysak, uning haqiqiy tasviri linzadan 50 sm narida hosil 
bo'ladi. Buyum shu linzadan 0,2 m masofaga qo'yilsa, tasvir linzadan necha sm masofada hosil 
bo'ladi?
A) 40.    B) 20.    C) 25.    D) 100.   
?
2
,
0
2
50
2
25
1
lg




f
m
d
sm
f
sm
d
an
Beri
1
𝐹
=
1
𝑑
1
+
1
𝑓
1
1
𝐹
=
1
𝑑
2
+
1
𝑓
2
Linza focus masofasi
o’zgarmaydi chunki u yon  
tarafdagi kattaliklarga
bog’liq. Bundan ko’rinib
turibdiki
𝐹 =
1
𝑛
𝐿
𝑛
𝑚
− 1
1
𝑅
1
+
1
𝑅
2
1
𝑑
1
+
1
𝑓
1
=
1
𝑑
2
+
1
𝑓
2

3.24-masala
Buyum fokus masofasi 12 sm bo'lgan linzadan 16 sm uzoqlikda qo'yildi. Linzaning kattalashtirishi 
qanday?   
A) 6.    B) 5.    C) 4.    D) 3
?
16
12
lg



k
sm
d
sm
F
an
Beri
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
𝑓
𝑘 =
𝑓
𝑑

3.25-masala
Yig'uvchi linzaning fokus masofasi F ga teng. Linzaning kattalashtirishi 2 ga teng bo'lishi uchun 
buyum undan qanday masofada qo'yilishi kerak? 
A) 1.5F.   B) F.    C) 2F.    D) 3F. 
?
2
lg


d
k
F
an
Beri
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
𝑓
𝑘 =
𝑓
𝑑
𝑓 = 2𝑑
Va 1-formulaga quyiladi
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
2𝑑

3.26-masala
Buyum fokus masofasi 50 sm bo'lgan yig'uvchi linzadan necha sm masofaga joylastirilganda, 4 
marta kattalashgan tasvir hosil qilish mumkin? 
A) 25.    B) 31,2.    C) 50.    D) 62,5.    
?
4
50
lg



d
k
sm
F
an
Beri
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
𝑓
𝑘 =
𝑓
𝑑
𝑓 = 4𝑑
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
4𝑑

3.27-masala
Fokus masofasi 0,5 m ga teng bo'lgan linza yordamida 5 marta kattalashtirilgan haqiqiy tasvir 
hosil qilish uchun buyumni linzadan necha metr masofaga qo'yish kerak?  
A) 0,4     B) 0.6.    C) 1.    D) 1,24.    
?
5
5
,
0
lg



d
k
m
F
an
Beri
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
𝑓
𝑘 =
𝑓
𝑑
𝑓 = 5𝑑
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
5𝑑

3.28-masala
Yig'uvchi linzaning fokus masofasi F ga teng. Linzaning kattalashtirishi 2 dan katta, ammo 3 dan 
kichik bo'lishi uchun, buyumni undan qanday uzoqlikda qo'yish kerak? 
A) 5F/3>d>3F/2.            B) 3FC) 3F>d>2F.                   D) 4F/33
2
,
lg


k
F
an
Beri
𝑘 =
𝑓
𝑑
𝑓 = 2𝑑
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
2𝑑
𝑓 = 3𝑑
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
3𝑑
Shundan 2 ta oraliq chiqadi
kirmaydigan

3.29-masala
Buyum bilan uning yig'uvchi linzadagi haqiqiy tasviri orasidagi masota 2,5 m. Linzadan tasvir-
gacha bo'lgan masofa esa 2 m bo'lsa, linzaning kattalashtirish koeffitsiyenti qanday?    
A) 0,8.    B) 1,25.    C) 5.    D) 4
?
2
5
,
2
lg




k
f
f
d
an
Beri
𝑑 = 0,5
𝑘 =
𝑓
𝑑

3.30-masala
Jism  yig'uvchi  linzadan  ikkilangan  fokus masofadan ortiqroq masofada joylashgan.   Uning 
linzadagi tasviri qanday bo'ladi?  
A) mavhum va kattalashgan.    
B) mavhum va kichiklashgan. 
C) mavhum va teskari.     
D) haqiqiy va kichiklashgan
3.12 ga qarang

3.31-masala
Buyum linzadan uning ikkilangan fokus masofasidan uzoqroqda joylashsa, qanday tasvir hosil 
bo'ladi?                                                                                                                     
A) haqiqiy, kichraygan.   B) haqiqiy, kattalashgan.     
C) haqiqiy, teng.              D) mavhum, kattalashgan.     
3.12 ga qarang

3.32-masala
Buyum yupqa yig'uvchi linzadan d>2F masofada joylashtirilgan bo’lsa, uning tasviri qanday 
bo'ladi? 
A) mavhum va kichiklashgan, to'g'ri. 
B)  mavhum va kattalashgan, to'g'ri. 
C)  mavhum va kichiklashgan, teskari.
D)  haqiqiy va kichiklashgan, teskari. 
3.12 ga qarang

3.33-masala
Linza yordamida buyumning kichiklashgan va teskari tasviri hosil qilindi. Bu qanday linza va 
buyum qaerda joylashgan? 
A) botiq; linzadan ixtiyoriy masofada. 
B) botiq; linzaning ikkilangan fokus masofasidan uzoqda.   
C)qavariq; linza bilan fokus orasida. 
D)  qavariq; linzaning ikkilangan fokus masofasidan uzoqda.
3.12 ga qarang

3.34-masala
Yig'uvchi   linzadan   buyumgacha   qanday masofada tasvir haqiqiy, to'nkarilgan va kichiklashgan 
bo'ladi? 
A) d=2F.   B) d=F.  C) d>2F.     D) d<2F.     
3.12 ga qarang

3.35-masala
Buyum fokus masofasi F bo'lgan yig'uvchi linzadan cheksiz uzoqlikda joylashgan bo'lsa, uning 
tasviri linzadan qanday uzoqlikda hosil bo'ladi? 
A) F/2.    B) F.    C) 1,5F.    D) 2F
cheksiz
=
d
lg
F
an
Beri
1
𝐹
=
1

+
1
𝑓
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
𝑓
1
𝐹
=
1
𝑓
𝐹 = 𝑓

3.36-masala
Buyum bilan yig'uvchi linza oralig'i 3F. Linzaning fokus masofasi F bo'lsa, tasvirning o'lchami 
buyum o'lchamidan necha marta katta bo ladi?
A) 3.    B) 2.    C) 1.    D) 0,5
?
3
,
lg


k
F
d
F
an
Beri
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
𝑓
𝑘 =
𝑓
𝑑

3.37-masala
Fokus masofasi 1 m bo'lgan qavariq linzadan 3m masofada jism turibdi. Linzaning chiziqli 
kattalashtirishini aniqlang.
A) 1.    B) 1,5     C) 2.    D) 0,5.
?
3
1
lg



k
f
F
an
Beri
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
𝑓
𝑘 =
𝑓
𝑑

3.38-masala
Yig'uvchi linzadan buyumgacha bo'lgan masofa fokus masofadan uch marta katta bo’lsa, 
kattalashtirish koeffitsiyenti qanday?  
A) 3.  B) 2. C) 1,5.  D) 0,5
?
3
lg


k
F
d
an
Beri
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
𝑓
𝑘 =
𝑓
𝑑

3.39-masala
Buyum linzadan 4F masofada joylashgan. Shu buyumning ekrandagi tasviri o'zidan necha marta 
kichik bo’ladi?      
A) 2.   B) 3.   C) 4.   D) 5. 
?
/
1
4
lg


k
F
d
an
Beri
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
𝑓
𝑘 =
𝑓
𝑑

3.40-masala
Agar haqiqiy tasvir buyumdan 3 marta kichik bo'lsa, buyum linzadan qanday masofada 
joylashgan? Linzaning fokus masofasi F. 
A)4/3F.    B) 1,5F.    C) 2F.    D) 4F
3
/
1
lg

k
an
Beri
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
𝑓
𝑘 =
𝑓
𝑑

3.41-masala
Yig'uvchi linzadan buyumgacha   bo'lgan masofa d va linzaning fokus masofasi F qanday
munosabatda bo'lganda, linzaning kattalashtirishi
0,5 ga teng bo'ladi?     
A) d=4F.     B) d=2F. C) d=F.     D) d=3F
5
,
0
lg

k
an
Beri
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
𝑓
𝑘 =
𝑓
𝑑

3.42-masala
Buyum yig'uvchi linzadan d=nF masofada joylasrigan bo'lsa.linza bilan tasvir orasidagi masofa
qanday bo'ladi?
A) (n+1)/ nF.  B) (n-1)/ nF.  C) nF/(n+1). D) nF/(n-1).     
?
lg


f
nF
d
an
Beri
1
𝐹
=
1
𝑑
+
1
𝑓

3.43-masala
Ikkita S
1
va S
2
shamlar orasiga yig'uvchi linza shunday qo'yilganki, S
1
ning tasviri S
2
turgan joyda
hosil bo'ldi va aksincha. Bu hol shamlar orasidagi L masofa qanday bo'lganda yuz berishi
mumkin?  
A) L=2F.   B) L>2F.  C) Fan
Beri lg
𝑑
1
= 𝑓
2
𝑑
2
= 𝑓
1

Download 1.99 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling